Dakin ya juya kansa gare su

An ture kujerar gaba daga ƙarƙashin Aisha har sai ƙafafunta suka ja ƙara a kan simintin filin taron, sannan Malam Rabi’u ya ɗaga hannu ga ɗan sautin magana ya ce, “A bar wannan wurin ga kwamitin. Ke ki zauna can baya.” Ya nuna mata kusurwar wata kujera roba mai tsagewa kusa da ƙofar shigowa, inda shayin da aka ajiye tun daɗe ya riga ya yi fata a saman kofi, zoben ruwan shayi kuma ya manne a kan teburin roba.

Aisha ba ta yi musu roƙo ba. Ta tsaya da jakarta a hannu, ta kalli gaban filin da aka yi wa rumfa a cikin harabar cibiyar trade a Kano, inda allon baƙi, makirufo, da kujerun masu tallafi suke a jere. Ita ce ta tattara sunayen baƙi, ta haɗa jadawalin shigowar masu magana, ta biya ma’aikatan sauti da kuɗin wayarta lokacin da wutar NEPA ta yanke jiya da daddare. A aljihunta akwai rabin rasidin da ta lanƙwasa ta buɗe sau da yawa; akwai tabon tsohon biro a gefen yatsarta inda ta rubuta lambobi tsawon makonni. Amma a gaban mutane, an mayar da ita baƙuwa.

Ta taka zuwa teburin rajista. “Sunana yana cikin jerin masu gabatarwa,” ta ce a sanyaye.

Malam Rabi’u bai kalle ta sosai ba. Ya ɗauki takardar jerin baƙi, ya murɗe gefenta, sannan ya ce da yarinyar rajista, “Ki cire wannan sunan daga gaba. Ta zo ne ta taimaka kawai. Ba kowa ne sai ya hau makirufo ba.” Yarinyar ta yi saurin goge layi da biro. Gogan da ke ɗaure laya a wuyansa ya ja igiyar shingen roba ya rufe mata wajen wucewa. Wannan ɗan motsi kaɗai ya sa wasu kawunan dangi da ‘yan kasuwa suka juyo suna kallonta kamar an riga an yanke hukunci.

A can kusa da rumfar baƙi, Hajiya Binta ta ɗan matsa gaba daga cikin mata masu alfarma. Ita ce ƙanwarsu marigayiyar mahaifiyar Aisha, kuma ita ce ta rinƙa cewa, idan yarinya ta tsaya tsayin daka a aiki, dole a kula da mutuncinta a fili. Amma yanzu fuskarta ta yi tsauri saboda idon jama’a. Bayan ta, Sadiq yana tsaye cikin farar riga, kusa da ‘yan kasuwar matasa. An san tsakanin gidajensu ana son su yi aure idan al’amura suka daidaita. Wannan ba lokacin ɓoye alaƙa ba ne; wannan lokacin kowa na kallo ne. Kuma Rabi’u ya san haka.

Ya kara ɗaga murya, domin manya su ji. “Aiki ba ɗaukar hankali ba ne. An ba ta abin yi, ta yi. Shi ke nan. Tsari da jagoranci nawa ne.”

Aisha ta janye hannunta daga shingen. “Toh,” ta ce kawai, ta bar wajen rajista. Amma ba ta tafi gida ba. Ta nufi gefen janareta inda masu sauti ke ta faman gyara wata waya. Cikin dakika kaɗan ta sunkuya, ta ɗaga idonta ga allon wutar, ta ce, “An juyar da channel ɗin makirufo na biyu. Idan ba a dawo da shi ba, wanda zai fara jawabi ba zai ji kansa ba.” Yaron sauti ya firgita ya juya maballi. Daga can gaban rumfa, sai aka ji muryar gwaji ta fito kwatsam bayan mintina ana ta faman danna maɓalli ba komai. Wasu biyu suka kalli juna. Tsohon amincewar da Rabi’u ke yawo da shi ya yi ɗan tsagewa a fili.

Ya ji. Ya zo da sauri, ya tsaya a gabanta kamar yana tsare ƙofa. “Ki bar nan. Ba ke kike bada umarni a yau ba.”

“Ni ma ban ce haka ba,” Aisha ta amsa. “Amma kayan da na ɗaura ne.”

“Kin ɗaura ne saboda na ba ki dama.” Ya juya ga ma’aikatan sauti. “Duk abin da take faɗa, ku fara tambayata. Ita ba ta cikin tsarin gaba.” Sannan ya cire katin wucewa da aka rataya mata jiya daga kan tebur, ya miƙa wa wani saurayi. “Ka ba Umar. Shi zai kula da shiga nan gaba.”

Umar, ɗan kanensa, ya karɓa da murmushin wanda bai san kunyar da ya kamata ba. Kusa da ƙofar, wasu dattawan ƙungiyar trade suka ɗan gyara zama a kujerunsu. Aisha ta ji kamar an zare mata takalmi a tsakiyar kasuwa. Hajiya Binta ta sauko daga rumfa, ta zo kusa ba tare da ta taɓa ta ba. “Ki kiyaye baki, Aisha,” ta faɗa a ƙasa-ƙasa. “Idan kika yi gardama a gaban waɗannan mutane, ba aiki kaɗai ba ne zai baci.”

Aisha ta kalli hannun Hajiya Binta da ke riƙe da ƙaramin jaka mai zik, ta ga yatsun dattijuwar na rawa kaɗan. Tana sane da abin da ake nufi: mutuncin gida, surar yarinya, kallon dangin Sadiq. Amma Rabi’u ya matsa da gangan zuwa inda Sadiq ke iya ji.

“Wasu mata idan ka nuna musu aiki sai su ɗauka su ne suka gina gida,” ya ce. “Mutum ya san iyakarsa.”

Sadiq bai yi dariya ba, amma bai zo gaba ba. Wannan ya fi ciwo.

Lokacin da babban bako daga Zinder ya isa, taron ya motsa kamar raƙuman kasuwa. Makirufo ya shiga hannun Malam Rabi’u. Ya fara karɓar baƙi, yana kiran kansa mai tsara shirin, yana ambaton hadin gwiwa da logistics kamar shi kaɗai ya sha wahala. Sannan wani dattijo mai kuɗi daga Kofar Ruwa, Alhaji Musa, ya ɗaga hannu daga kujerar gaba. “Malam Rabi’u,” ya ce, “an ce kun shirya tsarin shigowar motocin baƙi da rarraba rumfunan masu baje kolin. Ina son in ga yadda za ku fitar da tawagar Accra bayan jawabi, domin ni ina da baki na musamman.”

Rabi’u ya gyara murya. “Eh, komai a shirye yake.”

Aisha ta ɗaga kai. Ta san wannan ɓangaren da jiki. Ita ta zana hanyar motocin, ita ta ware launukan stika, ita ta sa lambar wa zai tsaya a wane wuri idan cunkoso ya tashi. Kuma akwai abu guda da babu wanda zai iya yi ba tare da ita ba: lambar bude ƙofar bayan rumfa da takardar canjin layin shigar manyan baƙi, wanda ke cikin wayarta da kuma a ƙarƙashin rasidinta rabin lanƙwasa. Ta matso daga gefen janareta, murya a tsaye, ba da ƙarfi ba.

“Idan komai a shirye yake,” ta ce, “Malam, ka faɗa wa Alhaji Musa wace ƙofa tawagar Accra za ta bi bayan jawabi idan masu baje koli daga bangaren agriculture sun cika hanyar gabas. Ka kuma faɗi kalmar lambar da za a kira ga masu tsaro su buɗe ƙofar baya.”

Taron bai yi shiru ba kawai; ya tsaya a kan numfashi. Tambayar ta dawo da duka nauyin da yake jingina a bayanta zuwa ƙafafunsa. Rabi’u ya juya gare ta kamar ya yi tsammanin za ta dakata da kanta. “Ba wannan lokacin ba ne.”

“Toh yanzu ne lokacin,” Alhaji Musa ya ce kai tsaye. “Kai ne ka ce tsarin naka ne.”

Gumin da ya fara taruwa a gefen hancin Rabi’u ya haska a ƙarƙashin fitilar rana mai tsaka. “Za a bi hanyar—” Ya duba Umar, ya duba yarinyar rajista, ya sake duba makirufo. “Akwai canji ne da safe.”

Aisha ta yi tambaya ɗaya tak, ta sake mayar da shi inda ba zai ɓuya ba. “Wace kalma za ka ce wa masu tsaro su buɗe ƙofar baya?”

Bai amsa ba.

Ɗaya daga cikin masu tsaro a ƙofar ya ɗan ja wuya. Alhaji Musa ya karkata jiki gaba. Daga rumfa, Hajiya Binta ta ɗauki mataki biyu zuwa filin bude, idonta a kan Aisha ba a kan Rabi’u ba. Sadiq kuwa ya fice daga layin samari ya zo ya tsaya kusa da dattawan, ba kusa da Rabi’u ba. Motsin mutanen ya fara canza zobe-zoben filin.

Matar da ke kula da baƙi ta ruga zuwa Aisha da littafin sunaye a hannu. “Yar’uwa, baki daga Accra biyu ne ko uku? A jiya an canja mana.” Wannan ita ce farkon ketarewa a fili.

Kafin Aisha ta amsa, Alhaji Musa kansa ya miƙe daga kujerarsa, ya sauko matakin rumfa zuwa inda take. “Ke kika san hanyar nan?” Ya tambaya.

“Na sani,” ta ce.

Wannan shi ne ketarewa ta biyu. Bayan sa, ɗan sauti ya zo da sauri yana riƙe da ƙaramin rediyo. “Hajiya, wannan muryar farko ta sake yanke. Wane channel ne za mu kulle?” Ba a tambayi Rabi’u ba. A gefe, Umar ya tsaya da katin wucewa a hannu kamar an ba shi abu wanda ya yi masa nauyi fiye da ƙarfinsa.

Rabi’u ya yi yunƙurin riƙe fili. “Kowa ya koma matsayinsa. Ba za mu juya taro ya zama wasan yara ba. Ki yi baya, Aisha.”

“Ka ba ta makirufo,” Alhaji Musa ya ce ba tare da ɗaga murya ba.

Rabi’u ya yi kamar bai ji ba. Sai ya juya yana son kiran wani mai tsaro. Amma ɗan sauti ya riga ya matso da makirufo na biyu domin gwajin da Aisha ta gyara ya sa shi aiki. Hannun Rabi’u ya kai ga makirufo, hannun Aisha ma ya kai. Shi ya ja. Ita ta riƙe daidai. A fili, a gaban dattawa, masu tallafi, ‘yan uwa, da mutanen da suka zo su ga wa zai yi nasara, aka ga Rabi’u yana fafutukar hana ta abu da yake ikirarin bai shafe ta ba.

Aisha ta ja makirufo ɗaya tsaf daga hannunsa lokacin da igiyarsa ta buga gefen stand ta yi ƙaramin ƙara mai kaifi. Fuskar Rabi’u ta cije. Wannan shi ne ainihin rauni da jama’a ke gani: hannunsa ya zame daga abin da ya ce nasa ne.

Ta ɗaga makirufo ba tare da rawa ba. “Ku saurara,” ta ce. Ba ta yi godiya ba, ba ta yi gabatar da kanta da yawa ba. “Ni ce Aisha Danladi. Ni na tsara shigowar baƙi, rarraba rumfuna, lambar ƙofar baya, da jadawalin masu magana na yau. Takardar da aka goge sunana daga gaba ba ta canza aikin da hannuna ya yi ba. Duk wanda yake son a ci gaba da taron ba tare da rikici ba, ya zo wurina kai tsaye daga yanzu.”

Ta juya kai ga masu tsaro a ƙofa. “Kalmar bude ƙofar baya ita ce ‘Dala Uku’. Ku buɗe ne kawai idan na ce ko Alhaji Musa ya tabbatar.”

Sai ta juya ga matar baƙi. “Baki daga Accra uku ne. Na uku yana kan hanya daga filin jirgi; kada ku cika masa kujera.”

Ga ɗan sauti: “Ku kulle channel biyu, ku bar na ɗaya ya ɗauki jawabin farko. Janareta zai yi tsalle idan kuka ɗora musu duka biyun lokaci ɗaya.”

Ga Umar, cikin fili irin wanda ba ya barin mutum ya ɓoye. “Ka ba ni katin nan. Idan ba ka san abin da yake buɗewa ba, kada ka tsaya a tsakiyar hanya da shi.”

Umar ya ba ta ba tare da wata magana ba. Hannun Rabi’u ya tashi kamar zai ƙwace katin, amma Alhaji Musa ya tare shi da kallon da ya fi hannu nauyi. Rabi’u ya buɗe baki. Babu murya mai amfani da ta fito. Ya yi yunƙurin cewa shi ne shugaban tsari, amma matar baƙi ta riga ta juyo ta kira, “Aisha, ina za mu zaunar da tawagar Zinder?” Dattijon da ya zo daga masallaci ya kawo masa kofin shayi, amma Rabi’u bai karɓa ba; kofin ya zauna yana sanyi a kan tebur, fata ta sake kauri.

Aisha ba ta kalli Sadiq ba da farko. Ta sa katin wucewa a wuyanta, ta miƙa rabin rasidin da ke hannunta ga yarinyar rajista. “Ki dawo da sunana inda yake. Ki cire wanda aka sa ba tare da aiki ba. A yau ba za a sake goge ni da biro a gaban mutane ba.”

Sai ta ɗaga makirufo karo na ƙarshe, murya a tsaye cikin fili mai bude. “Ina jagorantar wannan tsari daga wannan lokacin. Duk wanda zai yi magana, ya bi jadawalin da na sa. Duk wanda zai hana, shi zai tsaya ya bayyana wa baƙi dalilin rikicin.”

Ta ajiye makirufo a stand ɗin daidai, ba cikin taushin rai ba, cikin mallaka.

A ƙarƙashin gefen rumfar, inuwar harabar ta koma tana jan baya a hankali a kan fili da aka sake buɗewa, yayin da inuwa ke matsowa ta dawo a hankali ƙarƙashin bakin awning ɗin.