ಅದೇ ಕೌಂಟರ್ನಲ್ಲಿ ಬೆಲೆ ತೀರಿತು
ಕಾಗದದ ಹೊದಿಕೆಯ ಒಣ ಶಬ್ದ ಕೌಂಟರ್ ಮೇಲೆ ಚಾಚಿಕೊಂಡಿತು; ಶರಣಮ್ಮ ನಂದಿನಿಯ ಕಡತವನ್ನು ಸಾಲಿನಿಂದ ಕಿತ್ತು ಬದಿಗೆ ತಳ್ಳಿಬಿಟ್ಟು, “ಇದಕ್ಕೆ ಹೋಲ್ಡ್. ಮೊದಲಿಗೆ ನಮ್ಮ ಮನೆಯವರದು,” ಎಂದು ಹೇಳಿದಳು. ಬೆಳಗಿನ ಬೆಂಗಳೂರು ಮಳೆ ಇನ್ನೇನು ನಿಂತಂತೆ ನೆಲದ ಟೈಲುಗಳಲ್ಲಿ ಒದ್ದೆಯ ಕಲೆಗಳು ಹೊಳೆಯುತ್ತಿದ್ದವು; ನೋಂದಣಿ ಕೌಂಟರ್ ಹಿಂದೆ ಕೂತಿದ್ದ ಹುಡುಗಿ ಕೈ ಮಧ್ಯೆ ನಿಂತುಹೋಯಿತು. ಸಾಲಿನಲ್ಲಿ ನಿಂತವರು ಮುಂದೆ ಸರಿಯಬೇಕೋ ನೋಡಬೇಕೋ ಎಂಬ ಗಾಬರಿಯಲ್ಲಿ ಕುತ್ತಿಗೆಗಳನ್ನು ಉದ್ದಗೊಳಿಸಿದರು.
ನಂದಿನಿಯ ಬೆರಳುಗಳು ಕಡತದ ಮೂಲೆ ತಲುಪುವಷ್ಟರಲ್ಲಿ ಶರಣಮ್ಮ ಅದನ್ನು ಇನ್ನೂ ದೂರಕ್ಕೆ ಒತ್ತಿದಳು. “ಮದುವೆ ಮಾತು ನಡೆಯುತ್ತಿದೆಯೆಂದರೆ ಯಾರೂ ಬೇಕಾದರೂ ಒಳಗೆ ಹೋಗೋದಿಲ್ಲ. ಮೊದಲು ಕ್ಲಿಯರೆನ್ಸ್ ಯಾರಿಗೆ, ಯಾವ ಕ್ರಮದಲ್ಲಿ—ಅದನ್ನು ನಾವು ಹೇಳ್ತೀವಿ.” ಕೌಂಟರ್ನ ಅಂಚಿನಲ್ಲಿ ಬಿಟ್ಟಿದ್ದ ಚಹಾ ಗ್ಲಾಸಿನ ಕೆಳಗೆ ತಣ್ಣಗಾದ ವಲಯ ಬಿದ್ದಿತ್ತು; ಯಾರಿಗೋ ಕಾಯುತ್ತಾ ಅರ್ಧ ಗಂಟೆ ಕಳೆದ ಗುರುತು. ನಂದಿನಿಗೆ ಆ ವಲಯ ಹೊಸದಲ್ಲ. ಮೊದಲ ಬದುಕಿನಲ್ಲಿ ಇದೇ ಹೆಂಗಸು, ಇದೇ ಬಾಯ್ಕಚ್ಚು ಧ್ವನಿ, ಇದೇ ಜನ ಮುಂದೆ ‘ಇವಳ ಬಗ್ಗೆ ನಂತರ ನೋಡೋಣ’ ಎಂದು ಹೇಳಿ ಅವಳ ನಿಶ್ಚಿತಾರ್ಥವನ್ನೇ ಕುಟ್ಟಿ ಹಾಕಿದ್ದಳು.
ಈ ಬಾರಿ ನಂದಿನಿ ಮನಸ್ಸನ್ನು ಅಲ್ಲ, ಉಸಿರನ್ನು ಹಿಡಿದಳು. ಮಾತು ಹೆಚ್ಚಿಸಿದರೆ ಶರಣಮ್ಮಗೆ ಬೇಕಾದದ್ದೇ ಅದು—ಜನ ಮುಂದೆ ಅವಳನ್ನು ಬೇಡಿಕೊಳ್ಳುವ ಹುಡುಗಿಯಾಗಿಸುವುದು. ಅವಳು ಕೌಂಟರ್ ಹುಡುಗಿಯನ್ನು ಮಾತ್ರ ನೋಡಿದಳು. “ನನ್ನ ಟೋಕನ್ ಸಂಖ್ಯೆ ಹದಿನೇಳು. ರಕ್ತ ಪರೀಕ್ಷೆ ಮತ್ತು ವರದಿ ಸ್ವೀಕಾರ. ಕಾಗದಗಳು ಪೂರ್ಣ.”
ಅಷ್ಟರಲ್ಲೇ ಮಾಧವ ಒಳಕ್ಕೆ ಬಂದ. ನೆತ್ತಿಯ ಮೇಲೆ ಮಳೆಯ ಹನಿ, ಕೈಯಲ್ಲಿ ಬೈಕ್ ಚಾವಿ, ಮುಖದಲ್ಲಿ ಆತಂಕ. ಅವನ ಹಿಂದೆ ಅವನ ದೊಡ್ಡಮ್ಮನ ಮಗಳು, ಅಂದರೆ ಶರಣಮ್ಮನ ಮನುಷ್ಯರು, ಇನ್ನಿಬ್ಬರು. ಬಂಧು-ಬಳಗಕ್ಕೆ ತಿಳಿದಿರುವ ಸಂಬಂಧ ಅಂದರೆ ಹೀಗೆ—ಎರಡು ಜನರ ವಿಷಯಕ್ಕೆ ಎಂಟು ಕಣ್ಣುಗಳು ಬಂದು ನಿಂತುಕೊಳ್ಳುತ್ತವೆ. ಮಾಧವ ಕೌಂಟರ್ ಹತ್ತಿರ ಬಂದು ನಿಧಾನವಾಗಿ, “ನಂದಿನಿ, ಒಂದು ಗಂಟೆಲ್ಲಾ ವಿಳಂಬವಾದರೂ ಮನೆಯಲ್ಲಿ ಮಾತು ಜಾಸ್ತಿ ಆಗುತ್ತದೆ,” ಎಂದನು. ಅದೇ ಸಾಕು. ಸಾಲಿನಲ್ಲಿ ಇದ್ದ ಹಿರಿಯ ಮನುಷ್ಯ ಒಮ್ಮೆ ಮೇಲಿಂದ ಕೆಳಗೆ ನೋಡಿದ. ಯಾರಿಗೆ ಮದುವೆ ಯೋಗ್ಯತೆ, ಯಾರಿಗೆ ಪ್ರಾಮುಖ್ಯತೆ—ಅದನ್ನೇ ಇಲ್ಲಿ ತೂಕ ಹಾಕಲಾಗುತ್ತಿತ್ತು.
ಶರಣಮ್ಮ ಅದನ್ನೇ ಹಿಡಿದು ಮುಗುಳ್ನಗೆ ನುಂಗಿದಳು. “ನೋಡಿ, ನಾವು ಜವಾಬ್ದಾರಿ ಮನೆಯವರು. ಹುಡುಗನ ಮನೆ ಮಾತು ಇದೆ. ವೈದ್ಯರ ಕೊಠಡಿ ಒಳಗೆ ಯಾರನ್ನಾದರೂ ಕಳುಹಿಸೋದಕ್ಕೆ ಆಗಲ್ಲ. ವರದಿ ಮೊದಲು ನನಗೆ ತೋರಿಸಿ. ಬಳಿಕ ನಿರ್ಧಾರ.” ಕೊನೆಯ ಪದವನ್ನು ಸ್ವಲ್ಪ ಎತ್ತಿ ಹೇಳಿದಳು—ಕೌಂಟರ್ ಹುಡುಗಿಯಲ್ಲ, ಸಾಲಿನ ಜನ ಕೇಳಬೇಕೆಂಬಂತೆ. ನಂದಿನಿಯ ಕಿವಿಯ ಬಳಿಯಲ್ಲಿ ಮಾಧವ ಉಸಿರು ಕಟ್ಟಿ ನಿಂತಂತೆ ಅನುಭವವಾಯಿತು. ಅವನು ತಕ್ಷಣ ವಿರೋಧಿಸಲಿಲ್ಲ; ಅದೇ ಹಿಂದಿನ ಬದುಕಿನ ಕಚ್ಚು. ಗಂಡಾಗಬೇಕಿದ್ದ ಮನುಷ್ಯನ ಮೌನ, ಒಬ್ಬ ಹೆಂಗಸಿನ ಅಪಮಾನಕ್ಕಿಂತ ಹೆಚ್ಚು ದುಬಾರಿ.
“ಯಾವ ನಿಯಮದ ಮೇಲೆ ಹೋಲ್ಡ್?” ನಂದಿನಿ ಕೇಳಿದಳು.
ಶರಣಮ್ಮ ತಕ್ಷಣ ಕೌಂಟರ್ ಮೇಲೆ ಇದ್ದ ಹಳದಿ ಸರಕುಸ್ಲಿಪ್ ಎಳೆದಳು. ನೋಂದಣಿ ಸಂಖ್ಯೆ, ರೋಗಿಯ ಹೆಸರು, ಪರೀಕ್ಷೆಯ ವಿಧ. ಅದರ ಮೇಲೆ ಕೆಂಪು ಪೆನ್ನಿನಿಂದ ದೊಡ್ಡ ಅಕ್ಷರದಲ್ಲಿ ಬರೆದಳು—‘ಬಂಧು ಅನುಮತಿ ಬಾಕಿ’. ಕೆಳಗೆ ತನ್ನ ಹೆಸರಿನ ಚುಕ್ಕೆದಸ್ತಖತ್ ಹಾಕಿದಳು. “ಇದು ಸಾಕು. ಕುಟುಂಬ ಆಕ್ಷೇಪಣೆ. ಕ್ಲಿಯರ್ ಆಗುವವರೆಗೆ ಮುಂದಕ್ಕೆ ಬೇಡ.”
ಕೌಂಟರ್ ಹುಡುಗಿ ಕಂಗಾಲಾಯಿತು. “ಅಮ್ಮಾ, ನೀವು ಅಟೆಂಡರ್ ಹೆಸರು—”
“ಬರೆ,” ಶರಣಮ್ಮ ಕತ್ತರಿಸಿದಳು. “ನಾನು ವರಪಕ್ಷದ ದೊಡ್ಡವರು.”
ನಂದಿನಿ ಕಾಗದವನ್ನು ನೋಡಿದಳು. ಕೆಂಪು ಮಸಿ ಇನ್ನೂ ತೇವವಾಗಿತ್ತು. “ಒಮ್ಮೆ ಓದಿ ತೋರಿಸಿ,” ಎಂದಳು ಅತಿ ಸಮಾಧಾನದಿಂದ.
“ಏಕೆ?” ಶರಣಮ್ಮ ತುಟಿಬಾಗಿದಳು.
“ನನಗೆ ಸ್ಪಷ್ಟವಾಗಲಿ. ನೀವು ಏನು ಬರೆದಿದ್ದೀರಿ?”
ಸಾಲಿನ ಮುಂದೆ ನಿಂತಿದ್ದವರು ಕೇಳುವಷ್ಟು ಶರಣಮ್ಮ ಸ್ವತಃ ಓದಿದಳು. “ಬಂಧು ಅನುಮತಿ ಬಾಕಿ. ವರಪಕ್ಷದ ಸೂಚನೆ. ಹೋಲ್ಡ್.” ಓದಿದ ನಂತರ ಆ ಸ್ಲಿಪ್ನ್ನು ಕಡತದ ಮೇಲೆ ಒತ್ತಿ ಕೌಂಟರ್ ಹುಡುಗಿಗೆ ತಳ್ಳಿದಳು. ಜೀವಂತ ದೃಶ್ಯದಲ್ಲೇ ತನ್ನ ಕೈ ಗುರುತು, ತನ್ನ ಮಾತು, ತನ್ನ ಅಕ್ರಮ ಹಕ್ಕು—ಎಲ್ಲವನ್ನೂ ಅವಳೇ ಬಿಚ್ಚಿಟ್ಟಳು.
ನಂದಿನಿ ತನ್ನ ಮೊಬೈಲ್ನ್ನು ಚೀಲದಿಂದ ತೆಗೆದಾಗ ಅದು ಕೈದೊಳಗೆ ಮಂಕಾಗಿ ಹೊಳೆಯಿತು. ಪ್ರದರ್ಶಿಸಲು ಅಲ್ಲ; ತಲುಪಬೇಕಾದ ಜಾಗಕ್ಕೆ ಮಾತ್ರ. ಅವಳು ಯಾರಿಗೂ ನೋಡಿಸದೆ ಒಂದು ಸಂಖ್ಯೆಗೆ ಕರೆಮಾಡಿದಳು. “ಪ್ರವೀಣ ಸರ್? ನಾನು ನಂದಿನಿ. ಗ್ರೌಂಡ್ ಫ್ಲೋರ್ ಡಯಗ್ನೋಸ್ಟಿಕ್ ಕೌಂಟರ್. ನನ್ನ ರೋಗಿ ಸ್ಲಿಪ್ ಮೇಲೆ ಹೊರಗಿನ ವ್ಯಕ್ತಿ ‘ಬಂಧು ಅನುಮತಿ’ ಎಂದು ಬರೆಯಿಸಿ ಹೋಲ್ಡ್ ಮಾಡಿದ್ದಾರೆ. ನಿಮ್ಮ ಪ್ರಕ್ರಿಯೆಯಲ್ಲಿ ಇದಕ್ಕೆ ಅಧಿಕಾರ ಇದೆಯೇ? ಹೌದು, ಇಗನೇ.” ಅವಳು ಅಷ್ಟೇ ಹೇಳಿದಳು. ಕಳೆದ ಆರು ತಿಂಗಳುಗಳಿಂದ ಇದೇ ಆಸ್ಪತ್ರೆಯ ಸೇವಾ ವಲಯ ಸಲಹಾ ಘಟಕಕ್ಕೆ ದೂರದಿಂದ ಕೆಲಸ ಮಾಡುತ್ತಿದ್ದ ವಿಚಾರವನ್ನು ಯಾರಿಗೂ ವಿವರಿಸಲಿಲ್ಲ. ಅವರಿಗೆ ಅವಳ ಪರಿಚಯದ ಇತಿಹಾಸ ಬೇಕಾಗಿರಲಿಲ್ಲ; ಒಂದು ಕ್ರಮ ಸಾಕಿತ್ತು.
ಎರಡು ಉಸಿರಿನಷ್ಟರಲ್ಲಿ ಮೇಲ್ಛಾವಣಿಯ ದಿಕ್ಕಿನಿಂದ ಏಳಿದ ಪಾದಸದ್ದು ನೇರವಾಗಿ ಕೌಂಟರ್ವರೆಗೆ ಬಂತು. ಪ್ರವೀಣ, ಕಾರ್ಯನಿರ್ವಹಣಾ ನಿರ್ವಾಹಕ, ಲಿಫ್ಟ್ನಿಂದ ಇಳಿದು ಬರುತ್ತಿರುವಾಗ ಪಕ್ಕದ ಉಕ್ಕಿನ ಫಲಕದ ಮೇಲೆ ಮಸುಕಾದ ಬೆರಳಚ್ಚುಗಳು ಹಾದುಹೋಗಿದವು. ಅವನು ಕೌಂಟರ್ ತಲುಪಿ ಸ್ಲಿಪ್ ಎತ್ತಿಕೊಂಡ. ಒಮ್ಮೆ ಓದಿದ. ಮತ್ತೊಮ್ಮೆ ಕೆಂಪು ಮಸಿಯನ್ನು ಬೆರಳ ತುದಿಯಿಂದ ಮುಟ್ಟಿದ.
“ಇದನ್ನು ಯಾರವರು ಬರೆದವರು?” ಅವನು ಕೇಳಿದ.
ಶರಣಮ್ಮ ಮೊದಲು ಹಿಂಜರಿಯಲೇ ಇಲ್ಲ. “ನಾನೇ. ಹುಡುಗನ ಮನೆಯ ದೊಡ್ಡವರು. ಇಂತಹ ವಿಷಯ—”
“ಅಧಿಕಾರ ಕೇಳಿದೆ,” ಪ್ರವೀಣ ಕತ್ತರಿಸಿದ. ಕೌಂಟರ್ ಹುಡುಗಿಯ ಬೆನ್ನೆಲುಬು ನೇರವಾಯಿತು. “ರೋಗಿಯ ಪರೀಕ್ಷೆ ತಡೆಹಿಡಿಯಲು ಹೊರಗಿನ ಬಂಧುವಿಗೆ ಅಧಿಕಾರ ಇಲ್ಲ. ಇದು ಅನಧಿಕೃತ ಹಸ್ತಕ್ಷೇಪ. ಈ ಗುರುತು ತಕ್ಷಣ ಅಮಾನ್ಯ.” ಅವನು ಸ್ಲಿಪ್ನ ಮೇಲೆಯೇ ನೀಲಿ ಮುದ್ರಿಕೆಯಿಂದ ‘ರದ್ದು’ ಹೊಡೆದನು. ಕೆಂಪಿನ ಮೇಲೆ ನೀಲಿ ಬಿದ್ದಿತು; ಶರಣಮ್ಮ ಬರೆದ ಪದಗಳು ಒಂದೇ ಕ್ಷಣದಲ್ಲಿ ಆದೇಶದಿಂದ ತಪ್ಪಿಗೆ ಕುಸಿದವು.
ಶರಣಮ್ಮನ ಮುಖದ ಬಣ್ಣ ಬದಲಾಗುವ ಮೊದಲೇ ನಂದಿನಿ ತನ್ನ ಕಡತವನ್ನು ಮುಂದೆ ಒತ್ತಿದಳು. ಅವಳು ಏನನ್ನೂ ಹೇಳಲಿಲ್ಲ. ಪ್ರವೀಣ ಕೌಂಟರ್ ಹುಡುಗಿಗೆ ತಿರುಗಿ, “ನಂದಿನಿ ಮ್ಯಾಡಮ್ ಕಡತ ಮೊದಲಿಗೆ. ತಡವಾದ ಸಮಯ ದಾಖಲಿಸಿ. ನಂತರ ಈ ಅಮ್ಮನ ಹೆಸರು ನೋಂದಣಿ ಮಾಡಿ—ರೋಗಿ ಪ್ರಕ್ರಿಯೆಯಲ್ಲಿ ಅನಧಿಕೃತ ತಡೆ.” ಎಂದನು. ‘ಮ್ಯಾಡಮ್’ ಎಂಬ ಪದ ಕೌಂಟರ್ ಗಾಜಿಗೆ ತಟ್ಟಿ ಹಿಂದಕ್ಕೆ ಬಂತು. ಸಾಲಿನ ಜನರ ಕಣ್ಣುಗಳಲ್ಲಿ ಬದಲಾವಣೆ ಅಷ್ಟು ವೇಗವಾಗಿ ನಡೆಯಿತು, ಯಾರೂ ಮಾತಾಡಲಿಲ್ಲ; ಆದರೆ ಎಲ್ಲರೂ ತಮ್ಮ ಒಳಗಿನ ಪಟ್ಟಿಯನ್ನು ಸರಿಪಡಿಸಿಕೊಂಡರು.
ಮಾಧವ ಒಂದು ಹೆಜ್ಜೆ ನಂದಿನಿಯ ಕಡೆ ಬಂತು. ಈಗ ಅವನಿಗೆ ಮಾತು ಸಿಕ್ಕಿತ್ತು. “ನಂದಿನಿ, ನಾನು—”
ಅವಳು ಕೈ ಎತ್ತಿ ನಿಲ್ಲಿಸಿದಳು. ಕೌಂಟರ್ ಹುಡುಗಿ ಹೊಸ ಟೋಕನ್ ಪ್ರಿಂಟ್ ತೆಗೆದು ನಂದಿನಿಯ ಕಡತದ ಮೇಲಿಟ್ಟಳು, ಹಳದಿ ಸ್ಲಿಪ್ ಅನ್ನು ಬೇರೆಯ ಟ್ರೇಗೆ ಹಾಕಿದಳು. ಫೈಲ್ನ ಸ್ಥಾನವೇ ಬದಲಾಯಿತು—ಬದಿಗೆ ತಳ್ಳಲ್ಪಟ್ಟದ್ದು ಈಗ ಗಾಜಿನ ಮಧ್ಯಕ್ಕೆ ಬಂದು ನಿಂತಿತು; ಶರಣಮ್ಮನ ಮುಂದೆ ಇದ್ದ ದಾಖಲೆ ಪಕ್ಕದ ‘ಸಮಸ್ಯೆ’ ಟ್ರೇಗೆ ಸರಿದಿತು. ಅದೇ ದೃಶ್ಯದಲ್ಲಿ ಸೇವೆಯ ಕ್ರಮವೂ, ಗೌರವದ ಕ್ರಮವೂ ಜಾರಿಬಿದ್ದವು.
“ಒಂದು ಕ್ಷಣ,” ಶರಣಮ್ಮ ತುರ್ತಾಗಿ ಹೇಳಿದಳು. ಈಗ ಅವಳ ಧ್ವನಿ ಆದೇಶವಲ್ಲ, ಹಿಡಿದುಕೊಳ್ಳುವ ಪ್ರಯತ್ನ. “ನಾವು ಮನೆಯವರಲ್ಲವೇ? ತಪ್ಪಾಗಿ ಅರ್ಥ ಮಾಡಿಕೊಂಡಿದ್ದೀರಿ. ಮದುವೆ ಮಾತು ಇದೆ. ಇವಳು ನಮ್ಮ—”
“ರೋಗಿಯ ಮುಂದಿನವರಾಗಿದ್ದೀರಿ ಅಂದರೆ ಕಾಯಿರಿ,” ಪ್ರವೀಣ ತಣ್ಣನೆಯ ಕಣ್ಣಿನಿಂದ ಹೇಳಿದ. “ಅಡ್ಡಿಯಾದವರಾಗಿ ದಾಖಲಾಗಿದ್ದೀರಿ ಅಂದರೆ ಇನ್ನೂ ಕಾಯಿರಿ.” ನಂತರ ಅವನು ಕೌಂಟರ್ ಹುಡುಗಿಗೆ, “ಅಮ್ಮನನ್ನು ಸಾಲಿನ ಕೊನೆಯಲ್ಲಿ ನಿಲ್ಲಿಸಿ. ಒಳಗಿನ ಅನುಮತಿ ಇಲ್ಲದೆ ಕೌಂಟರ್ ಮೇಲೆ ಮತ್ತೇನೂ ಬರೆಯಬಾರದು,” ಎಂದನು.
ಅದು ಕೇಳಿದ ಮೇಲೆ ಶರಣಮ್ಮ ಕೈಯಲ್ಲಿ ಹಿಡಿದಿದ್ದ ದುಬಾರಿ ಪರ್ಸ್ನ ಅಂಚು ಚೂರು ಚೂರು ಶಬ್ದ ಮಾಡಿತು. ಅವಳು ನಂದಿನಿಯತ್ತ ತಿರುಗಿ ಕಣ್ಣು ಸಣ್ಣ ಮಾಡಿದಳು. “ಹೀಗಾ? ನಿನಗೆ ಇಷ್ಟು ಬೆನ್ನಂಗಡಿಯಿದೆಯಾ?”
ನಂದಿನಿ ಕೇವಲ ತನ್ನ ಗುರುತಿನ ಚೀಟಿಯನ್ನು ಗಾಜಿಯ ಕೆಳಗೆ ಇಳಿಸಿದಳು. “ನನ್ನ ಕೆಲಸಕ್ಕೆ ಬೇಕಾದಷ್ಟು ಇದೆ.” ಅಷ್ಟೇ. ಅವಳು ವರದಿ ಸ್ವೀಕರಿಸುವ ಕಿಟಕಿಯತ್ತ ಕರೆದೊಯ್ಯಲ್ಪಟ್ಟಳು. ಮಾಧವ ಅಲ್ಲೇ ನಿಂತಿದ್ದ. ಅವನ ದೊಡ್ಡಮ್ಮನ ಮಗಳು ಸೀರೆ ಅಂಚನ್ನು ಸರಿಪಡಿಸಿಕೊಳ್ಳುತ್ತಾ ಕಣ್ಣು ಕೆಳಗಿಳಿಸಿತು. ಕೆಲ ನಿಮಿಷಗಳ ಹಿಂದೆ ನಂದಿನಿಯನ್ನು ಅಳೆಯುತ್ತಿದ್ದ ಹಿರಿಯ ಮನುಷ್ಯ ಈಗ ತನ್ನ ಟೋಕನ್ ಅನ್ನು ಮಾತ್ರ ನೋಡುತ್ತಿದ್ದ. ಸಾರ್ವಜನಿಕ ಅವಮಾನಕ್ಕೆ ಸಾಕ್ಷಿಯಾಗಿದ್ದವರೇ ಸಾರ್ವಜನಿಕ ತಿದ್ದುಪಡಿಯಿಗೂ ಸಾಕ್ಷಿಗಳು.
ವರದಿ ಲಕೋಟೆ ಕೈಗೆ ಬಂದಾಗ ಕಾಗದದ ಹೊದಿಕೆ ಮತ್ತೆ ಒಣ ಶಬ್ದ ಮಾಡಿತು. ನಂದಿನಿ ಅದನ್ನು ಚೀಲಕ್ಕೆ ಇಡುತ್ತಿದ್ದಾಗ ಮಾಧವ ನಿಧಾನವಾಗಿ ಹತ್ತಿರ ಬಂದು, “ನೀನು ಮೊದಲು ಹೇಳಬಹುದಿತ್ತಲ್ಲ,” ಎಂದನು. ಆ ಮಾತಿನಲ್ಲಿ ವಿಷಾದಕ್ಕಿಂತ ತನ್ನ ತಪ್ಪಿನ ಲೆಕ್ಕ ಕಡಿಮೆ ಮಾಡುವ ತುರ್ತು ಹೆಚ್ಚು. ನಂದಿನಿ ಅವನತ್ತ ನೋಡಲಿಲ್ಲ. “ಮೊದಲು ನಿಲ್ಲಬಹುದಿತ್ತು,” ಎಂದಳು. ಅವನ ಕೈಯಲ್ಲಿ ಇದ್ದ ಬೈಕ್ ಚಾವಿ ಸಣ್ಣಗೆ ಜಿಂಗರಿಸಿತು; ಅದಕ್ಕೂ ತೂಕ ಬಂದಂತಾಯಿತು.
ಪರೀಕ್ಷಾ ವಿಭಾಗದಿಂದ ಹೊರಬಂದಾಗ ಪ್ರವೀಣ ಕೇವಲ ತಲೆಯಾಟ ಕೊಟ್ಟ. ಇನ್ನೇನೂ ಇಲ್ಲ. ನಂದಿನಿ ಅದನ್ನೇ ಬಯಸಿದ್ದಳು—ಉಪಕಾರದ ದೊಡ್ಡ ನೆರಳು ಬೇಡ, ಜಾಗದಲ್ಲಿ ನಿಂತ ಕ್ರಮ ಸಾಕು. ಅವಳು ಲಿಫ್ಟ್ ಬಳಿ ಹೋದಳು. ಉಕ್ಕಿನ ಬಾಗಿಲಿನ ಪಕ್ಕದ ಕನ್ನಡಿ ಮೇಲಿನ ಮಸುಕಾದ ಒರೆಸಿದ ಗುರುತುಗಳಲ್ಲಿ ತನ್ನ ಮುಖ ಕ್ಷಣಕ್ಕೊಂದು ಚೂರುಚೂರಾಗಿ ಕಂಡಿತು; ಮೊದಲ ಬದುಕಿನ ನಂದಿನಿ ಅಲ್ಲಿ ನಡುಗುತ್ತಿದ್ದಳು, ಇಂದಿನ ನಂದಿನಿ ಬಾಗಿಲು ತೆರೆಯುತ್ತಿದ್ದಷ್ಟು ಮಾತ್ರ ಕಾಯುತ್ತಿದ್ದಳು.
ಕೆಳಗಿನ ಹೊರಬಾಗಿಲಿನ ಬಳಿ ಹನಿಗಳು ಮತ್ತೆ ಶುರುವಾಗಿದ್ದವು. ಆಸ್ಪತ್ರೆಯ ಡ್ರಾಪ್ಆಫ್ ತಿರುವಿನ ಕಡೆ ಅವಳು ನಡೆದುಕೊಂಡು ಹೋದಳು. ಚಾಲಕರಿಗಾಗಿ ಇಡಿದ್ದ ಹಳದಿ-ಕಪ್ಪು ಬಿಲ್ಲಾರ್ಡ್ಗಳ ಮಧ್ಯೆ ಸರಪಳಿ ಸಡಿಲವಾಗಿ ಬಿದ್ದಿತ್ತು; ಮಳೆ ತೊಟ್ಟ ಹನಿಗಳಿಂದ ಅದು ಕಪ್ಪು ಹಾವಿನ ಬೆನ್ನೆಲುಬಿನಂತೆ ಮಿನುಗುತ್ತಿತ್ತು. ನಂದಿನಿ ತನ್ನ ಆಟೋ ನಿಂತಿದ್ದ ಕಡೆಗೆ ತಿರುಗಿದಳು.
ಹಿಂದಿನಿಂದ ಪಾದಸದ್ದು ಚುರುಕಾಗಿ ಕತ್ತರಿಸಿತು. ಶರಣಮ್ಮ, ಪರ್ಸ್ನ್ನು ಬಿಗಿಯಾಗಿ ಹಿಡಿದು, ಬದಿಯ ದಾರಿಯಿಂದ ಅಡ್ಡವಾಗಿ ಕಟ್ ಮಾಡಿ ಮುಂದೆ ತಲುಪಲು ಓಡಿದಳು—ಇನ್ನೂ ಒಂದು ಸಲ ಎದುರಿಗೆ ನಿಲ್ಲಿಸಿ, ಹೊರಗಡೆಯಾದರೂ ಮಾತಿನ ಹಿಡಿತ ಮರಳಿ ಪಡೆಯಲು. ನಂದಿನಿ ಬಿಲ್ಲಾರ್ಡ್ ಅಂಚನ್ನು ಒಳಗಿನಿಂದ ಸುತ್ತಿಕೊಂಡು ತನ್ನ ದಾರಿಯನ್ನು ತೆಗೆದುಕೊಂಡ ಕ್ಷಣ, ಅಡ್ಡವಾಗಿ ನುಗ್ಗಿದ ಶರಣಮ್ಮನ ಕಾಲು ಸರಪಳಿಯ ಮೇಲೆ ತಗುಲಿತು; ಸಡಿಲವಾಗಿದ್ದ ಕೊಂಡಿ ಎದ್ದು ಬಿಲ್ಲಾರ್ಡ್ನ ನಡುವೆ ಝಟ್ಕನೆ ಬಿಗಿಯಾಯಿತು. ನಂದಿನಿ ತನ್ನ ಆಟೋ ಬಾಗಿಲು ಮುಚ್ಚಿದಳು. ಡ್ರಾಪ್ಆಫ್ ತಿರುವಿನಲ್ಲಿ ಬಿಲ್ಲಾರ್ಡ್ ಸರಪಳಿ ಶರಣಮ್ಮನ ಮಾರ್ಗಕ್ಕೇ ತಿರುಗಿ ಕಟ್ಟಿ, ಒಮ್ಮೆ ತೀವ್ರವಾಗಿ ಚಟಕ್ ಎಂದು ತಣಕಿತು.