An mayar da kujerata gaba

“Ke nan ba,” in ji Amina tana daga hannunta kamar mai korar mai sayar da ruwa a bakin hanya. “Ba nan ake tsayawa ba. Ki je can baya.”

A tsakiyar farfajiyar gidan bikin a Kano ne ta yi maganar, inda fitulun rawaya ke rawa a kan bangon bene, janareta na ruri a hankali, kuma kowa na kallon yadda ake gaishe da masu zuwa. Rukayya tana tsaye da akwatin abinci da ya yi sanyi a hannun ƙanwarta, wayarta na haske ƙasa a tafin hannu saboda saƙonnin da ba ta son kowa ya gani. Ta taimaka da kuɗinta wajen ɗinkin kayan ango kwanaki biyu da suka wuce; ta kai turare, ta aika da kuɗin kayan lefe ta hannun Mansur. Amma a daren nan, Amina—ɗiyar yayar uwar amarya—ta ɗaga labulen gaisuwa ta wuce da ita kamar ba komai ba, ta tara manyan baƙi a gaba, ta bar Rukayya kusa da teburi mai cunkoson kofuna, mukullai, da takardun gayyata.

Rukayya ba ta yi gardama ba. Ta matsa gefe, ta ajiye tafin wayarta a cikin mayafi, sannan ta ɗaga kai ta kalli layin kujerun gaba masu farin katin suna. Idonta ya tsaya kan ɗaya daga cikinsu. A rubuce da babban biro mai shuɗi: “Matar Mansur.”

Zuciyarta ta yi ƙarfi sau ɗaya, amma fuskarta ta yi sanyi. Ta ce wa ƙanwarta, “Ki rike akwatin nan.” Sai ta taka zuwa kusa da kujerun, ba da sauri ba, kamar mai kirga adalci da ƙafa.

Amina ta riga ta zauna a kujerar, tana gyara gyalenta kamar an halicce ta a kai. Ta sa farar katin sunan ya jingina da jakarta don ya fi fitowa. Da Rukayya ta iso, Amina ta yi ɗan murmushi na ƙunci.

“Kin ga katin ko?” ta ce, da murya mai kaifi da ta isa ga matan da ke layin gaisuwa. “Mutane suna iya raina kansu idan ba a saka musu iyaka ba. Wannan wurin na iyali ne.”

“Na gani,” Rukayya ta amsa.

“To ki gane ma’ana.”

Wata tsohuwa da aka kira Hajiya Asabe ta lumshe ido tana kallon katin, sai ta kalli Rukayya daga sama har ƙasa. “Yarinya, bikin aure ba kasuwa ba ne. Akwai tsari.”

Akwai ɗan motsi a cikin masu kallo; waɗanda suka san Mansur da Rukayya a ɓoye suka kau da idanu, waɗanda ba su sani ba suka ƙara kusantowa da kunne. Rukayya ta tsaya a gaban kujerar, ba ta kama katin ba, ba ta kama Amina ba. “Idan tsari ne,” ta ce a hankali, “a bar wanda ya yi shi ya karanta.”

Amina ta dariya. “Wanda ya yi shi? Ni ce nake kula da baƙi tun safe. Ni na tsara gaba ɗaya. Idan kina son zama kusa, sai ki jira idan an gama da manya.”

Mai karɓar baƙi, wata mata mai ɗaure da lanyard ɗin shigar baƙi, ta zo cikin sauri da fara’a mai gajiya. “Ku yi haƙuri, ku yi haƙuri. Rukayya, ko? Akwai wuri can gefen matasa.”

“Na ji ta,” Amina ta tare ta, tana ɗora hannunta kan farar katin kamar mallakarta ce. “Ki kai ta can. Wannan gaba ya cika.”

A wannan karon Rukayya ta yi abin da Amina ba ta zata ba. Ta ja baya rabin taku kawai, ta juya ba zuwa gefen matasa ba, sai zuwa kofar shiga inda mazajen gidan amarya ke karɓar manyan baƙi. Ta tsaya a fili, cikin zagayen filin da kowa ke iya gani, ta cire ƙaramar maɓallin ɗakin da Mansur ya taba ba ta ta ajiye shi a kan ƙaramin ledge mai cunkoso kusa da kwalaben ruwa da takardun rijista.

“Ga mukullin,” ta ce da muryar da ba ta ɗaga ba amma ta yanke hayaniyar. “Na dawo da shi a bainar jama’a. Idan ni ba tawa ba ce, kada a sake aiko ni in rike abin da ya shafi gidansa.”

Maganar ta sauka kamar abu mai nauyi a tsakiyar farfajiya. Mai karɓar baƙin ta tsaya cik. Hajiya Asabe ta karkatar da kai. Har Amina ta ɗan cire hannunta daga katin kafin ta mayar, kamar an taɓa mata zafi.

Daga cikin layin maza, Baffa Sani—kanin mahaifin ango kuma mai gidan liyafar—ya juya. Ya kalli maɓallin da aka ajiye, ya kalli Rukayya, sannan ya taka cikin sauri kamar mutumin da ya gane an kusa yi masa asarar mutunci a gidansa.

“Ke ce Rukayya?” ya tambaya.

“Ni ce.”

Ba wai ya yi mata kallon talaka ba, ko kallon mai neman wuri ba. Ya yi mata kallon mutum da aka gano an yi masa rashin kunya a gidansa. Nan take ya sauya murya. “Rukayya, zo nan. Don Allah.”

Amina ta yi saurin miƙewa. “Baffa, ba komai ba ne. Yarinya ce kawai ta zo—”

“Na ce Rukayya, zo nan.” Ya ɗaga hannu ga mai karɓar baƙi. “A bude mata hanya.”

Mutanen da suka cika tsakiyar zagaye suka watse kamar an saka ruwa a gari. Mai karɓar baƙin da ɗazu take tura ta baya yanzu ta ja igiyar hanya gefe, ta sunkuya kaɗan. “Mu wuce nan, Hajiya Rukayya,” ta faɗa, cikin irin lafazin girmamawa da ake yi wa waɗanda ake so a gani kusa.

Kalmar “Hajiya” daga bakinta ta bugi wajen fiye da magana mai tsawo. Matan da suka yi ta yi mata kallon mai kutse suka ja mayafansu, suka ba ta sarari. Rukayya ta taka ta wuce su a hankali, ta bar Amina tsaye kusa da kujerar da ta yi zaton ta riga ta mallaka.

Baffa Sani ya tsaya daf da ita. “Wannan maɓalli naki ne ya kamata ki ajiye, ba a nan ba,” ya ce, ya ɗauka daga ledge ya mayar mata a hannun mayafinta da kansa. “Wanda ya ba ki, shi ya san me ya ba ki.”

A can ƙofar, Mansur ya iso daga wajen parking, ya sauko daga babur da ƙura a kan takalmansa. Ya tsaya da sauri da ya ga yadda layin mutane ya canza ya yi mata hanya. Idonsa ya fara sauka kan Amina a gaban kujerar, ya ga katin “Matar Mansur,” ya ga Baffa Sani na tsaye kusa da Rukayya, ya ga maɓallin a hannunta.

Amina ta yi saurin cewa, “Mansur, ka zo daidai. Ka gaya musu kada su rikita bikin nan saboda—”

Mansur bai tsaya a wurinta ba. Bai ko rage taku ba. Ya tsallaka fili kai tsaye zuwa inda Rukayya take, cikin idon dangi da baƙi. Da ya iso, ya tsaya gefenta, ba gabanta ba, ba bayanta ba, ya juya jikinsa zuwa masu kallo kamar ya kulle zaɓinsa a fili.

“Ki riƙe shi,” ya ce mata a hankali, yana matsa maɓallin cikin yatsunta. Sannan ya ɗaga murya ya ce, “Duk wanda yake karanta wannan katin ya karanta daidai. Wurin Rukayya ne.”

Amina ta yi ƙoƙarin tsoma baki, ta miƙa hannu kan kujerar. “Ba a yi komai a nan sai da shawarar mata na gida. Ni ce na tsara—”

“Kin tsara abin da ba naki ba,” Mansur ya ce, wannan karon ba tare da ya kalle ta ba.

Baffa Sani ya miƙa hannu. “A kawo biro.”

Mai karɓar baƙi ta fito da biro daga aljihun lanyard ɗinta kamar ma’aikaciya da aka kama da kuskure. Amma Amina ta riga ta rungume farar katin a hannunta. “A’a, ai ba zai yi kyau a canza yanzu a gaban mutane ba. A bar shi kawai, ta zauna a can gaba ɗaya—”

“Ki bashi,” Rukayya ta faɗa.

Ba ta ɗaga murya ba. Amma ta yi taku ɗaya gaba, ta miƙa tafin hannunta a buɗe. Hakan ya sa Amina ta rikice fiye da ihu. Domin a karon farko, ba ta fuskantar yarinya mai jin kunya ba; tana fuskantar mai neman abin da sunansa ya riga ya bayyana.

“Ki bashi,” Rukayya ta sake faɗa. “Tun da kina son tsari, mu gyara rubutun a kan tsari.”

Baffa Sani ya kalli Amina da idon da ya hana uzuri. Hannunta ya sassauta. Ta ba da katin, amma ba tare da son rai ba. Jakar da ta jingina da katin ta zame ta faɗi ƙasa gefen kujerar, wayarta ta fito da haske a allon. Ta sunkuya da sauri ta ɗauke ta, amma tuni fuskar mutane biyu uku ta gani.

Baffa Sani ya karɓi katin. Rubutun “Matar Mansur” yana can, amma ƙasan katin akwai ƙaramin rubutu da aka yi da fensir: “Amina.” Irin rubutun gaggawa ne na wanda ya shigo ya saka kansa cikin tsarin wani. Ya juya katin ya nuna wa mai karɓar baƙi.

“Waye ya rubuta wannan?”

Matar ta kasa ɓoye tsoro. “Ni… ita ce ta ce in yi masa holding saboda—”

“Goge.”

Ta zaro ƙaramin roba daga cikin file, hannunta na rawa. Ta goge “Amina” har takardar ta yi toka. Baffa Sani ya ɗauki biro, amma kafin ya rubuta, Rukayya ta miƙa hannu.

“Bani.”

Ya kalle ta, sai ya ba ta biro.

A gaban kowa, Rukayya ta gyara katin a saman kujera da kanta, ta rubuta sunanta da rubutun da bai yi rawa ba: “Rukayya.” Sai ta jera katin tsaye a tsakiyar kujerar, ba jingine da jaka ba, ba ɓoye ba. Farin katin ya haska ƙarƙashin fitila kamar hukunci mai sauƙi.

Amina ta yi wani yunƙuri na ƙarshe. “Idan ma haka ne, ai ni ce ya kamata in zauna kusa da ita. Ni ce—”

“Ki je layin baya,” Baffa Sani ya katse ta, cikin murya mai daskarewa. “An riga an ba ki abin da ba naki ba. Kada ki sa a nuna miki wurin da hannu.”

Wannan shi ne karyewar da kowa ya gani. Mai karɓar baƙi ta ɗauki katin na kujerar da ke gefen Rukayya da Amina ta yi niyya, ta matsa shi zuwa jere na biyu. “Nan naki,” ta ce, ba tare da fara’arta ta da ba. Amina ta tsaya da katin a hannunta, kamar an mayar da ita ma’aikaciyar da ta wuce ikon aikinta. Hajiya Asabe da ɗazu ta yi mata wa’azi ta yi shiru, ta gyara zaman gyalenta kawai.

Mansur ya ɗauki kujerar da ke gefen Rukayya, ya ja ta baya kaɗan domin ta zauna farko. “Zauna,” ya ce.

Rukayya ba ta gaggauta zama ba. Ta kalli Amina, ta kalli jeren kujeru da aka sake daidaitawa saboda sunan da ta rubuta da hannunta. Sai ta zauna. Da ta sauka, sai sauran jiki-jikin wurin ya sami sabon tsari a lokaci guda; mai ɗaukar hoto ya karkata kyamararsa zuwa gaba, masu kawo lemo suka bi sabon layi, kuma Amina ta kasance tsaye na ɗan sakan da ya yi mata tsawo kafin ta tafi jeren da aka nuna mata.

An jima kaɗan, sai aka buƙaci manyan kusa su haura sama zuwa dakin cin abinci na mata. Mutane suka motsa cikin yanayi daban da na farko; ba tare da ƙara ba, kowa ya riga ya ga inda ake fara kiran hanya. A gaban matattakalar, ƙaramin filin sauka ne mai ƙarfe a gefensa, fitilar bango na bugun inuwa a ciki. Rukayya ta iso tana riƙe da maɓallin a tafin hannu guda, Mansur kusa da ita amma bai ketare ta ba.

Ta ɗaga hannunta ta fara kama handrail ɗin ƙarfen. A bayanta, motsin takalma ya tsaya rabin taku ƙasa. Rukayya ta ɗora ƙafarta ta farko kan mataki, ta haye landing ɗin, ta janye mayafinta daga gefe, sannan ta ci gaba sama.