ಅಂತರವೇ ಆ ರಾತ್ರಿ ಆಯಿತು

ಚಹಾ ಗ್ಲಾಸಿನ ಬಳಿಯಲ್ಲಿ ಬಿದ್ದಿದ್ದ ಅರ್ಧಮಡಚಿದ ರಸೀದಿಯನ್ನು ಶಿಲ್ಪಾ ಎರಡು ಬೆರಳಲ್ಲಿ ಎತ್ತಿ, “ಇದು ನಿನ್ನ ಕೈಯಲ್ಲಿ ಯಾಕೆ? ಹಣ ಕೊಟ್ಟದ್ದು ನಿರಂಜನನೇ, ಪ್ಯಾಕೆಟ್ ತೆಗೆದುಕೊಳ್ಳೋದು ನೀನು ಬೇಡ,” ಅಂದಳು. ವಾಣಿ ಅಡುಗೆಮನೆಯ ಬಾಗಿಲಂಚಿನಲ್ಲಿ ನಿಂತಿದ್ದಳು; ಒಳಗೆ ಪ್ರವೇಶಕ್ಕೆ ಜಾಗ ಇದ್ದರೂ ಮಾತಿನಲ್ಲಿ ಜಾಗ ಇರಲಿಲ್ಲ. ಮೇಜಿನ ಅಂಚಿನಲ್ಲಿ ಸ್ಟೀಲ್ ಡಬ್ಬಿ, ಹಸಿರು ಮೆಣಸಿನ ಚೀಲ, ತಣ್ಣಗಾಗಿಬಿಟ್ಟ ಚಹಾ ಬಿಟ್ಟುಹೋದ ವೃತ್ತದ ಗುರುತು—ಎಲ್ಲವೂ ಯಾರಾದರೊಬ್ಬರ ಕೆಲಸದ ಸಾಕ್ಷಿ. ಅವಳದಷ್ಟೇ ಅಲ್ಲ. “ಅಕ್ಕ, ಲೆಕ್ಕ ನಾನು ಬರ್ದಿದೆ,” ಅಂದಳು ವಾಣಿ. ಶಿಲ್ಪಾ ನೋಡಲೂ ಇಲ್ಲ. “ಬರೆದ್ರೆ ಏನು? ಮನೆಯವರು ಕೇಳೋದು ಯಾರ ಮಾತು ಅಂತ ಗೊತ್ತಿರಲಿ.”

ನಿರಂಜನ ಹಾಲ್‌ನಿಂದಲೇ ಕೇಳಿದ್ದ. ಅವನು ಬಂದು ಆ ರಸೀದಿಯನ್ನು ಶಿಲ್ಪಾ ಕೈಯಿಂದ ತೆಗೆದು ಮತ್ತೆ ವಾಣಿಯ ಕಡೆ ಚಾಚಿದ. “ಲೆಕ್ಕ ಬರೆದದ್ದು ಇವಳು ಅಂದ್ರೆ, ರಸೀದಿಯೂ ಇವಳ ಕೈಯಲ್ಲೇ ಇರುತ್ತದೆ.” ಅವನ ಧ್ವನಿ ದೊಡ್ಡದಾಗಿರಲಿಲ್ಲ; ಅದಕ್ಕೇ ಅಡುಗೆಮನೆ ಇನ್ನೂ ನಿಚ್ಚಳವಾಗಿ ಕೇಳಿಸಿತು. ಶಿಲ್ಪಾ ನಗುವಿನಂತೆ ತುಟಿಯನ್ನು ತಿರುಗಿಸಿದಳು. “ನಿನಗೆ ಎಲ್ಲದರಲ್ಲೂ ಇಷ್ಟು ಕಾಳಜಿ ಯಾವಾಗಿಂದ?” ಅವನು ಉತ್ತರಿಸಲಿಲ್ಲ. ಬದಲಿಗೆ ಬಾಗಿಲಂಚಿನ ತುಂಬ ಸನ್ನಿಹಿತವಾಗಿ ನಿಂತ. ವಾಣಿ ಹಿಂದೆ ಸರಿಯಲು ಒಳಗೆ ಕುಕ್ಕರ್, ಮುಂದೆ ಅವನ ಭುಜ. ಆ ಕ್ಷಣ ಕೇವಲ ಗಾಳಿಯ ಅಂತರವಲ್ಲ, ಮನೆಯ ಮಿತಿಯೇ ಒದ್ದೆಯಾದಂತೆ ಆಯಿತು. ಅವನು ಕೈ ಚಾಚಿದ್ದು ಅವಳನ್ನು ಮುಟ್ಟಲು ಅಲ್ಲ; ಬಾಗಿಲಿಗೆ ತಗುಲುತ್ತಿದ್ದ ಪ್ಲಾಸ್ಟಿಕ್ ಚೀಲವನ್ನು ಮೇಲಕ್ಕೆ ಎತ್ತಲು. ಆದರೂ ಅವನ ಮಣಿಕಟ್ಟು ಅವಳ ಕೈಗಡಸದ ಹತ್ತಿರ ನಿಂತುಬಿಟ್ಟಿತು. ಇನ್ನೊಂದು ಕ್ಷಣ ಹೆಚ್ಚಿದ್ದರೆ ಮಾತು ಬೇರೆ ಆಗುತ್ತಿತ್ತು.

ಅದೇ ದಿನ ಮಧ್ಯಾಹ್ನ ಮಲ್ಲೇಶ್ವರಂ ಕಡೆ ಮದುವೆ ಮನೆಯ ಖರೀದಿಗೆ ಹೋಗೋದು ತೀರ್ಮಾನವಾಗಿತ್ತು. ಬಂಧು-ಬಳಗಕ್ಕೆ ತಿಳಿದಿರುವ ಸಂಬಂಧದ ಹೆಸರಿಲ್ಲದ ಕಿರಿಕಿರಿ ಅಲ್ಲಿ ಹೆಚ್ಚು ಇತ್ತು—ನಿರಂಜನ ಮನೆ ಮಂದಿ ಅವಳನ್ನು ತಮ್ಮವರಂತೆ ಬಳಸಿಕೊಳ್ಳುತ್ತಿದ್ದರು, ತಮ್ಮವರಂತೆ ಕರೆದರೂ ಒಳಗಡೆ ಕೊನೆಯ ಹಕ್ಕನ್ನು ಕೊಡುವುದಿಲ್ಲ. ವಾಣಿ ಸೇವಾ ವಲಯದ ಕೆಲಸ ಮಾಡುತ್ತಿದ್ದಳು; ವಾರದ ಆರು ದಿನ ಆಸ್ಪತ್ರೆ ರೆಜಿಸ್ಟರ್ ಡೆಸ್ಕ್ ಬಳಿ ನಿಂತು ಜನರ ಹೆಸರು, ರಕ್ತದ ವರದಿ, ಬಾಕಿ ಬಿಲ್ ನೋಡೋ ಕೈಗೆ ಮನೆಯಲ್ಲೂ ಕೆಲಸವೇ ಸಿಗುತ್ತಿತ್ತು, ಸ್ಥಾನ ಸಿಗುತ್ತಿರಲಿಲ್ಲ. ನಿರಂಜನಗೂ ಅದು ಗೊತ್ತಿತ್ತು. ಅದಕ್ಕೇ ಯಾಕೋ ಕಳೆದ ತಿಂಗಳಿಂದ ಅವನು ಗಮನಿಸುವ ವಿಧಾನವೇ ಅಪಾಯವಾಗಿಬಿಟ್ಟಿತ್ತು.

ಮೆಟ್ರೋ ನಿಲ್ದಾಣದ ಎಸ್ಕಲೇಟರ್ ಮೇಲೆ ಶಿಲ್ಪಾ ಮುಂದೆ, ಮಾವ ಹಿಂದೆ, ನಿರಂಜನ ಟೋಕನ್ ಹಿಡಿದು ನಿಂತ. ವಾಣಿ ತನ್ನ ಹಳೆಯ ಸ್ಮಾರ್ಟ್ ಕಾರ್ಡ್ ತೆಗೆದಾಗ ಅದರ ಅಂಚು ಒರಗಿ ಬಿಳಿಯಾದ ಜಾಗ ಮತ್ತೆ ಬೆರಳಿಗೆ ತಗುಲಿತು. “ನೀನು ಅಕ್ಕನ ಜೊತೆಯಲ್ಲೇ ಹೋಗು,” ಮಾವ ಆದೇಶಿಸಿದ. “ಹುಡುಗಿ ಹುಡುಗನ ಹಿಂದೆ ಬರ್ತಾ ಇದ್ದರೆ ಜನ ಕಣ್ಣು ಬೇರೆ ಇರುತ್ತೆ.” ವಾಣಿ ತಲೆಯಾಡಿಸಿ ಬದಿಗೆ ಸರಿದಳು. ನಿರಂಜನ ಟೋಕನ್ ಅನ್ನು ಗೇಟ್ ಮೇಲೆ ಇಟ್ಟು, ಅವಳು ಒಳಗೆ ಹೋಗುವ ಹೊತ್ತಿಗೆ ತನ್ನ ಕೈ ಹಿಂದಕ್ಕೆ ತೆಗೆದುಕೊಳ್ಳದೇ ನಿಂತ. ಕ್ಷಣಕಾಲ ಅವಳ ದಾರಿ ಅವನ ಮೂಲೆಗೈಯಿಂದ ಸಣ್ಣದಾಯಿತು. “ಜಾಗ,” ಎಂದಳು ಆಸ್ತೆಯಿಂದ. “ನನಗೆ ಇದೆ,” ಅವನು ಅದಕ್ಕಿಂತ ಆಸ್ತೆಯಿಂದ ಹೇಳಿದ. ಹಿಂದಿನಿಂದ ಶಿಲ್ಪಾ, “ಅಯ್ಯೋ, ಜನ ಕಾಯ್ತಾರೆ!” ಅಂದಾಗಲೇ ಅವನು ಸರಿದ. ಸ್ಪರ್ಶ ಆಗಲಿಲ್ಲ. ಆಗದದ್ದೇ ದಿನವಿಡೀ ಉಳಿಯಿತು.

ಮಾರುಕಟ್ಟೆಯಲ್ಲಿ ಕೆಲಸವೇ ಸಾಲು ಸಾಲು. ಜಾಜಿ ಮಾಲೆ, ತೆಂಗಿನಕಾಯಿ, ಸೀರೆ ಫಾಲ್, ಉಡುಗೊರೆ ಕವರ್. ಯಾವ ಅಂಗಡಿಯಲ್ಲೂ ವಾಣಿಗೆ ಮಾತಾಡುವ ಹಕ್ಕು ಅರ್ಧವೇ. “ನೀನು ಹಿಡ್ಕೋ,” “ನೀನು ತೆಗೆದುಕೊಂಡು ಬಾ,” “ನೀನು ಹಣ ಬಿಡಬೇಡ.” ಎಲ್ಲ ಆದೇಶಗಳೂ ಅವಳಿಗೆ; ಯಾವುದೇ ನಿರ್ಧಾರವಿಲ್ಲ. ಸಣ್ಣ ಅಂಗಡಿಯ ಕೌಂಟರ್ ಅಂಚಿನಲ್ಲಿ ಸುತ್ತಿಹೋದ ಸೆಲೋಟೇಪ್, ಚಿಲ್ಲರೆ ನಾಣ್ಯ, ಹೂವಿನ ದೂಳುಗಳ ನಡುವೆ ಅವಳು ಪಟ್ಟಿ ತೆರೆದು ಮುಚ್ಚುತ್ತಿರಲು, ನಿರಂಜನ ಒಮ್ಮೆ ಕೇಳಿದ, “ಎಷ್ಟು ಬಂತು?” ಶಿಲ್ಪಾ ತಕ್ಷಣ, “ಅವಳಿಗೆ ಕೇಳ್ಬೇಡ. ನಾನು ನೋಡ್ತೀನಿ,” ಅಂದಳು. ವಾಣಿಯ ಬೆರಳು ಪೇಪರ್ ಮಡಚಿದ ಜಾಗದಲ್ಲೇ ನಿಂತುಹೋಯಿತು.

ಹಿಂತಿರುಗುವಾಗ ಮಳೆ ಬಿದ್ದು ಬಸ್ಸಿನ ಬಾಗಿಲ ಮುಂದೆ ಜನ ಗುಂಪಾಗಿ ನಿಂತರು. ಮಾವ ಮೊದಲು ಶಿಲ್ಪಾನ್ನೇ ಒಳಕ್ಕೆ ತುಳಕಿದ. “ವಾಣಿ, ನೀನು ನಂತರ.” ಅವಳು ಪಾದರಕ್ಷೆಯ ಜಾರಿ ತಗುಲಿ ಕೆಳಕ್ಕಿಳಿಯುವಷ್ಟರಲ್ಲೇ ನಿರಂಜನ ತನ್ನ ಕೈಯನ್ನು ಅವಳ ಬೆನ್ನಿಗೆ ಮುಟ್ಟದ ಅಂತರದಲ್ಲಿ ಹಿಡಿದು, ಬಾಗಿಲ ಕಂಬಕ್ಕೆ ತಾನೇ ತಾಗಿ ನಿಂತ. “ಮೊದಲು ಇವಳು,” ಎಂದನು ಚಾಲಕನ ಗದ್ದಲದ ಮೇಲೆ ಕೇಳಿಸಿಕೊಳ್ಳುವಷ್ಟು ಸ್ಪಷ್ಟವಾಗಿ. ಮಾವ ಕೋಪದಿಂದ ನೋಡಿದ. “ಏಕೆ? ಶಿಲ್ಪಾ ಅಲ್ಲಿ ಒಬ್ಬಳೇ—” “ಅವಳು ಒಳಗಿದ್ದಾಳೆ.” ಒಂದು ವಾಕ್ಯ. ಆದರೂ ಸಾಕಾಯಿತು. ವಾಣಿ ಏರಿದ ಮೇಲೆ ಮಾತ್ರ ಅವನು ಒಳಗೆ ಹತ್ತಿದ. ಅವನು ಮುಟ್ಟಲಿಲ್ಲ; ಆದರೆ ಬಸ್ ಕದಿಯುವಷ್ಟರಲ್ಲಿ ಅವಳ ಭುಜದ ಬಳಿ ಅವನ ಕೈ ಕಂಬದ ಮೇಲೆ ಬಂದಿದ್ದು, ಇತರರ ತುಳಕಾಟ ಅವಳಿಗೆ ತಾಗದೇ ಉಳಿಯುವಷ್ಟು ಜಾಗವನ್ನು ಅವನೇ ಹಿಡಿದುಕೊಂಡಿದ್ದ.

ಆ ಸಂಜೆಗೆ ಮನೆಯ ಡೈನಿಂಗ್ ಟೇಬಲ್ ಬಳಿ ವಿಷಯ ಸಿಡಿಯಿತು. ಮದುವೆ ಖರ್ಚಿನ ಬಗ್ಗೆ ಮಾವ ಕಾಗದಗಳನ್ನು ಹಾಸಿದ. “ಈ ಚಿನ್ನದ ಬಿಲ್ ಯಾರು ಮಿಕ್ಸ್ ಮಾಡಿದ್ದಾರೆ? ಹೊರಗಿನವರ ಕೈಗೆ ಇಷ್ಟು ಕೊಡೋದಿಲ್ಲ ಅಂದ್ರೆ ಹೇಳಿದ್ವಲ್ಲ.” ಹೊರಗಿನವಳು. ಪದ ಸಣ್ಣದಾಗಿತ್ತು, ಪರಿಣಾಮ ದೊಡ್ಡದು. ವಾಣಿ ಕುಳಿತಿದ್ದ ಕುರ್ಚಿಯಿಂದಲೇ ಎದ್ದು ನಿಲ್ಲಬೇಕೆಂದಿತು. ಶಿಲ್ಪಾ ಮುಖ ತಿರುವಿದಳು; ವಿರೋಧಿಸುವ ಮನಸ್ಸೇ ಇರಲಿಲ್ಲ. “ನಾನು ನೋಡ್ಕೊಳ್ತೀನಿ ಅಪ್ಪ,” ಅಂದಳು ಮಾತ್ರ. ವಾಣಿ ಕಾಗದಗಳನ್ನು ಒಟ್ಟುಗೂಡಿಸಿ ಬದಿಗೆ ಸರಿಯಲು ಮುಂದಾದಳು.

ಆಗ ನಿರಂಜನ ತನ್ನ ಕೀಗಳನ್ನು ಮೇಜಿನ ಮೇಲೆ ಒತ್ತಿ ಬಿಟ್ಟ. ಶಬ್ದ ಕಟುವಾಗಿರಲಿಲ್ಲ, ಆದರೆ ಎಲ್ಲರ ಕಣ್ಣು ಅತ್ತ ತಿರುಗಿದವು. “ಹೊರಗಿನವಳ ಕೈಗೆ ಕೊಡೋದಿಲ್ಲ ಅಂದ್ರೆ, ಮನೆಯ ಕೆಲಸಕ್ಕೆ ದಿನವಿಡೀ ಅವಳ ಕೈ ಯಾಕೆ ಬೇಕು?” ಯಾರೂ ಉತ್ತರಿಸಲಿಲ್ಲ. ಅವನು ವಾಣಿಯ ಮುಂದೆ ಇದ್ದ ಲೆಕ್ಕದ ಪುಸ್ತಕವನ್ನು ಎತ್ತಿ ತನ್ನ ಪಕ್ಕಕ್ಕೆ ಅಲ್ಲ, ಅವಳ ಪಕ್ಕಕ್ಕೇ ಮುಂದೂಡಿದ. “ಇವತ್ತು ಇಂದಿನಿಂದ ಲೆಕ್ಕ ವಾಣಿ ಬಳಿ ಇರುತ್ತದೆ. ಯಾರಿಗಾದರೂ ನೋಡುವುದಿದ್ದರೆ ಅವಳನ್ನೇ ಕೇಳಿ.” ಮಾವ ಕೋಪದಿಂದ, “ನೀನು ಮಿತಿ ಮೀರ್ತಿದ್ದೀಯ,” ಎಂದ. ನಿರಂಜನ ಕುಳಿತ ಜಾಗದಿಂದಲೇ ತಣ್ಣಗೆ ಹೇಳಿದ, “ಮಿತಿ ಯಾರಿಗೆ ಇದೆ ಅಂತ ಮೊದಲು ತೀರ್ಮಾನಿಸೋಣ.” ಅವನು ಅವಳ ಪರವಾಗಿ ಹಕ್ಕು ಘೋಷಿಸಲಿಲ್ಲ; ಆದರೆ ಯಾರಿಗೆ ಜಾಗ ಕೊಡಬೇಕು ಎಂಬುದನ್ನು ಬದಲಾಯಿಸಿದ. ವಾಣಿ ಮತ್ತೆ ಕುಳಿತುಕೊಳ್ಳಲಿಲ್ಲ. ನಿಂತಿದ್ದ ಜಾಗದಲ್ಲೇ ಪುಸ್ತಕವನ್ನು ತೆಗೆದುಕೊಂಡಳು. ಆ ಕ್ಷಣದಿಂದ ಎಲ್ಲರೂ ಅವಳನ್ನು ನೋಡಿದ ರೀತಿಯು ಬದಲಾಗಿತ್ತು—ಸ್ವೀಕಾರದಿಂದಲ್ಲ, ಅಪಾಯದಿಂದ.

ರಾತ್ರಿ ಪಾತ್ರೆ ತೊಳೆಯುವ ಶಬ್ದ ಮುಗಿದ ಮೇಲೆ ಶಿಲ್ಪಾ ಅವಳ ಕೊಠಡಿ ಬಾಗಿಲ ಬಳಿ ಬಂದಳು. “ನೀನು ಕೂಡ ಇಷ್ಟು ಗಂಭೀರ ಮಾಡ್ಕೊಳ್ಳ್ಬೇಡ. ಅವನಿಗೆ ಕೆಲವೊಮ್ಮೆ ಹಠ ಬರುತ್ತೆ. ಅದರಿಂದ ಅರ್ಥ ಬೇರೆ ಮಾಡ್ಕೋಬೇಡ.” ವಾಣಿ ಮಂಚದ ಮೇಲೆ ಇಟ್ಟಿದ್ದ ಯೂನಿಫಾರ್ಮ್ ಮುದುಡಿಸುತ್ತಿದ್ದಳು. “ನಾನು ಏನೂ ಮಾಡ್ಲಿಲ್ಲ.” “ಮಾಡ್ಲಿಲ್ಲ ಅಂದರೆ ಮಾಡಿಸ್ಬೇಡ. ನಾಳೆ ಹೂದಾನಿ ತರೋಕೆ ಅವನ ಜೊತೆ ಹೋಗ್ಬೇಡ. ಮಾವ ಕೇಳಿದ್ರು.” ಅಷ್ಟರಲ್ಲಿ ವಿಷಯ ಸ್ಪಷ್ಟವಾಯಿತು. ಮನೆಯವರು ಅವಳ ಕೆಲಸ ಬೇಕು; ಅವಳ ಹತ್ತಿರ ನಿಂತಿರುವ ನೆರಳು ಬೇಡ. “ಸರಿ,” ಅಂದಳು ವಾಣಿ. ಅವಳ ಧ್ವನಿಯಲ್ಲಿ ಒಪ್ಪಿಗೆ ಇತ್ತು, ಅವಮಾನವೂ ಇತ್ತು.

ಮರುದಿನ ಬೆಳಗ್ಗೆ ನಿರಂಜನ ಸ್ವತಃ ಬಾಗಿಲ ಹೊರಗೆ ನಿಂತಿದ್ದ. ಕೈಯಲ್ಲಿ ಬೈಕ್ ಕೀ, ಮುಖದಲ್ಲಿ ನಿದ್ದೆ ಇಲ್ಲ. “ಮಾವ ಹೂದಾನಿ ಅಂಗಡಿಗೆ ಬರಮ್ಮಂದರು,” ಎಂದನು. “ನನ್ನನ್ನು ಬೇಡ ಅಂದಿದ್ದಾರೆ,” ವಾಣಿ ಹೇಳಿದಳು. “ಗೊತ್ತು.” “ಆಗ?” “ನಾನು ಒಬ್ಬನೇ ಹೋಗ್ತೀನಿ.” ಅವನು ತಿರುಗಲಿಲ್ಲ. ಬಾಗಿಲಂಚಿನ ಹೊರಗೆ ನಿಂತುಕೊಂಡೇ, ಒಳಗೆ ಪಾದವಿಡದೆ, ಅವಳನ್ನು ನೋಡುವುದನ್ನೂ ಕಡಿಮೆ ಮಾಡಿದ. ಅದೇ ಮೊದಲು ಅವನು ಒಪ್ಪಿಕೊಂಡ ಹಿಂಜರಿಕೆ. ವಾಣಿ ಅದನ್ನೇ ಹೆಚ್ಚು ತಾಳಲಾರದೆ, “ನೀವು ಎಲ್ಲದರಲ್ಲೂ ಹೀಗೇ ಮಾಡ್ಬೇಡಿ,” ಎಂದಳು. “ಹೇಗೆ?” “ನನ್ನನ್ನು ಯಾರೂ ಕಾಣದ ಜಾಗದಲ್ಲಿ ನೀವು ಮಾತ್ರ ಕಾಣಿಸಿದಂತೆ.” ಅವನ ತುಟಿ ಬಿಗಿಯಿತು. “ಅವರು ಕಾಣ್ತಿಲ್ಲ ಅಂತ ನಾನೂ ಕಾಣದೇ ಇರೋದೇ ಒಳ್ಳೆಯದೇ?” “ಒಳ್ಳೆಯದು.” ಈ ಪದ ಅವಳ ಬಾಯಿಂದ ಬಂದು ಬಾಗಿಲಿನ ಮಧ್ಯೆ ಕಠಿಣವಾಗಿ ನಿಂತಿತು. ಅವನು ತಲೆಯಾಡಿಸಿದ. “ಸರಿ.” ಹೀಗೆ ಹೇಳಿ ಮೊದಲ ಬಾರಿಗೆ ಪ್ರಶ್ನೆಯಿಲ್ಲದೆ ಹಿಂದಕ್ಕೆ ಸರಿದ.

ಆ ದಿನದಿಂದ ಮೂರು ದಿನ ಮನೆ ನಿಯಮ ಕಟ್ಟುನಿಟ್ಟಾಯಿತು. ಕೆಲಸ ಇದ್ದರೂ ಅವನು ವಾಣಿಗೆ ನೇರವಾಗಿ ಮಾತಾಡಲಿಲ್ಲ. ಏನಾದರೂ ಬೇಕಾದರೆ ಅಕ್ಕ ಮೂಲಕ, ಮಾವ ಮೂಲಕ. ಅಡುಗೆಮನೆಯ ಪ್ರವೇಶದಲ್ಲಿ ಇಬ್ಬರೂ ಒಟ್ಟಿಗೆ ಬಂದರೆ ಒಬ್ಬರು ಹಿಂತಿರುಗುತ್ತಿದ್ದರು. ಹಾಲ್‌ನಲ್ಲಿ ಕುರ್ಚಿ ಖಾಲಿ ಇದ್ದರೂ ಅವನು ಇನ್ನೊಂದರಲ್ಲಿ ಕುಳಿತುಕೊಳ್ಳುತ್ತಿದ್ದ. ಒಪ್ಪಿಕೊಂಡ ದೂರ ಕೆಲವೊಮ್ಮೆ ಹಿಂಬಾಲಿಸುವ ಹಠಕ್ಕಿಂತ ಹೆಚ್ಚು ಕಹಿ. ವಾಣಿ ಉಸಿರಾಡಲು ಜಾಗ ಸಿಕ್ಕಂತೆಯೂ, ಅದೇ ಜಾಗ ಚಳಿ ಹಿಡಿದಂತೆಯೂ ಅನಿಸಿತು. ಅವನು ಮಿತಿಗೆ ಬಂದು ನಿಂತ ಮೇಲೆ ಮಾತ್ರ ಅವಳು ಆ ಮಿತಿಯ ತಾಪಮಾನ ತಿಳಿದುಕೊಂಡಳು.

ನಾಲ್ಕನೇ ದಿನ ರಾತ್ರಿ, ಮದುವೆ ಮನೆಗೆ ಬಂದ ಅತಿಥಿಗಳ ಗದ್ದಲ ತಡವಾಗಿ ಸಡಿಲಿಸಿತು. ವಿದ್ಯುತ್ ಹೋಗಿ ಮತ್ತೆ ಬಂದು, ಕಾರಿಡಾರ್‌ನಲ್ಲಿ ಮಬ್ಬಾದ ಬಲ್ಬ್ ಬೆಳಕು ಮಾತ್ರ ಉಳಿಯಿತು. ವಾಣಿ ತನ್ನ ಕೊಠಡಿಗೆ ಲೆಕ್ಕ ಪುಸ್ತಕ, ಆಸ್ಪತ್ರೆಯ ಮುಂದಿನ ಪಾಳಿಯ ಐಡಿ ಕಾರ್ಡ್, ಅರ್ಧಮಡಚಿದ ಔಷಧಿ ಬಿಲ್—all ಒಂದೇ ಗುಚ್ಚದಲ್ಲಿ ಹಿಡಿದು ಹತ್ತಿದಳು. ಬಾಗಿಲು ತಲುಪುವಷ್ಟರಲ್ಲಿ ಹಿಂದೆ ನಿಧಾನವಾದ ಹೆಜ್ಜೆ ಕೇಳಿಸಿತು. ಅವಳು ತಿರುಗಿದಾಗ ನಿರಂಜನ ನಿಂತಿದ್ದ. ತುಂಬ ಹತ್ತಿರವಲ್ಲ. ಸಾಕಷ್ಟು ಹತ್ತಿರ.

“ಮಾವ ಔಷಧಿ ಬಿಲ್ ಬೇಕಂತೆ,” ಎಂದು ಅವನು ಹೇಳಿದ. ಸುಳ್ಳು. ಈ ಹೊತ್ತಿಗೆ ಯಾರಿಗೂ ಬಿಲ್ ಬೇಕಾಗುವುದಿಲ್ಲ. ವಾಣಿಗೂ ಗೊತ್ತು. ಆದರೂ ಅವಳು ಪುಸ್ತಕದಿಂದ ಕಾಗದವನ್ನು ಹೊರತೆಗೆದಳು. ಬಾಗಿಲು ಅರ್ಧ ತೆರೆದಿತ್ತು; ಒಳಗೆ ಬೆಳಕು ಇಳಕಾಗಿ ಹರಿದು, ಹೊರದಾರಿಯ ಕತ್ತಲಿಗೆ ಒಂದು ಕಡ್ಡಿಯಂತೆ ನಿಂತಿತ್ತು. ಅವನು ಕೈ ಚಾಚಿದ. ಅವಳ ಕೈಯಲ್ಲಿದ್ದ ಬಿಲ್ ಸರಿಯಾಗಿ ಅವನ ಬೆರಳಿಗೆ ತಲುಪಲು ಒಂದಿಷ್ಟು ಮುಂದೆ ಬರಬೇಕಾಗಿತ್ತು. ಆಷ್ಟು ಮುಂದೆ ಬಂದರೆ ಅವನು ಬಾಗಿಲಂಚಿನೊಳಗಿನ ನೆರಳಿಗೆ ಸೇರುತ್ತಾನೆ. ಯಾರೂ ನೋಡದಿರಬಹುದು. ಆದರೆ ಮನೆಯ ಮಿತಿಗಳು ನೋಡುತ್ತವೆ.

ವಾಣಿ ಕಾಗದವನ್ನು ಚಾಚಿದಳು. ಅವನು ಇನ್ನೂ ಹತ್ತಿರ ಬಂದುಕೊಂಡ. ಅವರ ನಡುವೆ ಕಾಗದದ ತೆಳುವಷ್ಟೇ ದೂರ ಉಳಿಯಿತು. ಅವನ ಉಸಿರಿನ ಬಿಸಿ ಅವಳ ಕನ್ನದ ಬಳಿ ತಾಗದಷ್ಟು ಹತ್ತಿರ ನಿಂತಿತ್ತು. “ನೀನು ಹೇಳಿದ ಹಾಗೆ ನಿಂತಿದ್ದೇನೆ,” ಎಂದನು ಬಹಳ ನಿಧಾನವಾಗಿ. “ಆದ್ರೆ ಇದನ್ನೂ ಮಾಡ್ಬೇಡ ಅಂದ್ರೆ—” ಉಳಿದ ಮಾತನ್ನು ಅವನು ಮುಗಿಸಲಿಲ್ಲ. ಮುಗಿಸಿದರೆ ಅದು ಬೇಡಿಕೆಯ ರೂಪ ತಾಳುತ್ತಿತ್ತು. ವಾಣಿ ಮೊದಲ ಬಾರಿಗೆ ಅವನು ತಡೆಯುತ್ತಿರುವ ಶಬ್ದದ ತೂಕ ಕೇಳಿದಳು.

ಕೆಳಗಡೆ ಯಾರೋ ಉಕ್ಕಿನ ಪಾತ್ರೆ ಇಳಿಸಿದ ಶಬ್ದ ಕೇಳಿಸಿತು. ಇಬ್ಬರೂ ಕದಲಲಿಲ್ಲ. ಅವನು ಬಾಗಿಲು ದಾಟಲಿಲ್ಲ. ಅವಳು ಕಾಗದವನ್ನು ಬಿಡಲಿಲ್ಲ. ಅವರ ನಡುವಿನ ಆ ನರಳುವ ಅಂತರವೇ ಆ ರಾತ್ರಿ ತುಂಬ ಹೆಚ್ಚು ನಿಜವಾಗಿತ್ತು. ವಾಣಿ ಅವನ ಕಣ್ಣುಗಳನ್ನು ನೋಡಿದಳು; ಪ್ರಶ್ನೆ ಇಲ್ಲ, ಒತ್ತಾಯ ಇಲ್ಲ, ಆದರೆ ಅವಳಿಂದಲೇ ತೀರ್ಮಾನ ಬರಬೇಕೆಂಬ ಸ್ಥಿರತೆ. ಅದೇ ಅವಳಿಗೆ ಬೇಸರವೂ, ನಿರಾಳತೆಯೂ ತಂದಿತು. ಇವತ್ತಿಗೂ ಯಾರಾದರೂ ಅವಳ ಪರವಾಗಿ ಜಾಗ ಹಿಡಿದಿದ್ದರು; ಈ ಕ್ಷಣ ಮಾತ್ರ ಅವಳ ಜಾಗವನ್ನು ಅವಳಿಗೇ ಹಿಂದಿರುಗಿಸುತ್ತಿದ್ದ.

ಅವಳು ಬಿಲ್ ಅನ್ನು ಇನ್ನೂ ಒಂದು ಅಂಗುಲ ಮುಂದಕ್ಕೆ ತಳ್ಳಿದಳು. ಅವನ ಬೆರಳು ಕಾಗದದ ಅಂಚನ್ನು ಹಿಡಿದವು. ಹಿಡಿಯುವಷ್ಟರಲ್ಲಿ ಅವನ ಕೈಮೇಲು ಅವಳ ಮಣಿಕಟ್ಟಿಗೆ ತಾಗಲಿಲ್ಲ; ಆದರೆ ತಾಗುವ ಮೊದಲಿನ ಮೃದು ಬೆದರಿಕೆ ಅಲ್ಲೇ ಉಳಿಯಿತು. ಅವನು ಮತ್ತೊಂದು ಹೆಜ್ಜೆ ಹಾಕಿದ್ದರೆ ಬಾಗಿಲು ದಾಟುತ್ತಿದ್ದ. ಅವಳು ಒಂದೇ ಬಾರಿ ಪಕ್ಕಕ್ಕೆ ಸರಿದಿದ್ದರೆ ಅವನಿಗೆ ಜಾಗ ಸಿಗುತ್ತಿತ್ತು. ಯಾರೂ ಚಲಿಸಲಿಲ್ಲ. ಆ ನಿಲ್ಲುವಿಕೆಯಲ್ಲಿ ಅವನ ಎಲ್ಲಾ ಹಿಂದಿನ ಅಸಭ್ಯ ಧೈರ್ಯ ಕರಗಿಹೋಗಿ, ವಿಚಿತ್ರವಾಗಿ ಅವನನ್ನೇ ಹೆಚ್ಚಾಗಿ ಅಪಾಯಕರನನ್ನಾಗಿಸಿತು.

“ನಿರಂಜನ,” ಎಂದು ವಾಣಿ ಮೊದಲು ಹೆಸರಿನಿಂದ ಕರೆದಳು. ಅವನು ತಕ್ಷಣ ದೃಷ್ಟಿ ಎತ್ತಿದ. ಅವಳು ಬಾಗಿಲನ್ನು ಇನ್ನೂ ಸ್ವಲ್ಪ ತೆರೆದುಬಿಡಬಹುದು ಎಂಬುದನ್ನೂ, ಅದೇ ಹೊತ್ತಿಗೆ ಮುಚ್ಚಬಹುದು ಎಂಬುದನ್ನೂ ಅವನು ಅರ್ಥಮಾಡಿಕೊಂಡಿರುವ ಮೌನ. ವಾಣಿಯ ಬೆರಳು ಇನ್ನೂ ಕಾಗದದ ಮೇಲೆ ಇತ್ತು. ನಂತರ ಅವಳು ಕಾಗದವನ್ನು ಸಂಪೂರ್ಣವಾಗಿ ಅವನ ಕೈಗೆ ಕೊಟ್ಟಳು—ಅದೊಂದೇ ಅವನು ಕೇಳಿದ್ದ ಕೊನೆಯ ಅನುಮತಿ. ಮುಂದಿನ ಕ್ಷಣ ಅವಳು ತನ್ನ ದೇಹವನ್ನು ಅರೆ ಹೆಜ್ಜೆ ಮುಂದೆ ತಂದಳು. ಅಷ್ಟು ಮಾತ್ರ. ಅವರ ನಡುವೆ ಗಾಳಿ ತೆಳ್ಳಗಾಯಿತು. ಅವನ ಅಂಗಿಯ ಮುಗುಚಿನ ಬಳಿ ಅವಳ ಉಸಿರೇ ತಾಗಿದಂತೆ ಆಯಿತು. ಬಾಗಿಲಿನ ಮರದ ಅಂಚು ಅವಳ ಭುಜಕ್ಕೆ, ಅವನ ಭುಜಕ್ಕೆ ಬೇರೆ ಬೇರೆ ಪಕ್ಷಗಳಂತೆ ನಿಂತಿತ್ತು. ಒಂದು ಕ್ಷಣಕ್ಕೇ ಅವಳು ಅವನನ್ನು ಒಳಗೆಳೆದುಕೊಳ್ಳಬಹುದು ಎಂಬ ನಿಜ ಅವಳೊಳಗೆ ಮಿಂಚಿದಿತು.

ಅದೇ ಕ್ಷಣದಲ್ಲಿ ವಾಣಿ ನಿಂತಳು. ಮುಂದೆ ಅಲ್ಲ, ಒಳಗೆ ಅಲ್ಲ. ಅವನ ದಾರಿಗೆ ಜಾಗ ಕೊಡದ ಆ ಅರ್ಧ ಹೆಜ್ಜೆಯಲ್ಲೇ ಅವಳು ಸ್ಥಿರಳಾದಳು. “ಇಲ್ಲಿ ಸಾಕು,” ಅಂದಳು. ಧ್ವನಿ ಎತ್ತರವಾಗಿರಲಿಲ್ಲ; ಆದೇಶವೇ ಆಗಿತ್ತು. ಅವನ ಕೈಯಲ್ಲಿ ಬಿಲ್, ಬಾಗಿಲಿನ ಹೊರಗೆ ಪಾದ, ಒಳಗೆ ಬಾರದ ಮೌನ. ಅವಳು ಬಾಗಿಲಿನ ಅಂಚಿನಿಂದ ಕೈ ತೆಗೆದಿಲ್ಲ. ಜಾಗವನ್ನು ತೆರೆದವಳೂ ಅವಳೆ, ಮುಚ್ಚಿದವಳೂ ಅವಳೆ.

ಅವಳು ತನ್ನ ಸ್ಲೀವ್‌ನ ಅಂಚನ್ನು ಬೆರಳಲ್ಲಿ ಮಡಚಿಕೊಂಡಳು; ಕ್ಷಣಕಾಲ ಮುಂಚೆ ಅವನ ಅಂಗಿಯ ಬಟ್ಟೆಗೆ ಆಗಲಿದ್ದ ಆ ನಿಶ್ಶಬ್ದ ಸವರಾಟ ಕೇವಲ ಗಾಳಿಯಲ್ಲಿ ಕತ್ತರಿಸಿ ನಿಂತಿತು. ಬಾಗಿಲಂಚಿನ ನಡುವೆ ಅರ್ಧ ಹೆಜ್ಜೆ ಅಂತರ ಹಾಗೇ ಉಳಿಯಿತು.