Dakin ya juya musu a fili

“Tsaya mana a nan,” in ji Rabi tana miƙa hannu gaban Aisha kamar jami’ar hanya, ta taɓa igiyar shingen da ke bakin matattakalar falon ƙungiyar ’yan trade a Kano, ta kuma ja ta gefe guda domin ta hana ta hayewa. Mutane na hawa da sauka a kan matattakalar mai tsaka-tsakin bene, takalman fata na maza suna dukan siminti, turaren hula da zufar rana suna gauraya. Aisha ta tsaya da jakar hannunta a manne da cinyarta; gefen katin da ta saba saka a aljihu ya yi laushi da guga. Hannun hagu nata akwai ɗigon tawada tsoho a kusa da yatsa, alamar rubuce-rubuce da lissafin da ta yi wa gidan nan tsawon watanni. Rabi ta kalle ta sama da ƙasa tana cewa, “Masu jerin iyali ne za su fara shiga sama. Ke ki tsaya a ƙasa. Idan an gama, sai a duba.”

Wani ɗan dariya ya fita daga bakin wata mata a baya. Wani dattijo da ya san Aisha a gidansu Binta ya ɗan kau da ido, kamar bai ga abin ba. Wannan ne ya fi ciwo. Aisha ce ta tattara kuɗin gudummawa a WhatsApp, ita ta yi ta zirga-zirga a kan okada tana kai sakonni, ita ta zauna a duhun da wutar lantarki ta yanke tana duba sunaye da lissafin kujeru. Amma a ranar da za a bayyana haɗin kai a fili, an mayar da ita kamar mai kawo sakon da za a ajiye a ƙasa.

Ba ta roƙa ba. Ta ɗaga idonta zuwa sama, inda ƙaramar kofa mai baka take kaiwa babban bene, sai ta ce da sanyi, “To. Ki nuna min sunan wanda ya ce ni ba zan wuce nan ba.”

Rabi ta ɗan ja baki. Wannan ba ce amsar da take jira ba. Ta kalli takardar sunaye da ke hannunta, ta buga ta da yatsunta, sannan ta ce da ƙarfi domin sauran su ji, “Ai ba sai an rubuta komai ba. Kowa ya san tsarin. Iyaye, ’yan uwan jini, sai manyan baƙi. Ke... kina nan ne saboda taimako. Kada ki ɗaura wa kanki abin da ba naki ba.”

Kalmar “taimako” ta sauka kamar toka mai zafi. A kan saukar matattakala, wasu samari biyu da ke ɗauke da kwalayen ruwan roba suka rage gudu domin su ji amsar. A saman landing ɗin, Hajiya Binta ta bayyana a gefen ƙofa, ba cikakke ba; ta tsaya cikin ƙanƙanin sararin bakin ƙofa, rabin jikinta a inuwa. Ta gan su. Ta ji. Amma ba ta ce komai ba.

Rabi ta ji ƙarfin idon Hajiya a bayanta, sai ta ƙara ja da kai. Ta matsar da ƙaramin shingen igiyar, ta nunawa wani matashi mai ƙaramin kati a wuya. “Kai, ka je ka tsaya nan. Kada kowa ya wuce sai na kira. Musamman ita.” Sai ta nuna Aisha da ɗan yatsa, kamar kayan aiki da aka dawo da shi rumbu. Wannan karon babu wanda ya yi kamar bai fahimta ba. Idanu suka dawo kan Aisha kai tsaye. Damar zubar da mutunci a fili ta yi faɗi.

Aisha ta ɗan gyara gyalen ta a kafaɗa. Gajiyar yini ta zauna a cikin wuyanta, layin riga ya yi lanƙwashe kamar wanda ya yi doguwar hidima. Ta ɗauki mataki ɗaya zuwa landing ɗin, ba da hayaniya ba, sannan ta tsaya daidai inda dole ne masu saukowa su yi kusa da ita. “Rabi,” ta ce, muryarta ba ta da ƙarfi amma ta yanke zirga-zirgar wajen, “idan ni mai taimako ce kawai, wa ya ba ni amanar karɓar kuɗin zauren nan? Wa ya ba ni lambobin manyan baƙi? Wa ya sa na zaɓi jerin waɗanda za su zauna kusa da iyaye?”

Rabi ta yi saurin cewa, “Hajiya ce ta ba ki aiki. Aiki dabam yake da matsayi.”

“Aiki dabam yake da matsayi,” Aisha ta maimaita. Sai ta ɗora tambayar da ta dawo da ita kamar wuƙa a gaban jama’a. “To idan aiki na ba matsayi ba ne, me ya sa ba ke kika san kalmar buɗe akwatin kuɗin gudummawa ba?”

Rabi ta yi shiru.

Shiru ɗin ba na ƙaunar juna ba ne. Irin shiru ne da ke sa mutum ya ji karar fanfo a bayan gida. Matashin da ta tsayar a kan igiya ya juya ya kalli Rabi. Wata tsohuwa mai leshi mai tsada ta sauko mataki biyu ta tsaya. Hajiya Binta a bakin ƙofa ta ɗan motsa kafadarta; ba ta fito ba, amma ba ta ɓoye kanta ba kuma.

Rabi ta yi ƙoƙarin murmushi. “Abin nan ai ba na kuɗi kaɗai ba ne. A yau ana duba asali. Ana duba wanda za a kira da sunan gida.”

“To kira shi,” in ji Aisha.

Kalmar ta fito a fili, ta daidaita a tsakiyar landing ɗin. Wani mutum da ke saukowa ya taka mataki ya rasa inda zai sa ƙafa, sai ya tsaya. A saman bene, wasu mata biyu masu ɗauke da tray suka jingina bango, ba su ci gaba ba. Dukkan hanyar ta kulle saboda abu guda: wa zai furta matsayin Aisha a gaban mutane?

A cikin wannan tsayuwar, ana jin motar janareta a waje tana tari-tari. Kiran sallar la’asar daga masallacin kusa ya zo a laushi daga nesa, ya shige ta cikin hayaniyar falon. Babu wanda ya so ya yi kuskure da sunan da zai faɗa. Idan aka ce ita ba komai ba ce, me ya sa aka ba ta maɓallin sirri? Idan aka ce tana da wuri, wa ya ɓoye ta zuwa yanzu?

Rabi ta ɗaga haɓa. “Ba kowa ne zai zo ya tsaya a tsakanin iyalai ba saboda ya yi wasu aiyuka. Ki san iyakarki, Aisha. Ko da kina... kina kusa da Umar, hakan ba ya nufin—”

“Na kusa da wa?” Aisha ta sare ta.

Rabi ta makale. Ta san ta yi saurin magana fiye da yadda aka tsara. A ƙasa, wani saurayi ya ɗauko waya daga aljihu ya sauke ta a hankali ba tare da ya kunna ba. A saman landing ɗin, Hajiya Binta ta fice daga bakin ƙofar gaba ɗaya yanzu, ta tsaya inda hasken falon ya bugi fuskarta. Amma ita ma ba ta shiga ba. Ta bar abin ya tsaya a bakin dutsen.

Sannan Umar ya bayyana daga gefen saman matattakalar, cikin farar babbar riga mai laushi. Bai zo da gudu ba; ya zo ne kamar mutumin da ya ji an ambaci abu da ba zai barshi ya zube a iska ba. Idonsa ya fara sauka kan Rabi, daga nan ya dawo kan igiyar, daga nan kan Aisha. Rabi ta yi saurin karɓe fili. “Alhamdulillah, ka zo. Ka faɗa mata tsarin. Muna kare mutuncin gida ne. Ba zai yi kyau a gauraya wurare ba.”

Umar bai amsa nan take ba. Wannan ne ya sa Rabi ta sake cewa, da ɗan dariyar kariya, “Ai ka san yadda mutane ke magana. Dole mu san wa zai tsaya a wane layi.”

Aisha ta kalle shi sau ɗaya, sai ta mayar da ido ga Rabi. Ba ta ba Umar damar yin tausasawa ba. “Kin ce ana duba wanda za a kira da sunan gida,” ta ce. “Kin ce ni ba zan tsaya a saman ba. To ni zan faɗa miki a nan, a gaban kowa, abin da ba za ki ƙara yin kamar ba ki sani ba.”

Rabi ta yi ƙoƙarin ɗaga hannu ta katse ta. “Aisha, ba wannan wajen ba ne—”

“Wannan wajen ne.” Aisha ta matsa mataki ɗaya har ta kai gefen igiyar. Ta buɗe jakarta, ta zaro ƙaramin ma’ajin mabuɗi da kuma takarda mai lankwashewa. Ta ɗaga takardar ba don ta karanta wa jama’a dogon bayani ba, sai don a ga sa hannun da ke ƙasa. “Ni ce aka sa hannu da ni a matsayin wacce za ta karɓi baƙi tare da gidan nan. Ni ce amaryar da aka nemi ta ɓoye har sai kun gama gwada ni. Kuma ni ce matar da Umar zai aura bayan sati uku, da yardar Hajiya Binta tun watan jiya.”

An ji numfashi ya yanke a kusa, amma ba a yi ihu ba. Mafi zafi shi ne abin da ya biyo baya kai tsaye: Rabi ta miƙa hannu ga takardar kamar za ta kwace ta, amma Umar ya sauko mataki biyu ya ɗauke igiyar shingen daga hannun matashin da ke tsaye. Fuskar Rabi ta faɗi kamar an sauke mata abin da take riƙe da shi a kai. Ta juya ga Hajiya Binta cikin gaggawa, tana neman madogara a idonta.

Hajiya Binta ba ta yi jawabi ba. Ta dubi takardar a hannun Aisha, sai ta dubi Rabi. “Wanda ba ya cikin al’amari,” ta ce a hankali, “kada ya rufe hanya wa mai gida.”

Maganar ta bugu ne a kan Rabi ba a kan Aisha ba.

Rabi ta yi ƙoƙarin gyara kanta. “Hajiya, ni dai ina—”

“Kina me?” Aisha ta jefa tambayar a kanta kafin ta samu fili. Muryarta ta yi sanyi sosai har ta fi dukan mari. “Kina kare mutuncin wa, bayan kin hana amaryar gidan shiga? Kina tsara wa wane gida tsari, alhali kin kasa gane wanda aka ba ikon karɓar baƙi? Idan ni ba tawa ba ce, me ya sa kalmar buɗe asusun kuɗin taron tana hannuna? Idan ni ba ta cikin gida ba ce, me ya sa sa hannun Hajiya yake a takardar nan, ba naki ba?”

Rabi ta buɗe baki ta rufe. Hannunta ya sauka daga iska babu inda zai sauka. Mutanen da suka tsaya a matattakala sun fara matsawa baya daga gare ta, ba tare da an ce musu ba. Wata mata da tun da farko ta yi dariya ta ja mayafinta ta koma gefe. Matashin da Rabi ta ba umarni ya saki igiyar gaba ɗaya, yana kallon ƙasa.

Aisha ba ta bar zafin ya huce ba. Ta miƙa takardar ga Umar, amma idonta na kan Rabi. “Tun farko na yarda ku kira ni mai taimako saboda mutuncin manya. Na tsaya a ƙasa saboda ba na son a ce na yi gaggawa wajen ɗaura kaina. Amma yau ke kika tambayi ni wa ke da ikon tsayawa a nan.” Ta ɗago haɓa kaɗan. “Ni ce.”

Wannan karon babu wata kalma da za ta tsare tsohon tsari. Umar ya tsaya a gefenta, ba a gabanta ba. Hajiya Binta ta ɗan kau da hanya daga saman landing ɗin. Rabi ta yi yunƙurin tsayawa a tsakiya kamar har yanzu tana da wata sarauta a kan matattakalar, amma wani dattijo da ke saukowa ya ce mata, “Matsa mana,” cikin gajiya kai tsaye, ba tare da mutunta rawar da take takawa ba. Wannan shi ne karyewar da ta fi muni: ba a sake karɓar umarni daga gare ta.

Aisha ta ɗora hannunta kan sandar shingen. “A buɗe.” Ta faɗa ba da ihu ba, ba da roƙo ba. “Wurin karɓar baƙi na sama nawa ne. Layin iyali nan zan wuce.”

Hannun da ya kai ga igiyar ya yi jinkiri. Sai ya janye. Aisha ta ɗauki igiyar da kanta, ta karkatar da ita zuwa gefenta. A bakin baka na ƙofar shiga, layin igiyar ya riga ya juya zuwa ɓangarenta; wani ya miƙa hannu kamar zai dawo da shi, sai ya fasa, ya bar ta ta yi lilo gefe yayin da hanyar ta buɗe.