Da cunkoso ya zo, an gane na bogi
Keken karfen shingen layi ya buga da ƙarfi yayin da wani mai aiko kaya ya ture kwalin sa zuwa bakin tebur, amma Malam Rabi’u ya daga hannu ya mayar da shi gefen da bai dace ba. “Can baya,” ya faɗa ba tare da ya dubi takardar ba.
Aisha, tsaye a wajen kujerar da ta saba zama, ta ga lambar da ke saman takardar a take. “Ba can ba,” ta faɗa da sauri. “Layin fitowa ne, ba ajiya ba. Idan ya shiga can zai kulle wajen jigila.”
Malam Rabi’u ya juya ya watsa mata kallon raini, ya danne na’urar rajista da yatsarsa mai ɗauke da tsohon tabon alkalami. “Na ce ki tsaya gefe. Ke yau ba ke ke kan badge ba.”
A bayan mutumin, layi ya miƙe har zuwa ƙofar gilashi mai datti da yatsu. An ji karar injin janareta a bayan ginin, yana rawar da ƙarfen rufin. Aisha ta matse rabin takardar rasit da ta ninka fiye da kima a tafin hannunta; kuɗin makarantar ƙanenta ne aka rubuta a baya. Ta yi shiru na daƙiƙa ɗaya, sannan ta miƙa hannu ta jawo crate ɗin daga bakin kuskuren layi zuwa madaidaicin shinge. “Bilkisu, karɓi wannan yanzu. Kafin sauran su tsaya.”
Bilkisu ta yi saurin karɓa, saboda ta san murya mai san aikin. Motar ɗaukar kaya a ciki ta motsa maimakon ta tsaya. Mutumin da ke layi ya hura hanci ya ce, “Ai wannan ce ta gane.” Wannan kaɗai ya isa ya sa idanun Malam Rabi’u su ƙanƙance.
“Ki maida hannunki baya,” ya ce, ya ɗaga katin shigar aiki daga tebur ya rataye shi a wuyansa da gangan. “Tun da aka sauya jadawali, ni nake kula da gaban counter da rajistar layi. Ke ki duba takardu kawai.”
Aisha ta san wannan ƙarya ce mai santsi. Jadawalin jiya da sunanta ke kan fitowa an cire daga bango da safe; an manna wata takarda sabuwa mai karkataccen layin kwafi. Sadiq ya tsaya can baya yana ta danna waya, ya yi kamar bai gani ba. A kan ƙugun Aisha akwai ƙaramin mabudin ƙofa da ta dawo da dare jiya fiye da lokacin da ya kamata, saboda ita ce ta gama rufe ɓangaren jigila bayan kowa ya tafi. Yanzu ko wannan ƙofar ba ta gare ta ba.
Malam Rabi’u ya cigaba da karɓar fakitoci kamar wanda ya san abin yi. Amma duk kuskuren da ya yi ya fito fili. Ya tura kayan kasuwa na Sabon Gari zuwa layin da ake jira tantancewa. Ya sa wata tsohuwa da jakar magani ta koma ƙarshen layi saboda bai gane alamar gaggawa ba. Duk lokacin da Aisha ta matsa kusa da tebur don gyara, sai ya rufe na’urar da hannunsa ko ya ja rajistar kusa da kirjinsa kamar dukiyar gado.
“Na ce ki tsaya can,” ya sake fada lokacin da ta ɗora yatsa kan littafin layi. “Ba zan so sai ki ɓata min aiki sannan a ce ni ne ban iya ba.”
Kalmar ta bushe a kunnen kowa. Shi da kansa ya furtata. Bilkisu ta ɗan sunkuyar da kai kan akwatin da take liƙa wa alama. A layi, wata mata da ke ta hira ta waya da mai aikawa ta mobile money ta kalli Aisha sama da ƙasa, tana nazarin wanda ya fi aminci a bi. Aisha ba ta roƙa ba. Ta ja hannunta baya a hankali, ta tsaya inda ake son a tozarta ta, amma idanunta suna aiki. Duk crate da lamba, duk alamar sakin kaya, duk hanyar da ta kamata ta bi, suna gudu a kanta fiye da muryoyin mutane.
Cunkoso ya ƙaru lokacin da wuta ta yi ƙyau sannan ta mutu. Janareta ya ɗauki nauyi da ƙarfi; fitilar ciki ta yi rawar jiki. Na’urar rajistar layi ta yi wani ƙarar ƙin umarni, sannan ta tsaya. Mutane uku suka fara magana a lokaci guda. Wani ɗan achaba a ƙofar ya ɗaga murya saboda yana son ya kai kaya kasuwa kafin azahar. Malam Rabi’u ya bugi maɓalli sau biyu, sai tsarin ya ƙi.
Aisha ta ga inda ya kuskure tun kafin ya fara. “Ka buɗe fitowa ta uku ba tare da ka rufe tsohuwar shigar ba,” ta ce.
“Na sani.”
“Ba ka sani ba. Ka tsaya.” Ta matsa gaba kafin ya sake ɗora hannu. “Bilkisu, ki ware duk takardun da ke da jan hatimi. Sadiq, ka mayar da crates biyu daga hannun dama zuwa layin tsakiya. Wanda ke da farin igiya ya biyo ni. Hajiya, ku kawo takardarku nan.”
Ta faɗi hakan da sauri, ba tare da hayaniya ba. Ba ta jira izini ba; ta yi kamar tuni take kan kujerar. Bilkisu ta motsa farko. Sadiq, wanda ya fi son yin shiru idan ba zai amfana ba, ya ga crates sun fara katse hanyar gaba ɗaya, sai ya bi umarni. Tsohuwar ta kawo takarda. Aisha ta karɓa, ta dubi lamba, ta juya zuwa mai gadin bayan shinge. “Buɗe ƙaramar ƙofa. Wannan fitowa ce ta gaggawa.”
“Amma—” Malam Rabi’u ya fara.
Crate na farko ya riga ya fita daga kullewar. Layin ya yi numfashi ɗaya. Mutanen da suke ta surutu suka matsa gaba cikin tsari, saboda motsi ya dawo. Hajiya Ladi, wadda ke lissafa takardu a can baya tun da safe, ta ɗago kai a karon farko. Ba ta yaba ba. Ta ce kawai, “A ci gaba.”
Malam Rabi’u ya yi ƙoƙarin mayar da komai hannunsa. Ya jawo rajistar layi gabansa, ya ce, “To yanzu na gyara. Ku daina rikicewa.” Sai ya sake turawa wani babban kwali layin kuskure—wanda aka rubuta masa hatimin gaggawa da baƙar alama. Aisha ta ɗauki doguwar sanda ta nuna. “Kar a taɓa wannan. Na ce jan hatimi ya tsaya dabam.” Muryarta ta isa har bayan layi. Mutumin da ya kawo kwalin ya ja shi baya da kansa, yana bin nata magana, ba ta Malam Rabi’u ba.
An ji wani sabon hayaniya a ƙofar. Wata mota mai dauke da kaya ta tsaya, aka sauke manyan akwatuna biyu masu ɗauke da igiyar zare mai shuɗi. Hajiya Ladi ta ga tambarin gidan Alhaji Bako Ɗanburam a gefe, sai fuskarta ta dan canza. Wannan ba kaya na kowa ba ne. Wani daga layi ya raɗa, “Na gidan baba kenan. Za a kai wajen taron aure yau.” A Kano irin wannan jinkiri ba aiki kaɗai yake taɓawa ba; fuska ce ta gida da daraja.
Malam Rabi’u ya yi saurin gyara murya, ya so ya nuna shi ne mai iko. “A kawo nan. Ni zan fitar da shi.” Amma hannunsa ya shiga wajen da bai kamata ba; ya saka lambar manyan akwatunan cikin jeren ƙananan sakonni. Na’urar ta yi ƙara mai tsawo. A bayan shinge, ƙaramar motar ɗaukar kaya ta tsaya cak saboda an ba ta hanya mara kyau. Wani ma’aikaci ya kusan zubar da akwati yayin juyawa.
“Ka katse hanyar tsakiya,” Aisha ta ce.
“Ki yi shiru.”
“Ka katse hanyar tsakiya ga kaya na Alhaji Bako.” Ta juya ga Sadiq ba tare da ta daga murya ba. “Kar ka motsa komai sai na ce. Idan kuka tura wannan yanzu, gaba ɗaya layin baya zai kulle.”
Sadiq ya tsaya da gaske. Wannan ne abin da ya fi cutar da Malam Rabi’u: ba gardama ba, bin wata murya dabam.
Hajiya Ladi ta zo gaban tebur. Ta ɗauki takardar manyan kayan daga hannun Malam Rabi’u. “Wace lamba ka saka?”
Ya yi jinkiri. Daƙiƙar kaɗai ta isa. Aisha ta sunkuya, ta ga allo ba tare da ta taɓa shi ba, ta ce, “Ya saka su a jeren ƙananan fitowa. Idan an saki haka, motar baya ba za ta iya juyawa ba, sannan duk na safen nan su tsaya.”
A waje, wani mutum mai manyan riga ya shigo cikin sauri tare da ƙaramin yaro mai riƙe da waya. Fuskar mutumin ta nuna an turo shi daga gida da nauyi. “Hajiya, an ce kayan Alhaji na nan. Mutane sun riga sun taru a gidan. Ba za a yi abin kunyata ba ko?”
Kalmar kunyata ta faɗo kamar dutse a teburin. Bilkisu ta ja numfashi. Mutanen layi suka yi shiru ba saboda ladabi ba, sai don suna son ganin wanda zai rikice. Malam Rabi’u ya yi saurin matsa kusa da na’urar, ya dannawa katin wuyansa a wurin karantawa. Na’urar ta yi ja. Ya sake gwadawa. Ta yi ja kuma.
Hajiya Ladi ce ta cire katin daga wuyansa. Ba a yi wata magana mai tsawo ba. Ta duba shi na ɗan lokaci, sannan ta miƙa shi ga Aisha. “Saka.”
Wani abu ya fadi a fuskar Malam Rabi’u, ba hawaye ba, ba fushi kawai ba—wata irin ɓarnar da ke fitowa idan mutum ya gane dakin gaba ɗaya ya daina yarda da hannunsa. “Hajiya, ni fa—”
“Baya.” Ta nuna masa gefen tebur, ba tare da kallon sa ba. “Ka bar rajistar.”
Aisha ta karɓi badge ɗin. Tsohon tabon alkalami da ya taɓa makalewa jikin zaren ya shafi yatsarta. Ta sa shi a kirji, ta ja rajistar layi zuwa gabanta, ta danna lambar shiga. Allon ya buɗe nan take kamar ya san inda ya koma. Malam Rabi’u ya yi ƙoƙarin ƙara wani abu, amma Hajiya Ladi ta mayar masa da takardar kuskuren shigar da ja biro a kai. “Ga layin da ka ɓata. Ka tsaya ka gani.”
Aisha ba ta ɓata lokaci da kallonsa ba. “Sadiq, ka buɗe hanya ta tsakiya yanzu. Bilkisu, jan hatimi biyu su shiga kafin manyan akwatunan Alhaji. Kai,” ta ce wa mutumin gidan Alhaji, “ka kira su a can su shirya karɓa cikin minti goma sha biyar. Kada su toshe ƙofa idan motar ta isa.” Ta latsa sau biyu, ta fitar da sabon takardar sakin kaya, ta ɗora masa hatimi. “Mai ƙaramin forklift ya zo nan. Ba a juya daga hannun dama. A tsakiya za a bi.”
Dukan wajen ya juya ba tare da shela ba. Mai gadin baya ya buɗe ƙofa. Motar ɗaukar kaya da ta tsaya cak ta samu sabon umarni, ta matsa daidai. Akwatin da ya kusan zube ya dawo madaidaici. Wani saurayi a layi wanda ya shafe rabin safiya yana gunaguni ya ɗauki kwandonsa ya matsa inda Aisha ta nuna masa, shiru kamar an haɗiye shi. Wannan shi ne azabar da ta fi cin fuska: ba a sake tambayar Malam Rabi’u ko wane umarni ba.
Sai ya yi yunƙurin ƙarshe, irin wanda tsohon iko ke yi idan ya kusa mutu. Ya miƙa hannu zuwa rajistar, “Bari in fitar da na Alhaji, ni na karɓe su tun farko—”
Aisha ta ɗaga ido a karon farko ta kalle shi kai tsaye. “Ka tsaya daga can.” Ta juyar da rajistar kaɗan daga gabansa, ta sake danna maɓalli. “An riga an gyara abin da ka ɓata.”
Maganar ta fito a fili, a aikin da ke gudana, ba a husuma ba. Mutumin gidan Alhaji ya miƙa hannu ya karɓi takardarsa daga Aisha, ba daga Malam Rabi’u ba. Hajiya Ladi ta ɗaga wani ƙaramin makullin tebur da Malam Rabi’u ya riƙe safiya, ta ajiye shi gefen Aisha tare da rajista. “Daga yau, fitowa da layi a hannunki.” Ta juya wa Malam Rabi’u baya kamar katangar da ta rufe.
Aisha ta cigaba. Ta fitar da fakitin gaggawa biyu, ta saki manyan akwatunan gidan Alhaji cikin jeren da ya dace, ta tura tsohuwar mai magani kafin wasu uku, saboda haka ya kamata. Kowane sakin kaya ya ɗaure na gaba maimakon ya kulle shi. A wajen da safiya ta cika da gunaguni, yanzu ana jin karar takardu, tayoyi, da umarni gajeru. Malam Rabi’u ya tsaya gefen bango da takardar kuskuren sa a hannu, yana kallon layin da ya ƙi sake komawa wajensa.
Da manyan akwatunan suka wuce ƙofa ba tare da wani tangarda ba, Aisha ta sauko daga gaban tebur zuwa tsakiyar hanyar aiki. Badge ɗin na bugun kirjinta. Ta kama hannun keken kaya mai ɗauke da sauran manyan fakitoci, ta gyara ɗaya tayar da ta so ta karkace da ƙafarta, sannan ta tura shi a tsakiyar worklane. Tayoyin suka kama madaidaicin layi, suka yi tafiya lafiya ƙarƙashin hannunta.