Wadda suka raina ta fi ta

“Tsaya can,” in ji mai duba ƙofar yana miƙa igiyar layi ya katse Amina da tafin hannu, alhalin ya juya scanner ɗinsa ya buɗe wa Rabi hanya. Rabi ta ɗaga gyalenta kaɗan, ta matse kusa da Malam Bashir kamar ita ce aka sani, sannan ta karɓi ƙaramin katin baƙi mai launin zinariya daga hannun ma’aikaciyar da ke teburin bakin ƙofa. Amina ta rage a gefen layi da nata ƙaramin token mai fari a yatsa, gefensa na da tsohon tabon biro kamar an taɓa sa a aljihun rigar aiki sau dubu. A ƙasa kusa da kujerar mai tsaro akwai kwalin abinci da aka kawo da safe ya yi sanyi, murfinsa a buɗe kaɗan kamar kowa ya manta da shi.

Amina ba ta ce komai ba. Ta ɗaga token ɗin kawai ta kallin mai duba ƙofar. “An ce a ba ni wannan,” ta faɗa a sanyaye.

“Eh, amma ba yanzu ba,” cewar mutumin, yana duban Rabi maimakon dubanta. “Wacce take tare da oga sai ta fara.”

Kalmar ta sauka a fili kamar an yi ta ne da murya mai ƙarfi fiye da yadda aka faɗa. Amina ta ji ta a ƙirji, ba don ba ta saba da raini ba, sai don yau a Kano ne, a ƙofar auren dangin Bashir, a gaban ‘yan’uwa, ma’aikata, da mata masu taɗi da wayoyi a hannu. Ita ce ta yi ta kai-komo tun mako biyu tana biyan kuɗin kayan ɗaki ta mobile money, tana ɗaukar list ɗin masauki da rabin rasit ɗin da ta ninka ta buɗe har ya yi laushi a jakarta. Amma a ƙofar nan an mayar da ita ƙari.

Ta ja baya rabin taku, ba don ta bi umarni ba, sai don ta fita daga inda Rabi ta kusa gogar kafadarta. Wannan ne abin da Rabi ba ta zata ba; ta juyo da murmushin da ke da gishiri.

“Amina, kada ki ɗauki abu da zafi,” Rabi ta faɗa, da muryar tausayi ta bogi. “A irin wannan wuri akwai tsari. Mutanen gida suna gaba. Sauran mutane za su bi.”

“Sauran mutane?” Amina ta maimaita, idanunta a kanta.

Rabi ta shafa zobenta. “Kin san abin da nake nufi.”

Daga cikin da’irar filin harabar, Aunty Binta ta taho da sauri cikin takalman da ke dukan tayal. “Me ake jira haka?” ta tambaya, idanunta sun sauka kan Amina da token a hannu kamar ta kama yarinya da abin da ba nata ba. “Bashir, baƙi suna cunkoso. Ka shigar da wacce za ta zauna kusa da kai tukuna. A yau ba ranar ruɗani ba ce.”

Malam Bashir ya tsaya kamar mutum da ya saba umarni a kasuwa amma ba a gidansu ba. Dogon mutum ne, mai rigar shadda mai duhu, wayarsa na ta rawa a hannunsa da saƙonnin masu trade ɗin kayayyaki daga Kantin Kwari da Lagos. Ya kalli Amina sau ɗaya kacal sannan ya kau da ido zuwa ƙofa, kamar duba scanner ya fi sauƙi fiye da duba fuskarta.

Rabi ta yi amfani da shiru kamar takarda mai sa hannu. “Aunty, an riga an tsara kujera. Na san inda zan zauna a gefensa. Idan aka fara saka mutane daban, ba zai yi kyau ba.”

“Gaskiya ne,” in ji Binta. “Amina, ki shiga daga baya da sauran ‘yan mata. Ko ma ki zauna wajen matan amarya. Kada a hargitsa idon jama’a.”

Wajen matan amarya. Baƙuwar kujera. Bayan layi. Kalmomin sun yi wa Amina rauni fiye da turawar hannu. Domin ba ta zo a matsayin ‘yar kallo ba. Watanni shida kenan suna wannan dangantaka da kowa ya sani amma babu wanda yake so ya kira da sunan da ya dace idan hakan zai tilasta musu su mutunta ta. Mahaifiyarta ta taɓa cewa, idan namiji ya ɓoye ki a gaban dangi, yana horar da su yadda za su taɓa ki.

Amina ta buɗe jakarta ta fitar da rabin rasit ɗin da ta ninka. Ta miƙa wa Binta ba tare da ta matsa gaba ba. “Kuɗin kujerun gaban da kuke cewa an riga an tsara, na tura rabinsu ne da safe. Sunan da aka turo wa shi ne na Hajiya Laraba, saboda ku ce a yi a sirrance. Idan zan shiga daga baya, ku mayar min.”

Aunty Binta ta tsaya cak. Mai duba ƙofar ya kalli rasit ɗin. Har wani saurayi mai ɗaure igiyar shigarwa ya sunkuya ya ga sunan adadin. Wannan shi ne ƙaramin fashewar farko; ba wai nasara ba ce, amma ya tsaga labarin da Rabi ke jingina da shi. Rabi ta cije baki, ta yi saurin cewa, “Biyan kuɗi daban yake, matsayi daban yake. Mutum na iya taimakawa ba tare da—”

“Ba tare da me ba?” Amina ta tambaya a sarari.

Kafin Rabi ta gama tsara amsa, wani motsi ya katse da’irar. Sadiq, shugaban masu duba ƙofa, ya fito daga ƙarƙashin inuwa inda akwai karar gen da fitilar corridor ke yin ƙaramar humming kamar tana huci. Ya riƙe takardar jerin masu zama da na’urarsa. Ya leƙa Rabi, ya leƙa Bashir, sannan ya nufi Amina kai tsaye. Ba ya yin haka ga ƙananan baƙi.

“Hajiya Amina,” ya faɗa da girmamawa da ta sa Aunty Binta ta ɗan ja numfashi, “a gafarce mu. Don Allah ku zo nan.” Ya juya da jikinsa ya toshe sauran layin, ya tsaya rabin gefe kamar yana ba wa hanya ga mai girma. “An buƙaci a tabbatar da ku da hannu kafin a buɗe hanyar ciki.”

Hajiya. A gaban kowa. Ba “ke,” ba “yar’uwa.” Har mai duba ƙofar da ya dakatar da ita ya ɗaga scanner daga kan Rabi ya sauke hannunsa. Amina ba ta motsa nan take ba; ta bar kalmar ta yi yawo a cikin filin kamar hayaki. Rabi ce ta fara tarwatsewa.

“Wane irin tabbatarwa kuma?” ta ce, tana takawa gaba da sauri. “Na riga na shiga layin nan. Wannan kuskure ne. Ni ce—”

Sadiq bai dubeta ba. “Don Allah a ba Hajiya fili.”

Aunty Binta ta matso kusa da Bashir, muryarta a ƙasa amma ana jinta. “Ka faɗa musu. Kar a yi wasan yara a ƙofa. Idan mutane suka fara tambaya wa ce matar da ake kira haka, za a ɓata fuska.”

Rabi ta ji nan take inda za ta sare. “Eh,” ta ce da sauri, ta kamo hannun Bashir a hannuɗe. “Ka bayyana. A yau ai ba lokaci ba ne na gwaji. Ka shigar da ni, daga baya sai a gyara sauran.”

Amina ta kalli hannun Rabi a wuyan rigarsa. Ta kalli Bashir. “Idan har ni ‘sauran’ ce,” ta ce, “a faɗa a gaban ƙofa. A karɓi token ɗina a nan. A mayar da kuɗin kujerar gaba. A bawa wacce kuka zaɓa layi da wuri. Kada a ɓoye ni a bayanku bayan an gama amfani da kuɗina.”

Muryarta ba ta tashi ba, amma kalmomin sun yi wa filin shiru irin na yanke zane. Wani tsoho a gefe ya sauke tabarmar sallarsa da yake naɗe. Wata ƙanwarsu Rabi ta dakatar da recording ɗin da take yi a waya. Sadiq ya tsaya a tsakiyar ƙofa da jerin sunaye a hannunsa, idonsa a kan Bashir yanzu. Aikin sa yana buƙatar suna ɗaya, umarni ɗaya, wuri ɗaya. Babu sauran laushi.

Rabi ta yi ƙoƙarin kwace layin da hannu. Ta miƙa katinta na zinariya ga mai duba ƙofar. “Scan wannan. Mu wuce. Ana jiranmu a ciki.”

Mai duba ƙofar ya karɓa cikin ruɗani, amma Sadiq ya ɗaga hannu. “A’a. A dakata.”

“A dakata saboda ita?” Rabi ta fashe. “Wacce ba a ma gabatar ba? Wacce take son tilasta kanta a yau saboda ta yi tura kuɗi?”

Fuskar Amina ba ta motsa ba. “Kar ki kira kanki abin da ba ke ba.”

Rabi ta juyo gaba ɗaya. “Ke kika san matsayin ki? A ko’ina kina biye masa kamar akwai alkawari. Amma a ranar da mutane suke gani, sai ki zo da rasit? Hakan ne mutunci?”

Abin ya fito daga bakinta da yawa. Har Aunty Binta ta ɗan sunkuya, saboda wannan ba ƙaramin cin fuska ba ne ga kowace mace. Amma Rabi ta riga ta yi nisa; idan ta ja baya yanzu, ta rasa komai. Ta sake matsawa zuwa scanner, tana son tilasta lamarin ya gudana kafin Bashir ya zaɓi.

Sai Bashir ya motsa.

Ya kama wuyan hannunta ba da ƙarfi ba, amma ya sauke shi daga rigarsa kamar ana cire igiya daga abin hawa. Daga nan ya miƙa hannu ba zuwa gare ta ba, zuwa ga Amina. “Token ɗin ki,” ya ce.

Kowa ya ji. Ba ƙauna ba ce a kalmar. Umurni ne mai tsabta, irin wanda ake bayarwa idan za a yanke layi.

Amina ta dube shi na sakan ɗaya. Sannan ta sa token ɗin farin a tafin hannunsa. Tsohon tabon biro a gefensa ya yi duhu a tsakanin yatsun sa. Bashir ya juya ga Sadiq.

“Daga yanzu,” ya faɗa, muryarsa tana isa teburin baƙi da layin shiga gaba ɗaya, “wannan ita ce ta fara wucewa. Ku saka sunanta a kujera ta gaba a gefena. Ku cire na duk wanda aka sa a can ba tare da umarnina ba.”

Kalmar “ku cire” ta sauka kan Rabi kamar dukan hannu. Sadiq bai jira karin bayani ba. Ya karɓi jerin sunayen zama, ya yi layi ɗaya da biro a kan wata takarda da aka riga aka manna da sunan Rabi, sannan ya janye ƙaramin katin kujerar daga tray ɗin masu rarraba zama. Wannan ne lalacewar da ba za a iya ɓoye ta ba: sunanta ya fita daga wajen da ta riga ta kira nata.

“Bashir—” Aunty Binta ta soma.

Ya katse ta da kallo ɗaya, sannan ya maida hankali ga ƙofa. “A gaban ma’aikata da dangi nake faɗa. Duk wanda zai shigo da ni yau, Amina ce. Ita za a fara kira, ita za a fara wucewa, ita za ta zauna a gabana. A gyara layi yanzu.”

Power ya sauya cikin abu mai gani, ba cikin zuciya ba. Sadiq ya matsa igiyar layin da kansa, ya buɗe gefen da ake tanada wa manyan baƙi. Mai duba ƙofar da ya hana ta da farko ya mayar da katin zinariyar Rabi hannunta biyu-biyu, ba tare da kallonta ba. Wata ma’aikaciyar zama ta taho da sabon place card, ta rubuta “Amina” cikin gaggawa amma da manyan haruffa, ta ɗora shi kan tray ɗin gaba maimakon na bayan gida. Rabi ta tsaya a tsakiyar wannan motsi kamar an ɗebe ƙasa daga ƙarƙashinta.

Ta yi ƙoƙarin ceton abin da ya rage. “Ni fa an riga an gayyace ni cikin sunan gida. Ba za ku iya—”

“Za mu iya,” in ji Sadiq, yanzu yana dubanta kai tsaye saboda umarni ya fito fili. “An sauya tsari. Ku jira a gefe.”

Jira a gefe. Kalmar da aka fara jefa wa Amina ta dawo ta kama wanda ya jefa ta. Rabi ta janye hannunta daga katin da ya zama marar amfani, idanunta suka yi yawo neman wata fuska da za ta goye ta. Binta ta buɗe baki, ta rufe. Tsohon da ya naɗe tabarma ya gyara zama ya kau da kai kamar ya ga abin da bai kamata ya gani ba amma ba zai tsoma baki ba. Bashir kuwa ya tsaya a layi ɗaya da Amina, ba a gabanta ba, ba a bayanta ba, sai dai ya dan karkata jikinsa zuwa gare ta a fili.

Amina ta ɗauki sabon place card daga tray ta duba sunanta. Harafin A ya yi kauri saboda an rubuta shi da gaggawa. Ta maida shi a tray ba tare da wani rawar hannu ba. Sannan ta ɗaga ido ga Bashir. “Ka faɗa musu game da token,” ta ce.

Wannan shi ne abin da ya rage ba tare da hazo ba. Kujera an gyara. Amma ƙofa ce ta fara raina ta. Idan bai taɓa wannan wajen da hannunsa ba, dangi za su ce magana ce kawai ta wuce. Bashir ya fahimta. Ya juya zuwa na’urar scanner da ke kan sandar ƙarfe, ya buɗe allon karɓar baƙi da lambar mai masaukin baki, ya danna canjin fifiko da kansa. Sadiq ya matso yana kallon fuskar na’urar. An canja layin fari zuwa na sama; an cire takurawar da ta hana token mai launin fari shiga ta ƙofar gaban.

“Ki wuce da wannan,” Bashir ya ce, ya maido token ɗin hannunta. “Na sa a fara da ke.”

Amina ta karɓa. Katin ya yi sanyi kaɗan saboda hannunsa da iska daga fan ɗin bakin corridor mai ƙaramar kara. A gefen jakarta rabin rasit ɗin da ta taɓa nuna wa Binta ya sake ninka kansa. Ta ɗauki taku ɗaya, ta shiga cikin buɗaɗɗen layin da aka ware. Babu wanda ya tare ta yanzu; igiyar ta riga ta koma gefe, place card ɗinta yana jiranta a ciki, kuma kalmar “jira a gefe” ta riga ta sauya mai shi.

Ta ɗora token ɗin a gaban scanner. Hasken ja ya ɗan kyalkyala, sai ya koma kore, ƙofar ta buɗe a gabanta.