Tsohon rubutu ya yi magana

Zulaiha ta cafke wayar da ke walƙiya a tafin hannunta, ta ja zaren saƙonnin abokan ciniki sama cikin sauri, sannan ta ce da murya ƙasa, “Ba a tura rasit ɗin canja wurin ba, shi ya sa motar Dawanau ta tsaya.” Amma Mansur ya riga ya buɗe baki gaban ma’aikatan ofishin, yana nuna allon kwamfuta kamar shi ne ya gano matsalar. “Na riga na faɗa muku,” ya ce, “ku daina ɗora manyan fayiloli a hannun waɗanda ba su iya ware lokaci.” Ya faɗi haka ba tare da kallon Zulaiha ba, kamar kujera da take kai tsawon watanni a ƙarshen tebur ba a taɓa zama a kai ba.

Generator a bayan ginin yana ta murɗa iska mai wari da ɗan dumi. A ƙasan hannu, Zulaiha tana da takardar kuɗi rabin ninke da ta saba buɗewa ta rufe domin lissafin kudin magani na mahaifiyarta. Idan wannan jigilar ta fāɗi, albashin wata zai sake jinkiri, kuma Hajiya Binta za ta sake cewa yarinya mai shekaru irin nata bai kamata ta ci gaba da zama “a nan a gefe” ba idan ba ta kawo mutunci gida. Zulaiha ba ta yi gardama ba. Ta miƙa hannunta, ta jawo keyboard ɗin da Mansur ya ture gefe, ta shiga tsohon zaren WhatsApp Business da aka ajiye a archive, ta nuna timestamp ɗin da aka tsallake. “A nan aka karya jerin,” ta ce. “An tura tambayar biyan kuɗi, amma reply ɗin da ke ɗauke da shaidar canja wuri ya faɗa wani lamba daban. Ka haɗa thread ɗin ba daidai ba.”

Usman, direban da ya shafe safiya yana zagaye kofar ofishin da takalman sa ke ta dukan siminti, ya matso. Zulaiha ta haɗa saƙonnin biyu, ta tura screenshot zuwa group na dispatch, sannan ta juyo ta nuna masa lambar wayar mai karɓa. “Ka kira shi yanzu. Ka ce ya duba shigar kudi na 10:43.” Mansur ya yi saurin cewa, “Ni zan yi magana.” Amma tuni Usman ya karɓi wayar, yana kallon Zulaiha ba shi da buƙatar izini daga bakin wani. Bayan minti ɗaya, wayarsa ta yi ƙara. Ya daga kai. “An gani. Sun saki kayan.”

Babu wanda ya ce mata sannun aiki. Mansur ya gyara hannun rigarsa ya ce, “Toh, ku koyi zama a faɗake. Kuskure irin wannan ba ya sake faruwa.” Amma kallo ya ɗan rikice masa, domin ya san wace ta gyara abin da ya kasa gani. Wannan kaɗan ya isa wa Zulaiha; hujja ta farko ta zauna a fili, ko da mutuncin bai dawo gare ta ba.

Da azahar ta kusa, Hajiya Binta ta iso daga gidan iyali da mayafi mai ƙamshin turaren itace. Idan ta zo ofishi, kowa yana gyara murya. Wannan ba kawai ofishin logistics ba ne; trade ɗin gidan ne, kuɗin kowa yana ɗaure da shi, kuma sunan gida yana rataye a kan kowane rasit. Ta shigo ne saboda wata takarda ta mallakar tsohon sito a Sabon Gari da za a sabunta layin hayarsa. Mansur ya ɗora mata kujera mafi kyau, ya kuma kira Rafiq daga ɗakin archive control room da ke bakin hallway mai ƙaramar ƙara kamar jan fitila mai gajiya.

Rafiq bai zo da sauri ba. Shi ne mai kula da tsoffin wayoyi, backups, rajista, da duk wani abu da ba kowa ke son a duba ba sai idan gobara ta kama. Da ya tsaya a ƙofar, idonsa ya sauka kan Zulaiha na ɗan lokaci fiye da yadda ya dace a gaban manya. Ba kallon soyayya ba ne; kallon mutum ne da ya san wani abu mai nauyi amma bai da damar faɗa.

Mansur ya bude takardar sabuntawar, ya nuna layin mallaka. “A nan za mu gyara sunan wakilin kula da sito. A cire tsohon suna gaba ɗaya. A sa nawa.” Ya faɗa cikin salo mai taushi, kamar alheri yake yi wa tsarin. Zulaiha ta ɗaga kai. A gefen layin da ya nuna, ba wai kawai an cire suna ba; an share tsohon lambar shigar rajista ma. “Wannan ba gyara ba ne,” ta ce. “An yanke tushen rajistar da ya haɗa da asalin wakilcin farko.”

Hajiya Binta ta juya a hankali, murmushinta ya yi sanyi. “Ke? Daga ina kika san haka?” Tambayar ba ta neman bayani ba ce; tana neman a tuna mata matsayinta. Mansur ya amsa kafin Zulaiha ta yi magana. “Tun daɗe take tsoma baki a abin da ya fi ƙarfinta. Wannan ma ɗaya ne daga matsalolin da suka taɓa janyo mana abin kunya shekaru baya.”

Abin kunyar. Kalmar ta zo kamar toka mai zafi. Ma’aikatan biyu a bayan printer suka ɗaga kunne. Wannan tsohon abu ne da aka daure wa Zulaiha tun tana ƙanƙanta a cikin ofishin gidan nan: wai ta taɓa karkatar da kuɗi da saƙo mara tsari lokacin da aka samu rikicin jigilar kaya tsakanin Kano da Zinder, shi ya sa aka cire ta daga gaban aiki, aka bar ta tana gyara kuskuren wasu a ɓoye. Babu wanda ya taɓa ba ta cikakken damar duba asalin abin. An dai maimaita shi kamar karin magana.

Ta miƙa hannunta ga takardar. “Idan layin mallaka ya karye, ku duba rajistar baya.” Mansur ya yi dariyar raini. “Rajistar baya? Wacce? Wadda aka riga aka tsaftace?” Ya yi wannan kuskuren ne gaban mutane. Rafiq ya ɗago kai daga bakin ƙofa. Hajiya Binta ta ji kalmar “aka tsaftace,” ta tsaya. Wannan kalma ba ta dace da rajista ba.

“Ku kawo ledger na shekarar nan da ta wuce,” Zulaiha ta ce.

“Ba ke kike bada umarni ba,” Mansur ya harare ta. Sai ya mika wa wani yaro katin shigarsa zuwa archive. “Kai, ka rufe ɗakin. Babu abin dubawa yanzu.”

Yaron bai kai ƙofar ba, Rafiq ya katse shi da kalma ɗaya. “Tsaya.” Muryarsa ba ta da ƙarfi amma ta fito kai tsaye. Ya zaro katin daga aljihunsa, ya wuce cikin hallway ɗin mai ƙarar fitila. Zulaiha ta ji takardun da ke hannun Hajiya Binta suna yi kamar ƙarar busasshen takarda a cikin dakin. Duk wanda ya ji irin wannan ƙara ya san an shiga wurin da abin da ake ɓoye zai iya fito wa fili.

Rafiq ya dawo da tsohuwar na’urar waya mai allon da ya tsage kaɗan da kuma ƙaramar file mai alamar archive. Ya sa su a kan tebur ba tare da kallon Mansur ba. “Ba a tsaftace wannan jerin ba,” ya ce. “An ware shi ne saboda canjin wayoyi lokacin blackout. Amma timestamps suna nan.”

Mansur ya miƙe tsaye. “Wannan ba batun yau ba ne. Hajiya, a bar tsohon abu. Muna da sabuwar yarjejeniya da za a sa hannu.” Ya kai hannu ga file ɗin. Rafiq ya janye ta kaɗan. Wannan kaɗan ɗin ya isa ya sa dakin ya yi kunci. Tsakaninsu akwai nisan da bai dace a karya a bainar jama’a ba; amma ya karya shi. Ya tsaya a gefen Zulaiha, ba kusa sosai ba, amma a fili yake cewa ba ya goyon bayan Mansur.

“Karanta layin rajista,” Zulaiha ta ce, idonta kan file ɗin, ba a kan Rafiq ba. Ta san me hakan yake nufi. A gidan nan, namiji ya tsaya a bayanki gaban manya ba wasa ba ne. Hajiya Binta ta lura. Fuskar ta ta ɗan yi tsauri.

Rafiq ya buɗe shafin farko. Akwai layin wakilci, shigar kayan sito, da canjin sunan mai kula da kaya. “An yi overwrite,” ya ce. “Asalin shigar ya nuna wakilin farko daban.” Mansur ya sa hannu ya rufe rabin shafin. “Wannan tsohon draft ne.” Sai Rafiq ya kunna wayar tsohuwa, allonta ya yi walƙiya a tafin hannunsa ƙasa da teburin kamar sirri. “Ba draft kaɗai ba,” ya ce. “Akwai sakonnin ranar.”

Bai karanta komai mai yanke hukunci ba tukuna. Amma ya jefa a dakin abin da ya isa ya canja iska. Zulaiha ta ga Mansur ya kai hannu zuwa aljihunsa inda katin shigar archive yake. Yana son rufe hanya gaba ɗaya kafin a bi zaren har ƙarshe.

“Ka bani katin,” in ji Mansur ga Rafiq cikin murya mai sanyi. “Ni nake kula da ofis.”

“Ba kai ka mallaki archive ba,” in ji Rafiq. “Kai kana amfani da shi ne.”

Hajiya Binta ta danna yatsunta a kan tebur. “Isa. Idan akwai abin da zai wanke suna ko ya ɓata shi, a karanta shi sau ɗaya. Amma ba wanda zai yi hayaniya a gabana.” Wannan ita ce ƙofar da ake buƙata. Mansur ya fahimta, shi ya sa nan take ya koma wata hanya. Ya jawo takardar jadawalin aiki da aka rataye a bango, ya nuna inda aka cire sunan Zulaiha daga active roster tun daɗe. “An riga an san matsayin ta. Ko yanzu ma ba ta cikin sahun masu kula da manyan fayiloli. Me ya sa za mu ba tsohuwar magana damar rushe tsarin da yake tafiya?”

“Saboda tsarin ya yi tafiya a kan karya,” Zulaiha ta ce.

Ya juya da sauri. “Ke ce za ki ce karya? Ke da aka raba da kuɗi bayan asarar wancan jigilar?”

Wannan ne gindin makamin sa. Kowa a dakin ya san wannan sigar. Hajiya Binta ma ta taɓa maimaita ta. Amma yau ba labari suke saurare ba; yau akwai karatu. Rafiq ya buɗe archived message chain ya ɗora wayar kusa da file. “A ranar da motar Zinder ta ɓace, an yi saƙonni guda takwas tsakanin mai biyan kuɗi, mai sito, da lambar da ake amfani da ita a ofis. Sigar da aka taɓa karantawa ta taɓe saƙo na shida da na bakwai.”

Mansur ya motsa zuwa kofar, ya kira yaron baya. “Ka je ka kashe inverter ɗin archive. Yanzu.” Wannan ya fi gardama muni; idan haske ya yanke, babu karatu. Amma Usman, wanda ya dawo ɗauke da makullan mota a hannu, ya tsaya a bakin ƙofa. “Ba za a kashe komai ba,” ya ce. “Tun safe na tsaya saboda zare daya ya ɓace. Na ga me gyara ya yi.”

Mansur ya yi niyyar ture shi ta kafaɗa, sai Hajiya Binta ta ce da tsananin da ba ta yi amfani da shi sau da yawa, “Ka koma wurinka.” Ya tsaya. Wannan shi ne karo na farko a ranar da aka hana shi ikon motsa daki da jikinsa kawai.

Rafiq ya fara karantawa. “Saƙo na ɗaya, 9:12. ‘An turo canja wuri?’ Saƙo na biyu, 9:14. ‘Ina jiran tabbaci daga ofis.’ Na uku, 9:31. ‘A dakatar da fitar kaya har sai an samu izini daga Mansur.’” A nan Mansur ya ce, “Hakan daidai ne.” Amma Rafiq ya ci gaba ba tare da ɗaga murya ba. “Na huɗu, 9:33, daga lambar cikin ofis: ‘Kar ku aika wa Zulaiha wannan. Ku turo min kai tsaye.’ Na biyar, 9:40, hoton rasit. Na shida, 9:41, forwarding zuwa lambar Zulaiha bai tafi ba saboda an toshe ta daga group. Na bakwai, 9:42, daga wannan lambar ta ofis: ‘A ce ita ta makara ta ɓata layi. Kar a saka sunanta a rajista.’”

Takardar da ke hannun Hajiya Binta ta yi ƙarar takarda mai bushewa yayin da ta matse ta. Wani daga bayan printer ya tari iska ya yi shiru nan take. Mansur ya ce, “Wannan ba ya nufin—”

“Na takwas,” Rafiq ya ce, ya ƙara kusantar da allon. “9:44. ‘Bayan haka, a gyara layin wakilci. Ba za ta sake shiga gaba ba.’” Sai ya juyo ga file ɗin. “Ga corrected ownership line da ba a taba ɗora wa babban ledger ba. Asalin wakilcin farko na sito ba Mansur ba ne. Zulaiha ce aka saka a matsayin mai kula da shigar farko, sannan aka yi overwrite daga baya.”

Mansur ya kai hannu ga wayar. Zulaiha ta riga ta ɗauke file ɗin daga gaban sa. Wannan karon ba ta yi masa magana ba. Ta buɗe babban allon evidence wall da ake manne jadawalin kaya da labels. A gefensa akwai fil masu launin ja. Ta zare tsohon label ɗin da ke ɗauke da sunan Mansur a matsayin asalin wakili, ta maƙala corrected line a ƙasa da sunanta: Zulaiha Bala. Sannan ta ɗauko fitaccen print na archived message chain da Rafiq ya fitar daga control room, ta sa masa alamar lokaci, ta ɗaure thread ɗin ja daga saƙo na uku zuwa na bakwai, ta shimfiɗa shi a madaidaicin layi ƙarƙashin sunanta.

Hajiya Binta ta ce abu ɗaya kawai, ba da ƙarfi ba: “A dawo min da katin shigar archive daga hannunsa.” Wannan umarni ne na aiki, ba na zuci ba. Yaron ya matsa kusa da Mansur kamar ya rasa tsayi. Usman ya karɓi jadawalin aiki daga bango ya miƙa wa Zulaiha. Rafiq ya sanya katin archive a gefen file ɗin da ta riga ta mallaka da hannu, ba da taɓa ta ba, amma kusa isa ya nuna inda yake.

Zulaiha ba ta juya ta yi wata doguwar gardama ba. Ba ta buƙaci ta sake karanta komai. Ta ɗauki alkalamin baki, ta yi gyaran layin authority a kasan takardar sabuntawar sito, ta rubuta sunanta a inda aka share, sannan ta soka kusurwar takardar da fil ɗin ja a bangon shaidar. Zaren ya ja daga print ɗin saƙonni zuwa corrected line, ya tsaya daidai, madaidaici, a ƙarƙashin sunanta.

A hallway ɗin, fitilar ta ci gaba da yin ƙaramar ƙara. A tafin hannun Zulaiha, tsohuwar wayar archive ta bar ɗan zafi mai rauni. Ta daidaita gefen takardar da yatsunta, ta sake matsa fil ɗin ya zurfafa cikin bangon da alamar tsufa ta yi duhu, sannan ta bar tagged thread ɗin a can, yana tafiya kai tsaye ƙarƙashin sunan Zulaiha.