An yanke layi domina ni

“Tsaya a can, ba nan ba,” in ji yarinyar da ke rike da igiyar layi tana daga hannu kamar tana korar mai siyan tumatir a Kasuwar Sabon Gari. Aisha ta riga ta shige cikin layin da aka ware kusa da matakalar harabar gidan, an daga mata igiyar ja, an bude hanya, har ta juya ta kalli Zarah da murmushin da bai kai ido ba. Kafadar Zarah na yi mata nauyi daga karshen shif ɗinta; rigar jikinta ta yi laushi da gumi, akwatin abincinta na rana ya yi sanyi a hannun jakarta, kuma tabon tsohon biro a gefen yatsarta bai goge ba tun daga safiyar ofis.

Harabar gidan a Kano cike take da motoci, keken hawa, yara na gudu, mata na gyara gyale, maza na tsaye cikin hula suna kallon masu shigowa kamar ana kirga daraja ne ba baki ba. A bangaren dama, janareta na kadawa da karar da ke cika kunne, fitilu kuma suna kyalkyali a bakin corridor mai haske mai kara a hankali. Wannan ba liyafa ce ta nesa ba. Gidan Hajiya Bilkisu ne. Idan ka tsaya a kofar nan aka raina ka, labari zai shiga dangi kafin sallar isha.

Zarah ta tsaya daidai inda aka nuna mata, sai ta zare wayarta ta duba sakon da ta gani tun daga kan babur: “Ki zo kai tsaye. Ina nan.” Mansur ne ya aiko. Ta daga kai ta ce wa yarinyar cikin sanyi, “An kira ni.”

Yarinyar ta kalli Aisha kafin ta kalli Zarah. “Mun san. Amma masu kusa da gida suna fara shiga.”

Aisha ta gyara mayafinta mai tsada, ta matsa gaba kamar ita ce ke kula da komai. “Ki bar ta a nan tukuna. Tana iya jira. Hajiya na tare da baki masu muhimmanci.”

Kalmar ta fadi ne a fili, cikin kunnuwan kawaye biyu na Mansur, da wata kanwar Hajiya da take raba katin wurin a teburin gefe. Zarah ta ji zafin rainin ya shige ta kamar huda. Watanni shida kenan tana zuwa gidan nan a hankali, ba tare da hayaniya ba, saboda Mansur ya ce sai an yi komai cikin mutunci. Ita ta san lokacin da Hajiya ke son maganin ciwon kafa. Ita ta san irin shayin da Mansur ke sha idan ya dawo daga trade dinsa a hanyar Kantin Kwari. Amma yau Aisha ce ke takawa kamar matar gida.

Ta juya gefe guda, ba tare da gardama ba. Sai kawai ta cire akwatin abincin sanyi daga cikin jakarta ta dora a kan bencin bakin corridor mai karar fitila, ta nade hannun rigarta, ta ce, “To. Ku gama ware masu muhimmanci. Ni zan tsaya inda kowa ke gani.”

Wannan ba kuka ba ne. Ba roko ba ne. Kalma ce mai sanyi da ta sa wata kawar amarya ta rage dariyar da take yi. Aisha ta dan matse baki, sannan ta juya ga mai daukar baki. “Ki sa wadanda suke da kati su bi nan. Kada a cika min wajen.”

Sai aka kara danne Zarah sosai da kananan abubuwa masu cin mutunci. Wata yarinya ta zo da tire na ruwan lemo, ta fara bai wa Aisha da kawayenta, ta wuce Zarah tamkar ba ta gani ba. Wata tsohuwa ta zo tana neman wurin zama, Aisha ta nuna mata hanyar ciki cikin murmushi, tsohuwar ta biyo mata kamar ta fi cancanta da sanin gidan. Wani saurayi da ke duba sunayen baki ya matsar da igiyar ya ce, “Aisha, ku wuce, kada a toshe layi.”

“Ni kuma?” Zarah ta tambaya.

Saurayin bai kalleta ba. “A jira.”

Yanzu barin wajen ya fi zafi; zama kuma ya fi. Idan ta juya ta tafi, za a ce ba ta da hakuri, ba ta da tarbiyya, ba ta iya bin manya. Idan ta tsaya, Aisha za ta ci gaba da nuna mata waje kamar mai hidima. Ta ji wayarta ta kara rawa. Sakon Mansur na biyu: “Ina sauka yanzu.”

Aisha ta gani a fuskar Zarah. Ta matso kusa da ita, tana rage murya amma ta bar ta a wajen da kowa zai iya karanta lebbanta. “Ki daina yi wa kanki wani matsayi a nan. Kin zo daga aiki ne, ba daga dangi ba.”

Zarah ta kalleta kai tsaye. “Na zo daga wurin da nake tsaye da kaina. Ke kuma?”

Kalaman suka sauka a tsanake. Kawar Mansur ta gyara zamanta. Kanwar Hajiya ta dago daga katin hannunta. Aisha ta yi wata yar karamar dariya mai kaifi. “Daga wurin da ake bude min kofa.”

A dai wannan lokacin ne aka bude kofar waje da karfi. Muryoyin maza suka shigo tare da hayaniyar babur da ke gushewa. Mansur ya bayyana a harabar cikin farar babbar riga, kafadarsa dauke da kura kadan ta hanya, idanunsa a mike tamkar bai son ya bata lokaci. Wani yaro daga masu kula da shigowa ya yi hanzarin zuwa wurinsa, amma kafin ya isa, Hajiya Bilkisu da kanta ta fito daga cikin corridor mai karar fitila, tana daure da mayafi mai nauyi, tare da wata hajiya kawarta.

Aisha ta yi saurin matsawa gaba, murmushi a fuskarta. “Mansur—”

Amma Hajiya Bilkisu ba ta tsaya a gabanta ba. Ta wuce ta kai idanunta kan Zarah da ke can gefe, kusa da bencin da ke dauke da akwatin abincin sanyi. Ta daga hannu ga wata mai aikin gida. “Ke, dauki jakar yarinyar nan. Ki shigar da ita ciki. Kada ta tsaya a rana.”

Mai aikin ta juyo kai tsaye zuwa Zarah. Ta mika hannu ga jakarta, sannan ta tsaya a gabanta kamar garkuwa. Hajiya ta kara cewa, “Ku bude mata nan. Ta zo ne tare da mu.”

Jan igiyar layin ya tashi. Ba a daga shi gaban Aisha ba. An daga shi gaban Zarah.

Canjin ya yi fili sosai har sai da saurayin da ya ce mata “a jira” ya ja baya da takalmansa suka yi kara a siminti. Aisha ta kasa yin murmushin da ta shirya. Hannunta ya tsaya a cikin iska na dan lokaci kafin ta sauke shi.

Zarah ba ta yi gaggawa ba. Ta dauki akwatin abincinta da kanta, ta mika wa mai aikin jakar kawai. Ta taka gaba. Mai aikin ta sanya jikinta tsakanin Zarah da cunkoson mutanen da ke son kutsa. Hajiya Bilkisu ta juya da ita zuwa layin da ya fi kusa da matakalar ciki, wanda tun farko Aisha ta mamaye kamar mallakarta.

“Na gode, Hajiya,” Zarah ta fada cikin ladabi.

Aisha ta karasa can da sauri. “Hajiya, ai ni na dade a nan ina taimaka musu. Ba a haka ake yi ba. Bakinmu suna gani.”

“Shi ya sa ma ake yin sa daidai,” Hajiya ta fada, tana ci gaba da tafiya. Sai dai Aisha ba ta tsaya ba.

Ta juya kai tsaye zuwa Mansur, ta daga murya kadan yadda kawayensa, kanwar Hajiya, har da masu rike da igiya za su ji. “To ka fada a nan mana. Wacece za ta shiga tare da kai? Ni da na san gidan nan tun kafin ita? Ko ita da aka rika boyewa a gefe?”

Kalmar “boyewa” ta fadi kamar mari. Mutanen da ke tsallakawa harabar suka rage gudu. Wani dan karamin yaro da ke rike da katin wurin zama ya tsaya da baki a bude. Hajiya Bilkisu ta dakata rabin taku. Zarah ta tsaya ma, amma ba ta waiwaya ba. Ta san wannan shine tarkon da Aisha ta so tun farko: a bar komai cikin ladabi mai laushi, a bar ta ta ci gaba da zama “mai kusanci” ba tare da an gyara komai ba.

Mansur ya kalli Aisha kamar daga nesa. Fuskarsa ba ta nuna fushi ba; hakan ya fi muni. “Aisha.”

“Eh, ni ce. Ka ce mana yanzu. Kada ka bar su su yi min wannan a bakin kofa.” Ta nuna jan igiyar da aka daga wa Zarah. “Idan ita ce, to ka fada a fili. Idan ba ita ba, a mayar da komai yadda yake.”

Hajiya Bilkisu ta matsa gefe guda. Wannan karon ta yi shiru. Kowa ya san me ake jira.

Zarah ta juya a hankali. Cikin zuciyarta, zafin ranar aiki, kura ta hanya, sanyi da ya kama abincinta a cikin roba, duk sun gauraya suka tsaya a kirjinta. Da murya mai tsabta, ba tare da daga ta ba, ta ce wa Mansur, “Kar ka yi min alfarma. Ka gyara wurin da aka ajiye ni.”

Wannan shi ne abin da ya warware shi. Ba roko ba. Ba kuka ba. Daidaita wuri.

Mansur ya taka gaba biyu. Bai je wurin Aisha ba. Ya je wurin Zarah. A gaban kowa ya karbi akwatin abincin sanyin daga hannunta, ya mika shi ga wani yaro, sannan ya tsaya a gefenta, kafadarsa kusa da tata, ya mike hannu zuwa ga jan igiyar layin. “Wannan ba bakuwa ce da ke jira a waje ba,” ya ce. “Ita ce wadda za ta shigo tare da ni. Duk wanda ke kula da hanya, ya saka sunanta a gaban wannan juyawar.”

Juyawar. Wurin da igiyar ke lankwasawa kafin matakalar cikin gida.

Aisha ta yi wani mataki cikin hanzari. “Mansur, ka san abin da kake yi? A gaban dangi?”

“Na sani.” Ya juya ga saurayin mai duba sunaye. “Ka cire sunanta daga nan,” ya nuna Aisha ba tare da kallonta ba, “ka bude hanya ga Zarah. Daga wannan juyawar, ita ce farko tare da iyali.”

Wannan karon ba kalma ce kawai ba. Aiki ne. Saurayin ya rude, ya kalli Hajiya Bilkisu. Hajiya ta gyada kai daya. Sai ya zare karamin katin da ke hannun Aisha, wanda ya bata damar tsallaka zuwa layin kusa da matakala, ya mayar da shi ga teburin gefe. Wani ya yi kuskuren zubda alƙalami. Katin ya yi kara a katako.

Aisha ta mike kamar za ta kwace. “Ba za ka iya—”

Mai aikin da ta dauki jakar Zarah ta matsa gaba, ta tsare hanyar da jikinta. Wani saurayi na biyu ya sake shimfida jan igiyar, amma ba zuwa tsohon layin Aisha ba; ya kamo bakin sandarta ya daura ta sabuwar hanya, ya lankwasa ta daga inda Aisha ke tsaye. A fili. A gaban kowa. Hanyar da ta saba bi ta rufe a gabanta kamar kofar da aka ja.

Aisha ta tsaya can waje da igiya, hannunta babu komai, katin ya tafi, hanyar ta tafi, murya kuma ta fara rikicewa. “Hajiya, ku ce wani abu mana. Ni fa—”

“Kin ji abin da aka ce,” in ji Hajiya Bilkisu cikin murya marar hayaniya wadda ta fi daka kunne. “A yau ba ke ke tsara shigowa ba.”

Wannan ne lokacin da dakin ya sake karanta komai. Kanwar Hajiya da ke teburin katuna ta dauko wani sabon kati ta rubuta da hannu cikin gaggawa, ta mika wa mai duba bakin. Wata kawar Mansur da ta yi ta kallon gefe tun farko ta ja jikinta baya daga kusa da Aisha. Tsohuwar da Aisha ta jagoranta ɗazu ta tsaya, ta gyara mayafi, ta koma bin layin da aka nuna sabo. Kowa ya canza motsi ba tare da dogon magana ba.

Amma Zarah ce ta karasa canjin. Ta taka zuwa wurin juyawar matakala, ta tsaya kafin ta wuce, ta juya ga saurayin mai duba layi. “Ka tabbatar babu wanda zai sake tsayar da ni a nan.”

Saurayin ya sunkuyar da kai. “Ba za a sake ba.”

Sai Mansur ya mika hannu, ba don ya ja ta ba, sai don ya nuna fili. “Mu wuce.”

Ta dora tafin hannunta a kan gefen igiyar da aka sake ja, ta tura ta kadan da yatsarta mai tabon tsohon biro. Igiyar ta yi karkace ta bi sabon hanya, ta kauce gaba daya daga tsohon layin Aisha, ta lankwaso zuwa juyawar fifiko kusa da matakalar cikin gida. Zarah ta shiga cikin sararin da aka share, ta tsaya a ciki, sannan ta ce, “Yanzu ya yi daidai.”