An rufe musu hanyar fita

“Ki mayar da takardar,” in ji Hajiya Rabi, tana danne yatsanta mai zobba kan kundin fitar kaya har takardar ta zame daga hannun Nafisa. “Ba ke za ki saki kaya ba a yau.”

A gaban tagar karbar jama’a ne ta yi maganar, inda layin ‘yan kasuwa ya mike har kofar waje. Kwalaben ruwa sun yi zufa a kan ledar tebur, kofin shayin da aka bari tun farko ya bar zobe mai ruwan kasa a gefen na’urar rubutu, sannan alkalamin Nafisa mai tsohon tabon tawada yana kwance a can kamar an tsinke masa aiki. Ta yi tsaye da kafadunta a dage, gajiyar zagayen safe a jikinta, amma ba ta matsa ba. Wadannan kaya na gero da masara na safiyar nan sun riga sun makara; idan ba a fito da su ba kafin la’asar, motocin da za su tafi Zinder za su watse, kudin ajiya ya tashi a kanta, suna kuma sanin hakan.

Wata yar layi mai dankwalin ruwan kasa ta dago hannu. “Hajiya, an ce an biya tun jiya. Direba yana waje yana jiran takardar fita.”

Hajiya Rabi ta yi murmushin da ya saba cin mutuncin mutum ba tare da ta daga murya ba. “Jiran nan ba na kowa ba ne. Idan ba ku san tsari ba, ku je ku tambayi Malamanku. Nafisa, matsa gefe. Ki bar Sadiq ya zauna.”

Sadiq, dan kanin mijin Hajiya Rabi, ya shigo daga kofar gefe yana gyara hula. Bai ma kalli takardun ba; kai tsaye ya jawo kujerar da Nafisa ke amfani da ita, ya zauna kamar tun da ya zo nasa ne. Mutanen layi suka matsa suna kallon canjin. An hana ta kujera, an hana ta kundin fitar kaya, an hanata bakin na’urar hatimi. Hakan ya faru cikin dakika, a fili, kamar aikin da ta yi shekaru uku tana rike da shi wasa ne.

Nafisa ta ce da murya madaidaiciya, “Biyan wannan lot din ya shigo. Idan aka tsaya nan, za a rasa lokaci.”

“Ke ce za ki koya mini aiki?” Hajiya Rabi ta juya ga layi. “Ku yi hakuri. Wasu idan aka dauke su daga inda suka saba zama sai su manta girmansu.”

Kalmar “girmansu” ta yi yawo a wajen fiye da hayaniyar janareta daga bayan gini. A Kano, a irin wannan wurin, a gaban layi, ba a bukatar duka; a rage maka wajen zama kawai, a nuna maka ba kai ne mai kofar ba. Wani dattijo mai babbar riga ya daga gira, wata mata ta ja mayafinta sama. Daga kofar ciki, Malam Bako mai kula da sito ya tsaya a bakin kofa rabin bude, ya yi shiru kamar wanda bai son shiga rikicin da zai iya cin masa albashi.

Hajiya Rabi ta kara takura. Ta matso kusa da teburin, ta sauke murya yadda duk wanda ke kusa zai ji. “Kiyi hankali da raina ni. Na san iyayenki. Mahaifinki ya ci bashin mutuncin wannan ofis kafin ya rasu. Ni na shigo da ke nan. Idan na ce yau ba ke za ki taba takardar fita ba, to ba za ki taba ba. Kar ki sa a kira kawunki daga unguwa a ce yar uwarsu tana yi wa babba rashin kunya a bainar jama’a.”

Wannan ne ta fi so: ta hada aiki da alfarma, ta nannade sata da sunan kulawa. A can baya ita ce ta karbi Nafisa bayan rasuwar Alhaji Kabiru, tsohon mai wannan cibiyar rabon kaya, tana fadin kamar taimako take yi wa gidan marigayi. Daga wannan rana ta rike komai da sunanta: ma’ajiyar kudi, hanyoyin tantance biya, har lambobin gate pass. Amma kowace takardar da ta saki tana bi ta hannun Nafisa ne, saboda marigayin bai taba yarda da kowa wajen lambar fitar kaya ba sai ’yarsa. Wannan sirrin ne Hajiya Rabi ta dade tana boyewa a cikin hanzarin kullum.

Yanzu ta nemi ta murkushe shi da maganar dangi.

Nafisa ta dan kallon kofin shayin da ya huce, zoben da ya bari a kan tebur, sannan ta kai hannu ga wayarta. “To Hajiya,” ta ce, “idan ba ni zan taba takarda ba, ku saki lot din da kanku.”

Sadiq ya yi dariyar da ba ta cika fitowa ba. Ya jawo wayar teburin, ya fara danna lambar cikin takama. “Malam Bako! A shirya kaya biyar-biyar. Muna fara fitar da lot din Zinder.”

Malam Bako bai motsa ba. Ya tsaya a bakin kofa, hannunsa kan madannin kofa, idonsa kan Nafisa. “Lambar fita fa?” ya tambaya.

“Ga kundin nan,” in ji Hajiya Rabi, tana bugun takarda da yatsa. “Ka bi abin da muka rubuta.”

“Ba kundin kadai ake bi ba,” Malam Bako ya ce cikin tsoro. “Sai an tabbatar da izinin tashar kudi.”

Layin ya yi kara. Wata mota a waje ta buga hon. Yar layi ta ce cikin damuwa, “Wallahi muna da kaya masu lalacewa.” Wani matashi ya dago wayarsa ya nuna sakon biyan kudi a screen. Hajiya Rabi ta mike kirji. “A kawo mini wayar POS. Ko a bude manhajar. Muna nan.”

An jawo na’urar tantance biya a gabansu. Sadiq ya shigar da lambar lot din, ya danna. “Pending,” ta nuna. Ya sake gwadawa. “Pending.”

Hajiya Rabi ta murtuke fuska. “Network ne.”

Nafisa ba ta ce komai ba. Ta bude wayarta, ta shiga sakon banki na kamfani, ta zaro tsohuwar katin tantance ma’aikaci daga cikin jakar ta. Katin ya yi duhu a gefe, akwai tsohon tabon alkalami a baya inda mahaifinta ya taba yi mata alama tun tana yarinya. Ta aje shi a gaban scanner da ke gefen na’urar. Sai ta danna lambar da ita kadai ta sani.

Na’urar ta yi kara mai kaifi. A kan karamin allo sai rubutu ya bayyana: MAI IZIN FICEWA: NAFISA KABIRU. HANYAR BIYA AN TABBATAR. SAKI GATE PASS.

Ba wani jawabi ne ya karya dakin ba; karamin sautin na’urar ne. Amma ya fi karar janareta. Sadiq ya daga hannu daga maɓallin kamar ya taba abu mai zafi. Hajiya Rabi ta sunkuyar da kai tana kallon allo, sannan ta mikar da hannunta zata sake danna wata hanya. Scanner ya yi ja. AN HANA SHIGA. ASUSUN BA YA DA IZIN FICEWA.

Wani abu ya motsa a layi. Ba ihu ba, ba tafi ba. Sai dai mutane suka daina kallon Hajiya Rabi kamar mai kofar. Yar layi mai kaya ta juya kai tsaye zuwa Nafisa. “Hajiya Nafisa, lot dina nawa ne a ciki?”

Malam Bako ya bar bakin kofa ya shigo gaba daya. Tsayuwarsa ta canza; bai kara kallon Hajiya Rabi ba. “Hajiya Nafisa,” ya ce, cikin girmamawar aiki da ta dade bata ji daga bakinsa ba, “wacce lamba za mu fara?”

Hajiya Rabi ta kai hannu ga kundin. “Ni ce nake jagorantar nan. Kuskure ne na system. Ka jira.”

Malam Bako ya tsaya. Bai dauki takardarta ba. Bayan layi, wani karamin ma’aikaci ya matsa teburin ya zare mabuɗin karbar kayan gate pass daga gefen Sadiq ya ajiye a kusa da Nafisa. Wurin Hajiya Rabi ya bushe kamar an cire masa ruwa. Ta sake danna scanner da katinta. Ja. Ja. Ja. Duk wanda yake kusa ya ga launin ya sauya a allo.

Nafisa ta jawo kundin a hankali ba tare da jan jiki ba. Hajiya Rabi ta rikice ta dafe shi da hannu daya. Nafisa ta tsaya cak, ta daga idanunta gare ta. “Ki sake hannun ki,” ta ce a sarari, “ko na kira a bude asalin rajista a gaban kowa.”

Wannan karin magana ne mai tsauri fiye da zagi. Saboda asalin rajistar na nufin duk tsoffin sa hannun Alhaji Kabiru, duk canjin da aka yi daga baya, duk layin ikon da aka boye. Hajiya Rabi ta yi shiru na bugun zuciya biyu, sannan yatsunta suka sake. Babu dabara a fuskarta yanzu, sai lissafi yana rushewa.

Nafisa ta zauna a kujerar da aka kwace mata. Kujerar ta yi karar karfe a karkashinta. Ta bude kundin a shafin lot din Zinder, ta duba sakon tabbatarwa a wayarta, ta buga tambarin ficewa daya bayan daya. Kowane bugun hatimi yana fito da wani a fili: ba wai ta san aiki ba ne kawai, ita ce kofar aikin.

“Na farko,” ta ce wa yar layin da ta fara magana, “masarar buhu goma sha biyu. Ka kira direban ki ya matso gate na biyu.”

Ta tsaga gate pass daga littafin, ta zana alamar fita, ta mika mata. Matar ta karba da hannaye biyu.

“Na biyu, Alhaji Musa daga Dawanau—gero bakwai. Amma a cire buhu daya da ya yi danshi. Malam Bako, kar a kai gurbatacce.”

“Na ji, Hajiya Nafisa.”

Layin ya motsa. Wayoyi suka koma aljihu. Mutane suka fara raba kansu gwargwadon lambobin da take kira. A bayan tagar, ana jin ihun ma’aikatan sito suna amsawa lambobin da ta fadi. Hajiya Rabi ta matsa gefe, amma ta sake yunƙurin shiga. “Ki dakata. Wadannan su ne mutanen da na tsara tun safe.”

Nafisa ba ta daga kai ba. “Tsarin da ba ya bude kofa ba, ba tsari ba ne.”

Sadiq ya yi kokarin kwato scanner. Karamin ma’aikacin da ya ajiye mabuɗin a gabanta ya zura hannunsa ya cire kebul din daga gefensa, ya maida shi kusa da Nafisa. Karar kebul din a kan tebur ta yi kamar hukunci. Sadiq ya tsaya da hannunsa a iska, babu abin da zai rike. Daga wajen, an ji ƙofar karfen gate tana bugawa sau daya. Motar farko ta shiga layin lodin kaya.

Hajiya Rabi ta rage murya yanzu, ba domin ladabi ba, sai domin tsoro kada a kara jin ta tana zartar da abin da ba ya aiki. “Nafisa. Ki tuna abin da jama’a za su fada. Ni ce na tsaya miki lokacin babu kowa.”

Nafisa ta daga ido gare ta na farkon lokaci tun da canjin ya bayyana. “Kin tsaya ne a kofar da ba taki ba.”

Ta dauki wata takarda mai kore—gate pass na fita—mai lambar karfe a sama. Ta buga hatimin ofis a kusurwar hagu, ta manna lambar tantancewa daga na’ura, sannan ta mike tsaye. “Malam Bako, ka biyo ni. Sauran lambobin za su bi daga nan.”

Ba ta yi saurin tafiya ba. Ta fito daga bayan counter din da kowa ke kallo, ta bi ta tsakiyar karamin falo zuwa mashigar gate lane. Layin masu kaya ya buda mata hanya da kansa. A can gefen shinge, jami’in kofa yana jiran takardar da zai saka a cikin na’urar bude mashaya. Hajiya Rabi ta biyo baya da sauri biyu, Sadiq a gefenta, amma da suka iso kusa da mashigar scanner, jami’in kofa ya daga hannu. “Katinku.”

Ta mika nata cikin gaggawa. Ja. AN HANA SHIGA.

Sadiq ya gwada nasa. Ja.

Wurin ya dan yi tsit na aiki, irin tsit din da ke fitowa idan kowa ya ga wanda yake umarni ba ya wucewa. Hajiya Rabi ta kalli Nafisa da wani sabon salo, ba na isa ba, na roko mai kunya. “Ki bude mana, mu gama cikin mutunci.”

Nafisa ta karbi gate pass din kore daga kan allo, ta duba sunan lot, ta dora shi a scanner. Kore. Ta mika wa jami’in kofa. “Wannan lane na biyu ne. Wadanda aka kira kawai.”

Jami’in ya saka takardar. Mashayar karfen ta yi kara, ta ja gefe, sannan ta bude hanya. Nafisa ta daga hannunta ga motar farko. “Wuce.” Mashayar ta ci gaba da lilo a lane din da gate pass dinta ya bude, dayan bangaren kuma ya tsaya a kulle.