Sun yi dariya da wuri

“Cire sunanta daga layi,” Ladi ta ce da ƙarfi, tana manna tafin hannunta a kan teburin baƙi da aka shimfiɗa a bakin farfajiyar gidan biki. “Ba ta cikin masu shiga nan.”

Takardar jerin sunayen ta yi ƙarar busasshiyar takarda a hannun Amina. A cikin aljihun jakarta akwai ƙaramin kati mai lanƙwashewa da tsohon alamar biro a gefe, katin da aka ba ta jiya da daddare bayan an dawo mata da mabuɗin ɗakin kayan biki a makare kamar wanda aka aro ba da izini ba. Tana tsaye a gaban mata masu ɗauke da kayan lefe, samari masu rakiyar baƙi, da dattijai da ke sauka daga mota, sai Ladi ta ɗaga murya kamar mai kare mutuncin gida.

“Amma ni ce—” Amina ta fara.

“Ke ce me?” Ladi ta katse ta, tana ɗaga wuyan ta yadda sarkar wuyanta ta yi kyalli. “Yarinyar da take yawan kai kawo ba ta zama ‘yar gida ba. Ki tsaya gefe. Kada ki toshe hanya.”

Maganar ta faɗi ne cikin buɗaɗɗen zobe na farfajiya inda kowa ke gani: ƙofar shiga, teburan ruwa, kujerun dattijai, da hanyar da masu zuwa daga masallaci ke bi. Amina ta ji idanun mutane suna daddatsa ta kamar ƙaiƙayi. Ba wai an hana ta zama ba ne kawai; an mayar da ita abin kallon da za a gyara a gaban jama’a.

Ta matsa takardar da ke hannunta har gefenta ya soki yatsarta. “Sunana yana cikin jerin,” ta faɗa a hankali, ba da roƙo ba.

Ladi ta yi dariyar raini, ta ja takardar daga kusa da ita, ta buga yatsa a wani shafi. “Wannan jerin ni nake kula da shi. Idan ban ga suna ba, to babu suna. Ku wuce mana.” Ta juya wa wata tsohuwa da jikarta suke son shiga. “Hajiya, ku nan. Ba ta da alaƙa da wajen zama na ciki.”

Wannan ne farkon tsagewar da Amina ta gani: tsohuwar ba ta motsa nan take ba. Ta dubi Amina, ta dubi Ladi, sannan ta yi ɗan jinkiri wanda ya yi wa maganar Ladi nauyi. Amma Ladi ta riga ta ja layi da hannunta a sarari, ta ware Amina kamar ƙura daga tabarma.

Amina ba ta ja da baya ba. Ta ɗauki mataki ɗaya zuwa gefen teburin, ta jingina jakarta a cinyarta, ta fitar da wayarta. “To ki kira Hajiya Rabi a yanzu,” ta ce.

Wani ɗan gajeren ɗimuwa ya ratsa kusa da teburin. Ladi ta lumshe ido, sannan ta ce, “Hajiya Rabi tana ciki da manyan baƙi. Ba za ta fito saboda ke ba.”

Sai kuma ta ƙara duka inda ya fi ciwo. Ta juya ta ce wa yarinyar da ke raba katunan zama, “Ki ba wa matar nan kujera can bayan janareta idan ta nace. Amma ba layin amarya ba, ba cikin iyalai ba.”

A bakin farfajiyar, sautin janareta ya yi kaurin gaske ya rufe wani sashi na maganar. Wutar NEPA ta ɗan yi ƙyaftawa ta mutu, fitilun ado suka sauka suka dawo. A wannan canjin duhu da haske, Amina ta ga yadda Ladi ke yi wa mutane nuni da hannunta: wannan ya shige, waccan ta zauna can, waɗannan su biyo wannan hanya. Ikon da ta samu ba nata ba ne, amma tana taka shi kamar sarauta.

“Bayan janareta?” Amina ta maimaita, murya a sanyi. “A ranar auren dan gidan da na tsara masa rabin komai?”

Ladi ta matsa kusa har turaren jikinta ya yi nauyi. “Tsarawa ba yana nufin mallaka ba. Ki san iyakarki. Kowa ya san Nasir bai taɓa fitowa ya faɗi komai a fili ba.”

Wannan ya sa wasu mata biyu kusa da ruwan sanyi suka ɗaga gira. Maganar ba ta tsaya kan kujera ba kuma; ta koma kan matsayinta, dangantakarta, mutuncinta. Amina ta ji bugun zuciyarta ya daidaita maimakon ya rikice. Idan Ladi na son tona abin da ake ta ɓoye a ƙarƙashin ladabi, to a yi shi a fili.

Wani saurayi mai rike da kwalayen lemo ya iso. Ladi ta tsayar da shi da hannu. “Kar ka bi ta wannan hanya. Ku kai can ta baya.” Sai ta juya wa Amina, ta taɓa gwiwar ta da yatsa biyu, ba da nauyi ba amma da isasshen raini, ta tura ta daga layin shiga. “Ki matsa. Ki tsaya can.”

Amina ta kalli yatsun nan a hannunta, sirara amma masu izini. Ta matsa gefe ne saboda ba ta so a taɓa ta a karo na biyu, ba don ta yarda ba. A wannan motsin, wasu idanuwa suka biyo ta. Wani dattijo ya ɗan gyara zama. Wata baiwar Allah mai kayan Zinder ta yi shiru da gaisuwar da take yi. Kowa ya ga an cireta daga layi.

Sai aka ji hayaniyar wata mota a ƙofar waje, mai tsayawa da sauri. Bakin titi ya ɗan cika. Malam Bako ya sauko daga cikin motar, dogo, farar hula mai ƙauri, mutumin da ko masu shago a kasuwar Singer ke girmamawa saboda trade ɗinsa da shekaru. A bayansa Nasir ya fito, fuskarsa a gajiye amma a tsaye, yana riƙe da wayarsa da wata baƙar jakar takardu.

Ladi ta yi saurin sake gyara mayafinta, ta nufi su da murmushin da ba ta ba kowa kafin nan ba. Amma ba su tunkare ta kai tsaye ba.

Malam Bako ya kalli buɗaɗɗen zoben farfajiyar, ya ga Amina tana gefe da jaka a hannu, ya ga Ladi a bakin teburin. Kafafunsa suka sauya hanya. Ba zuwa teburin ya nufa ba; wajen Amina ya juya. Nasir ma ya biyo shi. A lokaci ɗaya, wata mata da ke ɗauke da tray ta janye kafarta daga inda Ladi ta aika ta, ta karkata zuwa gefen da Amina take. Wani saurayi da ke duba katunan zama ya mayar da kafadarsa daga teburin zuwa gare ta. Hanya ta canza a fili, kafadu sun juya, zoben ya fara sake karanta wanda ya kamata a tunkara.

“Me ya sa kike tsaye a nan?” Malam Bako ya tambaya kai tsaye.

Ladi ta yi tsalle da magana. “Baba, ina gyara jerin sunaye ne. Wasu suna shigowa suna kwaɗayin—”

Amina ta miƙa masa katin da ke aljihunta. “An hana ni shiga. An ce ba ni cikin iyali, ba ni da kujera a ciki.”

Malam Bako bai karɓi katin nan take ba. Ya fara kallon Amina, sannan ya kalli hannun Ladi da ke kan takardar jerin sunaye. “Wa ya ba ta wannan aiki?” ya tambaya, murya ba ta da tsawa amma ta fi tsoro.

Ladi ta yi ƙoƙarin murmushi. “Ni ce nake taimakawa. Don tsari ya yi kyau.”

Nasir ya ɗaga kai a karon farko. Fuskar sa ba ta da taushi. “Tsari? Kin cire sunan wanda ya biya wa masu catering ƙarin kuɗi safiyar yau lokacin da aka ƙara mutane. Kin canza wajen zama na ciki ba tare da izini ba.”

Wani ƙaramin amo ya yi tsakanin mutanen kusa, ba amo na mamaki ba, na gane kuskure ne. Wannan ya isa. Amina ta ga yadda wata dattijuwa ta ja kujerarta daga layin da Ladi ta nuna, ta mayar da ita gefen cikin gidan. Wani saurayi ya dakatar da baƙin da yake ja ta baya, ya juya su ga babban hanya. Zoben ya sake matsayi.

Ladi ta fahimci wannan, sai ta yi abin da irin mutanen da suka aro iko suke yi idan zai zame: ta yunkura ta ƙara kama abin a gaban kowa. “Ko da haka,” ta ce da sauri, tana miƙa hannu zuwa katin Amina, “katin ba hujja ba ne idan ba a tabbatar ba. Ka ba ni in duba.”

Amina ta ja hannunta baya kafin yatsun Ladi su taɓa katin. Busasshiyar gefen takardar ta sake motsa a tafinta. “Kada ki taɓa shi.”

Ladi ta ɗaga murya fiye da da. “A nan ni ke duba shiga! Idan kowa zai fito da wani kati ya ce shi na ciki ne, me zai hana a samu rikici? Maza, ku ɗan janye ta.”

Maza biyu da ke kusa da ƙofar suka tsaya cik. Ba su yi motsi ba. Suna kallon Nasir. Wannan shiru ya fi duk wata magana duka. Ladi ta juya da sauri, ta kai hannu kan teburin, ta cafki babban jerin sunaye, ta ɗaga shi sama kamar alkali. “Ga shi nan! Sunanta ba ya saman jerin iyali na ciki. Kowa na gani.”

Ta yi tunanin ta kulle wurin da takarda. Maimakon haka, ta buɗe kofar karshe da kanta.

Amina ta matsa gaba cikin zoben farfajiyar, ba tare da neman hanya ba. Mutane suka buɗe mata fili da jiki, ba da kalmomi ba: ƙafa ta ja baya, kafada ta kauce, tray ya tashi sama, kujera ta ɗan motsa. Haske daga fitilun da suka dawo ya sauka a fuskarta. A can gefen shingen shiga akwai farantin ƙarfe mai ɗan duhu da tabon yatsu kamar madubi da aka gogewa da sauri; a cikinsa ta hango kan ta na wucewa, a tsaye, ba a karkace ba.

“Idan za a yi karatu,” ta ce, muryarta ta fita fili fiye da ta Ladi saboda ba ta cika da hayaniya ba, “a yi shi da abin da ke aiki.”

Ta juya wa Nasir. “Ba ni.”

Nasir ya buɗe baƙar jakar takardu. Ya ciro ƙaramin kati mai kauri, fari mai layin zinariya a gefe, irin katin shiga na babban fili da na ciki, wanda ke da lamba da rubutu a sarari. Ya miƙa mata shi a buɗe. Ba wata sanarwa mai tsawo. Ba kariya. Isarwa kawai.

Ladi ta yi saurin motsawa, hannunta ya sake kai wa katin. “A’a, wannan na—”

Amina ta riga ta karɓa. Ta juyo cikakke ga zoben mutane, ta ɗaga katin sama yadda dattijai a kujeru, mata a bakin hanya, da masu shigowa daga ƙofa za su iya karantawa. Sautin janareta yana ta bugawa a baya, amma rubutun kan katin ya fi ƙarfi da ido: SUNAN AMINA. MAI KARBAR BAKI NA CIKI. IYALI.

“Ku duba da idonku,” ta ce. “Wannan ne katin shiga mai aiki. Wannan ne sunan da aka amince da shi. Wanda zai shiga ta hannuna zai shiga. Wanda zai canza shi a gaban jama’a, ya faɗa dalilin sa yanzu.”

A can ne dukan abin ya karye a fili.

Jerin sunayen da ke hannun Ladi ya yi laushi. Hannunta na dama ya tsaya a sama, ɗaya kuma a kan kugu, kamar ta manta wane motsi za ta yi gaba. Fuskar ta sauya daga takaici zuwa firgici da bai samu inda zai zauna ba. Wata dattijuwa ta miƙe daga kujerarta ba tare da neman taimako ba, ta taho kai tsaye zuwa Amina ta miƙa katin gayyata. Wani saurayi ya ɗauki teburin rajista ya ɗan ja shi zuwa inda Amina take tsaye. Matar da ke raba katunan zama ta zo gefenta ba tare da an kira ta ba. Ikon da Ladi ta yi ta yi da nuni ya fita daga hannu kamar ruwa daga ƙwarya mai tsagewa.

Ladi ta yi ƙoƙarin tsayawa kan wata magana ta ƙarshe. “Ni dai ina kula da mutuncin gida ne. Ba za a ba kowa damar—”

“Ki tsaya,” Amina ta ce.

Kalmar ba ta da tsawa, amma ta yanke kamar almakashi. Ladi ta yi shiru saboda yanzu ba ta magana da yarinyar da aka tura bayan janareta ba. Tana magana da mai katin da duk ido ke karantawa.

Amina ta ci gaba da rike katin sama. “Kin cire sunana daga layi. Kin mayar da ni waje. Kin ware min kujera bayan janareta. A gaban dattijai da baƙi. Yanzu ni na ce: ki sauke wannan jerin. Ki bar hanyar shiga.”

Ladi ta danne leɓɓanta, ta riƙe takardar da ƙarfi, kamar idan ta matse ta za ta dawo da iko. Amma Malam Bako ya ɗaga gira ɗaya kawai. Wannan ya isa. Yatsun Ladi suka sake sanyi. Babban jerin sunayen ya zame ƙasa da ɗan ƙarar takarda. Ta yi yunƙurin kama shi, amma ba ta sake ɗaga shi ba.

Amina ta juya wa matar katunan zama. “Ku fara da dattijai nan. Sai iyalan amarya daga wannan gefen. Masu zuwa da katin kore su biyo can.”

Ta juya wa samarin ƙofa. “Babu wanda zai sake juyawa ta baya sai na ce.”

Sai ta ɗaga katin sama a tsakiyar buɗaɗɗen zoben farfajiyar, inda masu zuwa da dattijai za su iya karantawa, ta ce, “Wannan hanya ta buɗe ne daga wajena.” Hannayen da suka yi niyyar tsayawa gabanta suka sauka.