ಮೊದಲು ಒಳಗೆ ಕರೆಸಿದ್ದು ನನ್ನನ್ನೇ
ಕಾರು ಬಾಗಿಲು ತೆರೆದು ಇಳಿಯುತ್ತಿದ್ದ ನಂದಿತಾಳ ಕಡೆಗೆ ಕೈ ಚಾಚಿದವನು ಮಧ್ಯದಲ್ಲೇ ಕೈ ಹಿಂದಕ್ಕೆಳೆದು, “ಮೊದಲು ವಿನಯ್ ಸರ್ರ ಅತಿಥಿಗಳನ್ನು ಒಳಗೆ ಕರೆಸಿ,” ಎಂದು ಸ್ವಾಗತದ ಹುಡುಗನನ್ನು ತಳ್ಳಿದ. ಬಿಳಿ ಇನೋವಾ ಇನ್ನೂ ಸಂಪೂರ್ಣ ನಿಲ್ಲಲಿಲ್ಲ; ಆದರೂ ಇಬ್ಬರು ಪುಷ್ಪತಟ್ಟೆ ಹಿಡಿದವರು ಅದರ ಕಡೆ ಓಡಿದರು. ನಂದಿತಾಳ ಆಟೋ ಪಕ್ಕಕ್ಕೆ ಸವರುವಷ್ಟರಲ್ಲೇ ಅವಳ ಚಿಕ್ಕ ಸೂಟ್ಕೇಸ್ನ್ನು ಕಾಲಿನಿಂದ ಬದಿಗೆ ಸರಿಸಿ ಜಾಗ ಮಾಡಿದರು.
ಆ ಜಾಗವೇ ಅವಳ ಹಕ್ಕಾಗಿರಬೇಕಿತ್ತು. ಈ ಮಂಟಪದ ಮೊದಲ ಬುಕ್ಕಿಂಗ್ ಮುಂಗಡ, ಮೊದಲ ಡೆಕೋರೇಟರ್ ಹಣ, ಮೊದಲ ಅನ್ನದ ಸರಕು ಮುಂಗಡ—ಎಲ್ಲವನ್ನೂ ಒಮ್ಮೆ ಅವಳೇ ಓಡಾಡಿ ಕಟ್ಟಿಸಿದ್ದಳು. ಬಂಧು-ಬಳಗಕ್ಕೆ ತಿಳಿದಿರುವ ಸಂಬಂಧ ಅಂತ ಮನೆಯವರು ನಾಲ್ಕು ವರ್ಷ ಮಾತಾಡಿದದ್ದು ಅವಳ ಜೊತೆಯೇ; ಆದರೆ ಇಂದು ಮೆರುಗು ಬದಲಾಯಿತೆಂದರೆ ಸಾಕು, ಬಾಗಿಲಿನ ಹಕ್ಕು ಕೂಡ ಬದಲಾಗಬೇಕು ಎಂಬಂತೆ ಎಲ್ಲರೂ ವರ್ತಿಸುತ್ತಿದ್ದರು.
“ಅಕ್ಕಾ, ನೀವು ಒಳಗೆ ಆ ಸೈಡ್ ಲೌಂಜ್ನಲ್ಲಿ ಕುಳಿ,” ಎಂದು ಒಬ್ಬಳೇ ಬಂದಿದ್ದ ಅರ್ಚನಾ, ನಾಚಿಕೆ ಮುಚ್ಚಿದ ಕಠಿಣ ಧ್ವನಿಯಲ್ಲಿ ಹೇಳಿದಳು. “ಮುಖ್ಯ ಅತಿಥಿಗಳು ಬರ್ತಿದ್ದಾರೆ.”
ನಂದಿತಾ ಉತ್ತರಿಸದೆ ತನ್ನ ಕೈಚೀಲದ ಜಿಪ್ ತೆರೆದಳು. ಮೆಟ್ರೋ ಕಾರ್ಡ್ನ ಒರಟಾದ ಅಂಚು ಬೆರಳಿಗೆ ತಟ್ಟಿತು; ಅದರ ಹಿಂದೆ ಅರ್ಧ ಮಡಚಿ ಮತ್ತೆ ಮತ್ತೆ ತೆರೆದಿದ್ದ ಹಳೆಯ ರಸೀದಿ. ಅವಳು ಅದನ್ನು ಸರಿಪಡಿಸಿ ನೇರ ಮಾಡುತ್ತಿದ್ದಾಗ ಇನೋವದಿಂದ ಇಳಿದ ವಿನಯ್ ಕುತ್ತಿಗೆ ಎತ್ತಿಕೊಂಡು ಸುತ್ತ ನೋಡಿದ. ಅವನ ಜೊತೆಗೆ ಕೆಂಪು ಕಾಂಜೀವರಂ ಸೀರೆಯಲ್ಲಿ ನಿಂತಿದ್ದ ಹುಡುಗಿಯ ಕೈ ಹಿಡಿದು, “ಇವರನ್ನ ಮೊದಲು ಮಂಟಪದೊಳಗೆ ಕರೆದುಕೊಂಡು ಹೋಗಿ. ರಮೇಶ್ ಮಾವ ಎಲ್ಲಿದ್ದಾರೆ?” ಎಂದನು.
ಅಷ್ಟರಲ್ಲಿ ಆಸ್ಪತ್ರೆಯ ವಾಸನೆಯಂಥ ನೆನಪು ಅವಳ ಮೂಗಿನೊಳಗೆ ಹಾಯಿತು—ಚಳಿ ಮಾರ್ಬಲ್ ದಾರಿ, ಕುಳಿತು ಕುಳಿತು ತಣ್ಣಗಾದ ಚಹಾ ಗಿನ್ನೆಯ ವಲಯ, ರಮೇಶ್ ಮಾವನ ಎದೆನೋವಿನ ರಾತ್ರಿ. ಆ ರಾತ್ರಿ ಕಾವೇರಿ ಆಸ್ಪತ್ರೆಯ ದಾರಿಯಲ್ಲಿ ವಿನಯ್ ಕಾಣೆಯಾಗಿದ್ದ. ಹಣ ಬೇಕೆಂದು ಫೋನ್ ಮಾಡಿದದ್ದು ಮತ್ತೆ ಮತ್ತೆ ನಂದಿತಾಕೆ. ಅವಳು ತನ್ನ ಸೇವಾ ವಲಯದ ಸಂಬಳ ಖಾತೆ ಖಾಲಿ ಮಾಡಿ, ಚಿನ್ನದ ಚೈನ್ ಅಡಕೆ ಇಟ್ಟು, ಇದೇ ಮಂಟಪಕ್ಕೆ ಹೋಗಬೇಕಿದ್ದ ಬುಕ್ಕಿಂಗ್ ಮೊತ್ತವನ್ನು ಆಸ್ಪತ್ರೆ ಕೌಂಟರ್ಗೆ ತಳ್ಳಿದ್ದಳು. ಕೌಂಟರ್ ಅಂಚಿನ ಗಜಿಬಿಜಿಯಲ್ಲಿ ಇರಿದಿದ್ದ ಕಾರ್ಡ್ ಸ್ಲಿಪ್ ಮೇಲಿನ ಹೆಸರನ್ನು ಅವಳು ಮರೆಯಲಿಲ್ಲ—ಪಾವತಿದಾರ: ನಂದಿತಾ ರಮೇಶ್.
ಅವಳು ರಸೀದಿಯನ್ನು ಮುಚ್ಚಲಿಲ್ಲ. ಸ್ವಾಗತದ ಮೇಜಿನತ್ತ ನೇರವಾಗಿ ನಡೆದಳು. ಅಲ್ಲಿ ಹೂವಿನ ಪಟ್ಟಿಗಳು, ಅತಿಥಿ ನೋಂದಣಿ ಪುಸ್ತಕ, ಕೀಲಿಕಟ್ಟಿನ ಪಕ್ಕದಲ್ಲಿ ತಣ್ಣಗಾದ ಚಹಾದ ವಲಯ ಬಿದ್ದಿದ್ದವು. ಶಶಿಧರ್ ಎನ್ನುವ ಸ್ವಾಗತಾಧಿಕಾರಿ ಅವಳನ್ನು ನೋಡಿ, “ಮ್ಯಾಡಂ, ಈಗ ಸ್ವಲ್ಪ ತಾಳಿ. ವರಪಕ್ಷದ—”
“ರಮೇಶ್ ಮಾವನ ಆಸ್ಪತ್ರೆ ಮುಂಗಡಕ್ಕೆ ಕಟ್ಟಿದ ಹಣದ ರಸೀದಿ ಇದು,” ಎಂದು ನಂದಿತಾ ಅವನ ಮೇಜಿನ ಮೇಲೆ ಹಾಸಿದಳು. “ಇಂದು ಈ ಮಂಟಪದ ಹಳೆಯ ಬುಕ್ಕಿಂಗ್ ಯಾರ ಹೆಸರಿನಿಂದ ಮೊದಲಾಗಿ ಹೋಗಿತ್ತು ಅನ್ನೋ ದಾಖಲೆಯೂ ನಿಮ್ಮ ಕಚೇರಿಯಲ್ಲೇ ಇದೆ. ಅದನ್ನ ಕರೆಸಿ ನೋಡಿ.”
ಶಶಿಧರ್ ಕಣ್ಣು ಒಮ್ಮೆ ರಸೀದಿಗೆ ಬಿದ್ದವು, ಮತ್ತೆ ಅವಳ ಮುಖಕ್ಕೆ ಎದ್ದವು. ಅಷ್ಟೇ ಸಮಯದಲ್ಲಿ ರಮೇಶ್ ಮಾವನ ಕಾರು ಇನ್ನೊಂದು ಬದಿಯಲ್ಲಿ ನಿಂತಿತು. ಮೂಗುಪುದಿ ಬಣ್ಣದ ಶಾಲ್ ಹೊದಿಕೊಂಡು ಇಳಿದ ವಯಸ್ಸಾದವನನ್ನು ನೋಡುತ್ತಲೇ ಅಲ್ಲಿ ನಿಂತಿದ್ದ ಇಬ್ಬರು ಬಂಧುಗಳು ಚಲಿಸಿದರು. ವಿನಯ್ ಅವರ ಕಡೆ ತುರ್ತಾಗಿ ಹೆಜ್ಜೆ ಹಾಕಿದ.
“ಮಾವ,” ಎಂದ ವಿನಯ್, ಒತ್ತಾಯದ ಸಿಹಿತನದಲ್ಲಿ, “ಮೊದಲು ಒಳಗೆ ಬನ್ನಿ. ಎಲ್ಲ ವ್ಯವಸ್ಥೆ ಆಗಿದೆ.”
“ಯಾವ ವ್ಯವಸ್ಥೆ?” ನಂದಿತಾಳ ಧ್ವನಿ ಕಡಿಮೆಯಾಗಿರಲಿಲ್ಲ, ಏರಲೂ ಇರಲಿಲ್ಲ. ಆ ಧ್ವನಿ ಕರ್ಬ್ ಅಂಚಿನ ಮೇಲೆ ಹೂಗಂಟಿನ ಶಬ್ದದಷ್ಟು ಸ್ಪಷ್ಟವಾಗಿ ಬಿದ್ದಿತು. “ಆಸ್ಪತ್ರೆಯ ದಾರಿಯಲ್ಲಿ ನಿಮ್ಮವರ ಪರವಾಗಿ ನಿಂತವಳನ್ನ ಲೌಂಜ್ಗೆ ಕಳಿಸುವ ವ್ಯವಸ್ಥೆಯಾ? ಇಲ್ಲಾ, ಅವಳ ಹಣದಿಂದ ಜೀವ ಉಳಿಸಿಕೊಂಡ ಮನೆ ಅವಳನ್ನು ಬಾಗಿಲಲ್ಲಿ ಗುರುತಿಸದ ವ್ಯವಸ್ಥೆಯಾ?”
ಹತ್ತಿರ ನಿಂತಿದ್ದ ಶಶಿಧರ್ ಮತ್ತೆ ರಸೀದಿ ನೋಡಿದ. ಅವನ ಮುಖದ ಅಭ್ಯಾಸದ ನಗೆ ಕಡಿದು ಬಿತ್ತು. “ನಂದಿತಾ ಮ್ಯಾಡಂ...” ಎಂದು ಶುರು ಮಾಡಿದಾಗಲೇ ಅವನ ಸ್ವರವೇ ಬದಲಾಗಿತ್ತು. “ಒಂದು ನಿಮಿಷ. ನೀವು ಇಲ್ಲಿ ನಿಲ್ಲಬೇಡಿ. ಈ ಕಡೆ—ಮುಖ್ಯ ಪ್ರವೇಶದ ಬಳಿ ನೆರಳಿದೆ. ಕುಡಿಯುವ ನೀರು ತಂದುಕೊಡಿ,” ಎಂದು ಅವನ ಹಿಂದಿನ ಹುಡುಗನಿಗೆ ಹೇಳಿ, ನಂದಿತಾಳ ಕಡೆ ದೇಹವನ್ನೇ ತಿರುಗಿಸಿದ.
ಅದು ಸಣ್ಣ ಬದಲಾವಣೆ. ಆದರೆ ಕರ್ಬ್ ಮೇಲೆ ಎಲ್ಲರೂ ಅದನ್ನ ನೋಡಿದರು. ಈಗ ಅವಳನ್ನು ಸೈಡ್ಗೆ ತಳ್ಳದೆ, ಅವಳಿಗೆ ಜಾಗ ಮಾಡಲಾಗುತ್ತಿತ್ತು. ಇನೋವಾ ಪಕ್ಕಕ್ಕೆ ಕಾಯುತ್ತಿದ್ದ ಪುಷ್ಪತಟ್ಟೆ ಹಿಡಿದ ಇಬ್ಬರು ಹುಡುಗಿಯರಲ್ಲಿ ಒಬ್ಬಳು ಗಾಬರಿಯಿಂದ ದಿಕ್ಕು ಬದಲಿಸಿ ನಂದಿತಾಳ ಎದುರಿಗೆ ನಿಂತಳು. ವಿನಯ್ ಮಧ್ಯ ಹೆಜ್ಜೆಯಲ್ಲಿ ನಿಂತ.
“ಶಶಿಧರ್, ಏನ್ ಇದು?” ಎಂದ ಅವನು ದವಡೆ ಬಿಗಿದು.
“ಸರ್, ರಮೇಶ್ ಅವ್ರಿಂದ ಸೂಚನೆ ಬೇಕು,” ಎಂದ ಶಶಿಧರ್, ಈಗ ವಿನಯ್ ಕಡೆ ಕಣ್ಣೂರಿಸದೆ. “ಮೊದಲ ಸ್ವೀಕೃತಿಯ ಕ್ರಮ ಸ್ಪಷ್ಟ ಮಾಡ್ಬೇಕು.”
ರಮೇಶ್ ಮಾವ ನಂದಿತಾಳ ಕೈಯಲ್ಲಿದ್ದ ರಸೀದಿಯನ್ನು ತೆಗೆದುಕೊಂಡರು. ಕಾಗದ ಹಳೆಯದಾಗಿತ್ತು, ಮಡಚಿದ ರೇಖೆಗಳು ತೆಳುವಾಗಿ ಬಿಳಿಯಾಗಿದ್ದವು. ಅವರು ಅದನ್ನು ಓದುವಷ್ಟರಲ್ಲಿ ಗಾಳಿಯಲ್ಲಿ ಮಾತು ಮಂಕಾಯಿತು. ಅರ್ಚನಾ ತನ್ನ ಪಲ್ಲನ್ನು ಬೆರಳಲ್ಲಿ ಒರೆಸುತ್ತ ನಿಂತಳು. ವಿನಯ್ ಪಕ್ಕದಲ್ಲಿದ್ದ ಹೊಸ ವಧುಮುಖದ ಹುಡುಗಿ ಪ್ರಶ್ನೆ ಕೇಳಲು ಬಾಯ್ತೆರೆದಳು; ಅವನು ಕಣ್ಣಿನಿಂದಲೇ ತಡೆದ.
“ಇದು ನಿನ್ನಲ್ಲೇ ಇತ್ತೇ?” ರಮೇಶ್ ಮಾವ ಕೇಳಿದರು.
“ನಿಮ್ಮ ಕೈಗೆ ಕೊಟ್ಟಿದ್ದರೆ ಇಂದು ಕಾಣೆಯಾಗುತ್ತಿತ್ತು,” ನಂದಿತಾ ಹೇಳಿದಳು. “ಅದು ಸಾಲದ ಕಾಗದ. ಒತ್ತಡದಲ್ಲಿ ಕಟ್ಟಿದ ಮೊತ್ತ ಮಾತ್ರ ಅಲ್ಲ. ‘ನಾಳೆ ಮನೆಮಂದಿಯ ಮುಂದೆ ಮಾತು ಸರಿಪಡಿಸುತ್ತೇವೆ’ ಅಂತ ನೀವೇ ಹೇಳಿದ್ದ ರಾತ್ರಿ.”
ರಮೇಶ್ ಮಾವ ಮುಖದಲ್ಲಿ ಒಂದಿಷ್ಟು ಕುಸಿತ ಕಂಡುಬಂತು. ವಯಸ್ಸಿನಿಂದ ಅಲ್ಲ; ಬಾಕಿಯ ನೆನಪಿನಿಂದ. ಅವರು ಶಶಿಧರ್ ಕಡೆ ತಿರುಗಿ, “ಮೊದಲಿಗೆ ನಂದಿತಾನ್ನೇ ಒಳಗೆ ಕರೆಸಿ,” ಎಂದರು.
ವಿನಯ್ ನಕ್ಕಂತೆ ಮಾಡಿದ. ಅದು ಮುಖ ಉಳಿಸಿಕೊಳ್ಳುವ ನರಳಾಟ ಮಾತ್ರ. “ಮಾವ, ಇಂಥ ವೈಯಕ್ತಿಕ ವಿಷಯಗಳನ್ನು ಇಲ್ಲಿ—”
“ಇದು ವೈಯಕ್ತಿಕ ಅಲ್ಲ,” ನಂದಿತಾ ಅವನ ಮಾತನ್ನೇ ಕತ್ತರಿಸಿದಳು. “ನನ್ನನ್ನು ಬಾಗಿಲಲ್ಲಿ ಯಾರು ನಿಲ್ಲಿಸಬೇಕು ಅಂತ ನೀನು ಎಲ್ಲರ ಮುಂದೆಯೇ ತೀರ್ಮಾನಿಸಿದ್ದೀಯಲ್ಲ. ಅಂದರೆ ಉತ್ತರ ಕೂಡ ಇಲ್ಲಿಯೇ.”
ಶಶಿಧರ್ ಕೈ ಜೋಡಿಸಿದನು. “ನಂದಿತಾ ಮ್ಯಾಡಂ, ದಯವಿಟ್ಟು.” ಈ ಸಲ ಅವನು ಇನೋವಾ ಬಾಗಿಲಿನ ಬಳಿ ಕಾಯುತ್ತಿದ್ದ ಹುಡುಗನಿಗೆ ಚಿಹ್ನೆ ಮಾಡಿ, ನಂದಿತಾಳ ಸಣ್ಣ ಸೂಟ್ಕೇಸ್ನ್ನು ಎತ್ತಿಸಿಕೊಂಡು ಮುಂದೆ ನಡೆಯಲು ಹೇಳಿದ. ವಿನಯ್ ಹಾಗೂ ಅವನ ಪಕ್ಕದ ಹುಡುಗಿ ಕ್ಷಣಕ್ಕೊಂದು ನಿಂತುಕೊಳ್ಳಲೇ ಬೇಕಾಯಿತು. ಕರ್ಬ್ನ ಸಾಲು ಓದಲು ಬದಲಾಯಿತೆಂದರೆ ಅಷ್ಟೇ—ಯಾರನ್ನು ಮುನ್ನಡೆಸಬೇಕು ಎನ್ನುವುದರ ಮೇಲೆ ಉಳಿದವರ ಕಾಲುಗಳು ಸಹಜವಾಗಿ ತಿರುಗಿದವು.
ಅವರು ಒಳಗಿನ ವರಾಂಡದವರೆಗೆ ಬಂದಾಗ ಅರ್ಚನಾ ಹತ್ತಿರ ಸೇರಿ ಮೆಲ್ಲನೆ, “ಅಕ್ಕಾ, ಒಳಗೆ ಹೋಗಿ ಮಾತಾಡೋಣ. ಎಲ್ಲರ ಮುಂದೆ ಬೇಡ,” ಎಂದಳು.
ನಂದಿತಾ ತಲೆಯಾಡಿಸಲಿಲ್ಲ. “ನಾಲ್ಕು ವರ್ಷ ನನ್ನ ಹೆಸರನ್ನ ಬಳಸಿಕೊಂಡು ಮನೆಮನೆಗೆ ಪರಿಚಯ ಮಾಡಿದ್ದು ಎಲ್ಲರ ಮುಂದೆ. ಈಗ ಸರಿ ಮಾಡುವುದೂ ಎಲ್ಲರ ಮುಂದೇ.”
ವರಾಂಡದಿಂದ ಮುಖ್ಯ ಸಭಾಂಗಣದ ದ್ವಾರ ಕಾಣುತ್ತಿತ್ತು. ದೀಪ, ಹೂವಿನ ಕಮಾನು, ನಾದಸ್ವರದ ಮೆಲಕು. ಒಳಗೆ ಕುಟುಂಬಕ್ಕೆ ಎದುರಾಗಿರುವ ಉದ್ದದ ಮುಖ್ಯ ಮೇಜಿನ ಮೇಲೆ ಹೆಸರಿನ ಚೀಟಿಗಳು ಇಟ್ಟಿದ್ದವು—ವರಪಕ್ಷ, ಹಿರಿಯರು, ವಿಶೇಷ ಆಹ್ವಾನಿತರು ಎಂದು ಸರತಿ. ಮಧ್ಯದ ಎರಡು ದೊಡ್ಡ ಕುರ್ಚಿಗಳ ಬಲಬದಿಯಲ್ಲಿ “ವಿನಯ್ & ಅರ್ಚನಾ” ಎಂದು ಮುದ್ರಿಸಿದ ಕಾರ್ಡ್, ಅದಕ್ಕಿಂತ ಸ್ವಲ್ಪ ಅಂತರದಲ್ಲಿ “ರಮೇಶ್ ಅವರೊಂದಿಗೆ ಕುಟುಂಬ” ಎಂದು ಇನ್ನೊಂದು. ಎಲ್ಲರೂ ಓದಬಹುದಾದಷ್ಟು ದೊಡ್ಡ ಅಕ್ಷರ.
ವಿನಯ್ ಈಗ ಅವಳ ಹತ್ತಿರ ಬಂದು ನಿಧಾನವಾಗಿ ಮಾತಾಡಿದ. “ಇಷ್ಟು ಸಾಲದಂತೆ ಹಿಡಿದುಕೊಳ್ಳ್ಬೇಡ, ನಂದಿತಾ. ನಂತರ ಮಾತಾಡ್ತೀವಿ. ನಿನಗೆ ಗೌರವದಿಂದ ಸೀಟ್ ಕೊಡ್ತೀನಿ.”
ಅವನ ಧ್ವನಿ ಈಗ ಮೊದಲಿನ ಆದೇಶವಲ್ಲ; ಸುತ್ತಲಿನ ಕಣ್ಣುಗಳ ನಡುವೆ ಕುಗ್ಗಿದ ಗುದ್ದಾಟ. ಅವನು ಅವಳ ಮಣಿಕಟ್ಟಿಗೆ ಮುಟ್ಟಲು ಮುಂದಾದ. ನಂದಿತಾ ಕೈ ಹಿಂದಕ್ಕೆಳೆದಳು.
“ಇಗೋ ನೀನು ಕೊಡೋದು ಸೀಟ್ ಅಲ್ಲ,” ಅಂದಳು ಅವಳು. “ನೀನು ಉಳಿಸಿಕೊಳ್ಳೋದು ನಿನ್ನ ಮುಖ. ಅದಕ್ಕೆ ನಾನು ದಾಸಿಯಲ್ಲ.”
ರಮೇಶ್ ಮಾವ ನಿಧಾನವಾಗಿ ನಡೆದೇ ಮುಖ್ಯ ಮೇಜಿನ ಮುಂದೆ ಬಂದು ನಿಂತರು. ವಯಸ್ಸಿನ ಕಾರಣಕ್ಕೆಲ್ಲ ಅಲ್ಲ; ಮಾತಿಗೆ ತೂಕ ಕೊಡಲು. ಅವರು ಚೀಟಿಗಳ ಕಡೆ ನೋಡಿದರು, ಮತ್ತೆ ನಂದಿತಾಳ ಕಡೆ. ಹತ್ತಿರದಲ್ಲಿ ಶಶಿಧರ್ ನಿಂತಿದ್ದ, ಅವನ ಕೈಯಲ್ಲಿ ಇನ್ನೂ ಅತಿಥಿಗಳ ಪಟ್ಟಿ. ಅವನ ಮುಖದಲ್ಲಿ ಒಂದೇ ಚಿಂತೆಯಿತ್ತು—ಈ ಕ್ಷಣ ಯಾರ ಮಾತು ಪಾಲಿಸಬೇಕು ಅಂದ್ರೆ ಇಂದಿನ ರಾತ್ರಿ ಉಳಿಯುತ್ತದೆ.
ವಿನಯ್ ಕೊನೆ ಪ್ರಯತ್ನ ಮಾಡಿದ. “ಮಾವ, ಫೋಟೋ, ಅತಿಥಿಗಳು, ವರಮಾಲೆ—ಕ್ರಮ ಬದಲಾಯ್ತಾದ್ರೆ—”
“ಕ್ರಮ ಬದಲಾಯಬೇಕು,” ನಂದಿತಾ ಸ್ಪಷ್ಟವಾಗಿ ಹೇಳಿದಳು.
ಅವಳು ಮೇಜಿನ ಮೇಲೆ ಇಟ್ಟಿದ್ದ “ರಮೇಶ್ ಅವರೊಂದಿಗೆ ಕುಟುಂಬ” ಎನ್ನುವ ಕಾರ್ಡ್ನ್ನು ಎತ್ತಿಕೊಂಡಳು. ಕಾರ್ಡ್ನ ಕೆಳಭಾಗ ಹೂವಿನ ನೀರಿನಿಂದ ಸ್ವಲ್ಪ ತೇವವಾಗಿ ಮಡಿದಿತ್ತು. ಅದನ್ನು ಸರಿಯಾಗಿ ನೇರ ಮಾಡಿಕೊಂಡು, ಮಧ್ಯದ ದೊಡ್ಡ ಕುರ್ಚಿಗಳ ಬಲಬದಿಗೆ ನೂಕಿದಳು. ನಂತರ “ವಿನಯ್ & ಅರ್ಚನಾ” ಎನ್ನುವ ಕಾರ್ಡ್ನ್ನು ತೆಗೆದು ಒಂದು ಆಸನ ಹಿಂದಕ್ಕೆ, ಅಂಚಿನ ಕಡೆ ಇರಿಸಿದಳು. ಎಲ್ಲರ ಕಣ್ಣು ಮುಂದೆ. ಯಾವುದೇ ತುರ್ತು ಇಲ್ಲದೆ. ತಪ್ಪು ಸರಿಪಡಿಸುವ ಕಚೇರಿ ಕೈಚಲನೆಯಷ್ಟು ನಿಖರವಾಗಿ.
“ಶಶಿಧರ್,” ಅವಳು ಅವನತ್ತ ನೋಡದೇ ಕರೆದಳು, “ಮೊದಲ ಸ್ವೀಕೃತಿ ರಮೇಶ್ ಮಾವನ ಜೊತೆ ನನಗೆ. ನಂತರ ಉಳಿದವರು. ಊಟದ ಮೊದಲ ಪಂಗತಿಯಲ್ಲಿ ಈ ಮೇಜಿನ ಕ್ರಮವೇ. ಓದಿಕ್ಕೆ ಬರಿತೆ?”
“ಬರಿತಿದೆ, ಮ್ಯಾಡಂ,” ಎಂದ ಶಶಿಧರ್ ತಕ್ಷಣ. ಅವನು ತನ್ನ ಪಟ್ಟಿಯ ಮೇಲಿನ ಪೆನ್ನಿನಿಂದ ಚಿಕ್ಕ ಗುರುತು ಹಾಕಿದ. ನಂತರ ಪುಷ್ಪತಟ್ಟೆ ಹಿಡಿದ ಹುಡುಗಿಯರಿಗೆ, “ಮೊದಲು ಇವರಿಗೆ,” ಎಂದು ನಂದಿತಾ ಕಡೆ ಕೈಚಾಚಿದ.
ಆ ಚಿಕ್ಕ ಆದೇಶವೇ ಸಾಕಾಯಿತು. ಒಬ್ಬಳು ಹೂಮಾಲೆ ತಟ್ಟೆಯನ್ನು ನಂದಿತಾಳ ಮುಂದೆ ಹಿಡಿದಳು. ಇನ್ನೊಬ್ಬಳು ರಮೇಶ್ ಮಾವಗೆ ಕುರ್ಚಿ ಹಿಂದಕ್ಕೆ ಸರಿಸಿದಳು. ವಿನಯ್ ಮುಂದಕ್ಕೆ ಬರಲು ಯತ್ನಿಸಿದಾಗ, ಊಟ ವ್ಯವಸ್ಥೆ ನೋಡುತ್ತಿದ್ದ ಬಿಳಿ ಶರ್ಟ್ ಹಾಕಿದ ಮೇಲ್ವಿಚಾರಕ, ಸೂಚನೆ ಕೇಳಿ ಬಂದವನ ಅಭ್ಯಾಸದಿಂದ, ಅವನ ಮುಂದೆ ನಿಂತು, “ಸ್ವಲ್ಪ ತಾಳಿ ಸರ್,” ಎಂದನು. ಅದೇ ಕ್ಷಣದಲ್ಲಿ ಅವನ ಮುಖದ ಬಣ್ಣ ಬದಲಾಗಿತು. ಅವನು ನಿಲ್ಲಿಸಲ್ಪಟ್ಟಿದ್ದನು. ಎಲ್ಲರ ಮುಂದೆಯೇ.
ಅರ್ಚನಾ ತುಟಿಯ ಲಿಪ್ಸ್ಟಿಕ್ ಒಳಗೆ ಹಲ್ಲು ಕಚ್ಚಿದಳು. “ಇದು ಅವಮಾನ,” ಎಂದಳು.
“ಯಾರಿಗೆ?” ನಂದಿತಾಳ ಕಣ್ಣು ಅವಳತ್ತ ತಿರುಗಿದವು. “ಸಾಲದ ನೆರಳಲ್ಲಿ ಎದ್ದು, ಬಾಗಿಲಲ್ಲಿ ನನ್ನನ್ನು ಪರರಂತೆ ನಿಲ್ಲಿಸಿದವರಿಗೆನಾ? ಅಥವಾ ಸಾಲ ಕಟ್ಟಿದವಳನ್ನು ಮೊದಲ ಸಾಲಿಗೆ ತಂದು ನಿಲ್ಲಿಸಿದಾಗ?”
ಯಾರೂ ಉತ್ತರಿಸಲಿಲ್ಲ. ನಾದಸ್ವರದ ದೀರ್ಘ ಸ್ವರ ಮಧ್ಯದಲ್ಲಿ ತೇಲಿ ಬಂದಿತು. ರಮೇಶ್ ಮಾವ ಕುರ್ಚಿಯಲ್ಲಿ ಕುಳಿತುಕೊಳ್ಳುವ ಮುನ್ನ ಕೈಯಿಂದ ಸೂಚನೆ ಮಾಡಿದರು. “ನಂದಿತಾ, ಇಲ್ಲಿ.”
ಅದು ಆಹ್ವಾನ ಮಾತ್ರವಲ್ಲ; ಒಪ್ಪಿಗೆ. ನಂದಿತಾ ಅವರ ಪಕ್ಕದ ಕುರ್ಚಿಯನ್ನು ಸ್ವತಃ ಹಿಂದಕ್ಕೆಳೆದು ಕುಳಿತಳು. ಶಶಿಧರ್ ತಕ್ಷಣ ನೀರಿನ ಗ್ಲಾಸ್ ಇಟ್ಟ. ವಿನಯ್ಗಾಗಿ ಇಟ್ಟಿದ್ದ ಗ್ಲಾಸ್ ಈಗ ಒಂದು ಆಸನ ದೂರ ಹಿಂತೆಗೆದ ಮೇಜಿನ ಬಳಿ ಹೋಗಿತ್ತು. ಆ ಸಣ್ಣ ಜಾರಿಕೆಯಾಗಿಯೇ ಅವನ ಮುಖದ ಮೇಲಿನ ಮೆರುಗು ಕಿತ್ತುಹೋಯಿತು. ಅವನು ನಿಂತಿದ್ದ ಜಾಗದಲ್ಲಿ ಹೊಸದಾಗಿ ಬಂದ ಬಂಧುಗಳು ಒಳಗೆ ನುಗ್ಗಲು ಅವನಿಗೆ ಬದಿಗೆ ಸರಿಯಲೇಬೇಕಾಯಿತು.
ವಿನಯ್ ಮತ್ತೆ ಬಾಗಿ, ಈಗ ಆಕೆಯ ಕಿವಿಗಪ್ಪಳಿಸುವಷ್ಟು ಕಡಿಮೆ ಧ್ವನಿಯಲ್ಲಿ, “ನೀನ್ ಗೆದ್ದೆ, ಸಾಕಾ? ಇದನ್ನ ಇನ್ನೂ ವಿಸ್ತರಿಸ್ಬೇಡ,” ಎಂದನು.
ನಂದಿತಾ ಅವನತ್ತ ಸಂಪೂರ್ಣವಾಗಿ ತಿರುಗಿಯೂ ನೋಡಲಿಲ್ಲ. “ಗೆಲುವಿಗಾಗಿ ಅಲ್ಲ. ಸರತಿ ಓದಿಕ್ಕೆ ಬರುತ್ತಿರಬೇಕು ಅಷ್ಟೇ.”
ಶಶಿಧರ್ ಈಗ ವೇದಿಕೆಯ ದ್ವಾರ ಬಳಿ ನಿಂತವರಿಗೇನು ಹೇಳಬೇಕು ಅನ್ನೋದನ್ನು ಕಂಡುಕೊಂಡಿದ್ದ. “ರಮೇಶ್ ಅವ್ರ ಕುಟುಂಬಕ್ಕೆ ದಾರಿ ಬಿಡಿ,” ಎಂದು ಅವನು ಘೋಷಣೆ ಮಾಡಲಿಲ್ಲ; ಆದರೆ ಅವನು ಕೈಯಿಂದ ಸೂಚಿಸಿದ ದಿಕ್ಕು ಸಾಕಾಯಿತು. ಜನರು ಸಹಜವಾಗಿ ಪಕ್ಕಕ್ಕೆ ಸರಿದರು. ವಿನಯ್ ಹೇಳಿದ ಸೂಚನೆಗಳೆಲ್ಲ ಗಾಳಿಗೆ ತೂಗಾಡಿದಂತಾದವು; ಯಾರೂ ಅವನ ಕಣ್ಣಿನ ಆದೇಶ ಹುಡುಕಲಿಲ್ಲ. ಅವನ ಕೈ ಖಾಲಿಯಾಗಿ ಗಾಳಿಯಲ್ಲಿ ತಂಗಿ ಕೆಳಗಿಳಿಯಿತು.
ಮಂಟಪದ ಒಳಭಾಗದಿಂದ ಹೊರಲ್ಯಾಂಡಿಂಗ್ ದಾರಿಗೆ ಬರುತ್ತಿದ್ದಾಗ, ಕಿಟಕಿಯ ಗಾಜಿನಲ್ಲಿ ಬೆಳಕಿನ ಪ್ರತಿಫಲ ಅವಳ ಸೀರೆಯ ಅಂಚಿನ ಮೇಲೆ ಚಲಿಸಿತು. ಹಿಂದೆ ಹೂತಟ್ಟೆ, ಮುಂದೆ ದಾರಿ, ಪಕ್ಕಕ್ಕೆ ಸರಿಯುವ ಭುಜಗಳು. ಲ್ಯಾಂಡಿಂಗ್ ದಾರಿಯ ನುಣುಪಾದ ಜಾಗದಲ್ಲಿ ನಿಂತಿದ್ದ ಉಷರ್ ತನ್ನ ಉದ್ದ ಬಾಹುವಿನ ತುದಿಯನ್ನು ಮೊದಲು ಹಿಂದಕ್ಕೆಳೆದ; ಬಟ್ಟೆಯ ಮುಕುಟವೇ ದಾರಿಗೆ ತೊಲಗಿ, ನಂದಿತಾಳ ಮುಂದೆ ತೆರವಾದ ಜಾಗದಲ್ಲಿ ಅವಳು ಹೆಜ್ಜೆ ಇಟ್ಟಳು.