Layi ya bude dominta

“Ki bi ta can?” Baffa Rabi’u ya daga igiyar layin shigowa ta baki ɗaya ya nuna gefe da tafin hannunsa, kamar yana mayar da mai kawo kayan abinci baya. “Ba wannan layin ba ne naki, Maryam. Na ba da wurin nan ga waɗanda sun san inda za su tsaya.”

Maryam ta tsaya a bakin farfajiyar ginin taron da ake yi a Kano, hasken fitilun waje na rawa saboda amo mai nauyi na janareta a baya. A wuyanta akwai tsohuwar igiyar kati da ta murɗe da gumi, an ninke ta sau da yawa har launin ya dusashe. A hannunta kuma akwai ƙaramin takardar biyan kuɗi da aka nannade rabin ta, ta sake buɗewa ta sake naɗewa tun daga safe. Ta zo ne da gayyatar da aka turo mata kai tsaye daga gidauniyar trade ɗin Alhaji Sani, amma Rabi’u ya tsaya a tsakiyar hanya kamar shi ne ƙofar kanta.

Mutanen da suke jiran manyan baƙi suka juya kai. Wasu mata daga ɓangaren dangin Hajiya Bilkisu suka ɗaga gira, matasan da ke daukar hotuna suka rage dariya. Wurin gaba, kusa da ƙofar gilashi, an jera kujerun fari masu riga-kafi ga waɗanda za a raka ciki da sunaye. Rabi’u ya hana ta taɓa wannan yanki da idanu ma kafin ƙafa.

Maryam ta miƙa wayarta ba tare da rawar murya ba. “Ga saƙon gayyata. Sun ce in zo kafin zuwan babban bako.”

Rabi’u bai ko kalli allon sosai ba. Ya tura wayar hannunta ƙasa da yatsa ɗaya, abin da ya fi cin mutunci saboda ya yi shi a hankali, a fili. “Akwai banbanci tsakanin a ce ki zo da kuma ki zo ki nufi gaba. Ki tsaya can wajen kujerun roba. Idan an buƙace ki, za a kira ki.”

Ya nuna mata wani kusurwar da aka jibge kujerun roba masu arha, ɗaya ma ƙafarta ta dan lankwashe. Wurin nan ake ajiye masu jiran kira, masu ƙara, masu bin wani da takarda. Baƙin da suka zo a kan lokaci suna wucewa ta inda ya toshe mata. Maryam ta kalli kujerar na daƙiƙa ɗaya, sai ta nufi can da kanta ba tare da gardama ba. Wannan ne abin da bai yi tsammani ba; bai samu jin daɗin jayayya daga bakinta ba. Ta isa kusurwar, ta tsugunna ta gyara igiyar katin wuyanta, sannan ta zauna a gefen kujerar roba kamar ta zaɓi wurin da kanta.

Sadiq, ɗan uwan Rabi’u da ke zagaya da jerin sunaye, ya matsa kusa ya rada masa da murmushin da bai boye mugunta ba. Rabi’u ya yi murya sama da yadda ake buƙata, domin tsofaffin da ke kusa su ji. “Mace mai mutunci ba ta matsawa gaba inda ba a kira ta ba. Mu na kula da fuskar gida. Ba za mu bari a ce kowace yarinya da ta samu saƙo a waya ta zo ta yi kamar tana daga cikin gidan ba.”

Kalmar “daga cikin gidan” ta fita a fili kamar an buga ƙaho. Hajiya Bilkisu da ke fitowa daga cikin zauren ta tsaya a ƙofar rabin buɗe, ta ji ƙarshen maganar. Ta kalli Maryam sannan ta kalli Rabi’u. Ba ta ce komai ba. Wannan shiru ne mafi tsada; a irin taro haka, idan babba bai gyara ka nan take ba, mutane sukan ɗauka kana da laifi.

Maryam ta gyara mayafinta. “Na zo ne da gayyata, Baffa.”

“Ki gode da haka.” Rabi’u ya ɗaga jerin sunayensa. “Sai ki tsaya inda aka dace da ke. Idan kika matsa gaba, ba ni ne kawai kike kunyata ba.”

Kalmar kunyata ta nufi ta ta wuce ta. Tana da ɗanɗanon ƙura a baki. Domin kowa ya san ba ta zo a banza ba. Shekara biyu tana aikin lissafi da bibiyar bayanan masu karɓar tallafin gidauniyar a bayan fage, tana tattara rasit, tana gyara kuskuren kwangiloli, tana tashi da sallar asuba ta hau adaidaita sahu zuwa ofishin trade ɗin kafin a buɗe. Amma duk wannan bai da nauyi a gaban layin shigowa idan mai tsaron hanya ya yanke cewa ba ta da matsayi.

Sai wayoyin mutane suka soma ɗaukar amo lokaci guda. “Sun iso.” “Motar ta shigo.” “Babban bako ya zo.” Dukkan kawunan suka juya zuwa kofar filin ajiye motoci. Matasan tsaro suka miƙe, aka ɗaga igiyar layi a gaba kadan. Rabi’u ya gyara babbar rigarsa ya matsa gaba, hannunsa a buɗe, ya shirya karɓar mutumin da kowa yake jira.

A ƙofar farfajiya aka fara ganin su: jami’an tsaro biyu, sannan Mansur, shugaban gudanarwar gidauniyar, sai a baya Alhaji Sani kansa, bakon daren da kowa ke son ya ga ya amince da shi. Hasken fitilu ya kama farin hularsa. Rabi’u ya nufi su da sauri, ya nuna hanyar gaba cikin girmamawa. Amma kafin ya kai gare su, Mansur ya yanke daga layin da ya saba, ya juya jikinsa gaba ɗaya zuwa kusurwar kujerun roba.

Mutane suka buɗe hanya masa ta atomatik. Ya wuce Rabi’u kamar ba a yi niyyar tarbarsa ba. Ya isa gaban Maryam, ya dan sunkuya cikin hanzari mai ma’ana. “Hajiya Maryam Ado,” ya ce a murya da ta isa layin farko. “Me ya sa kina nan? Ana jiranki a gaba.”

Ya miƙa hannu ba don ya taɓa ta ba, sai don ya rufe mata hanya daga sauran jiki-jikin da suka fara matsowa. Jami’in tsaro na bayansa ya ɗaga igiyar da ke tsakanin kujerun roba da layin manyan baƙi, ya yi mata fili. Wannan sauyin ya faru a idon kowa: hanyar da aka toshe mata mintuna kaɗan baya ce yanzu aka buɗe saboda ita.

Maryam ta miƙe. Kujerar robarta ta yi ƙara mai banza a tayal. Ta kama rabin takardar da ke hannunta ta dan murɗe ta cikin tafi, ta kalli Mansur. “An ce min wurina ba nan ba ne.”

Mansur ya ɗan juya kai, yana ganin Rabi’u ya riga ya taho da gaggawa. “Wurin ki shi ne inda ake buƙatar ki.”

Rabi’u ya iso yana numfashi kaɗan. “Mansur, akwai tsari. Na tsara layi. Ba za mu rikita komai a gaban Alhaji ba. Ki barta ta biyo na baya. Idan har da mutunci ake magana, ba ya yi mace ta shigo ta tsakanin maza haka.”

Yanzu kam idanu sun tattaru sosai. Hajiya Bilkisu ta matsa kadan daga ƙofar. Sadiq ya kama jerin sunayensa da ƙarfi har takardar ta yi murɗi. Alhaji Sani bai shiga ba; ya tsaya a faffadan filin tsakiya, ya bar gardamar ta zama ta jama’a.

Mansur ya ce, “Sunanta yana cikin layin farko.”

Rabi’u ya daga lanyard ɗin ma’aikata da ke wuyan Maryam da yatsa, kamar hujja ce ta ƙasa. “Ma’aikaciya ce. Mu na da manyan dillalai, dattawa, iyalai. Idan ta je gaba yanzu, me za a ce? Ta zo ne saboda aikin baya-baya, ba don a nuna ta a gaba ba.”

Maryam ta ɗago ido ta kalli Rabi’u kai tsaye karon farko tun da aka hana ta. “Ka ce a fili, Baffa. Kana son in tsaya a kujerar roba ne saboda aikin baya-baya? Ko saboda kana son a ga ni ba na cikin gidan?”

Kalmar ta faɗi a tsakiya. Ba ta ɗaga murya ba, amma ta takura iska. Wannan ne ya jawo Alhaji Sani ya matsa kusa da kansa, ba tare da ya jira a kira shi ba.

Rabi’u ya juya zuwa gare shi nan take, yana neman ya mallaki bayanin kafin wani ya yi. “Alhaji, na naƙalto ne kawai tsari. Mun riga mun ware kujeru da layi. Idan kowa zai zo ya nemi gaba saboda an yi masa saƙo, za a zubar da mutuncin taron. Kuma—” ya dan yi murmushin da ya yi kama da tausayi— “akwai abubuwan gida da ya kamata su tsaya cikin nutsuwa.”

“Abubuwan gida?” Maryam ta maimaita, ta ɗauki mataki ɗaya gaba cikin buɗaɗɗen zoben farfajiyar. Duk masu tsaron hanya sai suka tsaya kamar an saka musu birki. “To a fili za mu yi su, tunda a fili ka kaskantar da ni. Wannan taron na wa ya dogara a yau? Wa ya gyara kuskuren sunayen waɗanda za a karɓa? Wa ya dawo da kwangilar shinkafa jiya saboda an saka layin izini da sunan ka maimakon wanda ya dace? Wa ya kwana yana tara takardun tallafi da rasit ɗin da ka bari a rude?”

Ta daga rabin takardar da ke hannunta; ba ita kadai ba ce, sai kuma ƙaramin fayil da ta zaro daga jakar hannu. A saman fayil ɗin akwai kwafin shafin kwangila da aka yi gyara ja a kai, an ja layi a kan sunan Rabi’u a wajen amincewa, an maye gurbinsa da sunan Maryam a ɓangaren tantance bayanai. “Ga shi nan. Ka san shi. Ka ce a jiya zan ajiye shi a ofis kafin a buga sabon sigar. Na yi. Kuma gayyatar da aka turo min ba ta zo daga alfarma ba. Ta zo ne saboda yau ni ce za ta miƙa jerin sunayen masu tallafi ga Alhaji kafin ya shiga.”

Maganar ba ta da yawa, amma hujjar da ke hannunta ta fi ta. Mansur ya karɓi takardar daga gare ta ya miƙa wa Alhaji Sani ba tare da wani ƙarin lafazi ba. Alhaji ya dubi layin gyaran da idonsa. Sai ya ɗaga kansa ya kalli Rabi’u. A can ne fuskarsa ta fara dusashewa.

“Waye ya ba ka ikon mayar da ita baya?” Alhaji ya tambaya.

Rabi’u ya yi yunkurin cewa, “Na yi ne don kiyaye—”

“Na tambaye ka ikon.” Muryar Alhaji ba ta yi ƙarfi ba, amma ta sare. “Idan takardar da za ta buɗe wannan taro tana hannunta, me kake tsarewa a nan? Mutuncin taro ko naka?”

Sadiq ya sauke jerin sunayen hannunsa ƙasa. Hajiya Bilkisu ta dan karkata kai, wannan karon ba da shiru na sakaci ba, sai na yanke hukunci. Mansur ya miƙa hannu ga jami’in ƙofa. “Ka cire sunan Baffa Rabi’u daga layin karɓar baƙi. Sadiq, ka ba ni katin shigar sama.” Sadiq ya yi ɗan jinkiri kaɗan, sannan ya zaro katin mai launin zinariya daga aljihunsa ya miƙa. Wannan ɗan jinkirin ma ya sa ciwon ya fi zafi.

Rabi’u ya yi gaba da sauri, ya so ya tsaya a gaban Maryam yayin da jami’in tsaro ke ƙoƙarin buɗe mata hanya. “A’a. Ko da haka ne, ta biyo a baya. Akwai dattawa a gaba. Ba za a karya dukkan tsari saboda mace ɗaya ba.”

Maryam ta karɓi katin daga hannun Mansur da kanta. Ba ta ba shi ya rataya mata ba. Ta jefa tsohuwar igiyar katin da ta murɗe cikin jakarta, ta saka sabon katin a yatsunta, sannan ta juya ta kalli kujerun gaba da aka yi wa alamar suna. “Wane kujera aka ware wa mai miƙa jerin sunayen?”

Mansur ya nuna kujera ta biyu daga gefen Alhaji. Rabi’u ya yi dariyar rashin yarda. “Wurin nan? Wannan na masu gida ne.”

Sai Maryam ta yi abin da ya rufe masa baki. Ta taka kai tsaye zuwa kan teburin ƙananan alamar sunaye da ke kusa da ƙofar gilashi. Ta ɗauki katin zama na “Baffa Rabi’u” da yatsu biyu, ta mayar da shi zuwa ƙarshen layin biyu, kusa da kujerun masu jira masu shiga daga baya. Sannan ta ɗauki katin da ke ɗauke da “Mai gabatar da jerin tallafi” ta ajiye shi a kujera ta biyu kusa da Alhaji Sani. Duk abin a fili yake, a idanun dattawa, iyalai, ma’aikata, matasa masu hoto.

Rabi’u ya miƙa hannu kamar zai hana, amma jami’in tsaro guda biyu suka matsa tsakaninsa da teburin alamar suna ba tare da magana ba. Wannan shi ne karon farko da jikinsa ya tsaya ba bisa umarninsa ba. Fuskarsa ta tsinke; idonsa ya yi yawo yana neman wanda zai taimake shi, amma babu wanda ya zo. Hatta Sadiq ya kau da kai.

Alhaji Sani ya ɗora tafin hannunsa kan bayan kujerar da Maryam ta nuna. “Ita za ta shiga da ni. Ita za ta zauna nan. Baffa Rabi’u zai zauna inda aka mayar masa alama, idan har zai zauna. Duk mai ganin akwai wata matsala, ya bi shi can.”

Kalaman ba su da yawa, amma sun yi abin da igiya, kujeru da jiki suka tabbatar. Jami’in ƙofa ya ɗaga layin shigar manyan baƙi gaba ɗaya. Mansur ya tsaya a gefen Maryam, yana karkata jikinsa don ya hana wani ketare mata hanya. Hajiya Bilkisu ta matsa gefe daga ƙofar rabin-buɗe, ta ba ta cikakkiyar fili kamar mai bude daki ga wacce ta dace.

Maryam ta fara tafiya. Ba ta yi sauri ba. Ta bi layin da aka hana ta a farko, yanzu kuma ana rufe mata gefe da jiki don kada wani ya kutsa. Ta wuce inda kujerar robarta take, tana jin ƙarar ƙafarta mai karkace tana gogar tayal a baya. A bakin ƙofar gilashi, ta tsaya da rabin daƙiƙa guda, ta mika wa Mansur fayil ɗin jerin sunaye ba tare da ta waiwayi baya ba. “Ka buɗe ƙofar.”

An buɗe.

Ta shiga farko tare da Alhaji a bayanta. Cikin zauren, matakala masu fadi suna kaiwa zuwa dandalin sama inda za a fara gabatarwa. Maryam ta haura, sabon katin shigar nan yana saukar da ɗan ƙaran filastik a yatsunta. A rabin matakalar ta kai wurin saukar bene, ta sa hannunta kusa da dogon abin riƙon gefen matakala, ta dan dakata. A ƙasa, sawun da ke bayanta ya tsaya a mataki ɗaya ƙasa da ita, sannan saura jikin mutane suka riƙe nisan su a baya. Maryam ta ɗaga ƙafarta ta shiga saman saukar benen farko.