બે રોકાઈ ગયું, કંટ્રોલ પાછું મારું

ફોર્કલિફ્ટના હોર્ન સાથે જ હિતેશભાઈએ મનસીની ખુરશી પરથી સ્કેનર-બોર્ડ ઉચકી જયદીપના હાથમાં ધકેલી દીધું. “આજે તું બેસ. મનસી, તું લેનમાં ઊભી રહીને સ્લિપ ગણી લે.” પહેલા જ ટ્રકનો ચાલક કાચ નીચે ખેંચીને બૂમ્યો, “બે નંબર બેએ કોણ ખોલશે? મારો સમય ગયો.” ડિસ્પેચ ટેબલ પર મૂકી ચાની ગ્લાસની ધાર આસપાસ ભૂરો વળયો પડી ગયો હતો; મનસીનો પહેલો ઓર્ડર હજી સ્કેન થયો નહોતો.

મનસીએ એક શબ્દ ન બોલ્યો. સવારની આ પહેલી લોડિંગ દોડ જ આખા દિવસનો ધંધો નક્કી કરતી. ગઈ કાલે ઘેર મામાએ ફરી કહ્યું હતું—“ઘરમાં તારાથી જ EMI ચાલે છે, કામ પર કોઈ આંખ ઊંચી કરે તો સહન ન કરતી.” પરિવારને અને ઓળખીતાઓને ખબર છે કે મનસીના ઘરમાં લગ્નની વાત અટકેલી છે, કારણ એક જ: પગાર ખસે તો વાત ખસી જાય. છતાં હિતેશભાઈએ આંખ પણ ન પલકાવી. તે ડેસ્પેચ લેનની વચ્ચે જ ઊભી રહી. “જયદીપ, પહેલા સુરતવાળો વાન નહીં. વડોદરાની રીટર્ન ક્રેટ્સ ઉતરી નથી,” તેણે ઠંડા અવાજે કહ્યું.

જયદીપે સ્કેનર હાથમાં લીધું, પણ સ્ક્રીન ખોલતાં જ ગભરાઈ ગયો. “આ... કોડ કેમ બંધ?” હિતેશભાઈએ તરત જ તેની પાછળ ઊભા રહીને કહ્યું, “કંઈ નથી, ચલાવે દે.” એટલામાં ખોટો બંડલ ખોટા ટ્રક પર ચડવા લાગ્યો. લોડરોના હાથ અટક્યા. ચાલકોએ એકબીજાની તરફ જોઈને ગાળો દબાવી. મનસીએ આગળ વધીને લાલ માર્કરવાળી ટોકરી પર આંગળી મારી. “આ અમદાવાદ સિટી રન છે. આ બહાર ગયું તો પાછું ફરશે.” હિતેશભાઈએ તેને જોતાં જોતાં બીજા તરફ મોઢું ફેરવ્યું, જાણે સાંભળ્યું જ ન હોય.

પાંચ મિનિટમાં લેન ચોખ્ખી તૂટી ગઈ. બે ટેમ્પો પાછળ પાછળ અટવાયા, એક ચાલક દરવાજાની વાટ પર અડધી કાયામાં અટકી બૂમો પાડતો હતો, “મને કોણ બોલાવ્યું? સ્લિપ પર સમય સાત-પાંચ છે.” પાતળી કાગળની લિફાફાવાળી સ્લિપ હિતેશભાઈના હાથમાં ખરખરાવી. તેણે મનસીને જ જોઈને કહ્યું, “જે જગ્યાએ મૂકીએ ત્યાં કામ શીખવું જોઈએ. કંટ્રોલ બધાના હાથમાં ન આપતા.” આ વાક્ય એ રીતે ફેંક્યું કે આસપાસનાં ગાર્ડ, લોડર, ચાલકો બધાએ સાંભળે. મનસી માટે નહીં, તેના દરજ્જા માટે હતું.

દરવાજાની ચૌખટ પાસે કિરણ અડધો થોભી ગયો. એની આંખે હળવું જ પ્રશ્ન કર્યું—હસ્તક્ષેપ કરવો? મનસીએ માથું ના હલાવ્યું. હિતેશભાઈ ફરી જયદીપને કહેતા રહ્યા, “પહેલા જે સ્કેન થાય તે છોડ.” ખોટી ક્રમવારીએ આખી લેનમાં ગૂંચ વાળી દીધી. એક બોક્સ નીચે પડતાં ટેપ ફાટી ગઈ, દવાવાળી નાની કાચની બોટલ અંદર અથડાઈ. ચાલકનો અવાજ હવે વધુ કડક હતો. “માલ તૂટશે તો કોણ લખશે?”

મનસી ત્યાંથી હટી નહીં. તેણે ઊંડો શ્વાસ ખેંચ્યો, સીધી ડિસ્પેચ ટેબલ પાસે પહોંચી અને જયદીપના હાથમાંથી સ્કેનર-બોર્ડ ખેંચી લીધું. એટલું જ નહીં, તે પોતાની ખુરશી પર બેસી પણ ગઈ. ચેરના પૈડાં ઝટકાથી વાગ્યાં. “બે નંબર બંધ. ત્રણ નંબર પાછળ. સુરતવાળો રોકો. કિરણ, રીટર્ન ક્રેટ્સ પહેલા ઉતારો. જલ્દી.” કોઈની પરવાનગી પૂછ્યા વગર પહેલી સ્લિપ તેણે સ્કેન કરી. બીપનો સાફ અવાજ લેનમાં કાપ મારી ગયો.

હિતેશભાઈ એક પગલું આગળ આવ્યા. “મનસી, ઊઠ. મેં કહ્યું ને—” “તો પછી તૂટેલો માલ તમે લખો,” મનસીએ સ્ક્રીન પરથી નજર ઊંચી કર્યા વગર કહ્યું. “વડોદરા રન પહેલા બહાર ગયું તો આખી સિટી રી-રૂટ થશે.” પછી ઊંચે બોલી, “રફીકભાઈ, તમારું વાહન થોભાવો. તમારી સ્લિપ ખોટી ક્રમમાં છે. કાળી પટ્ટીવાળો બંડલ જ તમારું.” ચાલકે તરત બ્રેક દબાવી. લોડરોનાં બે હાથ મનસીના શબ્દ સાથે જ વળી ગયા. ખોટો બંડલ પાછો નીચે પડ્યો, સાચો ઉપર ગયો.

આ પહેલી વારમાં રૂમએ ગણતરી કરી લીધી. કોણ બોલે છે અને કોણ ચલાવે છે—બે અલગ વસ્તુઓ હતી. જયદીપ ખુરશીથી અડધો પાછળ ખસી ગયો. હિતેશભાઈએ ફરી અવાજ ચડાવ્યો, “કોઈ એની વાત સાંભળશો નહીં.” પણ એટલામાં મનસીએ બોર્ડ પર ત્રણ સ્લિપ એકસાથે સરકાવી. “પાંચ નંબર બેએ દૂધવાળું ક્રેટ રાખશો નહીં. પહેલાં નાજુક માલ. કિરણ, ડાબી કતાર ખાલી કર. જયદીપ, ફક્ત સીલ ગણ.” તે કામ વહેંચતી ગઈ. બે મિનિટમાં ગૂંચનો ગાંઠ છૂટવા લાગ્યો.

લોડિંગ વિસ્તારનો ગબડાટ હવે અંધાધૂંધીનો નહોતો, ઝડપનો હતો. બૂટોની ધમાકા, પ્લાસ્ટિક ક્રેટની અથડામણ, સ્કેનરની બીપ, ચાલકોની ટૂંકી જવાબી બૂમો. “હા, હવે.” “રોકો.” “આગળ.” મનસીની ગણતરી લેનની ધબકારામાં બેસી ગઈ. કિરણએ એક વાર હિતેશભાઈ તરફ જોયું, પછી સીધું મનસી તરફ. “આગળ કઈ?” એણે પૂછ્યું. સવાલમાં નોકરીનો કાયદો નહોતો, કામની જરૂર હતી. મનસીએ તરત કહ્યું, “સફેદ ટેપવાળો પેલેટ. પછી રીટર્ન. પછી સિટી.”

હિતેશભાઈ હવે બાજુએ ઊભા રહીને ફોન પર કોઈને સમજાવતાં દેખાવા લાગ્યા, પણ લેન તેમને પૂછતી જ નહોતી. એક ડ્રાઈવર, જે થોડું પહેલાં ચીસો પાડી રહ્યો હતો, હવે સીધું મનસીની ટેબલ પાસે સ્લિપ ધકેલી બોલ્યો, “મારું કયું?” તેણે એક નજરમાં કહ્યું, “સાત મિનિટ.” એ પૂરતું હતું. હિતેશભાઈએ જયદીપને ફરીથી બોર્ડ તરફ ધકેલવાનો પ્રયત્ન કર્યો. “બેસ, શીખ.” જયદીપે હાથ જ ન વધાર્યો.

પછી છેલ્લો ગળો આવીને અટક્યો. માલિક તરફની કેબિનમાંથી ખાસ કાપડવાળો મોટો લિફાફો આવ્યો—એમાં હાઈ-વેલ્યુ ફોનનો જથ્થો હતો, જે બાજુના બંધ બેએથી જ બહાર જઈ શકે. તે બે માટેનું શટર અંદરથી ખૂલતું, અને એની માસ્ટર ચાવી હિતેશભાઈની કડીમાં હતી. ચાલક બહાર તૈયાર, લોડર તૈયાર, સ્લિપ તૈયાર. શટર સામે મનસી ઊભી રહી. “ચાવી.”

હિતેશભાઈએ ચાવીની કડી કમરમાં દબાવી. “હું ખોલી દઉં. તું આગળનું જો.” એમ બોલતાં તેણે શટર તરફ હાથ લંબાવ્યો, જાણે હજુ હુકમ તેનો જ છે.

મનસી ખસી નહીં. “અડધું નહીં ચાલે.” તેની અવાજ ઊંચી નહોતી, પણ લેનના દરેક માણસે સાંભળ્યો. “ચાવી પણ આપો, લેન પણ મારી પાસે. નહિતર આ ટ્રક અહીં જ ઊભો રહેશે.” તે સ્કેનર-બોર્ડ ડાબા હાથમાં પકડીને જ ઊભી રહી. જમણા હાથની આંગળીઓ ખાલી હતી, રાહ જોતી. હાઈ-વેલ્યુ માલનો ચાલક કાચમાંથી ગળું બહાર કાઢીને બોલ્યો, “મારા પાછળ ત્રણ ગાડીઓ છે.” કિરણે શટર પાસે પેલેટ અટકાવી રાખ્યો. હિતેશભાઈએ આસપાસ જોયું—જે લોકો થોડી પહેલાં તેમની તરફ જોઈ રહ્યા હતા, તે હવે હલવા તૈયાર જ નહોતા.

તેમણે લપસી ગયેલા અવાજે કહ્યું, “મનસી, સમય બગાડતી નથી.” “તો ચાવી.”

એક પળ માટે હિતેશભાઈએ દાંતો ભીંસ્યા. પછી કડી કમરેથી ખેંચી. લોખંડની ચાવીઓ અથડાઈને ખખડાઈ. તેમણે તેને સીધી હાથમાં આપવાની જગ્યાએ ટેબલ પર ફેંકવાની કોશિશ કરી, પણ મનસીએ મધ્યમાં જ પકડી લીધી. એ ખણખણાટ ખાલી જીતનો નહોતો; તે તેમની કાબૂની હારનો અવાજ હતો. મનસીએ ચાવીઓ કળાઈમાં સરકાવી, સ્કેનર-બોર્ડ ટેબલ પર અથડાવી રાખ્યો અને વળી ગઈ. “કિરણ, શટર અડધું નહીં—પૂર્ણ ઊંચું. રફીકભાઈ, તમારું વાહન ડાબી બાજુ ચઢાવો. જયદીપ, સીલ નંબર બોલ.”

હવે તે કોઈની બેઠક પાછી માંગતી નહોતી; આખી બેએ તેની ગણતરીએ ચાલતી હતી. ચાવી ફરીને શટર ઊંચું ગયું. અંદરનો સાંકડો માર્ગ ખુલતાં જ મનસીએ એક પછી એક ત્રણ હુકમ ફેંક્યા. “નાજુક માલ આગળ. પાછળ કાગળના પેક. કાળી પટ્ટીવાળું છેલ્લે.” પાતળી કાગળની આવરણવાળા લિફાફા તેના હાથમાં સૂકા અવાજે વળ્યાં, સ્લિપો ક્રમમાં આવી. એક લોડરે ખોટી દિશામાં પેલેટ ધકેલ્યો તો તેણે પગથી જ પૈડું અટકાવ્યું. “પાછું. ડાબે.” એણે ફરી કહ્યું નહીં. પેલેટ તરત વળ્યો.

હિતેશભાઈએ એકવાર “અરે, સાંભળો તો—” કરીને વચ્ચે ઘુસવાનો પ્રયત્ન કર્યો, પણ ચાલકે જ કહ્યું, “હવે જે બહેન કહે તે જ.” આ વાક્યે હિતેશભાઈનો ચહેરો સખત થઈ ગયો. તેઓ બાજુએ ખસ્યા; કડી હવે તેમની કમર પર નહોતી. માલિક તરફની કેબિનમાં બેઠેલા એકાઉન્ટના માણસે પણ દૂરથી હાથ બતાવી પૂછ્યું—બે ખૂલ્યું? મનસીએ માથું હલાવ્યું અને આગળનું વાહન બોલાવી દીધું.

દસ મિનિટમાં સૌથી મુશ્કેલ ગળો પસાર થયો. અટકેલી ગાડીઓ એક પછી એક નીકળી. તૂટેલો માલ અલગ લખાયો, ખોટા બંડલ પાછા વળ્યાં, અને જે ચાલકો હમણાં સુધી ગરમ હતા તેઓ હવે પોતાની વારમાં મોઢું દબાવી ઉભા. હિતેશભાઈ પાસે કહેવા જેવું કશું બચ્યું નહીં; તેઓ ફોન કાને દબાવીને પણ કોઈને આદેશ આપી શકતા ન હતા, કારણ કે કોઈ હાથ ખસતો ન હતો. હાથ બધા મનસીના અવાજ સાથે જ ખસતા હતા.

છેલ્લી ગાડી બહાર નીકળી ત્યારે લેનમાં પહેલી વાર ખાલી જગ્યા દેખાઈ. ટેબલની બાજુએ સવારનું ઠંડું પડી ગયેલું ડબ્બું ખુલ્લું હતું; ઉપરની રોટલી કઠણાઈ ગઈ હતી. મનસીએ તેને હાથ પણ ન લગાવ્યો. તેણે સ્કેનર-બોર્ડ બંધ કર્યો, સ્લિપોની ગાંઠ સરખી મૂકી, ચાવીઓ કળાઈમાંથી ઉતારી. ડિસ્પેચ લેનની બાજુના કી-કેબિનેટ પાસે જઈને માલિક તરફના હૂક પર માસ્ટર ચાવીઓ ટાંગી. ચાવીઓ બે વાર અથડાઈ, પછી એકદમ શાંત થઈ ગઈ.