Wadda suka dauka ta fi ni ta fadi

“Ki matsa baya, ba ke ake fara kira ba,” matar da ke da takardar gayyata a hannu ta ce, tana zura wa Amina jakar fayil ɗinta a ƙasan kujerar roba mai sanyi. A gaban ofishin ɗaura aure na wani babban gidan taro a Kano, an riga an zaunar da Rabi kusa da ƙofar ciki, an ɗora mata ƙaramin katin baƙi mai rubutun baki a cinyarta, alhali Amina tana tsaye da akwatin abincin safe nata da ya yi sanyi a hannu ɗaya, fayil kuma a ɗaya. Wutar NEPA ta ɗan yanke, janareta ya ɗauki kuka, sai dukan idanu suka koma inda aka ware wa “na kusa” zama.

Amina ta sauke akwatin abincin a gefen ƙaramin shelf mai cunkoso da biro, robar ruwa, da tsofaffin takardu. Ta miƙa fayil ɗinta ga yarinyar da ke kira daga ƙofa. “Sunana Amina. An ce in kawo takardun nan yau.”

Yarinyar ta kalle ta, ta kalli Rabi, ta kuma yi abin da ya fi ciwo fiye da zagi—ta ajiye fayil ɗin Amina baya ba tare da ta buɗe ba. “Ki jira. Na farko sun riga sun zo.”

Na farko. Kamar Amina ba mutum ba ce, kamar watanni bakwai na ɓoye raini, na karɓar magana daga bakin manya, na jiran Nasir ya tsaya da ƙafafunsa biyu a fili, duk sun zama ƙura a kan tayal. Amina ta ja kujera ɗaya daga ƙarshen layi ta ajiye ta a can kusa da kanta, ta zauna kai tsaye maimakon ta ci gaba da tsaye kamar baƙuwar da ba ta da matsayi. Wannan kaɗai ya sa kawun Nasir, Alhaji Musa, ya ɗaga gira.

“Wa ya ce miki ki zauna nan?” ya tambaya.

Amina ta ɗago kai. “Inda aka ajiye fayil na a baya, nan zan zauna in ga yadda ake yi.”

Rabi ta yi murmushin da ya saba ɗaukar numfashin ɗaki. Ta gyara mayafinta mai tsada, ta miƙe hannun da ke ɗauke da katin baƙin kamar wata hujja ce. “Amina, ki rage mana abin kunya. Duka iyaye suna nan. Idan har ba a gaya miki ba, ba kowa ake shigar da shi ciki ba.”

A bayan Amina, Hajiya Binta ta matso, murya ƙasa amma ƙarfi cikakke. “’Yata, mutunci baya surutu. Ki jira a kira.”

Amina ba ta juya ba. Fuskar wayarta na ƙasa a tafin hannunta na haske a hankali, sakon Nasir na ƙarshe a buɗe amma ba ta sake dubawa. Ta ji kiran azahar daga masallaci a can titi yana dukan iska da ƙarar janareta. “Na dade ina jira,” ta ce, cikin sanyin murya. “Yau zan jira da ido a buɗe.”

Ana kiran sunaye daga ciki. “Iyalan amarya na farko.” Rabi ta miƙe da sauri. Kawun Nasir ya kama bayan kujerarta kamar mai taimaka mata hawa mota, Hajiya Binta ta tattara mayafin jikinta, har wata ma’aikaciya ta fito ta ɗaga igiyar layi kaɗan domin ta wuce. Amina ta ga fayil ɗinta har yanzu a bayan sauran takardu. Wannan ba wai raini kaɗai ba ne; ana mayar da ita ƙari ne da za a iya sharewa idan an gama.

Ta miƙe ta tafi kai tsaye zuwa ƙaramin teburin kira. Ba gudu ba, ba zafi ba. Ta ɗauki fayil ɗinta daga ƙasan tari ta ɗora a sama. “Ki bari a kan inda na ga shi,” ta ce wa yarinyar. “Idan za ku yi kuskure, ku yi shi da idona.”

Yarinyar ta yi ja da baya kamar an kama ta da sata. “Haba, ki ba ni aiki—”

“Na ba ki aiki kenan,” Amina ta katse ta. “Kar ki ɓoye takarda ta.”

Wasu daga masu jiran layi suka matsa kaɗan, ba don taimako ba, sai don su ga sosai. Rabi ta tsaya rabin shiga, rabin juyowa. “Ai abin ya fito fili yanzu,” ta faɗa da sautin da aka shirya domin kunnuwa da yawa. “Ita ma ta san ba ita aka zo yi wa ba, shi ya sa take ta neman fitina a ƙofa.”

Kalmar ta sauka kamar mari. Ba ita aka zo yi wa ba. Wannan shi ne labarin da aka daɗe ana zagayawa a cikin dangi: Rabi ce zabin da ya fi sauƙi, ’yar gidan da za a iya nunawa jama’a ba tare da gardama ba; Amina kuma wata alaka ce da aka sani amma aka ɓoye ta saboda tsawon hannu, tsoffin rikice-rikicen gida, da cinikin trade ɗin mahaifinta da bai taɓa sa wa manya kai ba. Amina ta kalli Hajiya Binta. “Hajiya, idan ba ni ba ce, ki faɗa yanzu a gabansu. Kada ku sa ni in tsaya nan kamar mai kawo kaya.”

Hajiya Binta ta buɗe baki, amma ba ta samu saukar kalma ba. Wannan ɗan tangarda shi ne ƙaramin fasa na farko da Amina ta samu yau.

Sai wata tsohuwar ma’aikaciya mai maballi a ɗamararta ta fito daga ciki. “Wa ya kawo takardun shaidun waliyyi?” ta tambaya. “Ba za a ci gaba ba idan babu wannan.”

Rabi ta juya cikin sauri zuwa kawun Nasir. “Alhaji, ba ku da shi ne?”

Alhaji Musa ya shiga aljihunsa, ya fito da wayar da ta mutu, ya danna ba tare da komai ya haska ba. “Ina tunanin an aiko min.”

Amina ta buɗe fayil ɗinta, ta zaro takardar da aka sa hatimi tun jiya. “Ga shi,” ta ce. “An turo min da asali, saboda an gaya min ni zan kawo shi.”

Tsohuwar ma’aikaciyar ta ɗauki takardar, ta duba hatimi, sannan ba tare da ta kalli Rabi ba ta ce, “To, mai takardar ya taho.” Ta ɗaga igiyar layi daga inda Amina ke.

Jikin layin ya yanke a fili. Matar da ke zaune a gaba ta ja ƙafafunta ta ba Amina wuri. Yarinyar kiran ta ɗauki fayil ɗin Amina ta ajiye a saman kanta. Rabi ta tsaya a inda take, tana kallon igiyar da aka buɗe daga bayan ta ba daga gabanta ba. Wannan shi ne karo na farko yau da ba ita ce ta farko ta tsohuwa ta kira ba.

“Ba haka ake yi ba,” Rabi ta ce da sauri. “Takarda kawai ce. Ba ya canza wanda ya dace.”

“Yana canza wanda ya tsaya hanya,” tsohuwar ma’aikaciyar ta amsa, sannan ta yi wa Amina alama da yatsa. “Ki zo nan.”

Amina ta taka ta wuce, amma kafin ta kai ƙofar ciki sai Alhaji Musa ya shimfiɗa sandar hannunsa a gabanta. Ba ta taba shi ba; ta tsaya ne don dukan ɗakin ya ga inda aka tsare ta. “Amina,” ya ce, yana rage murya saboda nauyin maganar, “ki gane iyaka. Wani abu ne ka kawo takarda, wani abu ne ka ɗora kanki inda ba a sa ki ba. Idan Nasir ya zo, shi zai fayyace.”

Wannan shi ne ainihin tarko. A jira mutumin da kowa ke ɓoye a bayansa. A ci gaba da kasancewa a tsakiyar jama’a amma ba a ba ka suna ba. Amina ta riƙe fayil ɗinta a ƙirji. “Na gaji da ajiye rai a bakin baki,” ta ce. “Ko a kira ni da sunana yau, ko ku kore ni daga nan da sunan ku.”

Hajiya Binta ta ƙafe mayafi a wuyanta. Yarinyar kira ta tsaya da fayiloli a hannu. Tsohuwar ma’aikaciyar ta cije baki saboda ita ma ta san haɗarin zabar ɓangare a gaban dangi. Har janareta ma ya yi wani nauyi kamar yana jiran abin da zai biyo baya.

Sai aka ji karar takalmin maza daga corridor ɗin gefe. Nasir ya bayyana da sauri, rigarsa ta ɗan ɗauki ƙurar hanya, maballin mota da makullin gida a hannu kamar an dawo da su a makare daga wani wanda ya riƙe su fiye da lokacin da ya dace. Fuskar wayarsa na haskawa ƙasa a tafinsa; ya kashe ta ba tare da ya karanta abin da ke ciki ba. Ya hango Rabi kusa da ƙofar ciki, ya hango Amina a tsakiyar layi da hannun Alhaji Musa a gabanta, ya hango takardar waliyyi a hannun ma’aikaciya.

“Madallah, ka zo,” Rabi ta yi magana da hanzari, ta matsa rabin taku zuwa gare shi. “Sun rikita layi ne kawai. Mu shiga a gama—”

“Mu?” Nasir ya maimaita, ba tare da ɗaga murya ba.

A cikin irin wannan wuri, ƙaramar kalma ce ke iya fisge duka tsarin da aka kwashe watanni ana gina shi. Rabi ta tsaya. Alhaji Musa ya gyara murya. “Nasir, kada ka ba yarinya damar tada hankali a nan. Mun riga mun zauna—”

Nasir bai kalli kawunsa ba. Ya nufi wajen yarinyar kira, ya karɓi katin baƙin da aka bai wa Rabi tun farko. Katin fari ne mai rubutun “Bako na gida” a baki, da igiyar shuɗi. Ya juya, ya tsaya a tsakiyar ƙofar da kowa ke gani, sannan ya miƙa katin ga Amina.

“Ki sanya wannan,” ya ce. “Amina ce za ta shiga tare da ni. Ita ce wadda na kawo nan. Ita ce za a fara kira.”

Muryarsa ba ta yi tsawo ba, amma ta yi abin da tsawa ba ta yi ba. Yarinyar kira ta kai hannu ta karɓi fayil daga Rabi ba tare da umarni na biyu ba. Tsohuwar ma’aikaciyar ta janye igiyar layi gaba ɗaya daga gefen Rabi ta buɗe ta a gefen Amina. Alhaji Musa ya rage hannunsa daga gaban Amina kamar wani sanda ne aka kwace masa a bainar jama’a. Rabi ta miƙa hannu ga katin kamar za ta riƙe abin da ya riga ya fita daga ikonta, amma babu wanda ya kalle ta yanzu; ma’aikaciya ta ce mata kai tsaye, “Ki jira can ƙasa. Ba lokacin ki ba ne.”

Wannan ya fasa mata fuska fiye da zagi. Kujerar da aka ajiye mata a kusa da ƙofa aka janye ta gefe domin a ba wa Amina hanya. Hajiya Binta, wadda ta ɗazu take matsa Amina da sunan mutunci, ita ce ta fara matsawa baya ta bar sarari. Fayil ɗin Amina ya kasance a sama. Na Rabi ya koma ƙasa. Layin ya sake yin siffa a idanun kowa.

Rabi ta yi dariyar da ba ta kama dariya ba. “Saboda me? Saboda ta kawo takarda? Saboda ta yi surutu?”

Amina ta karɓi katin daga hannun Nasir, ta ɗora igiyar shuɗin a wuyanta da kanta. “Saboda sunana Amina,” ta ce a sarari, tana kallon ma’aikatan, ba Rabi ba. “Ku kira ni da haka.”

Nasir ya juya zuwa tsohuwar ma’aikaciyar. “A bude mana hanya zuwa ofishin ciki. Duk abin da za a yi, da sunanta za a yi shi.” Daga nan ya kalli kawunsa a karo na farko. “Kuma idan wani zai tsaya a gabanta, ba zai tsaya a madadina ba.”

An ga lahani a fili: hannun Rabi ya tsaya a sama babu abin da zai kama; kujerar da aka ware mata ta tashi daga jikinta; bakinta ya buɗe amma ma’aikata sun riga sun koma bin sabon umarni. Wannan ba gardama ba ce kuma ba soyayya ce kawai ba. Umurni ne ya sauya wanda ake biyayya wa.

Tsohuwar ma’aikaciyar ta nuna gajerun matakan hawa zuwa ƙaramin ofishin ciki. “Amina, ki fara.”

Amina ta ɗaga mayafinta kaɗan kada ya shafi takalmi, ta taka matakin farko. A bayan ta, Nasir ya tsaya rabin mataki a ƙasa ba tare da wuce ta ba. A ƙasa kuma, Rabi ta rage a inda aka ce ta jira, kusa da kujerar da ba ta sake zama nata ba. Iskar janareta ta kaɗa bakin mayafin Amina, katin baƙin da ke wuyanta ya kwanta a kirjinta. Ta juya kai kaɗan zuwa ma’aikaciyar ƙofa.

“Idan aka sake kira,” Amina ta ce, tana ɗora tafin hannunta a gefen ƙofar ciki, “a kira mai jira a ƙasa daga can. Ni zan shiga yanzu.” Ta hau mataki na biyu, igiyar shuɗin a wuyanta tana lulluɓe a kan ƙirjinta, mayafinta ya rataya shiru.