An yanke fifiko saboda ni

“Ki matsa baya, Amina. Wannan layin ba naki ba ne.”

Rukayya ta faɗa tana ɗaga igiyar shinge da yatsunta masu zoben zinariya, ta bar wasu mata biyu masu katin baƙi su wuce gaban Amina. Amina na tsaye a bakin hanyar shiga babban ɗakin baje kolin trade a Kano, takalminta sun ɗauki ƙurar farfajiyar waje, wayarta tana rawa a tafin hannu da saƙonnin Nasiru, amma Rukayya ta yi magana da ita kamar yarinya da ta zo ta biyo mutane ne. A gefen teburin rajista, kofin shayi ya jima ya huce har ya bar zobe mai duhu a kan robarsa. Wannan ne kuɗin da Amina ta tara wata uku tana juya kaya a Kantin Kwari domin ta iya kawo Malam Sani nan da samfurinta.

Amina ba ta ja da baya ba. Ta kalli igiyar, ta kalli Rukayya, sannan ta saka katinta a saman teburin rajista a fili. “Sunana yana cikin jerin masu nuni,” ta ce a sanyi. “Idan ba za a shigar da ni ba, ki faɗa min a gaban kowa.”

Jama’ar da ke cunkushe a bakin hanyar suka dan juyo. Wani saurayi mai ɗaure kati a wuya ya dubi Rukayya da fuskar neman umarni. Rukayya ta yi murmushi irin wanda ke nufin an riga an ci mutum kafin ya fara magana. “Masu nuni da yawa ne,” ta ce. “Masu daukar nauyi da iyalansu ne za su fara. Ke ki jira can.” Ta nuna bayan wata sanda ta karfe, ba ƙarshen layi ba, har can kusa da ƙofa inda masu jigilar kwali ke tsayawa.

Amina ta ɗauki katinta daga teburin a hankali. A ƙasan katin akwai tabon tsohon biro daga jaka da take yawan sakawa a ciki; ya sa ta tuna da takardun da ta sa Malam Sani ya sa hannu kansu da safe. Idan ta juya yanzu, ba ita kaɗai aka kunyata ba. Sunan gidansu, kudin haya na rumfa, alƙawarin da ta ɗauka wa kawunta cewa yau za a ga aikin su a idon mutane masu kuɗi—duk zai zube a bakin ƙofa. Ta matsa zuwa wurin da aka tura ta, amma ba ta sauke kai ba.

Layukan biyu suka fara tafiya kamar akwai dokar da idanu kaɗai ke karantawa. Rukayya na ɗaga igiya, tana ce wa wani tsoho, “Malam, ku wuce.” Tana ce wa wata yarinya mai atamfa, “Aunty Bilkisu na ciki, ku bi ni.” Duk wanda take sani ko take son a gan ta da shi sai ya tsallake gaban Amina. Sau biyu ma ta ja igiyar ta yi kamar ba ta lura cewa Amina ce take gaba a sabon gurbin da ta tsaya. Duk lokacin da haka ta faru, sai Amina ta sake komawa rabin mataki baya, ba don ta yarda ba, sai don kada a ce ta yi hargitsi a taron da malamai, ‘yan kasuwa da ‘yan uwa suke gani.

Wayarta ta sake rawa. Saƙon Nasiru ne: Ina tare da Baba a layin ciki. Kar ki fita. Idan kin fita, Rukayya za ta ce ba ku da naciya. Amina ta dan runtse ido. Nasiru bai zo wajen ƙofar ba; ya san iyakarsa a gaban manya, domin dangantakarsu ba ta cikin maganar ɓoye amma ba a taɓa faɗa ta da baki a bainar jama’a ba. Idan ta juya ta tafi, zai zama kamar ita ce ta kasa jurewa. Idan ta tsaya, Rukayya za ta ci gaba da daddatsa mutuncinta da hannunta ɗaya tana murmushi.

“Har yanzu kina nan?” Rukayya ta tambaya bayan ta sake shigar da wasu samari uku masu lanyard ja. Ta dan sunkuyar da kai kusa da Amina, muryarta ƙasa amma ba sirri ba. “Ki san inda ya dace da ke. Ba kowane zama a gaba ake zuwa da shi daga kasuwa ba.”

Amina ta kalle ta kai tsaye. “Ni ban zo neman zama daga gare ki ba,” ta ce.

Kalmar ta yi ɗan tasiri kamar ƙaramin dutse da aka jefa cikin rijiyar jama’a. Wani mai gadi ya daga kansa daga na’urar duba kati. Wata tsohuwa da ta zo da ‘ya’yanta ta ɗan tsaya a tsakiyar shigarta. Amma Rukayya ta dan hura hanci kawai, ta ɗaga igiya ta sake wucewa da wani mutum mai jallabiya. “Wuce, Alhaji. Kada mu tsaya saboda kowa.”

Sai kofar ciki ta buɗe da sauri. Hayaniyar magana da ƙamshin na’urar sanyaya iska suka fito tare. Wani dogon mutum da rigar yadi mai launin toka ya zo bakin hanyar, yana goge gilashin idonsa. Amina ta gane shi daga hotunan takardun kiran taron: shugaban baƙi, Alhaji Farouk, wanda kamfaninsa ya ɗauki nauyin ɓangaren agriculture da logistics. Ya tsaya a gefen hanya, idonsa ya bi layin, sai ya sauka kan Amina.

Fuskarsa ta canza nan take. “Hajiya Amina?” ya ce da murya mai fitowa fili. “Me ya sa kuke nan a baya?”

Rukayya ta amsa da sauri kafin iska ta tsaya. “Alhaji, muna tsara shiga ne. Za ta shigo—”

Amma shi ya riga ya taka zuwa gabanta. Ba teburin rajista ya kalle ba; Amina ya kalla. “Malam Sani ya kira ni sau biyu saboda ku,” ya ce. “Ku ne kuka kawo sabuwar yarjejeniyar fata da hatsi daga Zinder. Me ya sa ake tsayar da ku a layi?” Sai ya miƙa hannu ba don ya taba ta ba, sai don ya nuna gaban hanyar a sarari. “Ku zo gaba, don Allah.”

Wannan karon idanun jama’a ba su tsaya a kan Rukayya ba. Sun dawo kan Amina kamar an sake rubuta sunanta a bango. Mai duba kati ya yi wuf ya matsa gefe. Wancan tsohuwar da ta tsaya da yara ta gyara mayafinta ta bar sarari. Har ma da iskar wajen ta yi kamar ta koma a hankali, saboda kalmomin “Hajiya Amina” sun fito ne da irin ladabin da ake ajiyewa ga wanda ya kamata a buɗe masa hanya, ba wanda ake tura shi wajen jigilar kwali ba.

Amina ta yi mataki ɗaya zuwa gaba. Rukayya ta sa hannunta kan igiyar da sauri, kamar mutum da ya ga kofa tana kwace masa. “Alhaji,” ta ce, murmushinta ya fara tsagewa, “duk da haka akwai tsarin masu daukar nauyi. Ba zai yi kyau mu karya shi a gaban kowa ba. Wasu sun dade suna jira.”

Farouk ya juya gare ta a hankali. “Tsarin wa?” ya tambaya.

Rukayya ta ɗan ɗaga kafada. “Na taro. Na shiga-da-fita. Ni nake kula da wannan ƙofa tun da safe.”

“Kin kula da ita ne ko kin mallake ta?” Muryar sa ba ta da ƙarfi, amma ta fitowa kamar sanda mai sanyi. Sai ya ɗauki katin da Amina ta ajiye a teburin. Ya duba rubutun, ya ɗaga shi sama kaɗan ga mai duba kati. “VIP access. Mai gabatar da shirin hadin gwiwa. Sunan ta yana cikin teburin gabanmu tun jiya.”

Rukayya ta yi dariyar da ta kafe a leɓe. “Katin da mutum yake riƙe da shi ba ya sa ya fi kowa ba. Akwai waɗanda suka fi kusa da masu gida. Akwai waɗanda gidajensu suka san juna.” Ta jefa kallon da ya taɓa Amina da saƙo mara kunya: ke kin manta iyakarki.

Wannan ne abin da ya motsa komai. Amina ta ga Nasiru a can cikin ƙofar rabin buɗe, yana tsaye a ƙaramin sararin firam ɗin ƙofa kamar wanda ya makale tsakanin fitowa da dawowa. Bayan sa, Malam Sani yana magana da wani dattijo, amma kunnensa yana nan. Ba wanda zai ceci ta da magana mai tsawo. Idan ta sake bari a karanta ta a matsayin mai roƙo, ko da Farouk ya girmama ta, Rukayya za ta maida komai hayaniya ta dangantaka.

Amina ta miƙa hannu kai tsaye ga katin da Farouk ke riƙe da shi. Ya ba ta ba tare da tambaya ba.

Ta ɗauki mataki zuwa sandar shingen. Rukayya har yanzu tana riƙe da igiyar, ta kafar ta ɗan toshe bakin hanya. “Amina,” ta ce, yanzu muryarta ta yi kaifi, “kar ki yi abin da zai sa a fitar da ke.”

Amina ta tsaya gab da ita. “Ke ce kika ce a karanta tsarin a gaban kowa,” ta ce. “To mu karanta shi.”

Ta juya katinta a fili, rubutun zinari ya kama hasken fitilar sama. Da ɗaya hannun, ta kamo ƙugiyar igiyar daga hannun Rukayya. Rukayya ta dan ja baya da mamaki, amma ta makara; Amina ta tsinke igiyar daga ramin sandar da take kulle a ciki. Ƙarar ƙarfen ta fito sarai. Sai Amina ta matsa sandar gefe, ta buɗe sabon gurbi a gaban kanta, ba a gefen Rukayya ba. Hanyar shiga ta canza a idon kowa.

“Masu gidan da nake da alƙawari da su suna jira a ciki,” Amina ta ce, har yanzu a sanyi, amma kalmominta sun yi kauri fiye da igiyar a hannunta. “Wanda zai shigo tare da ni ya tsaya a bayana. Wanda bai da ikon kirana baya ba ya tsaya inda ya dace da shi.”

Wani ɗan numfashi ya fice daga bakin Rukayya, amma ba kalma ba. Ta yi yunƙurin sake kama igiyar ta ɗora ta inda take da, domin a maido tsohon tsari, sai Farouk ya ɗaga hannu ga mai gadi. “A bar ta haka.”

Mai gadi ya matsa da sauri, ya kama sandar da Amina ta matsar, ya ƙarfafa ta a sabon gurbi. Wannan ƙaramin aiki ne, amma ya yi wa Rukayya illa mafi muni fiye da zagi. Saboda yanzu ba wai an yi gardama da ita ba ne; an ɗauke ikon hannunta daga aiki. Mutanen da take ta wucewa a baya ɗazu suka tsaya suna kallon sabon bakin layi. Babu inda za ta saka kanta sai cikin wurin da aka bari a bayan Amina.

Rukayya ta dafe lanyard ɗinta. “Ni ce na tsara wannan shiga tun safe,” ta ce, muryarta ta yi ƙanƙanta a karon farko. “Ba za ta zo ta sauya min ba saboda waya ɗaya da aka yi mata.”

Amina ta juyo gare ta, ba tare da daga murya ba. “Idan wannan ƙofar aikin ki ne, ki yi aikin ki. Ki daina amfani da ita wajen rage min daraja.” Sai ta mika mata ƙaramin token na baƙin shiga da Rukayya ta taba karɓa daga teburin ta ajiye gefe tun farko. “Ga abin da kika riƙe nawa.”

Kalmar “nawa” ta fito kamar an mayar mata da makullin da aka jinkirta dawowa fiye da kima. Rukayya ta karɓi token ɗin da hannu mai rawa kaɗan. Fuskar ta ta yi fari a ƙarƙashin hoda. Bayan ta, wata mata da ta san ta da ɗazu ta yi jinkirin wucewa, sannan ta tsaya a inda sabon bayan layi ya fara, ba tare da neman izinin Rukayya ba. Wani tsoho ma ya tambayi mai gadi, “A nan ne layin yake yanzu?” ba ya kallon Rukayya, Amina yake kallo.

Farouk ya ɗan ja baya cikin girmamawa da ya fi na baya ma’ana. “Hajiya Amina, ku fara,” ya ce. “Malam Sani yana jiran ku a gaban rumfar ku.”

Amina ta ɗauki numfashi ɗaya. Ta san wannan lokaci ne da mace za ta iya lalacewa da magana mai yawa. Ta sa katinta a wuya, ta rike igiyar da kanta, ta taka zuwa kan sabon bakin layi da ta buɗe. A can cikin ƙofar, Nasiru ya motsa kamar zai zo kusa, amma ta ɗaga masa idanu kaɗan kawai; ba shi ne zai rufe wannan lamarin ba.

Ta juya jikin igiyar ta rataya ta a sabon ƙugiyarta, ta ware sararin gaba da kanta, sannan ta ce ba tare da kallon baya ba, “Na fara. Na gaba ya tsaya a baya na.”

Igiyar ta yi lilo a faɗe a bakin layin gaba, ta tsaya tana nuna sabon hanyar shiga.