An sauya fifiko a kaina

“Ke, Aisha, ɗauki tray ɗin nan ki kai can wajen mata,” Ramlatu ta faɗa tana juyar da farantin roba zuwa hannunta kamar tana bai wa yar aiki umarni. A cikin farfajiyar gidan da aka kawata da fitilu da zannuwa, kowa na kallon masu shigowa, kowa na karanta wanda yake da matsayi da wanda aka tura gefe. Aisha ta karɓi tray ɗin ba tare da ta amsa ba, amma maimakon ta nufi kujerun baya, sai ta ajiye shi a kan teburin shayi inda zoben shayin da ya huce ya riga ya bar da’ira mai duhu. Sannan ta gyara igiyar katin shigarta da ta tsufa a wuyanta, ta tsaya a bakin hanyar da ake bi zuwa matakalar zaure. Wannan ita ce ranar auren ƙanwar Usman, kuma duk wanda ya san abin da ta ɗauka tsawon watanni ya san ba yar kawo kaya ba ce.

Generator ya yi wata irin murya mai nauyi sannan wutar ta yi ƙasa ta dawo. Aisha ta ji idanu suna sauka a kanta. Wasu ‘yan mata biyu suka yi dariyar ɓoye-baki. Ramlatu, cikin mayafin alfarma da turaren da yake yanka hanci, ta matso kusa. “A yau ki san iyakarki. Ba a kawo mutum daga waje a saka shi cikin layin dangi ba.”

Daga waje? Aisha ta san dalilin wannan kalma. Ta dawo Kano daga Zinder watanni bakwai da suka wuce da jari kaɗan, ta shiga trade da kayan ɗinki da kayan ado, ta rika taimaka wa gidan Usman a shirye-shiryen biki, kuɗi, gayyata, har ma da biyan kuɗin motoci ta wayar hannu lokacin da aka tsaya. Ita da Usman ba sirri ba ne ga manya, amma ba a taɓa ba ta fili a irin wannan taro ba. Ramlatu kuwa ‘yar gidan ce ta ɓangaren uwa, mai son tsayar da kanta a matsayin mai kula da komai.

“Binta,” Ramlatu ta ɗaga murya, “ki cire katin wurin nan daga gefen Hajiya. A can baya ya fi mata.” Ta nuna wata ƙaramar katin wuri da aka rubuta Aisha a jiki, an manna shi a kujerar gefen layin mata na kusa da matakala. Binta ta yi jinkiri kamar ƙafarta ta manne da tabarma.

Aisha ta ga katin. Farar takarda ce mai rubutun baki, a bayyane kamar hukunci. Ramlatu ta ɗaga ta da yatsun da aka yi wa henna, ta kai ta can ƙarshen layi kusa da firiji da ke fitar da ƙarar sanyi. Wannan ba magana ba ce, ba gulma ba ce; a bayyane aka sauya matsayinta. Matar kawu ta kalli can sannan ta kalli Aisha, ta kawar da kai don kada ta shiga.

Aisha ta matsa zuwa teburin baƙi, ta ɗauki maɓallin ɗakin sama da aka rataya a ƙaramin ƙugiya. Maɓallin ne da aka mayar makare jiya bayan ita ce ta rufe ɗakin kayan amarya. Ta zura shi a tafin Binta. “Ki kai wa Hajiya Talatu. Idan kayan amarya suka tsaya a sama, ni kaɗai na san inda aka jera su.” Ta faɗi hakan a sarari, ba da gardama ba. Wannan ya sa Binta ta ɗaga ido; ƙaramin nasara ce, abin da ake buƙata a yau ba kawai tray ba ne, akwai abubuwan da ba sa motsi sai da ita.

Can ƙofar gida aka ji hayaniyar sababbin baƙi. Maza masu rawanin biki sun fara shigowa da wani dattijo mai girma, Malam Sani, wanda yake wakiltar ɓangaren uba. Da zarar ya taka cikin farfajiyar, masu rakiyar hanya suka fara buɗe masa wuri. Usman yana bayansa, cikin shadda mai sauƙi amma tsaye irin na wanda ya gaji da yin girmamawa ga kowa a rana ɗaya. Ramlatu ta yi saurin matsawa gaba don ta jagoranci su zuwa matakala, kamar ita ce mai gidan.

Sai dai kafin ta isa, Binta ta yi ƙoƙarin wucewa da maɓallin nan, ta yi karo da ɗan ƙaramin yaro mai jug ɗin ruwa. Jug ɗin ya karkata, ruwa ya zuba a kan gefen zannuwar Ramlatu da takalminta na launin madara. Ta tsaya cak, ta yi wata ƙaramar ƙara mai zafi. Kowa ya juya. Aisha ce ta miƙa kyallen goge daga kan tebur ba tare da ta motsa daga inda take ba. Wannan ba girma ba ne, amma lahani ne da aka gani; kyakkyawar shigarta ta sami tabo a daidai lokacin da take ƙoƙarin nuna iko.

Malam Sani ya sauke idanunsa kan hargitsin, sannan ya nemi hanyar hawa. “Ina yarinyar da ke kula da ɗakin amarya?” ya tambaya. “An ce ita ta san jerin mutanen da za su fara shiga.”

Binta ta yi saurin nuna Aisha da maɓallin a hannu. A cikin wannan buɗaɗɗen zobe na masu kallo, Usman ya juya jikinsa gaba ɗaya daga Ramlatu zuwa Aisha. Ba kawai kallo ba; ya taka gefe, ya ba ta madaidaiciyar hanya, ya ɗaga hannunsa kaɗan yana kare ta daga tunkuɗen masu shigowa. “Aisha,” ya ce, murya a sarari, “zo ki nuna wa Malam hanya.”

Can ne na farko da layi ya karkata. ‘Yan uwa da suke tsaye a hanya suka matsa. Ba katin waya ba, ba saƙo ba; jiki ne ya juya gare ta a gaban kowa. Ramlatu ta ga hakan, idonta ya ƙanƙance, amma ba ta da yadda za ta hana dattijo hawa.

A kan matakala mai faɗi ta shiga gaba da Malam Sani a bayanta, Usman kuma a gefenta yana tsare hanya. A saman landing ɗin akwai kujeru huɗu da aka tsara domin waɗanda za su fara zama kafin a sauko da amarya: biyu na manya, ɗaya na mai gida, ɗaya na wadda za ta jagoranci mata zuwa ciki. A kan kowace kujera akwai ƙaramin katin suna. Wanda aka rubuta “Mai karɓar baki” yana gefen dama, mafi kusa da hanyar shiga ɗakin amarya.

Da suka isa sama, Hajiya Talatu tana zaune tana gyaran zannuwar amarya. Ta ɗago kai ta ga Aisha da maɓalli, ta ce kai tsaye, “Kin zo? Na ce a jira ki kafin a shigar da manyan matan can ciki. Ke ce za ki karɓe su daga nan.” Muryarta ta fita ƙasa zuwa matakala, ta isa kunnen waɗanda ke ƙasa. A wannan lokacin ma’anar matsayi ta bayyana sosai: ba wai kawai tana taimako ba, akwai aikin da aka ajiye mata a fili.

Aisha ta ajiye maɓallin a gefen tray ɗin kayan turare. Usman bai ce komai ba, amma bai ja jikinsa daga gare ta ba. Wannan shiru ya fi magana ciwo a irin taron nan. Ramlatu ta hau matakala da sauri, tana share ɗigon ruwan da ya busar da tabo a jikinta. “Hajiya, ai na shirya komai. Ni zan tsaya a nan. Ita ta dinga ƙasa tana kula da kawo mata ruwa.”

Hajiya Talatu ta kalle ta, sannan ta kalli katunan kujerun. Kafin ta yi magana, generator ya sake wani gumurzu, fitilun corridor suka yi rawar haske. A cikin gilashin ƙaramar madubi ta lif ɗin kayan da ke gefe, akwai tsofaffin tabon yatsu da aka goge ba a gama ba; a ciki Aisha ta ga fuskar kanta a taƙaice, ba tare da rawar da take ji a kirjinta ta fita kan fuskarta ba.

Sai Ramlatu ta yi kuskuren da ya rushe mata kariya. Ta miƙa hannu, ta ɗauki katin da ke kan kujerar “Mai karɓar baki,” ta mayar da shi ƙasa zuwa mataki na biyu, kusa da inda mata masu kawo kayan shayi ke tsayawa. “Ga madaidaicin tsari,” ta faɗa da murya mai ɗan ƙarfi, tana kallon ƙasa domin a ji. “Na gaba Hajiya, sai ni, sai sauran. Ita can ƙasa.”

Hannun Aisha bai yi rawa ba. Ta taka mataki ɗaya zuwa gaba, ta karɓi katin daga hannun Ramlatu kafin ta saki shi gaba ɗaya. Takardar ta yi wata ƙaramar ƙara a tsakanin yatsunsu. “A’a,” Aisha ta ce, ba da hayaniya ba amma a fili. “Wurin nan nawa ne.”

Ramlatu ta yi dariyar raini mai sanyi. “Daga ina?”

Aisha ba ta kalli ta ba. Ta juya kai tsaye zuwa Hajiya Talatu. “Hajiya, ni na tattara jerin karɓar baki, ni na rufe ɗakin amarya jiya, ni na biya motocin da suka kawo kayan nan da safe. Idan ba a son ni a wannan wuri, a ba ni maɓalli yanzu, a kuma sauya wanda zai karɓi mata daga sama.” Sai ta buɗe tafinta. Maɓallin ɗakin ya haska a ciki.

Wannan shi ne abin da kowa yake gudu daga faɗarsa: wanda yake da shiga, shi ne yake da wuri. Hajiya Talatu ta miƙa hannu, amma ba don ta karɓi maɓallin ba. Ta danna katin a hannun Aisha. “Saka shi inda ya dace.”

A fili. A gaban dattijo. A gaban Usman. A gaban mata da maza da suka tsaya a kasa suna ɗaga wuya. Aisha ta juya, ta ɗora katin “Mai karɓar baki” a kujerar sama kusa da hanyar ɗakin amarya. Sannan ta ɗauki katin da Ramlatu ta motsa da sunanta a rubuce, ta mayar da shi kan kujera ɗaya ƙasa, a matakin da bai kai landing ɗin ba. Ba ta jefa ba, ba ta ɓoye ba. Ta daidaita shi tsaf har rubutun ya kalli masu hawa matakala.

Wannan canjin ya fito a sarari kamar an zana sabon layi da ba za a goge ba. Usman ya matsa gefe ya buɗe mata hanya zuwa kujerar sama; jikinsa ya zama garkuwa a tsakaninta da waɗanda ke son wucewa babu izini. Malam Sani ya zauna ba tare da jiran wani umarni daga Ramlatu ba. Wata matar liyafa da ke riƙe da jerin masu hawa ta sauko mataki ɗaya daga kusa da Ramlatu zuwa kusa da Aisha, ta miƙa mata littafin sunaye. Ikon kira ya zame daga hannu ɗaya zuwa wani hannu a gaban kowa.

Ramlatu ta tsaya a rabin mataki, ba ta sama ba, ba ta ƙasa ba. “Wannan rashin kunya ne,” ta furta, amma muryarta ta ragu saboda babu wanda ya bi ta. Ta yi yunƙurin ɗaga katin nata zuwa sama, sai Usman ya ce, ba tare da ya ɗaga murya ba, “Kar a taɓa abin da Hajiya ta gyara.” Kalmar ta sare hanyar da take nema. Wannan shi ne faduwarta ta biyu, mafi muni: an gyara ta a aiki, ba a gardama ba.

Aisha ta zauna a kujerar sama, ba da annashuwa ba, da mallaka. Ta karɓi littafin sunaye, ta kira manyan matan farko su hau. Suna zuwa, suna bi ta gabanta ne da gaisuwa, ba ta wuce gefenta ba. Ramlatu kuwa ta koma tsaye a matakin ƙasa, tana kama mayafinta a inda ruwa ya bushe ya ɗan ɗaure zane. Duk wanda ya hau matakala ya fara ganin rubutun katin kafin ya ga fuskokinsu.

Amarya ta motsa a ɗaki, an buɗe ƙofa kaɗan, ƙamshin turare mai ɗumi ya fito. Hajiya Talatu ta yi wata ‘yar gyara a gefen wuyan Aisha, ta ɗora ƙaramin alamar baƙunci—wani ɗan yanki na zani mai launin gida—kan kafaɗarta. Ba ado ba ne; alamar wadda ke tsaye a wajen karɓa ce. Aisha ta taɓa wurin da yatsunta, sannan ta ce wa matar da ke da littafi, “A fito da layi ɗaya. Kowa ya san inda zai tsaya.”

Matakalar ta buɗe a ƙasa. Katin wurin ya tsaya a saman inda ta mayar da shi. Alamar zani a gefen kafaɗar Aisha ta rataye a nutsu, ba ta motsi.