રૂમ એક પળમાં પલટી ગયું

હેતલબેને મૃણાલના હાથમાંથી નીલાં પટ્ટાવાળું પ્રવેશ-કાર્ડ ખેંચીને પોતાના પર્સમાં દબાવી દીધું અને પાર્કિંગ પિકઅપ લેનમાં ઊભેલા ડ્રાઇવરોને ઊંચે અવાજે કહ્યું, “આગળની ત્રણ કારમાં વી.આઇ.પી. જશે. મૃણાલ, તું ગિફ્ટ હેમ્પર ગણી લે. બહારના લોકો બહાર જ રહે તો સારું.”

લેનની ટ્યુબલાઇટ નીચે કારોના બોનેટ ચમકી રહ્યા હતા, પણ મૃણાલના ચહેરા પરનો થાક વધુ સ્પષ્ટ હતો—બાર કલાકની દોડધામ પછી હાથની સ્લીવ પાસે પડેલી કરચલીઓ, ખભા પર અટકેલી કઠિનતા, અને પર્સમાં અડધું વાળેલું કાગળ, જેમાં તેણે આખી સાંજના છોડાવવાના ક્રમ લખ્યા હતા. અમદાવાદના એસ.જી. હાઈવે પાસેના આ હોટેલમાં એવોર્ડ સાંજ પૂરી થઈ હતી; અંદર સ્ટેજ પર મેડલ મળ્યા હતા, બહાર અહીં સાચી સત્તા ગાડીઓના દરવાજા પાસે ઊભી હતી. પરિવારને અને ઓળખીતાઓને ખબર છે કે જય અને મૃણાલ વચ્ચે શું છે, પણ નામ કયારેય ઉઘાડે બોલાતું નથી. આજે તો હેતલબેનને ખાસ આનંદ હતો—જયની મામી, સમૂહની જૂની ટ્રસ્ટી, અને દરેકને લાગતું કે કોણ ક્યાં બેસે, કોણ કઈ કારમાં જાય, એનો હુકમ એમના મોંથી જ નીકળે.

મૃણાલે એક ક્ષણ કાર્ડ ગયેલી જગ્યા તરફ જોયું. પછી શાંતિથી ગિફ્ટ ટેબલ તરફ ચાલીને ત્યાં પડેલી કારની ચાવીઓમાંથી એક ગૂંચ કઢી, હોટેલના છોકરાને આપી કહ્યું, “આ ચાવી બી-બ્લોક વેલી પાર્કિંગમાંથી ચાંદીની ઇનોઆ માટે છે. જે ડ્રાઇવર પાસે ટોકન છે તેને જ આપજે. બીજાને નહિ.” છોકરો ગભરાયો, કારણ કે આ માહિતી હેતલબેન પાસે નહોતી. બાજુમાં ઊભેલા બે ડ્રાઇવરે એકબીજાને જોયા. જૂના વિશ્વાસમાં પહેલી નાની ભંગાણ પડી ગઈ.

“તને કોણે કહ્યું ચાવી હલાવવા?” હેતલબેન વળી. “અહીં ઉપરવાળાઓ ઊભાં છે.”

“જે ગાડી ખોટી જગ્યાએ મૂકી હતી, એ જ ગાડીથી મામા જવાના છે,” મૃણાલે સીધું કહ્યું. “મામાને રાહ કરાવશો તો અંદરથી ફરી લોકો ઉતરશે.”

જય થોડું આગળ આવ્યો, પણ તરત થંભી ગયો. સફેદ કુર્તાના કોલર પાસે એની આંગળી એકવાર ફરી. “હેતલમાસી, મૃણાલ આખો પ્રોગ્રામ સંભાળી રહી હતી—”

“પ્રોગ્રામ સંભાળવો એક વાત,” હેતલબેન બોલી ઊઠી, “પરિવારનો ક્રમ બીજો. તેને એની હદ ખબર રહેવી જોઈએ.”

એ “હદ” શબ્દ એટલો ઉઘાડો હતો કે નજીક ઊભેલી કઝિન્સે પોતાની હીલ સીધી કરી અને નજર બીજી તરફ ફેરવી. મૃણાલે કંઈ કહ્યું નહીં. એણે ગિફ્ટ હેમ્પરના બોક્સ પાસે ઊભેલા રીંકુને પૂછ્યું, “સુરતવાળા મહેમાનો માટેની ટેમ્પો ટ્રાવેલર આવી?”

રીંકુએ ધીમેથી જવાબ આપ્યો, “આવી છે, પણ હેતલબેને તેને આગળથી હટાવી દીધી. કહે છે પહેલા મંડળના લોકો.”

“મંડળના લોકો?” મૃણાલે પહેલી વાર થોડું સ્મિત કરેલું. “જેઓને ફ્લાઇટ પકડવી છે તેઓ પાછળ ઊભા છે.”

હેતલબેને ઊંચે હાથ કરીને ક્રમ જાહેર કરવાનું ચાલુ રાખ્યું. “પહેલા ટ્રસ્ટી મંડળ, પછી નજીકના સગા, પછી સ્ટાફ. ડ્રાઇવરો, સાંભળ્યું ને?” એની બાજુમાં જય ઊભો હતો, એવો કે જાણે મૌનથી આગ બુઝાવી દેશે. પણ મૌન અહીં તેલનું કામ કરતું હતું. બે જુનિયર છોકરાઓ, જેઓ આખી સાંજ મૃણાલના કહેવા પર પાણીની બોટલો, સ્ટેજ ક્રમ, મહેમાનોની બેઠકો ગોઠવી રહ્યા હતા, હવે તેની સામે “મેમ” બોલવાનું પણ ટાળી રહ્યા હતા.

પાર્કિંગ લેનમાં એક પછી એક લોકો ભેગા થતા ગયા. સોનાના બોર્ડરવાળી સાડીઓ, ફોર્મલ બ્લેઝર, તિલક, પરફ્યુમ, હાસ્ય—બધું હવે કારના દરવાજા આગળ ધીરે ધીરે ખીજમાં ફેરવાતું હતું. મૃણાલે જોયું કે જયની માતા અંદરની સીડીઓ પાસે ઉભી છે; આંખોમાં એ જ જૂની વિનંતી—હવે બોલશો નહીં, આજનો દિવસ કાઢી દઈએ. આજે નહીં તો ક્યારે? પ્રશ્ન એણે અંદર જ રાખ્યો.

પછી ઝાટકો આવ્યો. વડીલ દામાણી મામા, જેમને પહેલા મોકલવાના હતા, તેમની ગાડી આગળ નહોતી. ચાંદીની ઇનોઆ હજી બેઝમેન્ટના બી-બ્લોકમાં બંધ હતી, અને જે કાળી સેડાન લાવી દેવામાં આવી હતી તેની પાછળ બીજા મહેમાનોના બેગ ચડી ચૂક્યા હતા. ડ્રાઇવર હાથ જોડી કહી રહ્યો હતો, “મેમ, આ કાર વડોદરાવાળાં શાહસાહેબ માટે મૂકી હતી.”

હેતલબેન તરત મૃણાલ તરફ વળી. “જોયું? ગોટાળો તો એ જ પેદા કરે. સાંજે થી બધે ઘુસી રહી હતી.”

મૃણાલે પહેલી વાર ઊંચા અવાજે કહ્યું, “એક પ્રશ્ન પૂછું? આ આખી સાંજે છૂટવાના ક્રમનું કાગળ કોણે બનાવ્યું?”

થોડી ક્ષણ કોઈ બોલ્યું નહીં. પ્રશ્ન હવામાં અડકી ગયો.

પાછળથી ડ્રાઇવર મકસુદ બોલી ઊઠ્યો, “મૃણાલબેનએ. અમને બધા પાર્કિંગ સ્લોટના ફોટા એમણે મોકલ્યા હતા.”

રીંકુ તરત આગળ સરકી. “સ્ટેજ પર જે મુખ્ય અતિથિ પાંચ મિનિટ મોડા આવ્યા, એને પણ મૃણાલબેનએ જ સાઇડ ગેટથી અંદર લાવ્યા. નહીં તો એવોર્ડ અટકતો.”

બીજો જુનિયર, દિલીપ, જે હમણાં સુધી નજર ચોરાવતો હતો, એકદમ બોલી પડ્યો, “કેટરરનો જનરેટર બેસી ગયો ત્યારે બેકઅપ કોણે ચાલુ કરાવ્યો? હું તો તેમની સાથે હતો.”

એક વૃદ્ધ મહેમાન, દામાણી મામા પોતે, ચાલવાની લાઠી ટેકીને આગળ આવ્યા. “મારા ડાયાબિટીસનું નાસ્તું અંદરથી ખાસ કોણ લાવ્યું હતું? આ છોકરીએ. અને હવેથી મારી ગાડી ક્યાં છે તે પણ એને જ ખબર છે.”

લોકો ખસવા લાગ્યા. હેતલબેનની બાજુ ખાલી થતી ગઈ. જે બે કઝિન્સ થોડા પહેલા તેમની આસપાસ હતા, એ હવે દામાણી મામાની તરફ વળી ગયા. જયે મૃણાલ તરફ જોયું—મોટા કાર્યક્રમ પછી પહેલી સાચી નજર. પણ બહુ મોડું નહીં, હજી પૂરતું મોડું નહોતું.

હેતલબેનએ હજી એક છેલ્લો દાવ માર્યો. “ચાલો, બેસી જાઓ બધા. જે મળે તેમાં મોકલો. આટલા માટે ઉભા રહેવાના નહીં.”

“મોકલી શકાતું નથી,” મકસુદે કહ્યું. “સુરતવાળાં મહેમાનોનો સામાન ટેમ્પોમાં છે, ટેમ્પોની ચાવી મૃણાલબેન પાસે છે. અને દામાણી મામાની દવા પણ ઇનોઆના આગળના પાઉચમાં છે. ખોટી કાર કાઢીશું તો પાછળ આખી લાઇન અટકી જશે.”

લેન ખરેખર અટકી ગઈ હતી. પાછળ સુધી લાલ બ્રેકલાઇટનો પ્રવાહ. હોર્ન કોઈ વગાડતું નહોતું, કારણ કે અંદર પરિવાર ઊભો હતો; પણ દરેક ડ્રાઇવરે સ્ટિયરિંગ પર આંગળીઓ કઠણ કરી દીધી હતી. ગેટ પાસેની સિક્યુરિટી પણ આગળ આવવાની હિંમત કરતી નહોતી. હવે પ્રશ્ન માત્ર ગાડીનો નહોતો. કોણ કહે તો જ આ લાઇન છૂટશે?

હેતલબેન થોડું નીચા સ્વરે આવી. “મૃણાલ, અત્યારે બાજુએ આવ. બધાની સામે વાત ન કરાવતી. કાર્ડ પાછું લઈ લે.”

મૃણાલ હલી નહીં. એની પાંખળીમાં પડેલો ફોન ધીમે પ્રકાશતો હતો; સ્ક્રીનનો ઝાંખો તેજ હાથમાં દબાયેલો. “બાજુએ કેમ?” એણે પૂછ્યું. “જ્યારે બધાની સામે મારી હદ નક્કી કરી, ત્યારે હવે ક્રમ પણ બધાની સામે જ નક્કી થશે.”

જયે એક પગલું આગળ વધાર્યું. “મૃણાલ, પ્લીઝ—”

એણે એની તરફ જોયું પણ નહીં. “તમે શાંતિ રાખી હતી. હવે શાંતિથી જ ઊભા રહો.”

દામાણી મામાએ સીધું કહ્યું, “છોકરીને જે જોઈએ એ આપો. અમારે જવું છે.”

હેતલબેનના પર્સમાંથી કાર્ડ બહાર આવ્યું, પણ હવે તે પાછું આપવાનું દાન નહોતું રહ્યું; જાહેર સ્વીકાર બની ગયું હતું. મૃણાલે કાર્ડ લીધું, અંગૂઠાથી તેની કિનારી સીધી કરી. એ જ સમયે એણે પોતાના પર્સમાંથી અડધું વાળેલું છોડાવવાનો ક્રમનું પાનું કાઢ્યું—ઘણા વખત ખૂલબંધ થતાં ધાર ગસાઈ ગઈ હતી. એણે પાનું કાર્ડની પાછળ અટકાવીને માથા ઉપર ઊંચું પકડ્યું જેથી ડ્રાઇવરો, સગાં, સ્ટાફ, બધાને વાંચાય.

“સાંભળો,” એણે સ્પષ્ટ બોલ્યું, અવાજ ન તૂટ્યો. “પહેલા દામાણી મામા ચાંદીની ઇનોઆમાં. મકસુદ, બી-બ્લોકથી સીધી લાવો. બીજું—સુરતવાળા મહેમાનો ટેમ્પો ટ્રાવેલરમાં, કારણ કે તેમનો સામાન પહેલેથી ચડેલો છે. ત્રીજું—વડોદરાવાળા શાહસાહેબ કાળી સેડાનમાં. કોઈ ગાડી આ ક્રમ તોડશે નહીં. ગેટ ખુલશે મારા સંકેત પછી.”

એટલું બોલીને એ લેનના મધ્યમાં ઊભી રહી ગઈ—જ્યાં થોડા પહેલા તેને ગિફ્ટ હેમ્પર પાસે ખસેડવામાં આવી હતી. હવે ડ્રાઇવરો એની તરફ જોઈ રહ્યા હતા, હેતલબેન તરફ નહીં. મકસુદ દોડી ગયો. રીંકુએ ટેમ્પોની ચાવી એની હાથેથી લઈને સચોટ માણસને આપી. સિક્યુરિટી ગાર્ડે ગેટની સાંકળ ઢીલી કરી, પણ ખોલી નહીં; પહેલા મૃણાલ તરફ જોયું.

હેતલબેને ફરી હાથ ઊંચકવાનો પ્રયત્ન કર્યો. “હું કહું છું—”

“હવે તમે નહિ કહો,” મૃણાલે કાર્ડ હજી ઊંચું રાખીને કહ્યું. “આ છોડાવવાનો ક્રમ મેં ગોઠવ્યો છે, અને આજની છેલ્લી ગાડી મારા કહેવાથી જ નીકળશે. જેને વાંધો હોય, એ અહીંથી આગળ એક પણ માણસ હલાવી બતાવે.”

શબ્દો પછી જ વાસ્તવિક ઘા પડ્યો. દામાણી મામા પોતાની લાઠી ટેકીને સીધા મૃણાલની બાજુએ આવી ઊભા રહ્યા. જય પાછળ જ રહ્યો. હેતલબેનની આજુબાજુનું વર્તુળ તૂટી ગયું. તેમની આંગળીઓ, જે થોડી પહેલાં હવામાં ક્રમ દોરી રહી હતી, નીચે સરકી. ત્યાં સુધીમાં ચાંદીની ઇનોઆ લાઇટ મારીને સામે આવી અટકી. મૃણાલે કાર્ડ ઊંચું રાખ્યું, બીજા હાથથી દરવાજો ખોલ્યો અને સ્પષ્ટ બોલી, “મામા, આ તમારી ગાડી. માર્ગ મારી યાદી મુજબ જ જશે. બાકી બધાં એ જ ક્રમે.” ખુલ્લો દરવાજો એની દિશામાં જ રહ્યો, કાર્ડ ટ્યુબલાઇટમાં વાંચાતું રહ્યું, અને સામે હેતલબેનના હાથ ધીમે ધીમે નીચે પડી ગયા.