An juya jerin kujera

Mai kula da ƙofa ya ɗaga igiyar layi ya ce, “A’a, ke nan baya. Kujerunki can sama wajen saukar bene.” Ya yi maganar yana kallon Rabi kamar mai isar da kayan abinci, ba kamar mace wadda ta shigo da mabuɗin ɗakin ajiya a tafin hannu ba. A ƙasan matakalar gidan Hajiya Binta na Kano, fanfon haske a corridor yana yi kamar numfashin ƙarfe, ana jin ƙamshin jollof da nama daga sama, kuma gaban Rabi akwai katin wurin zama da aka rubuta da sunanta amma aka maida shi gefe kamar sharar takarda.

Rabi ta kalli katin, ta kalli hannun mutumin a kan igiyar, sannan ta ɗauko ƙaramin akwati na abinci da ya huce sanyi daga saman teburin baƙi ta ajiye shi gefe kada a taka. Wannan shi ne irin aikin da ta saba yi cikin watanni bakwai da suka wuce—tanadin kuɗi, kiran masu kaya, tura kuɗi ta waya, gyaran jerin kujeru—amma yau an rage ta zuwa mai jiran umarni. Ta saka yatsarta a gefen tsohon katin shigar da sito da ya murɗe a jaka, alamar dararen da ta rufe shagon trade ɗin marigayi Alhaji Haruna bayan kowa ya tafi. “Kar ka taɓa katina,” ta faɗa a sanyaye. “Ka kira wanda ya ce ni baya.”

Malam Sadiq ne ya amsa daga rabin bene, muryarsa ta sauko kafin jikinsa ya bayyana. “Ni na ce. A yau a kiyaye tsari. Iyaye suna zaune. Ba kowa ake sakawa gaba ba.” Ya sauko da walkiya a fuska, farar babbar riga tana goge gefen bango. A bayansa wasu mata biyu suka dan matsa don su ga wanda ake tsarewa. Wannan shi ne salon Sadiq tun bayan jana’izar Alhaji: ya kan ɗauki aikin da wani ya yi, ya yi masa sabuwar murya, ya kira shi tsari.

Usman, ɗan Hajiya Binta, ya fito daga wajen ɗakin karɓar baƙi da wayarsa a hannu. Idonsa ya sauka kan Rabi, sai ya tsaya. Tsawon watanni, dangantakarsu ta zama abin da kowa ya sani amma ba kowa ke faɗa ba; family aware relationship, amma har yanzu ana jiran manya su kammala magana. A yau ne ake haɗa liyafar neman aurensu da buɗe sabon reshen shagon iyali, don haka wurin zama ba kujera kawai ba ce. Wurin zai nuna wa dangi wacece Rabi a cikin gidan nan: mai aiki a gefe ko mai shiga gaba.

Malam Sadiq ya ga Usman ya tsaya, sai ya yi gaggawar mamaye sararin magana. “Usman, ka wuce sama. Ka bar mata su shirya kasa. Ita ma,” ya nuna Rabi ba tare da kallonta sosai ba, “ta tsaya a landing. Idan an buƙaci wani abu za a ce mata.”

Rabi ta saki jakar ta a hankali. Daga ciki ta ciro mabuɗin ƙarfe mai nauyi, wanda ya kamata ta dawo da shi tun jiya bayan an kirga kaya a sabon shago. Ta ɗaga shi kadan yadda ya yi ƙara a saman katakon mataki. “Wanda ke tsaye a landing ba shi ake ajiye masa mabuɗin babban sito ba, Malam Sadiq. Kuma ba shi ake bari ya biya kuɗin kujerun gaba da safe ba.” Ta miƙa mabuɗin ga Usman, ba ga Sadiq ba. Wannan kaɗai ya sa wata tsohuwa a bayan corridor ta ɗago kai.

Sadiq ya yi murmushin da ba ya kai ido. “Mabuɗi ba gadon jini ba ne. Kowa zai iya riƙewa domin aiki.”

“Eh,” Rabi ta ce. “Amma katin zama ba ya ƙarya.” Ta ɗaga katin da aka ture gefe. A ƙasa an rubuta “Rabi Haruna” da baƙin alƙalami mai kauri. A sama an yi ƙaramin gyara da biro, an rubuta “Amina” a kai. Amina, ƙanwarsa, da ke tsaye da gyalen walƙiya kusa da rail ɗin bene, ta ja dogon numfashi kamar wadda aka kama da abin wani.

Hajiya Binta ta fito daga falon sama tana gyara mayafi. “Me ke faruwa a nan?” Muryarta ba ta yi tsawa ba, amma ma’aikatan da ke jigilar ruwan sanyi suka tsaya. A irin gidan nan, ko ta yaya mutane suka matsa a kan matakala, idon manya ne ke yanke wanda zai fara motsi.

Sadiq ya ɗan sunkuyar da kai. “Komai lafiya. Ina dai gyara zirga-zirga ne. Gaba ya cika.”

“Ya cika ne da wa?” Rabi ta tambaya. Ba ta ɗaga murya ba, amma tambayar ta fasa fuskar ƙaryarsa. Ta nuna katin. “An cire sunana, an saka na wata. An ce in tsaya nan kamar mai jiran tire. Wannan ba gyaran zirga-zirga ba ne.”

Amina ta yi saurin cewa, “Ni ba ni—”

“Hush.” Hajiya Binta ta karɓi katin daga hannun Rabi. Ta zura ido, sai fuskar ta ɗan yi sanyi mai kaifi. “Wane ne ya sake rubutu a kan wannan?”

Babu wanda ya amsa nan take. A ƙasan bene, kiran sallar magariba daga masallaci ya shigo ta kofar waje ya gauraya da karar janareta daga makwabci. Tsakanin sautin biyu, ƙaramar ƙarya kan iya mutuwa idan aka bar ta a fili.

Sadiq ya yi yunƙurin hawa mataki ɗaya zuwa sama, ya ce, “Hajiya, bari mu shiga ciki a tattauna. Ba a son surutu gaban baƙi.”

“A’a,” Rabi ta ce, ta taka mataki na farko. Mai kula da ƙofar ya yi niyyar sake ɗaga igiya a gabanta, amma Hajiya Binta ta daga hannu kaɗai, sai mutumin ya daskare. Wannan ne ƙaramin lada na farko: ba magana ba, hanya ce. Rabi ta ɗora ƙafarta ta biyu. A landing ɗin da ake cuɗanya, wata matar da ke sauka da tire ta ja jikinta. Sannan wani yaro mai kwalaben ruwa ya manne bango. Sannan Amina ta matsa baya, gefen gyalenta ya shafe rail. Hanyar da aka toshe mata minti guda da ya wuce ta buɗe a jere-jere, jiki bayan jiki.

Rabi ta hau ta wuce Sadiq a kusa sosai har turarensa ya buga mata hanci. Ya juya da sauri, amma ba zai iya rufe hanyar ba tare da karo da Hajiya Binta ba. A sama akwai kujerun gaba biyu da aka kawata da farin zani da ƙaramar teburi a tsakiyarsu domin manyan ‘yan gida masu jagorantar taro. A gaban su aka ɗaure igiyar layi domin a fara gaisuwar dangi daga can. A kan kujerar hagu akwai katin “Usman.” A kan dama babu komai; wurin da ya kamata a sa “Rabi” ya kasance fanko, an tura katin zuwa gefe.

“Wa ya cire na biyun?” Hajiya Binta ta tambaya.

Wata ma’aikaciyar taro mai lissafin sunaye ta dago hannunta cikin tsoro. “An ce a bar wurin ga Amina idan baƙi daga Zinder suka iso—”

“Wa ya ce?” Hajiya Binta ta sake tambaya.

Yanzu dukkan idanu sun koma kan Sadiq. Gaba ɗaya abin da ya gina tun makonni—kiransa da masu kaya, yawan yawo da takardu a hannu, yadda yake yin magana a madadin marigayi—ya fara ratsawa kamar tsohon zane idan ruwa ya taɓa shi. Ya yi ƙoƙarin murmushi. “Na dai kula da martabar gida ne. Har yanzu ba a yi komai a fili ba.”

Usman ya karɓi mabuɗin sito daga hannunsa na dama zuwa hagu, alamar yana shirye ya yi magana. Amma Rabi ta riga shi. “A fili za a yi yanzu.” Ta juya ga ma’aikaciyar. “Kawo sauran katunan.”

An kawo ƙaramar tray mai katin wurin zama. Hannun ma’aikaciyar yana rawa. Rabi ta ɗauki alƙalami daga aljihun rigarta, irin wanda ta saba amfani da shi wajen sa hannu a takardun kaya. Ta rubuta sunanta a sabon kati, daidai, ba tare da sauri ba: Rabi Haruna. Sannan ta ajiye shi a kujerar dama kusa da na Usman. Ba ta yi magana ba har sai da ta daidaita katin ya yi daidai da gefen teburin.

Sadiq ya yi gaba da sauri, “Kar ki taɓa wurin. Wannan ba kiɗan yara ba ne. Ni nake tsara yadda dangi za su shiga. Kai,” ya ce wa mai kula da ƙofa da murya mai kaifi, “ka mayar da layi. Ba a wuce nan sai na ce.”

Shi ne kuskurensa na ƙarshe. Ya bayar da umarni na mallaka a gaban wanda ya fi shi ikon kira. Kuma a wannan gidan, wanda ya ba da ma’aikata albashi da wanda ya karɓi amanar mabuɗi bayan mutuwa ba a rikita su da mai surutun tsari.

Rabi ta juya gab da shi, ba ta taɓa shi ba. “Ka saurara sosai.” Ta miƙa hannunta ga Hajiya Binta. Tsohuwar matar ta ajiye zoben yatsanta a kan mabuɗin da Usman ya sake miƙowa, sannan ta ɗora mabuɗin a tafin Rabi gaban kowa. “Tun daga ranar da aka kwantar da Alhaji a asibitin Murtala,” Hajiya Binta ta ce, “Rabi ce ke da lissafin shago da mabuɗin sito. A corridor na asibiti shi ya ce a gabana: idan ya tafi, a ba ta ajiya har a kammala abin da zai biyo baya. Ban taɓa janye maganar ba.”

Wani ƙaramin motsi ya bi taron; ba surutu ba, sai canjin ƙafafu. Sadiq ya kalli Usman, yana neman taimakon da ya saba samu daga jinkirin saurayin. Amma Usman ya ce kawai, “Na yi shiru tsawon lokaci saboda mutunci. Amma ba zan sake bari a maida ta ‘yar aike ba.”

Wannan ya kulle ɗaya gefen dakin. Amma ba ta isa ba tukuna. Sadiq har yanzu yana tsaye tsakanin kujeru da igiyar layi, kamar idan ya tsare tsagin hanya zai iya ceton fuska. “Toh,” ya faɗa da murya mai tsami, “ko da haka ne, ba ita ce za ta tsara shigar manya ba. Amina ce za ta jagoranci layin mata.”

Rabi ta ɗauki mataki biyu zuwa gaban kujerun. A can ne igiyar layin baƙi take kulle kai, an ɗaure ta da sanduna biyu masu chrome. Ta sunkuya, ta zare sandar hagu daga inda aka sa ta a gaban kujerarta, sannan ta matsar da ita gefe zuwa inda layin zai fara bayan kujerarta da ta Usman. Wannan ƙaramin motsi ne, amma ya canja komai: wuri na gaba ya zama nata kafin layi ya fara, ba cikin layi ba. Sannan ta ɗaga igiyar daga hannun mai kula da ƙofa, ta rataya ta a sabon sandar da kanta.

“Daga nan za a fara gaisuwa,” ta ce wa ma’aikatan, ba da ƙarfi ba amma cikin lafazin wanda ya riga ya mallaki wurin. “Maza su biyo wannan gefe. Mata can. Wanda ke da kati a gaba ya zauna. Wanda ba shi da shi ya jira.”

Mai kula da ƙofa ya dubi Sadiq. Sadiq ya buɗe baki, ya rasa kalma saboda umarnin da ya saba fita daga bakinsa ya makale a can. Hajiya Binta ta ce, “Ku ji ta.” Nan take ma’aikacin ya karɓi sabuwar hanyar. Ya ɗaga hannu ya fara karkatar da baƙi kamar yadda Rabi ta nuna. An nemi Amina ta koma layin mata na biyu. Wata tsohuwa da ta riga ta doso gaban Sadiq ta wuce shi kai tsaye, saboda igiyar ta riga ta yanke masa sarari.

Fuskar Sadiq ta yi kamar an shafe masa mai. Ya taka zuwa sandar da Rabi ta matsar, watakila ya mayar da ita, amma ya tsaya a rabin hanya saboda baƙi uku sun riga sun shiga sabon tsari. Idan ya taɓa sandar yanzu zai katse gaisuwar da manya ke kallo. Wannan shi ne raunin da ya fito fili: ikon sa ya ratse daga aiki, ba daga haƙƙi ba; da zarar aiki ya juya baya, ya rage mutum tsaye ba wurin da zai sa hannunsa.

Rabi ta zauna a kujerarta ta dama, ta gyara mayafinta, sannan ta ɗaga idonta zuwa gareshi. “Malam Sadiq,” ta ce, “ka koma baya ka kula da masu shigowa daga ƙasa. Wannan ne ya dace da inda ka tsaya tun farko.” Kalmomin ba su da yawa, amma sun cire shi daga gaba cikin kalmomin aiki iri ɗaya da ya yi ta amfani da su a kanta.

Usman ya zauna a kujerar hagu ba tare da wata wasa ba. Tsakaninsu ƙaramar teburin ta yi ɗaukar hasken corridor kamar ruwa. A kusa da rail, Amina ta tsaya riƙe gyalenta da hannaye biyu, ba a sake kiran sunanta zuwa gaban ba. Daga ƙasa ana ci gaba da ɗaga baƙi zuwa sama, amma duk wanda ya iso ya fara ganin katin “Rabi Haruna” kafin komai.

Sadiq ya sake yunƙurin cewa wani abu, “Wannan—”

“Ka ji umarni,” Hajiya Binta ta sare shi.

Ya ja baya mataki ɗaya. Sannan wani. A ƙarshe ya tsaya a wajen farkon layin da aka mayar masa, bayan sandar da ba tasa ba kuma ba zai iya motsawa ba. Rabi ta miƙa hannu ta sake daidaita igiyar a kan sabon sandar, ta yi mata ƙaramin gyara na ƙarshe domin ta buɗe sararin kai tsaye zuwa kujerun gaba. A bakin layin, igiyar ta rataye daga inda ta maida ta, tana kaɗawa a fili cikin sabon hanya mai buɗe, yayinda Malam Sadiq ya rage a bayanta.