ಅವರು ಮುಚ್ಚಿದರು, ನಾನು ಒಳಹೋದೆ
ಚಹಾ ಗ್ಲಾಸ್ ಉರುಳಿ ಮೇಜಿನ ಅಂಚಿನಿಂದ ನೆಲಕ್ಕೆ ಹರಿದ ಕ್ಷಣದಲ್ಲೇ ನಂದಿತಾ ಮೊದಲು ಕೈ ಚಾಚಿದ್ದಳು; ಪ್ರಸಾದ್ನ ಲ್ಯಾಪ್ಟಾಪ್ಗೆ ಹನಿ ತಾಗುವ ಮುಂಚೆ ಅವಳು ದುಪಟ್ಟಾವನ್ನು ಎಳೆದು ಪರದೆಯ ಮೇಲೆ ಮರೆಹಾಕಿದಳು. “ಅಯ್ಯೋ, ಇದನ್ನಾದರೂ ನೋಡು!” ಎಂದು ಮಂಜು ಅತ್ತೆ ಅವಳನ್ನೇ ಗದರಿಸಿದಳು, ಚಹಾ ಸುರಿದವನು ತನ್ನ ಮೊಬೈಲ್ನ್ನು ಕಿವಿಗೆ ಒತ್ತಿಕೊಂಡೇ ವರಾಂಡಾದ ಕಡೆ ನಡೆದುಹೋದರೂ. ನಂದಿತಾ ನೆಲದ ಮೇಲೆ ಮಡಕಿಕೊಂಡು ಒರೆಸುತ್ತಿರಲಾಗಿ, ಕುಸಿದ ಗ್ಲಾಸ್ನ ಬಳಿಯಲ್ಲಿ ತಣ್ಣಗಾಗುತ್ತಾ ಕಪ್ಪು ವಲಯ ಬಿಟ್ಟ ಚಹಾ ಇನ್ನೊಂದು ಕಪ್ ಮೇಜಿನ ಮೇಲೆಯೇ ಉಳಿದಿತ್ತು. ಈ ಮನೆಯಲ್ಲವಳಿಗೆ ಕುಳಿತು ಕುಡಿಯುವ ಹೊತ್ತು ಬರೋದಿಲ್ಲ; ಏನಾದರೂ ಕೆಳಗೆ ಬೀಳುವಷ್ಟರಲ್ಲಿ “ನಂದಿತಾ!” ಎಂಬ ಕಿರುಚು ಮಾತ್ರ ಮೊದಲೇ ಬರುತ್ತಿತ್ತು.
ಬೆಂಗಳೂರು ದಕ್ಷಿಣ ಭಾಗದ ಹಳೆಯ ಸ್ವಯಂ ನಿರ್ಮಿತ ಮನೆಯ ಮೇಲ್ಮಹಡಿಯಲ್ಲಿ ಮೂರು ಹುಡುಗಿಯರ ಪೇಯಿಂಗ್-ಗೇಸ್ಟ್ ಕೊಠಡಿ, ಕೆಳಗೆ ಮಂಜು ಅತ್ತೆಯ ಮನೆ. ಕಾಲೇಜು ಹತ್ತಿರ, ಮೆಟ್ರೋ ಹತ್ತಿರ, ಬಾಡಿಗೆ ಕಡಿಮೆ; ಅದಕ್ಕಾಗಿಯೇ ನಂದಿತಾ ತಾಳಿಕೊಂಡಿದ್ದಳು. ಬೆಳಿಗ್ಗೆ ಕಾಲೇಜು, ಸಂಜೆ ಮಕ್ಕಳಿಗೆ ಟ್ಯೂಷನ್, ವಾರಾಂತ್ಯದಲ್ಲಿ ಪ್ರಸಾದ್ ನಡೆಸುವ ಸಣ್ಣ ಕೋಚಿಂಗ್ ಕಛೇರಿಯಲ್ಲಿ ದಾಖಲಾತಿ ಬರೆಯುವ ಕೆಲಸ—ಸೇವಾ ವಲಯದ ಅಂಚಿನಲ್ಲಿರುವ ಈ ಸಣ್ಣ ಕೆಲಸಗಳ ಸೇರಿಕೆ ಅವಳ ಶುಲ್ಕ, ಅವಳ ಬಸ್ ಪಾಸ್, ಅವಳ ಮನೆಗೆ ಕಳುಹಿಸುವ ಐದು ಸಾವಿರ. ಆದರೆ ಮನೆಗೆ ಬಂದ ಬಂಧು-ಬಳಗಕ್ಕೆ ತಿಳಿದಿರುವ ಸಂಬಂಧಗಳ ಲೆಕ್ಕದಲ್ಲಿ ಅವಳು ಮನೆಯ ಹುಡುಗಿ ಅಲ್ಲ; ಅವಳು ಹತ್ತಿರವಿದ್ದರೆ ಉಪಯೋಗ, ಒಳಗೆ ಬಂದರೆ ಅಸೌಕರ್ಯ.
“ಪ್ಲೇಟ್ಗಳನ್ನೂ ತೆಗೆದು ಇಡು. ವಿವೇಕ್ ಬರುತ್ತಾನೆ,” ಅತ್ತೆ ಹೇಳಿದಾಗ ನಂದಿತಾ ನೆನೆದ ನೆಲ ಒರೆಸುತ್ತಿದ್ದ ಕೈ ನಿಲ್ಲಿಸಲಿಲ್ಲ. ವಿವೇಕ್ ಅಣ್ಣ—ಮಂಜು ಅತ್ತೆಯ ಸೋದರ ಮಗಳು ಮದುವೆಗೆ ನಿಗದಿಯಾದ ಹುಡುಗನ ಅಣ್ಣ, ಈ ಮನೆಯಲ್ಲೇ ತಾನೇ ನಿರ್ಧಾರ ಮಾಡಬಹುದೆಂಬ ಧ್ವನಿಯೊಂದಿಗೆ ಬರುತ್ತಿದ್ದವನು. ಪ್ರಸಾದ್ ಅವನ ಜೊತೆ ಸೇರಿ ಸಿವಿಲ್ ಸರ್ವಿಸ್ ತರಬೇತಿ ಕೇಂದ್ರ ತೆಗೆಯಬೇಕೆಂದು ಓಡಾಡುತ್ತಿದ್ದ. ಹಣವಿರುವ ಮನೆ, ಕಾರು, ಒಪ್ಪಂದ ಮಾತು, ಸಾಲದ ಭರವಸೆ—ಎಲ್ಲವೂ ಅವನ ಪಕ್ಕ. ನಂದಿತಾಳನ್ನು ಅವನು ನೋಡೋದು ಕೇವಲ ಕೈ ತಲುಪುವ ಜಾಗದಲ್ಲಿ ಇರುವ ಕೆಲಸದಂತೆ.
ಗೇಟ್ ಹತ್ತಿರ ಹಾರ್ನ್ ಕೇಳುತ್ತಿದ್ದಂತೆಯೇ ಅತ್ತೆ ಪಲ್ಲೆ ಸರಿಪಡಿಸಿಕೊಂಡಳು. ನಂದಿತಾ ಚಹಾ ಕಲೆ ಒರೆಸಿ ಬಕೆಟ್ ತೆಗೆದುಕೊಂಡು ಹಿಂಬಾಗಿಲ ಕಡೆ ಸರಿಯಲು ಹೊರಟಳು. ಅಷ್ಟರಲ್ಲಿ ಹೊರಗೆ ಮೆಟ್ಟಿಲಿನ ತಿರುವಿನಲ್ಲಿ ಸದ್ದು—ಕಿರುಚಾಟದಂತೊಂದು, ನಂತರ ಲೋಹದ ರೇಲಿಂಗ್ಗೆ ಏನೋ ಬಡಿದ ಶಬ್ದ. ಪ್ರಸಾದ್ನ ಕಿರಿಯ ತಂಗಿ ಚಿನ್ಮಯಿ ಕಾಲೇಜಿನಿಂದ ಬರುತ್ತಾ ಮೆಟ್ಟಿಲಿನಲ್ಲಿ ಕಾಲು ಜಾರಿ ಕುಳಿತಿದ್ದಳು; ಕಾಲುಕಣಕಾಲು ವಿಚಿತ್ರವಾಗಿ ಮಡಚಿಕೊಂಡಿತ್ತು. ನಂದಿತಾ ಬಕೆಟ್ ಬಿಟ್ಟು ಓಡಿಹೋದಳು. “ಮುಟ್ಟಬೇಡ, ಡಾಕ್ಟರ್ಗೆ ಕರೆ ಮಾಡ್ತೀವಿ,” ಎಂದು ವಿವೇಕ್ ಅಣ್ಣ ಕೆಳಗಿಂದಲೇ ಹೇಳಿದ. ಆದರೆ ಚಿನ್ಮಯಿ ಬೆನ್ನು ರೇಲಿಂಗ್ಗೆ ಅಪ್ಪಳಿಸಿ ನಡುಗುತ್ತಿದ್ದಳು. ನಂದಿತಾ ಅವಳ ತಲೆಯನ್ನು ತನ್ನ ಮೊಣಕಾಲಿನ ಮೇಲೆ ತಲೆದಿಂಬಿನಂತೆ ಹಿಡಿದು, ದುಪಟ್ಟಾದ ಮಡತಿನಿಂದ ಮಡಿದ ಕಾಲಿನ ಕೆಳಗೆ ನೆತ್ತಿದಳು, “ಚಿನ್ನು, ಕಣ್ಣು ಮುಚ್ಚಬೇಡ. ಉಸಿರು ಸಮವಾಗಿ ತೆಗೆ,” ಎಂದು ನಿಧಾನವಾಗಿ ಹೇಳಿದಳು.
ವಿವೇಕ್ ಮೇಲೆ ಬರದೆ ಕೆಳಗೇ ನಿಂತು, “ಅವಳನ್ನ ಒಳಗೆ ತರಬೇಡಿ, ಹಾಲ್ ಗೊಂದಲವಾಗುತ್ತದೆ. ಕಾರಿನಲ್ಲಿ ಆಸ್ಪತ್ರೆಗೆ ತೆಗೆದುಕೊಂಡು ಹೋಗೋಣ,” ಎಂದ. ಚಿನ್ಮಯಿಯನ್ನು ಎತ್ತಲು ಇಬ್ಬರು ಬೇಕಾಗಿತ್ತು; ನಂದಿತಾ ಕಳೆಯಾದ ಮೆಟ್ಟಿಲಿನ ಧೂಳನ್ನು ಅವಳ ಚರ್ಮಕ್ಕೆ ತಾಗದಂತೆ ತನ್ನ ಕೈಯಿಂದ ಮುಚ್ಚಿಕೊಂಡು ಕುಳಿತಿದ್ದಳು. ಮಂಜು ಅತ್ತೆ ಆತಂಕದಿಂದ ಸುತ್ತಾಡಿದರೂ ಕಣ್ಣು ನಂದಿತಾಳ ಮೇಲೆಯೇ—ಅವಳು ಮನೆಯೊಳಗೆ ಹೆಜ್ಜೆ ಇಡುತ್ತಾಳೆಯೋ ಎಂಬಂತೆ. “ಬಾಗಿಲ ಹತ್ತಿರ ಬೆಡ್ಶೀಟ್ ಇಟ್ಟು,” ಎಂದಳು ಅತ್ತೆ; ಹಾಲ್ ಒಳಗೆ ಅಲ್ಲ, ಬಾಗಿಲಂಚಿಗೆ.
ಅದು ಅವಳಿಗೆ ದೊರೆತ ಮೊದಲ ಸಣ್ಣ ಬಿಡುವು. ಹಾಲ್ನ ಮರದ ಬಾಗಿಲಿನ ನೆರಳಿನೊಳಗೆ ಅರ್ಧ ಹೆಜ್ಜೆ ಜಾಗ. ನಂದಿತಾ ಚಿನ್ಮಯಿಯ ಬೆನ್ನಿಗೆ ತಲೆಯಾಸರೆಯಾಗಿ ಬೆಡ್ಶೀಟ್ ಮಡಚಿ ಹಾಕಿದಳು; ಬಾಗಿಲಂಚಿನ ಒಳಗಿನ ತಂಪು ಗಾಳಿ ಬಾಲಕಿಯ ಮುಖಕ್ಕೆ ತಾಗುತ್ತಿದ್ದಂತೆ ಅವಳ ಉಸಿರು ಸಮವಾಯಿತು. ನಂದಿತಾ ಸ್ವತಃ ಇನ್ನೂ ಮೆಟ್ಟಿಲಿನ ಧೂಳಲ್ಲೇ ಮಡಕಿಕೊಂಡಿದ್ದಳು. ಒಳಗೆ ಕೌಂಟರ್ ಅಂಚಿನ ಮೇಲೆ ಔಷಧದ ಬಾಟಲಿ, ದೇವರ ಕೊಂಚದ ಹತ್ತಿ, ಮನೆ ಕೀಲಿಗಳ ಗುಚ್ಛ, ಬಿಲ್ ಚೀಟಿಗಳು ಒತ್ತಿಕೊಂಡು ಬಿದ್ದವು. ಆ ಗುಚ್ಛದ ನಡುವೆ ಒಂದು ಹಳೆಯ ಹೆಚ್ಚುವರಿ ಕೀಲಿ ಕಣ್ಣಿಗೆ ಬಿತ್ತು; ತಡವಾಗಿ ಹಿಂತಿರುಗಿಸಬೇಕಾದ ವಸ್ತುವಿನಂತೆ ಅದು ಯಾವಾಗಲೂ ಅತ್ತೆಯ ಕೈಯಲ್ಲೇ ಇರುತ್ತಿತ್ತು.
“ಐಸ್ ತರು,” ಪ್ರಸಾದ್ ಕಿರುಚಿದ. ಫ್ರಿಜ್ಗೆ ಹತ್ತಿರವಿದ್ದವರು ಮೂವರು; ಓಡಿದ್ದು ನಂದಿತಾ. ಅವಳು ಕಾಲು ತೊಳೆದುಕೊಳ್ಳಲು ಸಹ ನಿಲ್ಲದೆ ಅಡುಗೆಮನೆಯಲ್ಲಿ ನುಗ್ಗಿ ಐಸ್ ಟ್ರೇ ತೆಗೆದುಕೊಂಡು ಹೊರಬಂದಳು. ವಿವೇಕ್ ಭ್ರೂ ಎತ್ತಿ, “ಯಾರು ಕೇಳಿದ್ರು ನಿನಗೆ ಒಳಗೆ ಹೋಗೋಕೆ?” ಎಂದ. ನಂದಿತಾ ಉತ್ತರಿಸಲಿಲ್ಲ. ಅವಳು ಐಸ್ ತುಂಡುಗಳನ್ನು ಟವೆಲ್ನಲ್ಲಿ ಮಡಚಿ ಚಿನ್ಮಯಿಯ ಕಾಲಿನ ಕೆಳಗೆ ಸರಿಯಾಗಿ ಹಿಡಿದಳು. ಅಳುವಿನಿಂದ ಬೆವರುಗೊಂಡ ಚಿನ್ಮಯಿಯ ಬೆರಳುಗಳು ನಂದಿತಾಳ ಮಣಿಕಟ್ಟನ್ನು ಹಿಡಿದುಕೊಂಡವು. ಆ ಹಿಡಿತ ನೋಡುತ್ತಿದ್ದ ಪ್ರಸಾದ್ ಮೊದಲ ಸಲ ಬಾಯಿ ಮುಚ್ಚಿದ.
ಆಸ್ಪತ್ರೆಗೆ ತೆಗೆದುಕೊಂಡು ಹೋಗುವ ಗದ್ದಲದಲ್ಲಿ ಇನ್ನೊಂದು ತೊಂದರೆ ಬಿತ್ತು. ಚಿನ್ಮಯಿಗೆ ನೋವಿನ ಜೊತೆ ವಾಂತಿ ಬಂತು; ವಿವೇಕ್ ಕೈ ಹಿಂದಕ್ಕೆಳೆದ, ಚಪ್ಪಲಿಗೆ ತಾಗಬಾರದೆಂದು ಒಂದು ಹೆಜ್ಜೆ ಹಿಂದಕ್ಕೆ ಸರಿದ. ನಂದಿತಾ ಅವಳ ಬಾಯಿಯ ಮುಂಭಾಗ ತನ್ನ ಉಕ್ಕಿನ ಟಿಫಿನ್ ಡಬ್ಬಿಯ ಮುಚ್ಚಳ ಹಿಡಿದು, ಸುರಿದದ್ದನ್ನು ನೆಲಕ್ಕೆ ಹರಡದಂತೆ ತಡೆದು, ಉಳಿದದ್ದನ್ನೇ ತನ್ನ ಕೈಗೆ ಬಿದ್ದಂತೆ ತೆಗೆದುಕೊಂಡಳು. ಅತ್ತೆಯ ಬಿಳಿ ನೆಲ ಉಳಿಯಿತು, ಚಿನ್ಮಯಿಯ ನಾಚಿಕೆ ಉಳಿಯಿತು. ಆ ಒಂದು ಕ್ಷಣದಲ್ಲಿ ಪ್ರಸಾದ್ನ ಮುಖದಲ್ಲಿದ್ದ ತಾತ್ಕಾಲಿಕ ಅಸಹನೆ ಕುಸಿದು ಬಿತ್ತು. ಅವನು ಓಡಿಬಂದು ನೀರಿನ ಬಾಟಲಿ ತಂದನು, “ನಂದಿತಾ, ಇದ್ರು,” ಎಂದು ಮೊದಲ ಬಾರಿ ಆ ಶಬ್ದದಲ್ಲಿ ಆದೇಶ ಇರಲಿಲ್ಲ.
ಆಸ್ಪತ್ರೆಯಲ್ಲಿ ಎಕ್ಸರೇ, ಬ್ಯಾಂಡೇಜ್, ಪಾವತಿ, ಸಂಬಂಧಿಕರಿಗೆ ಕರೆ—ರಾತ್ರಿ ತಡವಾಯಿತು. ಚಿನ್ಮಯಿಯ ಕಾಲಿಗೆ ಮುರಿತ ಅಲ್ಲ, ತೀವ್ರ ಮುರಿಕೆ. ಅತ್ತೆ ಮಗಳ ಜೊತೆ ಉಳಿಯಬೇಕಾಯಿತು. ಪ್ರಸಾದ್ ಇಲ್ಲಿ-ಅಲ್ಲಿ ಓಡಾಡುತ್ತಾ ದಾಖಲೆಗಳನ್ನು ಹಿಡಿದ. ವಿವೇಕ್ ಅಣ್ಣ ಹಣ ಕಟ್ಟಿದವನೆಂಬ ಛಾಯೆಯಲ್ಲಿ ಮೆರೆಯುತ್ತಿದ್ದರೂ, ರಿಸೆಪ್ಷನ್ನಲ್ಲಿ ತಪ್ಪಾದ ವಯಸ್ಸು, ತಪ್ಪಾದ ಸಂಖ್ಯೆ, ವಿಮೆ ಕಾರ್ಡ್ ಯಾರ ಬಳಿ ಇದೆ—ಈ ಎಲ್ಲದರ ನಡುವೆ ಸರಿಯಾದ ಉತ್ತರ ಕೊಟ್ಟಿದ್ದು ನಂದಿತಾಳೇ. ಅವಳ ಫೋನ್ ಪರದೆಯ ಬೆಳಕು ಅವಳ ಕೈತಳದಲ್ಲಿ ಹೊಳೆಯುತ್ತಿತ್ತು; ಯಾರಿಗೋ ಕಳುಹಿಸಿದ ಸಂದೇಶ ಓದದೆ ಬಿಟ್ಟಿತ್ತು—ಪಿ.ಜಿ.ಯ ಬಾಗಿಲು ಹತ್ತು ಗಂಟೆಗೆ ಮುಚ್ಚುತ್ತದೆ, ಕೀಲಿ ಕೊಡುವ ಅಕ್ಕ ಊರಿಗೆ ಹೋಗಿದ್ದಾಳೆ. ಅವಳು ಅದನ್ನು ಯಾರಿಗೂ ಹೇಳಲಿಲ್ಲ.
ಅರ್ಧರಾತ್ರಿ ಹನ್ನೊಂದು ಮೀರಿದಾಗ ಅತ್ತೆ ಆಸ್ಪತ್ರೆಯ ದಾರಿಯಲ್ಲೇ ಕುಳಿತು, “ನಂದಿತಾ, ನೀನು ಈಗ ಹೋದ್ರೆ ಚೆನ್ನ. ಇಲ್ಲಿ ನಾವು ನೋಡ್ಕೊಳ್ತೀವಿ,” ಎಂದಳು. ವಿವೇಕ್ ಅಣ್ಣ ತಕ್ಷಣ ಸೇರಿಸಿದ, “ಹೌದು, ಹುಡುಗಿಯರಿಗೆ ರಾತ್ರಿ ಮನೆಯಲ್ಲೇ ಇರೋದು ಒಳ್ಳೇದಲ್ಲ. ಏನಾದರೂ ವ್ಯವಸ್ಥೆ ಮಾಡ್ಕೋ.” “ನನ್ನ ಪಿ.ಜಿ. ಬಾಗಿಲು ಮುಚ್ಚಿರಬಹುದು,” ನಂದಿತಾ ಸಮವಾಗಿ ಹೇಳಿದಳು. “ಅದಾದ್ಮೇಲೆ ಯಾವ ಸ್ನೇಹಿತೆಯ ಮನೆಗೆ,” ಅವನು ಕಣ್ಣು ಎತ್ತದೆ ಉತ್ತರಿಸಿದ. ಪ್ರಸಾದ್ ಅವಳತ್ತ ನೋಡಿದ, ಮತ್ತೆ ಅತ್ತೆಯತ್ತ. ಆ ಒಂದು ಕ್ಷಣ ಅವನ ಮೌನವೇ ಹೆಚ್ಚು ನೋಯಿಸಿತು; ಅವಳ ದಿನವೆಲ್ಲದ ಓಟಕ್ಕೆ ಬೆಲೆ ಕೇಳದವರ ಮೌನ.
ಹೊರಗೆ ಆಸ್ಪತ್ರೆ ಗೇಟ್ ಬಳಿ ಮಳೆ ಬಿದ್ದಿತ್ತು. ಆಟೋ ಸಿಗಲಿಲ್ಲ. ಮೆಟ್ರೋ ಕೊನೆಯ ರೈಲು ಹೋಗಿತ್ತು. ನಂದಿತಾ ತನ್ನ ಚೀಲದ ಜಿಪ್ ಎಳೆದಳು; ಒಳಗೆ ಐವತ್ತು ರೂಪಾಯಿ, ಒದ್ದೆಯಾದ ರುಮಾಲು, ಎರಡು ಪೆನ್, ಹಳೆಯ ಕೀಲಿಯಿಲ್ಲದ ಕೀಚೈನ್. “ನಾನು ಬಸ್ ನಿಲ್ದಾಣದವರೆಗೆ ಹೋಗ್ತೀನಿ,” ಎಂದಳು. ಪ್ರಸಾದ್ “ನಂದು—” ಎಂದು ಕರೆದರೂ ವಾಕ್ಯ ಮುಗಿಸಲಿಲ್ಲ. ಅವಳು ತಿರುಗದೆ ನಡೆದುಹೋದಳು.
ಆಸ್ಪತ್ರೆಯಿಂದ ಮನೆವರೆಗಿನ ರಸ್ತೆ ರಾತ್ರಿ ಬೇರೆ ರೀತಿ ಕಾಣುತ್ತಿತ್ತು. ಹಳದಿ ಬೆಳಕು, ನೀರು ತುಂಬಿದ ಗುಂಡಿಗಳು, ಮುಚ್ಚಿದ ಅಂಗಡಿಗಳ ಶಟರ್ಗಳು. ಬಸ್ ನಿಲ್ದಾಣದಲ್ಲಿ ಕುಳಿತಿದ್ದ ಇಬ್ಬರು ಪುರುಷರ ಕಣ್ಣುಗಳು ಅವಳ ಒದ್ದೆಯಾದ ದುಪಟ್ಟದ ಮೇಲೆ ನಿಂತವು. ಒಂದು ಹುಡುಗಿ ಬ್ಯಾಗ್ ತಬ್ಬಿಕೊಂಡು ಎಷ್ಟು ನೇರವಾಗಿ ಕುಳಿತರೂ, ರಾತ್ರಿ ಅವಳ ಸುತ್ತ ಜಾಗ ಖಾಲಿಯಾಗುವುದಿಲ್ಲ; ಅದು ನಿಧಾನವಾಗಿ ಕಚ್ಚುತ್ತದೆ. ನಂದಿತಾ ಫೋನ್ ತೆಗೆದು ಪರದೆ ಬೆಳಕನ್ನು ಕೈಯೊಳಗೆ ಮರೆಮಾಡಿಕೊಂಡಳು. ಕರೆ ಮಾಡಲು ಯಾರೂ ಇರಲಿಲ್ಲ. ಮನೆಗೆ ಹೇಳಿದರೆ ತಾಯಿ ಬೆಳಗ್ಗೆಯವರೆಗೂ ಅಳುತ್ತಾಳೆ. ಪಿ.ಜಿ. ಮುಚ್ಚಿದೆ. ಸ್ನೇಹಿತೆಯರು ದೂರ. ಆಸ್ಪತ್ರೆಯತ್ತ ಹಿಂದಿರುಗುವುದೇ ಎಂದರೆ ಮತ್ತೆ ಅದೇ ಬಾಗಿಲಂಚು, ಅದೇ “ನೋಡುಕೊಳ್ಳು, ಆದರೆ ಒಳಗೆ ಬೇಡ” ಅನ್ನುವ ಧ್ವನಿ.
ಹಿಂದಿನಿಂದ ಬೈಕ್ ಬ್ರೇಕ್ ಸದ್ದು. ಪ್ರಸಾದ್ ಹಾಳಾದ ರೇನ್ಕೋಟಿನಲ್ಲಿ ಇಳಿದ. ಅವನ ಮುಖದ ಮೇಲೆ ಮಳೆಯ ಹನಿಗಿಂತ ದಡದರಿಕೆ ಹೆಚ್ಚು ಇತ್ತು. “ಚಿನ್ಮಯಿಗೆ ಮತ್ತೆ ಜ್ವರ. ಔಷಧ ಅಂಗಡಿಗೆ ಓಡಬೇಕಾಯಿತು. ನೀನು ಇಲ್ಲೇ ಇದ್ದೀಯೆ ಅಂತ ಗೊತ್ತಾಗಿತ್ತು,” ಎಂದನು. ಅವಳು ನಕ್ಕಿಲ್ಲ. “ಅತ್ತೆ ಹೇಳಿದ ಮಾತು ಸರಿಯೇ. ನಾನು ಹೋಗ್ತೀನಿ.” “ಎಲ್ಲಿ?” ಅವನು ಕೇಳಿದ. ಪ್ರಶ್ನೆ ಸರಳವಾದರೂ ಅದರೊಳಗೆ ಖಾಲಿ ಜಾಗ ಇತ್ತು. ನಂದಿತಾ ಉತ್ತರ ಕೊಡಲಿಲ್ಲ.
ಆ ಕ್ಷಣಕ್ಕೂ ಅವಳು ಅವನ ಜೊತೆ ಹಿಂದಿರುಗುತ್ತಿರಲಿಲ್ಲ. ಆದರೆ ಫೋನ್ ಮೊಳಗಿತು—ಮಂಜು ಅತ್ತೆಯ ನಡುಗುವ ಧ್ವನಿ. “ನಂದಿತಾ, ಚಿನ್ನು ಮತ್ತೆ ವಾಂತಿ ಮಾಡ್ತಿದ್ದಾಳೆ. ನರ್ಸ್ ಹೇಳಿದ ಹಾಗೆ ಹಾಸಿಗೆಯ ಬದಿಗೆ ತಿರುಗಿಸೋಕಾಗ್ತಿಲ್ಲ. ತಕ್ಷಣ ಬಾ.” ಅತ್ತೆ “ದಯವಿಟ್ಟು” ಎಂದು ಹೇಳಲಿಲ್ಲ; ಹೇಳಬೇಕಾಗಿಯೂ ಇರಲಿಲ್ಲ. ನಂದಿತಾ ಕಣ್ಣು ಮುಚ್ಚಿಕೊಂಡಳು. ಅವಳ ಒಳಗಿನ ಕವಚ ಮಳೆಯಲ್ಲೇ ತೂಕ ಹಿಡಿದಂತಾಯಿತು. ಹಿಂದಿರುಗದಿದ್ದರೆ ಚಿನ್ಮಯಿ ಕಷ್ಟಪಡುವಳು. ಹಿಂದಿರುಗಿದರೆ ಮತ್ತೆ ಅವಳಿಗೇ ಜಾಗ ಇಲ್ಲದ ಅದೇ ಚಕ್ರ.
“ಬಾ,” ಪ್ರಸಾದ್ ಹೇಳಿದ. ನಂದಿತಾ ಬೈಕ್ ಮೇಲೆ ಕೂತಳು, ಆದರೆ ಆಸ್ಪತ್ರೆ ಬಾಗಿಲಿಗೆ ತಲುಪುವಷ್ಟರಲ್ಲಿ ಅವಳೊಳಗೆ ಏನೋ ಮುರಿದಿತ್ತು. ಚಿನ್ಮಯಿಯನ್ನು ಬದಿಗೆ ತಿರುಗಿಸಿ ಹಿಡಿದಳು, ಹಾಸಿಗೆಯ ಚಾದರ ಬದಲಿಸಿದಳು, ಮುಖ ತೊಳೆದಳು, ನರ್ಸ್ಗೆ ಬೇಕಾದ ಕಾಗದ ತಂದಳು. ವಾಂತಿಯ ದುರ್ವಾಸನೆ, ಔಷಧದ ವಾಸನೆ, ನಿದ್ರಾಹೀನ ಕಣ್ಣುಗಳು—ಎಲ್ಲವೂ ಒಟ್ಟಾಗಿ ಅವಳ ಮೇಲೆ ಬಿದ್ದುಕೊಂಡವು. ಕೆಲಸ ಮುಗಿದಾಗ ಅವಳು ಹಾಸಿಗೆಯ ಲೋಹದ ತುದಿಯನ್ನು ಹಿಡಿದು ಕ್ಷಣಕಾಲ ನಿಂತಳು. ಇನ್ನು ಹೊರಗೆ ಹೋಗಿ ಬಸ್ ನಿಲ್ದಾಣದಲ್ಲಿ ಕುಳಿತುಕೊಳ್ಳಲು ಅವಳಿಂದ ಆಗುವುದಿಲ್ಲವೆಂಬುದನ್ನು ಮೊದಲು ಅವಳದೇ ದೇಹ ಹೇಳಿತು.
ಮಂಜು ಅತ್ತೆ ಮಾತು ಹುಡುಕುತ್ತಿದಳು. ವಿವೇಕ್ ಅಣ್ಣ ಮತ್ತೆ ತನ್ನ ಗಡಿಯಾರ ನೋಡಿದ. “ಈಗ ಬೆಳಗ್ಗೆಯವರೆಗೆ ವಾರ್ಡ್ನಲ್ಲೇ ಕುಳಿತುಕೊಳ್ಳಬಹುದು,” ಎಂದನು, ಯಾರಿಗೋ ಸಾಮಾನ್ಯ ಸಲಹೆ ಕೊಟ್ಟಂತೆ. ನಂದಿತಾ ನೇರವಾಗಿ ಅವನತ್ತ ನೋಡಿದಳು. “ಇಲ್ಲ. ನಾನು ಇಲ್ಲಿ ದಾರಿಯಲ್ಲೋ, ಹೊರಗೋ ಕುಳಿತುಕೊಳ್ಳಲ್ಲ. ನಾನು ಬರುತ್ತೇನೇಂದರೆ ಮನೆಯೊಳಗೆ ಬರುತ್ತೀನಿ. ಇಲ್ಲ ಅಂದ್ರೆ ಇಲ್ಲಿಂದಲೇ ಹೋಗ್ತೀನಿ. ಮತ್ತೆ ಕರೆ ಮಾಡ್ಬೇಡಿ.” ಅವಳ ಧ್ವನಿ ಜೋರಾಗಿರಲಿಲ್ಲ; ಅದಕ್ಕೇ ಇನ್ನೂ ಕಠಿಣವಾಗಿ ತಟ್ಟಿತು.
ಪ್ರಸಾದ್ ಕ್ಷಣಕಾಲ ಅತ್ತೆಯತ್ತ ನೋಡಿದ, ನಂತರ ತನ್ನ ಜೀನ್ಸ್ ಜೇಬಿನಿಂದ ಕೀಲಿಯನ್ನು ತೆಗೆದ. ಅದು ಕೆಳಮನೆಯ ಹಳೆಯ ಹೆಚ್ಚುವರಿ ಕೀಲಿಯೇ—ಮಧ್ಯಾಹ್ನ ಕೌಂಟರ್ ಅಂಚಿನಲ್ಲಿ ಬಿದ್ದಿದ್ದದು. ವಿವೇಕ್ “ಈಗಾ? ಮನೆಲಿ ಬಂಧುಗಳು ಇದ್ದಾರೆ,” ಎಂದು ಮುರಿದರು. ಪ್ರಸಾದ್ ಮೊದಲ ಬಾರಿ ಅವನ ಮಾತಿನ ಮಧ್ಯೆ ನಿಂತ. “ಹೌದು, ಬಂಧುಗಳೇ ಇದ್ದಾರೆ. ಅದಕ್ಕೇ.” ಅವನು ಕೀಲಿಯನ್ನು ನಂದಿತಾಳ ಕೈಗೆ ಇಟ್ಟಿಲ್ಲ. ಬದಲಾಗಿ ಅವಳ ಒದ್ದೆಯಾದ ಚೀಲವನ್ನು ತನ್ನ ಬಳಿ ತೆಗೆದುಕೊಂಡು, “ಬಾ,” ಎಂದನು. “ಮೇಲಿನ ಕೊಠಡಿ ಬೇಡ. ಕೆಳಗಿನ ಓದು ಕೋಣೆ ತೆರೆಯುತ್ತೀನಿ. ಹಾಸಿಗೆ ಹಾಕ್ತೀನಿ. ಬೆಳಿಗ್ಗೆ ಮಾತಾಡೋಣ ಅಂದ್ರೆ ನಂತರ ಮಾತಾಡಿ.” ಆ ‘ನಂತರ’ ಯಾರಿಗೆ ಎಂದದ್ದು ಎಲ್ಲರಿಗೂ ಅರ್ಥವಾಯಿತು.
ಮನೆಗೆ ಬಂದಾಗ ರಾತ್ರಿ ಇನ್ನೂ ಗಟ್ಟಿಯಾಗಿತ್ತು. ವರಾಂಡಾದ ದೀಪ ಮಾತ್ರ ಹೊತ್ತಿತ್ತು. ಒಳಗಿನ ಹಾಲ್ನಲ್ಲಿ ಮಡಿದ ಮಂಚಗಳು, ಸಂಬಂಧಿಕರ ಚಪ್ಪಲಿಗಳು, ಅರ್ಧವಾಗಿ ಮುಚ್ಚಿದ ಪಾತ್ರೆಗಳು. ವಿವೇಕ್ ಬಾಗಿಲಂಚಿನಲ್ಲಿ ನಿಂತೇ ಇದ್ದ; ಅವನ ಅಸಮ್ಮತಿ ದೀಪದ ನೆರಳಿನಂತೆ ಉದ್ದವಾಗಿತ್ತು. ಪ್ರಸಾದ್ ನೇರವಾಗಿ ಬಲಪಕ್ಕದ ಸಣ್ಣ ಓದು ಕೋಣೆಯ ಬಾಗಿಲು ತೆರೆದ. ಅಲ್ಲಿ ಹಳೆಯ ಪುಸ್ತಕದ ಅಲಮಾರಿಗಳು, ಮಡಿಕುರ್ಚಿ, ಗೋಡೆಯ ಬಳಿಗೆ ಸಿಂಗಲ್ ಕಾಟ್. ಕಿಟಕಿ ಕಂಬಿಗಳ ಮೇಲೆ ಮಳೆಯ ನೀರು ಜಾರಿ ಬರುತ್ತಿತ್ತು. “ಮೊದಲು ಒಳಗೆ ಹೋಗು,” ಎಂದನು.
ನಂದಿತಾ ಅಂಚಿನ ಬಳಿ ನಿಂತಳು. ದಿನವೆಲ್ಲ ಅವಳಿಗೆ ನೀಡಿದ ಪ್ರತಿಯೊಂದು ಆದೇಶವೂ ಅಲ್ಲಿ ಬಂದು ನಿಂತಂತಿತ್ತು—ಇದನ್ನು ಒರೆಸು, ಇದನ್ನು ಹಿಡುಕು, ಇಲ್ಲಿ ನಿಲ್ಲು, ಅಲ್ಲಿ ಹೋಗು, ಒಳಗೆ ಬೇಡ. ಪ್ರಸಾದ್ ಬಾಗಿಲನ್ನು ಇನ್ನಷ್ಟು ತೆರೆದ. ಬದಿಗೆ ಸರಿದ. ದಾರಿ ಖಾಲಿಯಾಯಿತು. ಆ ಖಾಲಿ ಜಾಗವೇ ಆ ರಾತ್ರಿ ಅವಳಿಗಾಗಿ ಮಾಡಲಾದ ದೊಡ್ಡ ಜಾಗ. ನಂದಿತಾ ಒಳಗೆ ಹೆಜ್ಜೆ ಇಟ್ಟಳು.
ಅವಳು ಒಳಗೆ ಹೋದ ಮೇಲೆ ಮಾತ್ರ ಪ್ರಸಾದ್ ಕೀಲಿಯನ್ನು ಬಾಗಿಲಿನ ಒಳಗಿನ ಹಾಕಿಗೆ ಹಾಕಿದ, ಆದರೆ ತಿರುಗಿಸಿ ಹಾಕಲಿಲ್ಲ. ಮೇಜಿನ ಮೇಲೆ ಹೊಸ ಟವೆಲ್, ನೀರಿನ ಸ್ಟೀಲ್ ಗ್ಲಾಸ್, ಔಷಧದ ಚಿಕ್ಕ ಕವರು ಇಟ್ಟನು. ಒಂದು ಕ್ಷಣ ಅವಳ ಬೆರಳುಗಳು ನಡುಗುತ್ತಿರುವುದನ್ನು ನೋಡಿ, ಅವನು ಮಾತಿಲ್ಲದೆ ಕಾಟ್ನ ಮೂಲೆಗಿದ್ದ ಹಾಸಿಗೆಯನ್ನು ಎಳೆದು ಹರಡಿದ. ನಂದಿತಾ ಕುಳಿತುಕೊಳ್ಳುವ ಮುನ್ನ ಅವಳ ಕಾಲು ಜಾರಿದಂತೆ ಆಯಿತು; ಅವನು ಕೈ ಚಾಚಿ ಮಣಿಕಟ್ಟಿನ ಕೆಳಗೆ ಹಿಡಿದ. ಕೇವಲ ಒಂದು ಕ್ಷಣ. ಸಮತೋಲನ ಸಿಕ್ಕ ತಕ್ಷಣ ಕೈ ಬಿಡಿದ. “ಎಡಗಡೆ ಸ್ನಾನಗೃಹ. ಬಿಸಿ ನೀರು ಇತ್ತು,” ಅಷ್ಟೇ ಹೇಳಿದ.
ನಂದಿತಾ ತನ್ನ ಚೀಲವನ್ನು ಕುರ್ಚಿಯ ಮೇಲೆ ಇಟ್ಟು, ಬಾಗಿಲಿಗೆ ಒಮ್ಮೆ ಬೆನ್ನುಕೊಟ್ಟು ನಿಂತಳು. ಹೊರಗೆ ವರಾಂಡಾದಲ್ಲಿ ಇನ್ನೂ ಯಾರೋ ನಿಧಾನ ಧ್ವನಿಯಲ್ಲಿ ಏನೋ ಹೇಳುತ್ತಿದ್ದರು; ಅವಳೊಳಗೆ ಮಾತ್ರ ಮೊದಲ ಬಾರಿ ಆ ಶಬ್ದ ಬಾಗಿಲು ದಾಟಿ ಬರಲಿಲ್ಲ. ಅವಳು ತನ್ನ ದುಪಟ್ಟಾ ಬಿಗಿಯಾಗಿ ಹಿಡಿದುದನ್ನು ಸಡಿಲಿಸಿದಳು, ಪಾದರಕ್ಷೆಗಳನ್ನು ಬಾಗಿಲಿನ ಒಳಗಡೆ ಸರಿಯಾಗಿ ಬಿಚ್ಚಿಟ್ಟಳು, ನಂತರ ಸ್ವತಃ ಸ್ನಾನಗೃಹದ ಕಡೆ ನಡೆಯಿತು.
ಸ್ನಾನಗೃಹದ ದೀಪ ಹೊತ್ತೆಯೇ ಇತ್ತು. ತೊಳೆಯುವ ಕೊಳದ ಅಂಚು ಒದ್ದೆಯಾಗಿತ್ತು; ಯಾರೋ ತುರ್ತಿನಲ್ಲಿ ಟವೆಲ್ ತೆಗೆದುಕೊಂಡು ಹೋದ ಕಾರಣ ಕುಕ್ಕಿಗೆ ಏನೂ ತೂಗುತ್ತಿರಲಿಲ್ಲ. ಕಣದಲ್ಲಿ ನೀರು ಇನ್ನೂ ತುಸು ಹೊಗೆ ಬಿಡುತ್ತಿತ್ತು; ಕೊಳವೆ ಮುಚ್ಚಿದ್ದರೂ ತೊಟ್ಟಿಯೊಳಗೆ ಬಿದ್ದ ಬಿಸಿ ನೀರಿನ ಸಣ್ಣ ಹರಿವು ಇನ್ನೂ ಬೆಚ್ಚಗೇ ಇತ್ತು.