Fayil din ya sauya jiya

Maryam ta danna littafin rajista da tafin hannunta kafin ya zame daga kan teburin karɓa, ta ce wa mutanen layi, “Ku zo ɗaya-ɗaya, sunan kamfani a faɗa daidai,” amma Sadiq daga cikin ofishin baya ya jefa mata kalma kamar ana jifar tsohuwar takarda. “Ki bar counter ɗin nan. Ba ke ce mai kujera ba.”

Sai dai idan ta bar wajen, komai zai tsaya. Injin wuta a bayan gini yana gunji da ƙaran da ya saba cizon kunne, fitilar hanya mai kunkuntar da ke kaiwa ɗakin ajiya tana rawa da ƙaramar amo, kuma mutane goma sha biyu a layi suna ɗaga fayiloli sama kamar za su cije juna. Wata tsohuwa mai sabunta lasisin trade ta kusan fashewa da kuka saboda lambar biyan kuɗinta ta faɗi ba daidai ba. Maryam ta miƙa hannu, ta ja wayarta daga gefen akwatin abincin rana da ya riga ya yi sanyi, ta duba saƙon biyan kuɗin, ta gyara lambar a kan takardar karɓa, ta zare tsohuwar alkalami mai tabon tawada a jikinta, ta rubuta gyaran kafin kwamfutar ta sake ratayewa. Mutanen layi suka matsa gaba. Aikin ya motsa ne saboda ita.

Sadiq ya fito da ƙamshin turaren da ya fi ƙarfin ɗakin. Riga tasa sabuwa ce, takalmansa ba su taɓa ƙurar kasuwar Kantin Kwari ba. Ya tsaya a gaban counter kamar mai gidan wuri, ya ɗauki takardar daga hannun Maryam ba tare da kallonta ba. “Na ce ki koma gefe. Kin zo nan ne don taimako kawai. Ki daina shiga inda manya suke sa hannu.”

Wata yarinya da jaririnta a baya ta dubi Maryam da tausayi amma ta sunkuyar da kai da sauri. A irin wannan wuri, idan an rage ka zuwa “mai taimako,” mutane kan rungumi labarin saboda ya fi musu sauƙi. Maryam ta daure fuska, ta juya zuwa ga tsohuwar, ta ce, “Hajiya, an gyara. Ki kai can a buga hatimi.” Wannan ɗan gyaran ya isa ya sa layi ya yi gaba da ƙafa biyu. Wannan ne ribarta ta farko: ba ta yi musu magana ba, ta sa aikin ya yi mata magana.

Sadiq ya ga hakan. Fuskarsa ta ɗan yi tsami. Ya ɗaga murya don sauran ma’aikata su ji. “Daga yau, duk wani fayil na tsohon shagon Hajiya Zulaiha zai wuce hannuna kai tsaye. Kada a ba wa kowa damar taɓawa.” Ya ce “kowa” amma idanunsa suna kan Maryam. Sannan ya miƙa wa yar karamar ma’aikaciya maballin kabad ɗin ajiya. “Ki rufe. An dawo min da maballin jiya da dare ma a makare.”

Maballin ya buga kan teburin ƙarfe da sauti mai ƙanƙanta, amma ya yi wa Maryam nauyi kamar mari. Wannan maballin ne ta saba ɗauka tun kafin mutuwar mahaifiyarta, lokacin da take bin ta zuwa ofis daga gida a Dorayi, tana kallon yadda ake tara rajista, yadda sunaye ke zama iko idan an rubuta su sau ɗaya daidai. Yanzu Sadiq yana amfani da takardun yanzu da goyon bayan danginsa yana goge tsohuwar hanyar kamar ba ta taɓa wanzuwa ba.

“Kana nufin ni ba zan taba fayil ɗin uwata ba?” Maryam ta tambaya a hankali.

Sadiq ya yi murmushin da bai kai ido ba. “Fayil ɗin marigayiya ba gadon baki ba ne. Alhaji Bako ya riga ya yarda da tsarin da muke bi. Ki tsaya inda aka san darajarki.” Ya jefa mata ƙaramin tarin takardun kwafin rasit. Daya ta faɗi ƙasa a gaban mutanen layi. Wani yaro ya kalli Maryam yayin da ta sunkuya ta ɗauka. Wulakanci ƙarami ne, amma an yi shi ne a wurin aiki, a inda kowa ke haddace wanda yake da damar tsayawa tsaye.

Da azahar ta matso, zafin ɗakin ya yi kauri. Kwamfutar gaba ta ƙi buɗe rajistar sabuntawa, kuma layi ya sake cunkushewa. Wata mata daga Sabon Gari ta bugi counter da yatsunta. “Ko za ku gama yau ne ko sai goben?” Wani dattijo ya soma zagin gwamnati a hankali. Sadiq ya ɓace zuwa bayan ɗaki don ya ɗaga waya, ya bar rikicin a gabansu.

Maryam ba ta da ikon zama waje tana kallo aikin ya nutse. Ta bi ta ƙofar gefe zuwa koridor mai fitila mai amo, ta shiga ɗakin ajiya da ke da wari na takarda, ƙura da tawada. Tsoffin rajistoci suna kwance a kan rafuna, shekaru a jikinsu kamar gashin toka. Ta san tsarin da mahaifiyarta ta koya mata: idan shekarar sabuntawa ta rasa lamba, a duba ranar canjin mallaka da farko, ba sunan gaba ba. Ta zaro babban littafi mai kaurin fata, ta share masa ƙura da mayafinta, ta buɗe shi a kan karamar teburin katako.

Yatsarta ta tsaya a wani layi da aka rubuta da tsohuwar alkalami mai kaifi, tawadar ta ɗan watse a gefuna. “Canjin izinin trade—Zulaiha Musa—mai gado da aka ayyana: Maryam Zulaiha.” Kusa da shi akwai jerin lokaci: ranar shigar takarda, sa’ar karɓa, lambar shaidar Alhaji Bako a matsayin shaida, sannan rubutun ƙasa: “ba a sauya ba sai ga mai gado da aka ambata.” Ba Sadiq ba. Ba layin ubansa ba. Sunanta ne, cikakke, da sunan mahaifiyarta a manne da shi kamar an ɗaure igiya ta tsira.

A waje wani ya yi ihu saboda layi ya tsaya. Maryam ta ji jikinta ya yi sanyi duk da zafi. Duk kalmomin da aka jefa mata tun safe suka canja ma’ana a lokaci guda. Ba wai ana korarta ne daga abin da ba nata ba; ana amfani da takardun yanzu ne don a binne abin da aka riga aka rubuta a jiya. Ta ɗaga littafin, ta zaro fayil na yanzu daga ƙarƙashin tarin da aka jefa gefe, ta haɗa lambobin lokaci biyu. Sun yi daidai kamar makulli da maɓalli.

“Ki ajiye wannan.”

Muryar Sadiq ta cika ƙofar. Ya tsaya a can, yana numfashi da sauri, wayarsa a hannu. Bayansa Khadija, yar karamar ma’aikaciya, ta tsaya cak, idanunta suna ta kaiwa littafin. Sadiq ya zo ya kama gefen rajistar. “Kin shiga ajiya ba da izini ba. Ki ba ni.”

Maryam ta ja littafin zuwa kirjinta. “Na ga abin da kake ɓoyewa.”

“Abin da kika gani ba ya ba ki ikon komai.” Ya matsa kusa, ya rage murya saboda koridor ba ya son yaɗa sirri. “Akwai manya a cikin wannan al’amari. Alhaji Bako yana hanya. Idan ya zo, za mu gyara yadda ya dace. Ki bani littafin yanzu.” Ya miƙa hannu ga Khadija. “Rufe ƙofa.”

Khadija ta rike maɓallin amma ba ta motsa ba. Wannan ɗan jinkirin ne ya sa zuciyar Maryam ta yi lissafi da sauri. Idan Alhaji Bako ya zo ya tarar da fayil ɗin a hannun Sadiq, za a sake murɗa shi cikin jimloli masu gajarta da mutunci na dangi. Amma idan rajistar tsoho, fayil na yanzu, da layin sa hannu suka hadu a counter inda ake aiki, ba zai zama jita-jita ba. Zai zama aiki.

Ta fice da littafin a hannunta kafin Sadiq ya kulle ƙofa. Ya biyo ta da sauri, yana cewa, “Ki dawo nan!” Muryarsa ta tsallaka cikin ofis. Mutanen layi suka juya. Wani saurayi da ke riƙe da kundin shagon kayan yadi ya janye gefe saboda kada littafin ya bugi kirjinsa. Maryam ta dawo kan counter ba tare da gudu ba, amma ƙafafunta suna bugun ƙasa da niyya.

A daidai lokacin, Alhaji Bako ya shigo daga babbar ƙofa da hularsa ta ɗan karkata, tare da wani jami’i daga sashen tabbatar da lasisi. Sadiq ya yi yunƙurin zuwa wurinsu kafin Maryam ta kai teburin, amma wani tsohon ɗan kasuwa ya tare hanya yana neman a sa masa hannu. Daƙiƙa biyu ne kawai, amma sun isa.

Maryam ta shimfiɗa tsohon rajista a kan counter. Ta ɗora fayil na yanzu a kai. Ta buɗe su a inda lambobin lokaci suka yi layi ɗaya. “Alhaji,” ta ce ba tare da ɗaga murya ba, “layin canjin nan shi ne asali. Na yanzu an juya karatun sa ne.”

Sadiq ya kai hannu ya rufe shafin. Maryam ta buge da wuyan hannunta, ba ƙarfi na fada ba, amma ƙarfi na hana a lulluɓe hujja. Takardun suka yi ƙara. Jami’in tabbatarwa ya matso saboda ya ga lambar shaidar da aka rubuta da tawadar tsoho. Alhaji Bako ya tsaya. Fuskar dattijon ta canja ba da ban mamaki ba, sai dai da irin tsayuwar da ke faruwa idan mutum ya ga sunansa a inda bai zata ba. A ƙasan layin, lambar shaidarsa ta nan. Sa hannunsa na shekarun baya ma na nan.

Sadiq ya yi gaggawar magana. “Alhaji, ba haka ba ne—”

Maryam ta janye fayil ɗin zuwa gabanta. “A nan an rubuta mai gado da aka ayyana. A nan kuma a wannan sabon takarda an cire wannan layi, an maye gurbinsa da wani karatu daban. Lambobin lokaci guda ɗaya ne. Shaidar guda ɗaya ce. Sunan da aka cire ɗaya ne.” Ta nuna da alkalamin da ke da tabon tawada, ba wai ga Sadiq ba, ga layin. “Maryam Zulaiha.”

Wannan ba jawabinta ba ne. Sunan ne kawai, a inda ya kamata ya tsaya.

Jami’in tabbatarwa ya miƙa hannu. “A ba ni littafin.” Maryam ce ta ba shi, amma ba ta sake ba da counter ɗin ba. Ya duba layin, ya duba fayil na yanzu, ya duba shafin ikon gyara da ke ƙarƙashin gilashin teburin. “Wannan ya kamata a daidaita kafin a ci gaba da sabuntawa.” Ya dubi Alhaji Bako, ba Sadiq ba. A cikin ɗakin, ikon magana ya sauya hannu kamar kujera da aka janye daga ƙarƙashin mutum.

Sadiq ya sake yunƙurin komawa a kan labarin dangi. “Ta yi saurin fahimta. Maganar gida ce. Za mu zauna—”

Alhaji Bako ya ɗauki numfashi mai nauyi. Ba ya kallon Maryam kamar mai neman afuwa, kuma ba ya kallon Sadiq kamar ɗa. Ya kallon shaidarsa a tsohon shafi. Wannan ya isa. “Ba a zauna a kan abin da aka rubuta da hannu na ba,” ya ce. “A daidaita.”

A ƙarƙashin gilashin counter akwai ƙaramin akwati mai ɗauke da hatimin ɓangaren mallakar asali, wanda Sadiq ya saba kullewa. Amma cikin rikicin layi da shigowar jami’i, an bar mukullin a jiki. Maryam ta gani. Sadiq ma ya gani, shi ya sa ya miƙa hannu da sauri. Khadija, wadda har yanzu ke kusa da gefen teburin, ta zame ɗan littafin karɓa a gabansa ba tare da niyya irin ta bayyana ba, hannunsa ya makale a kai. Wannan ya ba Maryam rabin numfashi.

Ta juya mukulli, ta buɗe akwatin, ta ɗauki hatimin. Nauyinsa ya zauna a tafin hannunta kamar abin da ya san hanya tun tuni. Ta ja shafin gyaran rajista na yanzu, ta rubuta a layin gyara: “An dawo da mai gado da aka ayyana bisa ga rajistar asali: Maryam Zulaiha.” Ta saka lambar tsohon shafi, ranar asali, da shaidar lokaci. Jami’in tabbatarwa ya ga abin da take yi, ya janye hannunsa daga tsoma baki. Alhaji Bako ya tsaya kusa, ba tare da magana ba, amma ba wanda zai iya sake cewa ba ta da hurumin kusantar shafin nan yayin da shaidarsa da hukuncinsa suke can a buɗe.

Sadiq ya ce cikin murya mai kaushi, “Maryam, ki yi tunani—”

Ta ɗaga ido a kansa sau ɗaya kacal. Ba ta roƙa, ba ta yi masa barazana ba. “Na yi.” Sai ta jawo hatimin ƙasa.

Hatimin ya sauka a kan layin da aka gyara da ƙarar daskararren bugun ƙarfe a kan takarda. Ƙarar ta bazu a saman counter, ta sare gunjin janareta na ɗan daƙiƙa, sannan tawadar hatimin ta fara kafewa a kan sunan da ya dawo wurinsa.