Aikin ya dawo hannuna #2

Aisha ta danna maɓallin na’urar kuɗi da yatsa ɗaya tana ƙirga canji da ɗaya hannun, alhali Rabi na tsaye a bakin ƙofa tana ta amsa sallamar kwastomomi kamar ita ce ta ɗauki zafin layin gaba ɗaya. A gefen kanter akwai kofin shayi da ya yi sanyi har ya bar zobe mai launin ruwan kasa, kusa da shi kuma takardar rasit da aka nannaɗe rabin ta buɗe sau da yawa. Wani matashi mai ɗauke da waya ya miƙo kuɗi. Wata tsohuwa na jiran a tura mata kuɗi ta wayar salula. Mutum na uku yana son katin kira. Aisha ce ke ɗauka, ke tantancewa, ke mayar da saura. Rabi ta juya ta ce, “Aisha, ki yi sauri mana. Mutane na jira. Ke ai taimako kawai kike yi.”

Aisha ba ta ɗaga kai ba. Ta zaro sabon roll ɗin takarda a na’urar, ta ja tsohon ya fito da ƙaramin ƙara mai kaifi, sannan ta ɗora shi a gefenta. “Idan taimako ne,” in ji ta a sanyaye, “ki zo ki zauna ki yi lissafin da kanki.” Murmushin Rabi ya yi ɗan tsami a fuska, amma ba ta matsa kusa ba. A wajen Kano irin wannan lokacin tsakanin la’asar da magariba, kuskuren kuɗi ba ya tsaya kan kuskure kaɗai; yana iya zama abin maganar gida da kasuwa.

Rabi ta gyara hijabinta, ta kalli masu layi kamar tana ba su haƙuri daga matsayinta na mai iko. “Ke dai ki rage yawan magana a gaban mutane,” ta ce. “Hajiya Binta ba za ta so a ce kina raina manya ba.” Wannan shi ne abin da take iya yi koyaushe: ta ɗora wa Aisha nauyin aiki, ta riƙe wa kanta nauyin suna. Aisha kuwa tana sanye da lanyard ɗinta mai tsohon lanƙwashewa, ɗaure da allon sunan da launin sa ya ɗan dushe; alamar wanda kullum ke nan, amma ba a bar shi ya zama fuska ba.

Wani saurayi da kowa ya san shi da Mansur ya iso daga waje da ƙurar hanya a kan sawunsa. Ba ya shigowa har ya tsaya daidai inda jakunkunan shinkafa suka katange rabin gani. Yana zuwa ɗauko sabon kaya daga ɗakin ajiya ne, amma idonsa ya sauka kan yadda Aisha ke aiki da sauri fiye da baki biyu a lokaci guda. Rabi ta yi saurin cewa, “Ka ga Aisha nan, tana son ta nuna kamar babu ni.” Mansur bai amsa ta ba. Ya miƙa wa Aisha ƙaramin littafin adadi da aka saba rubuta ciniki a ciki. “Na ga takardar caji ta safe ta ɓace. Ki ajiye wannan kusa da ke,” ya ce. Abu ne ƙarami, amma ya ajiye littafin a hannunta kai tsaye, ba a hannun Rabi ba.

Aisha ta karɓa ta saka a ƙarƙashin na’ura, can inda mai aiki ke iya gani da hannu kai tsaye. Wannan ƙaramin motsi ya huda Rabi fiye da magana. Ta yi dariyar da ba ta kai idanu ba. “Toh, yanzu littafi ma sai ita? Ni me nake yi?”

“Tsayuwa,” in ji Aisha, tana miƙa wa tsohuwar canji ba tare da ta kalli Rabi ba.

Wata mata daga unguwar Kurna ta kawo kuɗi masu yawa da za a tura wa ɗanta a makaranta. Layin ya ƙara kauri. Rabi ta juyo cikin hanzari, ta ɗauki kuɗin daga hannun matar, ta soma lissafi da sauri fiye da yadda ƙwaƙwalwarta ke iya bi. Sau biyu ta rikice. Sai ta harɗe kuɗin gaba ɗaya ta turawa Aisha. “Ki gyara nan. Kar a ba ni kunya,” ta faɗa a ƙasa-ƙasa, amma da sautin da ke isa kunnuwan kusa. “Idan aka samu gibin adadi, daga jikinki ne.”

Aisha ta dakata. Wannan ba taimako ba ne; wannan jefar da laifi ne kai tsaye. Tsohuwar matar da ke layi ta ɗan motsa baki, kamar za ta yi magana, sai ta fasa. Rabi ta ci gaba da karɓar gaisuwa daga bakin ƙofa, tana barin Aisha da kuɗi, da lissafi, da yiwuwar kuskure. “Ku yi haƙuri, yarinya na na taimako ne,” Rabi ta gaya wa wani ɗan kasuwa da ya shigo. “Ni ce nake kula da wajen.”

Wannan kalma ta “yarinya na” ta sa jinin Aisha ya yi zafi fiye da ƙura daga janareta. Ta ɗora kuɗin a saman kanter cikin tsari, dubu a nan, ɗari biyar can, ta sake lissafawa sau ɗaya kawai. “Miliyan ba ne,” ta ce da murya madaidaiciya. “Ki tsaya nan ki ji abin da kika karɓa.” Ta maimaita adadin a gaban matar, ta rubuta shi a littafi, ta nuna wa matar kafin ta saka a na’urar tura kuɗi. Rabi ta so ta katse, amma matar ta ce, “A’a, bari ta gama. Ita ce ta san abin da take yi.”

Wannan ne karon farko cikin yammacin da aka juya ido zuwa hannun Aisha maimakon hijabin Rabi.

Sai wutar ta yanke.

Na’urar tura kuɗi ta yi duhu, fan ya tsaya, kuma ɗan hayaniyar kasuwa ta waje ya shigo fili. Janareta ya yi jinkirin ɗaukar kaya, kamar ya saba yin son ransa idan aka fi buƙatarsa. Kwastomomi suka fara gunaguni. Rabi ta yi saurin miƙa hannunta zuwa drawer na kuɗi tana son ta rufe komai, amma ta mantar da lambar buɗewa daidai lokacin da ake bukata. Ta danna kuskure. Na’urar ta fitar da ƙaramin sautin ƙi. Ta sake danna. Sautin ya ƙara ƙarfi.

“A bar ni,” Aisha ta ce.

“Ke tsaya a wajenki,” Rabi ta furta, amma murya ta riga ta karye.

Aisha ta matsa gefe da kafadarta, ta janye littafin adadi, ta cire rabin takardar rasit da ke toshe ƙaramin bakin na’urar, ta sake saita ta da hannu. Janareta ya kama da kara mai nauyi. Wutar ta dawo kamar ta yi jayayya da duhun. A cikin wannan ɗan lokacin da komai ya yi tsaye, Aisha ta zauna kan kujerar register ɗin ba tare da neman izini ba. Ta buɗe drawer, ta tantance kuɗin da suka rikice, ta danna lambar tura kuɗin da ya tsaya, ta miƙa wa tsohuwar matar shaidar ciniki mai zafi har yanzu. Layi ya fara motsi kuma.

Rabi ta tsaya a gefe, hannunta a sama kamar wadda aka riga aka amsa tambayarta. Ta yi ƙoƙarin cewa, “Na ce ta dubo min ne—”

Mansur, wanda ya dawo da kwali a kafaɗa, ya kalli kanter ɗin ya ga kujerar da aka canja da hannu ba da magana ba. “Ku bar mai zaune ta kammala,” ya ce kawai. Ba a ɗaga murya ba, amma maganar ta sauka kamar dutse a cikin rijiya.

Aisha ta ji sauƙin da ya zo daidai da sabon tsoro. Da zarar tafiyar kuɗi ta dawo, za su sake ɗaukar darajar aikin daga hannunta su bar mata zafin sa. Hakan ya faru nan da nan. Da layi ya yi ɗan sauƙi, Hajiya Binta ta shigo daga cikin gida, tana shafar yatsunta da man ataruhu daga ɗakin girki. Ta dube su biyu, sai ta tsaya kan abin da zai fi mata sauƙin kare mutunci. “Rabi, me ya sa kika bar baƙi suna ganin rashin tsari haka?” ta tambaya. Sannan ta juya wa Aisha. “Ke kuma, ba sai kin yi ta sa baki a gaban manya ba. Ai zaman lafiya ya fi komai.”

Aisha ta riƙe kallonta a kan allon adadi. Wannan ne sabon kuɗin cin zarafi: bayan ka ceci rana, har yanzu ba a ba ka tsarkakakkiyar daraja. A gefe, kofin shayin nan yana nan, saman sa ya yi fata. A ƙasa da register ɗin, lanyard ɗinta ya goge katakon kujerar da sauti mara daɗi. Zai fi mata sauƙi ta miƙe ta bar Rabi ta sake zama. Zai fi sauƙi ta ce, “Toh, ku ci gaba.” Su ji abin da rashin hannunta ke nufi.

Ta ma sa yatsunta a gefen kujerar, tana shirin miƙewa.

Sai Mansur ya ajiye kwalin ya fitar da wata takarda daga aljihun rigarsa, takardar safarar kaya da ake buƙatar sa hannun wanda ya karɓi kuɗi. Ya dube Hajiya Binta da ladabi. “Hajiya, wanda ya zauna a register ne zai sa hannu, ko? Domin adadin yau ba wasa ba ne.” Ya faɗi ne kamar yana neman ka’ida, ba goyon baya ba. Amma ka’idar ta zo ta tsaya daidai inda Aisha take.

Hajiya Binta ta ɗan yi shiru, ta ƙosa da yadda fili ya takaita mata. “Toh,” ta ce a ƙarshe, “idan ta fara, ta gama. Amma Rabi ce ke lura da wajen.”

Rabi ta amshi wannan kamar ɗan ƙashi ne da aka jefa mata. Ta ce, “Na ji.” Amma ta kusa da Aisha fiye da kima, ta rika karkata wa kanter tana ba da umarni kan adadin da bai fita daga bakinta daidai ba. “Ki ba shi ɗari biyu saura. A’a, ki rubuta can. Aisha, ki sauri. Karki yi kamar kai ne—” Ta tsaya da kanta.

Aisha ta yi aikin ne, amma ta rage amsa. Ta zama katangar kanta. Duk wanda ya zo, ita ce ke karɓa, ke rubutawa, ke buga rasit. Rabi na gefe kamar inuwa mai son ta zama jiki. Da sallahr magariba ta yi kiran farko daga masallaci kusa, an riga an cika littafin adadi rabin shafi.

Bayan ɗan lokaci, Rabi ta ga wata hanya ta dawo da iko. Wani ɗalibi ya zo da manyan kuɗi ya na son a raba masa ƙanana da kuma tura wani ɓangare zuwa asusu. A irin wannan haɗin ciniki ne ake rikicewa idan ba a bi tsari ba. Rabi ta yi saurin karɓar kuɗin kafin su isa hannun Aisha. “Ni zan yi wannan,” ta ce, tana ɗaukar na’urar POS ƙarama daga gefe maimakon ta bi register. “Za a yi sauri.”

Aisha ta ɗago idonta a karon farko tsawon lokaci. “Kar ki haɗa wancan da drawer,” ta ce. “Sai lissafi ya warware.”

Rabi ta yi tsaki kamar ana koya mata abin da ta fi sani. “Ke dai ba kowa ba ce a nan da za ki hana ni.”

Ta fara da shortcut ɗin nan: wani adadi ta riƙe a hannu, wani ta rubuta dabam, wani kuma ta ce za ta tuna da kai. An ga matsalar kafin ta fito, amma babu wanda ya dakatar da ita. Hajiya Binta ta juya ta shiga ciki ta amsa kiran waya. Mansur ya ɗauki buhunan sukari zuwa baya. A kanter ya rage Aisha, Rabi, ɗalibin, da sautin kasuwa mai yamma.

“Adadin ya yi yawa,” in ji Aisha.

“Na sani.”

“Saura da kika bayar bai yi daidai da abin da kika cire ba.”

Rabi ta danna maɓalli a POS ɗin. Takardar ta fito rabi, ta tsaya. Ta ja ta da ƙarfi. Ta yage. Ta sake danna. Sai drawer na register ya ƙi rufewa saboda an riga an danna adadi da ba a kammala ba. Kuɗin canji suka yi ɗan zamewa gaba. Ɗalibin ya ce, “Haba, ku dai ku daidaita min kuɗina.”

Rabi ta yi saurin miƙa hannunta cikin drawer tana so ta tattara komai da saurin da ba ya barin shaida. “Aisha, ki gyara min kawai.”

Aisha ba ta motsa ba. “A gaban kowa kina ce min taimako. Yanzu kuma kina son in ɗauki gibin da ba a rubuta ba?”

Rabi ta ƙara rage murya, amma idanunta sun fara nuna tsoro. “Ki gyara. Hajiya na nan.”

“Ki faɗi abin da ke hannunki da abin da kika cire.”

Shiru ya ɗan yi kauri, ba na duka ɗaki ba, amma na gefen kanter kaɗai, inda kuɗi ke warwatsewa a buɗaɗɗen drawer. Rabi ba ta iya maimaita lissafin ba. Shortcut ɗinta ya karye a hannunta, a rai, a takarda, a baki. Ɗalibin ya matsa baya kaɗan da kuɗinsa rabin ciki rabin shakka. Aisha ta ga fili ya koma inda ya kamata ya daɗe yana kasancewa: ba wajen gardama ba, wajen wanda ya san nauyin abin da ke gudana.

Ta miƙa hannu. “Ki matsa.”

Wannan karon ba ta roƙa ba.

Rabi ta kalli ƙofar cikin gida, kamar Hajiya Binta za ta fito ta ceto ta daga kuskuren da ita da kanta ta kira. Babu kowa. Sai kiran sallah na biyu daga nesa. Hannunta ya ja a hankali daga drawer. Aisha ta zauna cikakke a kujerar register ɗin, ta janye POS ɗin gefe ɗaya gaba ɗaya, ta ajiye shi ƙasa. Ta ɗauki kuɗin daga hannun Rabi ɗaya bayan ɗaya, ta ware abin da za a tura, ta ware canji, ta sake ƙirga jimla a fili ga ɗalibin ba tare da kallon Rabi ba. Daga nan ta buɗe littafin adadi ta rubuta daga farko inda aka karya tsari. Sai ta zaro sabon roll na takarda, ta saka shi da ƙwarewar da ta saba, ta buga cinikin daidai ta ɗaya. Rasit ya fito cikakke, da lambobi a jere marasa gardama.

Mansur ya dawo daga bayan shago daidai lokacin. Ya tsaya a gefen Aisha, ba kusa da juna fiye da yadda ya dace ba, amma kusa da ka’ida. Ya ɗauko takardar safarar kaya, ya juya ta zuwa gare ta. “An kawo kayan sabuwar rana. Sa hannun mai register,” ya ce.

Rabi ta buɗe baki. Babu abin da ya fito.

Aisha ta karɓi biro daga cikin tsohon kwalin alluna, ta sa hannu a layin da aka tanada na wanda ya karɓi kuɗi. Sa hannun ba ya da girma, amma ya mamaye gurbin da aka bar wa abin wasa. Sannan ta zare lanyard ɗinta mai lanƙwashewa daga wuyanta, ta ɗora shi a gefen na’urar, kusa da littafin adadi, kamar tana mayar da abu gida bayan dogon bauta. “Duk abin da zai shiga drawer,” ta ce a sanyaye, “daga nan zai bi.”

Ba wa’azi ba ne. Hukunci ne ga tsarin.

Ta kammala ba ɗalibin kuɗinsa da rasit. Ta tattara kuɗin da suka zame, ta mayar da su bisa ƙima, ta yi running tally a littafi da na’ura a lokaci guda. A wannan karon babu wanda ya ce taimako. Babu wanda ya ce yarinya ta. Hatta muryar kasuwa a waje ta yi kama da ta koma nesa kaɗan, domin abin da ya fi muhimmanci yanzu yana nan a ƙarƙashin hasken tube ɗin da ke rawar sanyi.

Aisha ta tsaga rasit ɗin ƙarshe ta bar shi a bayyane a gefen register, lambobin a karance. Hannunta na hagu ya riƙe roll ɗin takarda a jikin na’ura, ɗaya hannun kuma na kan drawer da ta buɗe domin daidaita jimlar da aka dawo ƙarƙashin ikon ta. Drawer ɗin ya tsaya a buɗe a gabanta.