કાઉન્ટર પર આખું દૃશ્ય એની સામે ફરી ગયું

“આ પાસ એને આપવાનો નથી,” કાઉન્ટરના છોકરાએ નિલો પ્રાયોરિટી ટૅગ કવ્યા તરફ લંબાતો હાથ વચ્ચે જ પાછો ખેંચી લીધો. પ્લાસ્ટિકનો ટૅગ રજીસ્ટર પાસે અથડાયો; બાજુની ઠંડી પડી ગયેલી ચાની વાટકી નીચે ભીનું વળય રહી ગયું. પાછળ લાઇનમાં ઉભેલા સગાંમાંથી કોઈએ ધીમે કહ્યું, “અરે, આ તો મનનવાળી કવ્યા છે ને?” અને હેમાંગિનીબેન, સોનેરી બોર્ડરવાળી સાડીનો પલ્લુ ખભા પર ચઢાવતાં, સીધી કવ્યા સામે જોઈ બોલ્યાં, “મનનવાળી હશે ઘરમાં. અહીં સીટ-અલોકેશન મારી યાદીથી ચાલે છે.”

કવ્યા આખી રાત હોસ્પિટલ ડ્યૂટી કરીને સીધી અહીં આવી હતી. કુરતીના હાથ પાસે શિફ્ટના મચકાં હતાં, હીલ પાસે ધૂળનો પાતળો પડ. આ બસ-ટ્રાન્સિટ ડેસ્ક કોઈ સામાન્ય પ્રવાસ કાઉન્ટર નહોતો; અમદાવાદથી પરિવારની બારાતને ઉદેપુર લઈ જતી પ્રાઇવેટ કોચ કંપનીનો ચેક-ઇન આગળ જમાયેલો હતો, અને મનનના કાકા-કાકીની નજર સામે કોણ કઈ બસમાં, કઈ એન્ટ્રી લેનમાંથી, કયા સ્ટીકર સાથે જશે તેનો અર્થ સીધો ઘરના દરજ્જા સાથે જોડાતો હતો. પરિવારને અને ઓળખીતાઓને ખબર છે કે મનન અને કવ્યા વર્ષોથી સાથે છે; પણ “ખબર છે” અને “માની લીધું છે” એ એક જ વસ્તુ નહોતાં.

“બુકિંગમાં બે પ્રાયોરિટી પાસ છે,” કવ્યા શાંત અવાજે બોલી. તેણીએ ફોનમાં PDF બતાવ્યો. “એક વરકુટુંબના સિનિયર માટે, એક મેડિકલ સપોર્ટ માટે. આ નામ મારી સામે છે.”

“દેખાડો નહીં, સાંભળો,” હેમાંગિનીબેને કાઉન્ટર પરની છૂટી રસીદો ખસેડી પોતાની પેન મૂકી. પેનની કાળી શાહી જૂની આંગળીના દાગ જેવા કૅપ પાસે જમા થઈ હતી. “મેડિકલ સપોર્ટ? બહુ મોટી બને છે. બારાતમાં આવીને સીધું આગળથી ચઢી જશે? અમારી બેનની દીકરીઓ પાછળ ઊભી રહે? નહીં. એને બહારના ડ્રૉપઓફ વળાંક પર રાખજો. સેકન્ડ શટલ આવે ત્યારે મોકલો. અને સામાન એની સાથે.”

લાઇનમાં હળવો ખડખડાટ થયો. કોઈએ ભોંય ચડાવ્યું, કોઈએ ફોન નીચે કર્યો. પ્રથમ ઝાટકો એ હતો કે પ્રાયોરિટી પાસ હાથમાંથી ખેંચાઈ ગયો; બીજો, તેની સામે જ એને “સેકન્ડ શટલ”માં ધકેલીને નાનું દેખાડવાનો જાહેર હુકમ.

કાઉન્ટર ક્લાર્ક ગભરાતો હતો. “હેમાંગિનીબેન, આ માસ્ટર બુકિંગમાં—”

“મેં કહ્યું ને? બહારના ડ્રૉપઓફ વળાંક પર. અહીં મુખ્ય લેનમાં જગ્યા અટકશે.” તેઓએ પાછળ ઊભેલા મનનના મોસાળિયાને જોઈને અવાજ વધુ ઊંચો કર્યો. “આજકાલ છોકરીઓને થોડું કામ આવડે તો લાગે બધું એમના નામે છે.”

કવ્યાએ મનન તરફ જોયું. મનન બે ટ્રોલી બેગ વચ્ચે ઊભો હતો, હોઠ ભીંજવી રહ્યો હતો, પણ તેની માના સામે પગ આગળ વધતા નહોતા. એ એક ક્ષણ કવ્યા માટે નવી નહોતી. નવી હતી તો માત્ર પોતાની અંદરની ઠંડક. આ દૃશ્ય તેણે એક વાર જીવી લીધું હતું—લગભગ એ જ ગંધ, એ જ ચેક-ઇન ડેસ્ક, એ જ લોકોની અડધી નજર. એ રાત્રે તે ચૂપ રહી હતી, બહારના વળાંક પર ઊભી રહી હતી, પછી લગેજ ગડબડ, મોડું થવું, આરોપ, અને પાછાં ઘરમાં “આવા પ્રસંગે માન રાખતું નથી”નો દાગ વરસો સુધી ચોંટેલો રહ્યો હતો. આ વખતે એ દાગ લગાડવા પહેલાં જ હાથ પકડવાનો હતો.

“સારું,” કવ્યાએ કહ્યું, એટલું જ. ક્લાર્કે ચોંકીને ઉપર જોયું.

હેમાંગિનીબેને તુરંત કાગળ ખેંચ્યો. “લખી લો. કવ્યા—સેકન્ડ શટલ. સામાન સાથે. બહાર ડ્રૉપઓફ વળાંક. મુખ્ય બોર્ડિંગ લેનમાં પ્રવેશ નહીં.” પછી તેમણે ક્લાર્કને પેન ધકેલી. “નોંધ સ્પષ્ટ હોવી જોઈએ. પછી કહે નહીં કે મેં કહ્યું ન હતું.”

ક્લાર્કે પ્રિન્ટેડ રૂટ-શીટ પર નવી લાઇન ઉમેરતા ઉમેરતા અટકી ગયો. “મેમ, ચેન્જ ઇન્સ્ટ્રક્શન પર સહી જોઈએ.”

“મારે જ કરવી છે.” હેમાંગિનીબેને કાગળ પોતાની તરફ ખેંચ્યો. જૂની શાહી લાગેલી પેનથી મોટા વળાંકમાં “હે.સા.” જેવી ટૂંકી સહી મારી, અને નીચે મોબાઇલ નંબર પણ લખી દીધો. કાગળ ક્લિપબોર્ડમાં લાગી ગયો, સામે જ, કાચની નીચે અડધો દેખાતો. જીવતો દૃશ્ય હતું; કાગળ હજી ભીનો હતો.

કવ્યાએ એ સહી તરફ એક નજર કરી. પછી પોતાનો ફોન ખોલ્યો, સંપર્ક યાદીમાંથી એક નંબર દબાવ્યો. “જગદીશભાઈ? કવ્યા બોલું છું. હા, હમણાં ટ્રાન્સિટ કાઉન્ટર આગળ ઊભી છું. વરપક્ષનું માસ્ટર બુકિંગ—તમારા ખાતામાંથી ગયું છે ને?”

હેમાંગિનીબેનનો ચહેરો તરત કઠણ થયો. “કાને ફોન કરે છે હવે?”

જગદીશભાઈનો અવાજ ફોનના સ્પીકરમાં નહીં, સીધો કવ્યા કાન પાસે હતો; છતાં કાઉન્ટર પર ઉભેલા ક્લાર્કને સાંભળાય એટલો ઉઘાડો. તેઓ કંપનીના ઓપરેશન્સ હેડ હતા, અને કવ્યા તેમને ઓળખતી હતી કારણ કે તેની હોસ્પિટલ આ જ ટ્રાવેલ ગ્રુપના અકસ્માત-સહાય કરારો સાથે કામ કરતી હતી. સેવા ક્ષેત્રમાં એકવાર સાચા માણસ સુધી પહોંચ હોય પછી ઊંચા અવાજની જરૂર પડતી નથી.

“હા કવ્યા બહેન,” સામે થી શાંત અવાજ આવ્યો, “માસ્ટર બુકિંગ શ્રી નરેન્દ્રભાઈ દેસાઈના ખાતામાં છે. ઓન-ગ્રાઉન્ડ મેડિકલ સપોર્ટ માટે તમારું નામ નોંધાયેલું છે. શું થયું?”

કવ્યાએ એક જ વાક્ય કહ્યું. “અહીં કાઉન્ટર પર મારી પ્રાયોરિટી એન્ટ્રી રોકી છે, અને હેમાંગિનીબેને લખિત રીરાઉટ કરી સેકન્ડ શટલમાં બહારના વળાંક પર મોકલવાનું સહી કરીને મૂક્યું છે. કૃપા કરીને ખાતરી આપો—હવે પ્રોસેસિંગ સહી મુજબ જ થશે ને, અને માસ્ટર બુકિંગના નિયમ મુજબ?”

જગદીશભાઈએ વિલંબ કર્યો નહીં. “ક્લાર્કને ફોન આપો.”

ક્લાર્કના હાથમાં ફોન ગયો ત્યારે તેની કાયામાં જ ફેર પડ્યો. હમણાં સુધી કાઉન્ટરની આ બાજુની ગભરાટ હતી; હવે તે સીધો ઊભો થઈ ગયો. “જી, સર… હા સર… સમજાયું સર… રીરાઉટ સહી કરનાર પક્ષ માટે જ લાગુ… જી, માસ્ટર બુકિંગ પ્રાથમિકતા મેડિકલ સપોર્ટને જ… જી, કાઉન્ટર પર જ સુધારું છું.”

હેમાંગિનીબેન આગળ વળ્યાં. “શું બોલ્યા? મને આપો ફોન.”

ક્લાર્કે પ્રથમ વખત એમની તરફ સીધું ના પાડી. “એક મિનિટ, બેન. ઓર્ડર લઈ લઉં.” તેણે કાચ નીચેની રૂટ-શીટ ખેંચી, લાલ સ્ટૅમ્પ કવ્યા તરફ ખસેડ્યો, અને ડાબી બાજુ રાખેલી નિલી પટ્ટી—એ જ પ્રાયોરિટી ટૅગ—ઉઠાવી કવ્યા સામે મૂકી. “કવ્યા બહેન, તમારો બોર્ડિંગ પહેલાં. મુખ્ય લેન. મેડિકલ સપોર્ટ સીટ એ-૨. સામાન અલગ પ્રાથમિકતા સાથે જશે.”

લાઇનની ગોઠવણીમાં નાનો પણ કઠણ તૂટકો પડ્યો. પાછળ ઊભેલા જે સગાં હમણાં સુધી કવ્યા તરફ ઢાળેલી નજરે જોઈ રહ્યા હતા, તેઓ હવે ક્લાર્કના હાથને જોતાં રહ્યા—ટૅગ કઈ દિશામાં ગયો, સ્ટૅમ્પ કોના કાગળ પર પડ્યો. મનનનો મોસાળો પલટી ને હેમાંગિનીબેનને પૂછવા ગયો, “પણ અમારી કાર તો મુખ્ય લેનમાં જ—”

ક્લાર્કે બીજી શીટ ઉપાડી. “ના, બેનની સહી પ્રમાણે રીરાઉટેડ પિકઅપ બહારના ડ્રૉપઓફ વળાંક પરથી જ લઈશું. મુખ્ય લેનનો પ્રવેશ હવે એ વાહન માટે બંધ રહેશે. સેકન્ડ શટલ અને લગેજ-હોલ્ડ ત્યાં જશે.” તેણે હેમાંગિનીબેનની સહીવાળી લાઇન આંગળીથી બતાવી. “આ લખિત સૂચના પાછી ફેરવી શકાતી નથી, ખાસ કરીને હવે ઓપરેશન્સ વેરિફાઈ થઈ ગયું પછી.”

“હું કહ્યું હતું એની માટે!” હેમાંગિનીબેનનો અવાજ પાતળો પડી ગયો, છતાં ઊંચો જ રહ્યો. “મારા પક્ષને કેમ લાગુ પડે?”

“કારણ કે સહી કરનાર પક્ષનો રીરાઉટ છે.” ક્લાર્કે બાજુના હેન્ડહેલ્ડ ઇન્ટરકોમમાં બોલાવ્યું, “મુખ્ય લેનમાં એ-૨ પ્રાથમિક એન્ટ્રી. બહારના વળાંક પર દેસાઈ-પક્ષ રીરાઉટ વાહન હોલ્ડ.” પછી તેણે બીજા છોકરાને ઈશારો કર્યો. “કવ્યા બહેનનો બેગ ટૅગ કરો.”

એક સ્ટાફ છોકરો તરત આવી કવ્યા પાસેનો બેગ લઈને ગયો. બીજો મનનના કાકા આગળથી રાખેલી ચાંદીના રિબનવાળી બોક્સ ટ્રોલી અચકાઈને રોકી બોલ્યો, “આ કયો પક્ષ? બહારના વળાંક પર ઉતારવું પડશે.”

હેમાંગિનીબેનનો પલ્લુ ખસી ગયો; તેમણે ઝટકે સમાર્યો. “મનન!” તેઓ પહેલી વાર દીકરાને આદેશથી નહિ, આસરો શોધતા અવાજે બોલ્યાં. “કશુંક કહો.”

મનનના હોઠ ખૂલ્યા, પણ કવ્યા એને જોઈને કંઈ બોલી નહીં. એની શાંતિ જ આ દૃશ્યમાં સૌથી કઠણ વસ્તુ बनी. તેણે નિલો ટૅગ હાથમાં લીધો, કાઉન્ટરના કિનારે પડેલા ઠંડા ચાના વળયથી જરા દૂર સરકાવ્યો, અને ક્લાર્કને કહ્યું, “માસ્ટર બુકિંગ મુજબ જે પ્રક્રિયા છે તે જ રાખો. કોઈને બચાવવા માટે નોંધ ન બદલો.”

એ વાક્યે છેલ્લો ખૂંટો ઠોક્યો. હેમાંગિનીબેનએ તરત પોતાનો ફોન કાઢ્યો, કોઈને જોડવાનો પ્રયાસ કર્યો, પણ ક્લાર્ક હવે એમની તરફ નહોતો. તેણે કવ્યા માટે બોર્ડિંગ સ્લિપ કાઢી, પ્રિન્ટનો ગરમ કાગળ સીધો તેણીના હાથમાં આપ્યો, પછી લાઇનને ઊંચે બોલ્યો, “પ્રથમ પ્રાથમિક પ્રવેશ—કવ્યા બહેન.”

લાઇન ખસકી. ખરેખર ખસકી. લોકો બાજુએ થયા. હમણાં સુધી જ્યાં કવ્યા માટે જગ્યા રોકાઈ હતી ત્યાં સળંગ માર્ગ ખૂલ્યો. હેમાંગિનીબેનએ એક પગ આગળ મૂક્યો, “પહેલા હું—”

“બેન, કૃપા કરીને બહારનો વળાંક લો,” સ્ટાફના બીજા છોકરાએ હાથથી દિશા બતાવી. “તમારી નોંધ ત્યાંની છે.”

આ વખતે કોઈએ હસ્યું નહીં, કોઈએ દયા પણ દેખાડી નહીં. ફક્ત ગોઠવણી બદલાઈ ગઈ. આ સૌથી ખરાબ અપમાન હતું: રૂમએ કોઈ ચર્ચા કર્યા વગર નવા ક્રમને સ્વીકારી લીધો.

કવ્યા બોર્ડિંગ ગેટ તરફ વળી. મનન બાજુમાં થોડી પળ ચાલ્યો, “કવ્યા, સાંભળ—”

“પાછળ ન આવો,” તેણીએ સીધું કહ્યું, આંખ પણ ન ફેરવી. “આજે મારી એન્ટ્રી હું એકલી જ લઈશ.”

તે આગળ વધી ગઈ. કાચની પાર કોચના દરવાજા ખૂલતા બંધ થતા હતા. અંદરથી ડીઝલ, અત્તર, ગરમ ફૂલો અને પેક થયેલી કચોરીની ગંધ ભેળાઈને આવતી હતી. પાછળથી હેમાંગિનીબેનનો અવાજ ફરી ઊઠ્યો, પણ હવે એ આદેશ નહોતો; એ દોડતા માણસનો અવાજ હતો જેને સમજાય ગયું હોય કે પોતાના જ હાથથી લખેલી લાઇન પગમાં વળી ગઈ છે.

કવ્યા મુખ્ય લેનમાંથી પસાર થઈ, સ્ટાફને બોર્ડિંગ સ્લિપ બતાવી, પછી ગેટની બહારની કાચની દિવાલ પરથી જરા ડાબી તરફ જોયું. ડ્રૉપઓફ વળાંક ત્યાં દેખાતો હતો—અડધો સિમેન્ટ, અડધો પીળા રંગના બૉલર્ડ સાથે બંધાયેલો માર્ગ. હેમાંગિનીબેનની સફેદ કાર ગભરાટમાં સીધી જ એ વળાંકમાં ઘુસાડાઈ હતી, આગળથી આવતી સેકન્ડ શટલને જગ્યા આપવા સ્ટાફે બાજુની સાંકળ છોડેલી હતી. પછી વાયરલેસ પર નવી નોંધ પહોંચી.

કવ્યાએ ખિસ્સામાંથી પોતાનો નિલો ટૅગ સચવ્યો, સ્ટાફના ઇશારાથી મુખ્ય ગેટની અંદર એક પગ મૂક્યો, અને પાછળ વળાંક તરફ છેલ્લી નજર નાખી—બૉલર્ડ વચ્ચેની લોખંડી સાંકળ ઝટકાથી ઉપર ખેંચાઈ, વળાંકમાં ઘુસેલી એ જ કારના બોનેટ સામે તણાઈને તૂટી નહીં, કઠણ થઈને ચટાકથી તાણાઈ ગઈ.