Wadda ta raina ni ta koma baya

“Ki tsaya can baya,” in ji Rabi’u, yana daga yatsarsa zuwa gefen shingen igiya da aka ɗaure a bakin filin tarba. “Wurin manyan ba nan ba ne.”

Aisha ta tsaya da katin ta a hannu, inda tawadar tsohon biro ta yi ɗan tabo a gefensa saboda ta riƙa buɗewa tana rufewa tun safe. A kan katin an rubuta sunanta da hannu, amma wani ƙaramin yaro mai ɗaukar baki ya riga ya shimfiɗa wani ƙaramin katin kujera mai suna Kausar a kan kujerar da aka ce nata ce a jiya. Hajiya Binta na tsaye a ƙarƙashin tantin bakin fili, tana gani. Wasu matan unguwa da samarin trade daga Kantin Kwari suna gani. Abin kunyar ya riga ya zama fili.

Aisha ta miƙa katin a hankali. “An ce ni zan zauna a layin farko na masu gabatar da gida.”

Rabi’u ya karɓa, ya dubi katin kamar takardar da ba ta da nauyi, sai ya maida mata ba tare da tausayi ba. “An canza. Kausar ce za ta fara gaishe da baƙi tare da iyaye. Ke ki jira idan an kira ki.” Ya juya ya yi wa Kausar murmushin da ya yi wa mutane masu anfani. “Ki matso nan. Kada ki tsaya a rana.”

Abin ya yi tsami a bakinta kamar shayi da ya yi sanyi a cikin akwatin abinci da ta kawo wa kanta tun azahar amma ba ta samu ta ci ba. Wannan ba wai batun kujera kaɗai ba ne. Shekaru biyu tana tsaye a gefen Malam Sani a harkar kaya, tana bibiyar lissafi, tana kai da kawowa tsakanin shaguna, tana ɗaukar maganar gidansu da mutunci. A yau ne aka haɗa taron dangi da nunin masu kaya, domin iyalan amarya su ga yadda gidan yake da tsari. Idan aka tura ta baya a nan, ba kujerarta kaɗai suka kwace ba.

Sai ta ɗauki akwatin abincin da ya riga ya huce daga kan teburin roba, ta ajiye shi a bayyane a kan kujerar da aka kwace mata. “To,” ta ce cikin sanyi, “idan ba kujerata ba ce, kar a taɓa abin da na ajiye a kai.” Ta juya ta koma gefen bangon da allon jerin sunaye yake, ba tare da roƙo ba.

Wannan ƙaramin motsin ya sa wasu idanu suka biyo ta. Kausar ta tsaya kafin ta zauna, tana kallon akwatin abincin da murfinsa ya ɗan buɗe kaɗan. Rabi’u ya je ya ɗaga akwatin da hannu biyu kamar ƙazanta, amma kafin ya mayar gefe, Hajiya Binta ta ce daga can, “A bar shi. Idan an yi wa mutum alkawari, aƙalla a ba shi abin da ya kawo ya huta.” Murmushi bai zo fuskarta ba, amma kalmar ta yi tsaga ta farko a fili.

Generator na bayan zaure na ta ruri a ƙasa, fitilar corridor ta na yi ƙaramar ƙara kamar ƙuda. Masu zuwa suna sauka daga babura, suna gyara hula, suna duba wayoyi. A ƙarƙashin allon da aka manna “Jerin Farko na Gaisuwa da Teburin Gaba,” Rabi’u ya fara sake lissafi da babbar murya, da gangan. “Na farko, iyayen amarya. Na biyu, Kausar tare da tawagar mata. Na uku, wakilan shagon Dala. Na huɗu...”

Ya tsaya ya kalli Aisha, ya sautin sa ya yi kaifi. “Masu taimako su jira har sai an gama.”

Aisha ba ta motsa ba. Ta buɗe takardar rasit ɗin da ta ninka sau da yawa daga aljihu, ta sake duba lambar kuɗin da ta aika da safe don kujeru da kayan baƙi. Rabi’u ne ya yi ta zagaya yana karɓar godiya, alhali wayar ta tana ɗauke da shaidar biya daga asusun Malam Sani da aka turo mata. Amma ba ta ɗaga wayar ba. Ta bar shi ya ƙara jan layi.

Kausar ta matso kusa da igiyar shiga, ta ɗaga haɓa. “Aisha, idan an kira masu raba ruwan lemo, za a same ki.”

Wasu ‘yan mata suka yi murmushin da ba su ɓoye ba. Aisha ta ɗaga ido kawai ta kalle ta, daga takalminta da suka yi sheƙi har zuwa daurin gyalenta mai tsada. “Na ji,” ta ce. “Ke dai ki tabbata kin iya sunayen waɗanda za ki gaishe, kada ki ruɗe a gaban manya.”

Murmushin Kausar ya yi laushi. Ta san ba ta iya komai ba sai fitowa da kyau. Rabi’u ya shiga tsakaninsu da sauri, ya sa hannunsa a kan igiyar shiga, yana nuna ikon da bai mallaka gaba ɗaya ba. “Ba za a yi gardama a nan ba. Tsarin nawa ne.”

Daga bakin ƙofa ta cikin gida, wani dattijo mai kula da baki, Alhaji Musa, ya fito da littafin sa hannu a hannu. Ya tsaya yana jiran wanda zai fara rakashi zuwa layin gaisuwa. Rabi’u ya miƙe da sauri. “Alhaji, ga Kausar nan. Ita za ta—”

Amma Alhaji Musa ya riga ya kau da kai daga gare shi. Idonsa ya sauka kan Aisha da katinta a hannu. “Aisha,” ya ce da muryar mutunci, ba irin kiran da ake yi wa yarinya mai gudu-gudu ba. “Don Allah ki zo. Malam Sani ya ce a fara da ke wajen duban jerin masu zama.”

Wurin ya yi ɗan karkata kamar wanda aka zare masa katako ɗaya. Rabi’u ya tsaya da hannunsa a sama. Kausar ta juya da sauri tana kallon Aisha. Hajiya Binta ta ɗan gyara zamanta ba tare da ta ce komai ba. Aisha ta matso, Alhaji Musa ya matsa gefe ya ba ta hanya, har ya riƙe igiyar shiga ya ɗaga mata ta wuce da farko.

“Ni?” in ji Rabi’u, yana ƙoƙarin murmushi. “Ai ni nake kula da jerin—”

“Ka jira,” in ji Alhaji Musa, ba tare da ɗaga murya ba. “An ce a fara da ita.”

Aisha ta wuce ta gefensa. Tana jin zafin kallon Rabi’u a bayanta kamar rana a kan wuya, amma ba ta waiwaya ba. A gaban allon jerin sunaye, Alhaji Musa ya miƙa mata alkalami. “Wannan wurin manyan masu karɓar baki na gidan ne. Ki tabbatar da sunaye kafin a buɗe ƙofa.”

Da hannun da ke da ƙaramin tabon biro a yatsa, ta karɓa. Ta dubi allon. A sama an rubuta Kausar a layi na biyu kusa da “wakiliyar gida”, an sa sunan Aisha a ƙasa wajen “taimako”. Ta zame alkalamin daga murfinsa. “A nan ba daidai ba ne,” ta ce.

Alhaji Musa bai tambaya ba. “Gyara.”

Ta ja layi ɗaya mai tsabta a kan “Kausar — wakiliyar gida.” A ƙasa ta ɗaga “Aisha — mai kula da jerin baki da teburin gaba.” Ta yi rubutun a bayyane, ba ɓoyayye ba. Murfin allon filastik ya yi ɗan ƙara yayin da take maida alkalamin. Wannan shi ne karon farko da idanu suka ga sunanta ya hau sama a cikin abu mai karantawa.

Rabi’u ya ƙaraso cikin sauri. “Wannan fa abin kunya ne. Wanene ya ce—”

“Malam Sani,” in ji wata murya daga bayan sa.

Kowa ya matsa da ido. Malam Sani ya fito daga corridor mai sautin fitila, yana tafiya a hankali kamar mutum da ya jima yana kallon abu kafin ya tsoma baki. Farar babbar rigarsa ba ta da hayaniya, amma tsayuwarsa ta sa Rabi’u ya janye ƙafa ɗaya. A bayansa akwai mutane biyu daga Zinder da suka zo da jerin kayansu, suna rike da fayiloli, da kuma wani ɗan uwansa na Accra. Sun shaida abin.

“Malam,” Rabi’u ya fara, “na yi ne domin tsari ya tafi daidai. Kausar ta fi dacewa ta fito a gaba. Kowa ya san—”

“Me kowa ya sani?” Malam Sani ya katse shi. “Cewa wanda ya yi biyan kujeru, ya tsara teburin gaba, ya zauna dare yana daidaita sunayen baki, sai a tura shi baya saboda ya yi shiru?” Ya juya ya kalli Aisha kai tsaye. “Kin gama dubawa?”

“Ban gama ba,” ta ce.

“Ci gaba.”

Wannan ya ƙara tsaga filin. Wasu dattawa da ke kusa da tantin suka fara matsawa ba domin su shiga ba, sai domin su ji. Kausar ta riƙe gyalenta a ƙirji, fuskarta ta ɗan sauya. Rabi’u kuwa bai ja baya ba; ya yi abin da masu dogaro da aron iko ke yi idan suka ji ƙasa na zamewa—sai su ƙara taka.

Ya ɗaga murya. “Ko da haka ne, wurin zama a teburin gaba ba za a ba ta ba. Wannan ai taron dangi ne. Wanda zai zauna kusa da manya ya zama wanda ya dace da fuskar gida. Ni na riga na sa Kausar a kujerar kusa da Hajiya Binta. Haka zai fi.”

A wannan karon ba kowa ya motsa ba. Har generator ɗin kamar ya yi nauyi a kunne. Wannan ita ce kuskuren ƙarshe: ya yi ikirarin kujerar da ba tasa ba a gaban wanda ke da ita.

Malam Sani ya miƙa hannunsa zuwa allon, ya ce wa Aisha, “Ki bani alkalamin.”

Ta ba shi. Ya tsaya a gaban allon jerin sunaye, ya duba layukan da aka buga da marker baki. Da kansa ya goge ƙaramin katin da ke nuna “Kausar — kujera 2, teburin gaba.” Ya mayar da shi ƙasa, zuwa layin uku na tawagar mata. Sai ya rubuta a sarari, a kan sabon kati mai kauri da aka ɗaure da fil: “Aisha — kujera 2, teburin gaba, mai sa hannu.”

Rabi’u ya yi gaba da sauri. “Malam, bari ni in—”

“A’a.” Malam Sani ya juya masa gaba ɗaya karon farko. “Tun daga yanzu ba za ka sake tsara layin shiga ba. Ka je bayan teburin rajista ka tsaya. Idan an buƙaci ka kawo fayil, ka kawo. Kada ka kira kowa zuwa wuri.”

Abin ya sauka masa a fuska nan take. Mutumin da ya ɗaga mutane da yatsa tsawon rana, aka mayar da shi mai tsayawa bayan teburin rubutu. Kausar ta yi yunkurin cewa wani abu, amma Aisha ta riga ta motsa.

Ta ɗauki katin kujera mai sunanta daga hannun Malam Sani. Ta taka zuwa teburin gaba a tsakiyar filin, inda kowa daga ƙofa, daga tanti, daga layin shigowa zai iya gani. A kan kujerar da aka yi wa Kausar tanadi kusa da Hajiya Binta, ta ɗaga ƙaramin katin “Kausar” ta cire shi. Ta ninke shi sau ɗaya, ba da fushi ba, ta ajiye shi a layin uku inda aka rubuta mata. Sannan ta saka nata katin a wurin.

Kausar ta tsaya kamar an fisge mata kalma daga baki. Rabi’u ya yi wani mataki gaba, amma Alhaji Musa ya riga ya ɗaga igiyar shiga tsakaninsu kamar shinge. “A tsaya layi,” ya ce, yanzu muryarsa tana yi wa Aisha irin girmamawar da ake yi wa mai iko da hanya. “Hajiya Binta za ta bi ta wajen Aisha.”

Aisha ba ta tsaya a nan ba. Ta juya zuwa allon ranking wall da aka daura a jikin bango domin nuna tsarin vendor priority da na teburin gaba tare. Layuka biyu ne suke motsi a jiki ɗaya: masu kaya da kuma wadanda za su zauna a gaba. Ta cire sunan “Rabi’u” daga saman masu kula da karɓar baki, ta maida shi ƙasa wajen “rajista.” A sama, a layin da ke haɗe da teburin gaba da sa hannu, ta saka “Aisha.” Lambar 2 da ke gefen sunanta ta haska a ƙarƙashin fitilar corridor mai ƙaramar kara.

Rabi’u ya ce, cikin muryar da ta ragu, “Ba za ki iya—”

“Na riga na yi,” in ji Aisha.

Ta ɗauki alkalamin daga gefen allon, ta ɗan matsa kusa, ta ɗora ƙarshen sa a kan wurin lambar, ta tsayar da allon dijital ɗin hannu da ake amfani da shi wajen sabunta jerin, har lambobin suka daina motsi: 2 — Aisha. 7 — Rabi’u. Katin nata yana a teburin gaba. Sunansa yana ƙasa a layin rajista. Ta janye hannunta.

Allon jerin da ke jikin ranking wall ya tsaya a hasken fitilar corridor, lambobin suna daskare a sabon tsari.