પાસ હાથ બદલતા જ રંગ બદલાયો

“અહીં નહીં. પાછળના લોડિંગ તરફ ઊભા રહો.”

કીર્તિબેને હાથમાંનો ગેટ પાસ મેહુલની સામે જ ઊંચો પકડી લીધો અને સુરક્ષાકર્મીને આંખે ઈશારો કર્યો. અમદાવાદના એંગેજમેન્ટ લૉનમાં બારાત જેટલી જ ભીડ સગાંઓની હતી; curb પાસે કારોના દરવાજા ધડાધડ ખૂલી રહ્યા હતા. મેહુલની બાઈકની ડિક્કીમાંથી કાઢેલા બે સૂકા કાગળમાં વળેલા ફૂલના પેકેટ તેના હાથમાં જ અટક્યા. સામે ધ્વનિના માસા, મામીઓ, કઝિન્સ—બધાં જોઈ રહ્યા હતા. જેમને ખબર હતી કે આ આખા ફૂલ, સ્વાગત હેમ્પર અને મહેમાનોના સમયપત્રકનો હિસાબ મેહુલે જ ગોઠવ્યો હતો, તેઓ પણ એ જ વેળાએ મૌન થવા તૈયાર હતાં.

“પણ આ સ્વાગતના હેમ્પર સીધા front curb પર જ લેવા કહ્યું હતું,” મેહુલે શાંત અવાજે કહ્યું.

કીર્તિબેન હસી નહોતી; એ વધુ ખરાબ હતું. “કહ્યું હતું, જ્યારે સુધી મને યોગ્ય લાગતું હતું. હવે ભાઈના ઘરનો પ્રસંગ છે. દરેકને જ્યાં ત્યાં ફરવા દેવાનું નથી.” પછી પાછળ ઊભેલા છોકરાને બોલાવીને બોલી, “આ પેકેટ તું લઈ જા. અને મેહુલભાઈને ચા ક્યાંક આપી દેજે.”

ચા. curb પાસે બે ગાદીવાળી ખુરશીઓ ખાલી હતી, પણ એમાંથી એક પર કીર્તિબેને પોતાની પર્સ મૂકી અને બીજી પર મહેમાન માટે સ્કાર્ફ નાખી દીધો. મેહુલને દરવાજાની સાઇડમાં સળિયા પાસે ઊભો રાખવામાં આવ્યો. બાજુની ટેબલ પર એક મીલ બૉક્સ ઠંડો પડી ગયો હતો; ઢાંકણાની અંદર ભેળેલી શાકની વાસ પણ હવે નિષ્પ્રાણ હતી. કોઈએ એને પૂછ્યું પણ નહીં કે એ ખાધું કે નહીં.

મેહુલ કંઈ બોલ્યો નહીં. સેવા ક્ષેત્રમાં કામ કરવાથી શીખેલો એક નિયમ એને વળગી ગયો હતો—જે માણસ હાથ અટકાવે છે, એ હંમેશા માલ અટકાવી શકે એવું નથી. પણ આજનો ઝટકો ખાલી કામનો ન હતો. ધ્વનિના ઘરમાં પરિવારને અને ઓળખીતાઓને ખબર છે કે તે મેહુલ સાથે લાંબા સમયથી છે; છતાં curb પર કીર્તિબેનનું એક વાક્ય પૂરતું હતું એને બહારના માણસ જેવો ઊભો કરવા.

ધ્વનિ અંદરથી દોડી આવી, લેહેંગાની કિનારી હાથમાં પકડી. “મમ્મી, એ હેમ્પરનો લિસ્ટ—”

“તારે અંદર જવું,” કીર્તિબેન તરત કાપી ગઈ. “બાહરના કામમાં તું નથી પડતી.”

ધ્વનિએ એક ક્ષણ મેહુલ તરફ જોયું. તે નજરમાં માફી હતી, શક્તિ નહોતી. પાછળથી હરીશભાઈ—ધ્વનિના કાકા, જે ખરેખર બધાં vendor સાથે વાત કરતા—ફોન કાને રાખીને પસાર થયા. મેહુલે એમને બોલાવવાનું વિચાર્યું, પણ એ જ સમયે કીર્તિબેને આગળનો ઘા માર્યો.

“રમેશ!” એ ડ્રાઇવરને બોલી. “જે ફૂલના ક્રેટ્સ આવતા હોય ને, સીધા side gate પર ઉતરાવજો. front curb પર નહીં. અહીં VIP receive કરવાના છે.”

એ મેહુલનું જ ગોઠવેલું માર્ગ બદલાયું. front curb પર મહેમાનોને ફૂલની થાળી, હેમ્પર અને નામ મુજબ આવકાર મળવાનો હતો; side gate પર મોકલશો તો અંદર અફરાતફરી. છતાં રમેશે “સારું બેન” કહી દીધું. borrowed authority પણ ભીડમાં સાચી લાગે છે, જો હાથમાં પાસ હોય.

થોડા જ મિનિટમાં બીજી ચોટ. મેહુલે જે arrivals list બનાવી હતી, તેનો પ્રિન્ટ કીર્તિબેને એક કઝિનને આપ્યો. “નામ બોલાવવાનું કામ તું કરજે. આને બહુ ખબર હોય છે એમ માને છે.” છેલ્લું વાક્ય ધીમું હતું, પણ જતનથી ધીમું—જેથી આજુબાજુના ત્રણેય લોકો સાંભળી શકે.

મેહુલ દરવાજાની ફ્રેમ પાસે અડધો અટકેલો ઊભો રહ્યો. અંદરથી શેહનાઈની ધૂન આવતી, બહાર ડીઝલનો હળવો ધુમાડો, અને ટેબલ પરની ચાની કપની સપાટી પર પાતળી ચામડી ચડી ગઈ હતી. ફોન તેની ખીસ્સામાં કંપ્યો. સ્ક્રીન પર નામ આવ્યું—“જયંત સપ્લાય”.

મેહુલે તરત લીધી. “હા, બોલ જયંતભાઈ.”

સામેથી ગોદામનો અવાજ, પ્લાસ્ટિક ખેંચાતાનો સૂકો ખડખડાટ. “મેહુલભાઈ, તમારો માણસ લેવા જ ન આવ્યો. ઑર્કિડના ચાર ક્રેટ, વેલકમ હેમ્પરના બે બોક્સ, અને dry ice વાળો કૂલર વેનમાં છે. અમારાં ડ્રાઇવર કહે છે front curb પર unload કરવાનું, પણ અહીં side gateનો મેસેજ આવ્યો છે. કોને આપવું?”

કીર્તિબેન નજીક જ ઊભી હતી. મેહુલે એની તરફ જોયું નહીં. “ડ્રાઇવર ક્યાં છે અત્યારે?”

“લૉનથી પાંચ મિનિટ. અને હા—આ booking મારા account પર છે. venue release માટે જે ગેટ પાસ રાખ્યો છે ને, એ પણ તમારાં નામે જ print થયો છે. pickup OTP પણ તમારી પાસે જ જશે.”

મેહુલના ફોનમાં એ જ વેળાએ મેસેજ ચમક્યો. છ અંકનો નંબર. ગેટ પાસ, pickup code, unloading rights—બધું તેના હાથમાં. કીર્તિબેન કંઈક સમજવા પહેલા જ આગળ વધી. “કોણ હતો?”

મેહુલે પહેલી વાર સીધું કહ્યું, “જે માલ તમે side gate પર વાળ્યો છે ને, એ મારા નામે જ ઊભો છે.”

કીર્તિબેનનો ચહેરો તડકામાં કઠોર લાગ્યો. “તો આપો કોડ. રમેશ લઈ લેશે.”

“ના.” મેહુલે ફોન ખિસ્સામાં સરકાવ્યો. “pickup હું જ લઉં.”

એટલી સાદી ના. કોઈ ઉંચો અવાજ નહીં. પણ રમેશના હાથ, જે હમણાં સુધી સ્ટિયરિંગ પર હતા, હવે હવામાં અટકી ગયા. સુરક્ષાકર્મી, જેને હમણાં જ મેહુલને પાછળ હંકાર્યો હતો, એ ગેટ પાસ તરફ જોઈ રહ્યો હતો. હરીશભાઈ ફોન કાને રાખતાં રાખતાં અટકી ગયા. “કયો કોડ?”

મેહુલે જયંતભાઈને જોરથી કહ્યું, “વેન સીધી front curb પર લાવો. હું ત્યાં ઊભો છું. unloading મારી દેખરેખમાં થશે.”

આ પહેલી ફાટ હતી. શબ્દો નહીં, માર્ગ બદલાયો. પાંચ મિનિટમાં સફેદ વેન curb પર ઘૂસી આવી. side gate તરફ વાળવા ગયેલો રમેશ જ ડ્રાઇવરને હાથથી રોકવા ગયો, પણ વેનમાંથી ઉતરેલો ગોદામનો છોકરો સીધો મેહુલ પાસે આવ્યો. હાથમાં પારદર્શક કવરમાં ગેટ પાસ હતું. “મેહુલભાઈ? સહી કરો.”

કીર્તિબેન વચ્ચે પડી. “મને આપો. ઘરવાળા અમે.”

છોકરાએ અચકાઈને કવર પાછું ખેંચ્યું. “મેમ, release નામે છે.” તેણે છાપેલો પાસ વાંચીને દેખાડ્યો—મેહુલ પટેલ. પછી કાગળ અને પેન એની તરફ લંબાવ્યાં.

પેનની નીબે કાગળ ખંજવાળ્યો. સૂકો અવાજ curbના ગાડીઓના હોર્ન વચ્ચે પણ સાંભળાયો. મેહુલે સહી કરી, કવર પોતાના હાથમાં લીધું, અને એ જ પળે front curb પર ઊભેલા બે હેન્ડલરો એની તરફ ખસી આવ્યા. કોઈએ બોલાવ્યા નહોતા; પાસ કયા હાથમાં છે એ પૂરતું હતું.

“ક્રેટ્સ સીધા ડાબી સાઇડ, સ્વાગત ટેબલ પાછળ,” મેહુલે કહ્યું. “કૂલર અંદરના ઠંડા રૂમમાં. હેમ્પર અત્યારે ખોલવા નહીં.”

હમણાં સુધી જે છોકરો arrivals list પકડીને પોતે અધિકારી લાગતો હતો, તે એક બાજુ સરકી ગયો. રમેશે કીર્તિબેન તરફ જોયું; કીર્તિબેને “સાંભળ્યું નહીં?” કહી હુકમ કરવાનો પ્રયાસ કર્યો, પણ ડ્રાઇવરે પહેલેથી જ મેહુલનો ઈશારો પકડી લીધો. વેનનો સ્લાઇડિંગ દરવાજો એની તરફથી ખૂલ્યો.

સામાન નીચે ઉતરવા લાગ્યો ત્યારે લોકોની નજર બદલાતી જોવા માટે કોઈ ભાષણની જરૂર નહોતી. પહેલી ક્રેટ ઉતારનાર મજૂરે કીર્તિબેનને નહીં, મેહુલને પૂછ્યું, “આગળ કેટલી જગ્યા રાખું?” બીજી બાજુ સુરક્ષાકર્મીએ રોપ બેરિયર ઢીલું કર્યું અને બે કારોને અટકાવી દીધી—વેનને જગ્યા આપવા. curb હવે જેના માટે બંધ હતો, એના કહેવા પર ખુલી રહ્યો હતો.

ધ્વનિ ફરી બહાર આવી. એની કાકી પાછળથી કાનમાં કહી રહી હતી, “હવે તો એને જ પૂછવું પડે છે.” ધ્વનિ અટકી ગઈ; આ વખતે એની નજરમાં માફી નહોતી, ગણતરી હતી. પણ મેહુલે એને પણ રોકી દીધું. “અંદર જા. અહીં માલ ઊતરવા દે.”

કીર્તિબેન એ બદલાવ સહન કરી શકી નહીં. “મેહુલ, over ના જશો. પ્રસંગ ઘરના લોકોનો છે. તમે vendor sideના છો.”

“booking sideનો,” મેહુલે કહ્યું. “અને release sideનો પણ.”

એ વાક્ય એટલું ઠંડું પડ્યું કે કીર્તિબેનની સાથે ઊભેલી બે મહિલાઓએ તરત દૂર થવું પસંદ કર્યું. borrowed authority જ્યારે મૂળ કાગળ સામે આવે ત્યારે તેને ટેકો આપનાર સૌ પહેલાં ખિસકતા હોય છે.

એ જ સમયે ત્રીજી કાર આવી—સુરતથી આવેલા મોટા જેઠ અને તેમના સાથે વિશેષ મીઠાઈના બોક્સ. આ arrival કીર્તિબેન માટે ચહેરો બચાવવાનો અવસર હતો. એ ઝડપથી આગળ વધી. “રમેશ, આ કાર પહેલા લો. વેન અટકાવો. મીઠાઈ અંદર જવી જોઈએ.”

મેહુલે વેનના બારણે હાથ રાખી દીધો. બીજી હાથમાં ગેટ પાસ અને ફોન. જયંતભાઈનું મેસેજ હજુ ખુલ્લું હતું; loading slot allotment પણ એની પાસે જ હતું. કીર્તિબેન સીધી એની સામે આવી. અવાજ ધીમો કરી દીધો—જનસમક્ષ વિનંતી જેવો, અંદરથી આદેશ જેવો. “પાસ આપો. હવે નાટક પૂરું. મોટા લોકો આવી ગયા છે.”

મેહુલે એની તરફ જોયું. પછી સુરક્ષાકર્મીને ગેટ પાસ દેખાડ્યો. “આ વેનને curb priority. આ કારને બે મિનિટ hold પર રાખો.” તેણે હેન્ડલરોને કહ્યું, “પહેલા કૂલર ઉતારો. પછી ઑર્કિડ. મીઠાઈના બોક્સ હજુ કારમાં જ રહે. જ્યાં સુધી હું slot ન આપું, કોઈ હાથ નહીં લગાવે.”

કીર્તિબેનનો અવાજ પહેલી વાર તૂટ્યો. “આ શું રીતે બોલો છો? હટાવો એને! આ તો—”

“જેનાં નામે release છે એને જ પૂછશો,” હરીશભાઈએ અચાનક કહી દીધું. ફોન હવે એમના હાથમાં નહોતો; એમણે પાસ, વેન અને અટકેલી કાર—ત્રણેય જોઈ લીધાં હતાં. “કીર્તિ, તું અંદર જા. બહાર ગોટાળો ન કર.”

આ ઘા વાતનો ન હતો, સ્થાનનો હતો. કીર્તિબેન હમણાં જ જ્યાં ઊભી હતી ત્યાંથી અડધી કડી પાછળ સરકી. જેઠની કારના ડ્રાઇવરે કાચ થોડો ઊંચો કરી દીધો—જેમ કોઈ અનિચ્છનીય ઝઘડો પોતે સાંભળ્યો જ ન હોય. એ જ ક્ષણે એક હેન્ડલરે મીઠાઈના બોક્સ તરફ હાથ વધાર્યો; કીર્તિબેને “હા, એ જ—” કહેતાં પહેલાં મેહુલે હાથ ઊંચક્યો.

“ના. આ કાર ડાબે side laneમાં પાર્ક કરાવો,” તેણે રમેશને કહ્યું. “આવકાર curb હવે વેન માટે બંધ છે. અને જે બોક્સ ઉતરશે, એ માત્ર આ યાદી મુજબ.” તેણે arrivals list કઝિનના હાથમાંથી ખેંચી નહીં; સીધું બાજુની ટેબલ પર મૂકી દીધું અને પોતાની વાળી યાદી ખોલી. “મીઠાઈ unloading પછી. પહેલા સ્વાગતનો માલ.”

કઝિનની આંગળીઓ ખાલી રહી ગઈ. કીર્તિબેનના હોઠ હિલ્યા, શબ્દો નહોતા નીકળ્યા. પછી નિયંત્રણ તૂટતું સંભાળવા એ ધીમે બોલી, “મેહુલ, ઓછામાં ઓછું જેઠજીની સામે તો... પાસ મને આપો. પછી તમે જુઓ.”

તે “પછી” બોલતી હતી; curb પર બધું “હમણાં”થી ચાલતું હતું.

મેહુલે ગેટ પાસ પાછું કવરમાં સરકાવ્યું, પણ પોતાના હાથમાં જ રાખ્યું. “રમેશ, side lane. સુરક્ષા, આ કાર hold. હેન્ડલરો, line clear. unloading ચાલુ.”

વેનનો અંદરનો ઠંડો ધુમાડો બહાર વળ્યો. dry iceનો કૂલર બે માણસે ઉંચક્યો, પછી ઑર્કિડની ક્રેટ્સ. એક પછી એક બોક્સ, જે હમણાં સુધી કીર્તિબેનના ઈશારે વળતા હતા, હવે curbની ડાબી બાજુ મેહુલે બતાવેલી જગ્યા પર જ જતા રહ્યા. જેઠની કાર બાજુની લાઇનમાં ખસેડાઈ. કીર્તિબેન વચ્ચે ઊભી રહેવા ગઈ, પણ સુરક્ષાકર્મીએ સૌજન્યથી દોરી સરકાવી દીધી; પ્રવાહ એની આસપાસથી વળી ગયો.

અંદરથી કોઈએ સ્વાગત માટે ઘંટડી વગાડી. બહાર, વેનના એન્જિનનો અવાજ ધીમો પડીને બંધ થયો. મેહુલે છેલ્લી ક્રેટ તરફ આંગળી બતાવી. “આ પણ અહીં. લોડિંગ સ્લોટ ખાલી રાખો.”

છેલ્લો ક્રેટ નીચે આવ્યો, લોખંડના પટ્ટા પર થોડી ઘસઘસ સાથે સરક્યો અને લોડિંગ સ્લોટની ડાબી બાજુ, મેહુલની લાઇન પર, બીજા બોક્સો સાથે આવીને સ્થિર થઈ ગયો. એન્જિન શાંત પડ્યું; ઠંડો મીલ બૉક્સ ટેબલ નીચે જ હતો; નવા તરફના ઢગલા પર કાગળની વળાંકનો સૂકો અવાજ એકવાર સંભળાયો અને પછી બધું ત્યાં જ અટકી ગયું.