ಅವನ ಕ್ಷಮೆ ನನ್ನನ್ನು ತಪ್ಪಿಸಿತು

“ಅಲ್ಲಿ ಇಡು, ಒಳಗೆ ಅಲ್ಲ,” ಎಂದು ವಿನುತಾ ಅತ್ತೆ ಬಾಗಿಲಲ್ಲೇ ಕೈ ತೋರಿಸಿದಳು. ನಂದಿತಾಳ ಕೈಯಲ್ಲಿದ್ದ ಊಟದ ಡಬ್ಬಿ, ನೀರಿನ ಬಾಟಲಿ, ಮೆಟ್ರೋ ಕಾರ್ಡ್ ಜೋಡಿಸಿದ್ದ ಚೀಲ—all ಒಂದೇ ಬಾರಿ ಜಾರಿಬೀಳುವಂತೆ ಆಯಿತು. ಹಾಲ್ ಈಗಾಗಲೇ ಜನರಿಂದ ತುಂಬಿತ್ತು; ಪ್ಲಾಸ್ಟಿಕ್ ಕುರ್ಚಿಗಳ ನಡುವೆ ನಿಂತವರ ಮೊಣಕಾಲು, ಸೀರೆ ಪಲ್ಲು, ಉಕ್ಕಿನ ತಟ್ಟೆಗಳ ಗುದ್ದಾಟ. ಆ ಗೋಜಿನಲ್ಲಿ ಅತ್ತೆ ಆಕೆಗೆ ಕೊಟ್ಟ ಜಾಗ ಬಾಗಿಲಿನ ಅಂಚು—ಒಳಗೇ ಇಲ್ಲ, ಹೊರಗೇ ಇಲ್ಲ.

“ನೀನು ಸ್ವಲ್ಪ ಸಹಾಯ ಮಾಡು, ಮಗಳು,” ಅತ್ತೆ ಮುಂದುವರಿಸಿದಳು, ಧ್ವನಿಯಲ್ಲಿ ಒತ್ತಾಯಕ್ಕಿಂತ ಸ್ಥಾನ ತೋರಿಸುವ ಚಳಿ ಹೆಚ್ಚು. “ನಮ್ಮ ಮನೆಯವರೇ. ನೀನು ಹೊರಗಿನವಳೇನೂ ಅಲ್ಲ… ಆದರೆ ಈಗ ಮಾತುಕತೆ ನಡೆಯುತ್ತಿದೆ. ಅರ್ಥ ಮಾಡಿಕೊಂಡ್ಕೋ.”

ಆ ‘ಹೊರಗಿನವಳೇನೂ ಅಲ್ಲ’ ಅನ್ನೋ ಪದವೇ ಎಲುಬಿಗೆ ಅಂಟಿದ ಹಳೆಯ ಮುಳ್ಳಿನಂತೆ ಚುಚ್ಚಿತು. ಬಂಧು-ಬಳಗಕ್ಕೆ ತಿಳಿದಿರುವ ಸಂಬಂಧ ಎಂದರೆ ಒಮ್ಮೆ ಈ ಮನೆಯಲ್ಲಿ ಆಕೆಗೆ ಹೆಸರಿಲ್ಲದೇ ಜಾಗ ಸಿಗುತ್ತಿತ್ತು; ಈಗ ಅದೇ ಪರಿಚಯ ಸೇವೆಗೆ ಮಾತ್ರ ಉಳಿದಿತ್ತು. ಮೆಟ್ರೋದಿಂದ ನೇರವಾಗಿ ಬಂದಿದ್ದರಿಂದ ಕೈಗೆ ಚೀಲದ ಪಟ್ಟೆ ಕಚ್ಚಿಕೊಂಡಿತ್ತು, ಉದ್ದ ಶಿಫ್ಟ್ ಮುಗಿಸಿ ಬಂದ ಖಾಲಿತನ ಇನ್ನೂ ಭುಜಗಳಲ್ಲಿ ಬಿದ್ದೇ ಇತ್ತು. ಹಾಲ್‌ನ ಬದಿಯ ಸಣ್ಣ ಕೌಂಟರ್ ಅಂಚಿನಲ್ಲಿ ಕಪ್‌ಗಳು, ಚಮಚ, ತೆರೆದ ಸಕ್ಕರೆ ಡಬ್ಬಿ, ಅರ್ಧ ತಿಂದ ಮೈಸೂರುಪಾಕ್ ಪೇಪರ್—all ಒತ್ತಿಕೊಂಡು ಕಿಕ್ಕಿರಿದಿದ್ದವು. ಅದೇ ಅಂಚಿನಲ್ಲೇ ಅತ್ತೆ ಆಕೆಯ ಡಬ್ಬಿಯನ್ನು ತಳ್ಳಿಬಿಟ್ಟು, “ಇವತ್ತು ನಿನ್ನ ಅಕ್ಷಯ್‌ಗಿಂತ ದೊಡ್ಡ ಕೆಲಸ ಇಲ್ಲ, ನೋಡು,” ಎಂದಳು.

ನಂದಿತಾ ಮುಖ ಎತ್ತುವಷ್ಟರಲ್ಲಿ ಅವನು ಒಳಗಿಂದ ಬಂದ. ಕ್ರೀಮ್ ಕುರ್ಥಾ, ಕೈಗೆ ಗಡಿಯಾರ, ಮುಖಕ್ಕೆ ಕುಟುಂಬದ ಕಾರ್ಯಕ್ರಮಗಳಲ್ಲಿ ಮಾತ್ರ ಬರುವ ಆ ಅಭ್ಯಾಸದ ಮೃದುವು. ಆದರೆ ಮೊದಲ ಮಾತೇ ಹಳೆಯ ಅಧಿಕಾರದಿಂದ ಬಿತ್ತು. “ನಂದಿತಾ, ನೀನು ಕಿಚನ್ ಸೈಡ್ ನೋಡ್ಕೋ. ಇಲ್ಲಿ ಕುಳಿತುಕೊಳ್ಳೋ ಜನ ಹೆಚ್ಚು. ಮಾಮಿ, ಇವಳಿಗೆ ಹೇಳಿ ಚಹಾ ಎರಡನೇ ಸುತ್ತು ಬೇಗ ಹಾಕಲಿ.”

ಇವಳು. ಅವನ ಬಾಯಲ್ಲಿ ತನ್ನ ಹೆಸರು ಎರಡನೇ ಕ್ಷಣಕ್ಕೆ ಹಾಳಾಗಿ ಹೋಗಿತ್ತು. ಒಂದು ಹುಡುಗ ಮೊಬೈಲ್‌ನಲ್ಲಿ ವಿಡಿಯೋ ತೆಗೆದುಕೊಳ್ಳುತ್ತಿದ್ದ; ಇನ್ನೊಬ್ಬ ತಾತನವರು ಕುರ್ಚಿ ಸರಿಸಿ ಅಕ್ಷಯ್ ಪಕ್ಕದ ಜಾಗ ಬಿಡುತ್ತಿದ್ದರು. ಆ ಜಾಗ ಒಮ್ಮೆ ನಂದಿತಾಕೆ ಸಹಜವಾಗಿ ಮೀಸಲಿದ್ದದ್ದು. ಈಗ ಅದೇ ಜಾಗದತ್ತ ನೋಡಿದಷ್ಟರಲ್ಲಿ ವಿನುತಾ ಅತ್ತೆ ಮುಂಚೆ ಬಂದು, “ಇಲ್ಲಿ ರಾಹುಲ್ ಕುಳಿತುಕೊಳ್ಳ್ತಾನೆ, ಅವನು ವರಪಕ್ಷದವರ ಲಿಸ್ಟ್ ನೋಡ್ತಾನೆ,” ಎಂದು ಕುರ್ಚಿಗೆ ಕೈ ಇಟ್ಟಳು.

ನಂದಿತಾ ಏನೂ ಹೇಳಲಿಲ್ಲ. ಡಬ್ಬಿ ಕೌಂಟರ್ ಮೇಲೆ ಇಟ್ಟು ಮುಚ್ಚಳ ಸರಿ ಮಾಡಿತು. ಅವಳ ತಾಯಿಯ ಮಿಸ್ ಕಾಲ್ ಪರದೆ ಮೇಲೆ ಕಿಣುಕಿಣು ಮಾಡಿತು; ಉತ್ತರಿಸಲು ಆಗಲಿಲ್ಲ. ಅಷ್ಟರಲ್ಲಿ ಹೊರಗಿಂದ ಓಡಿಬಂದು ಒಬ್ಬ ಹುಡುಗಿ, “ಅಕ್ಷಯ್ ಅಣ್ಣಾ, ಸ್ಟೇಷನ್‌ನಿಂದ ದೇವರಾಜ್ ಮಾಮ ಬಂದಿದ್ದಾರೆ,” ಅಂದಳು. ದೇವರಾಜ್ ಮಾಮ—ಅಕ್ಷಯ್‌ನ ತಂದೆಯ ತಮ್ಮ, ಮಾತಿನ ಕಚ್ಚು ಸಕ್ಕರೆ ಇಲ್ಲದವ. ಹಾಲ್ ಒಳಗೆ ಸಣ್ಣ ಚಲನೆ ಆಯಿತು; ಅತ್ತೆ ಮುಖಕ್ಕೆ ತಕ್ಷಣ ಸಿಹಿತನ ಹಚ್ಚಿಕೊಂಡಳು.

ದೇವರಾಜ್ ಮಾಮ ಒಳಗೆ ಬಂದಾಗ ಬೆವರು ಒರೆಸಿಕೊಳ್ಳುತ್ತಿದ್ದರು. ರೈಲು ಪ್ರಯಾಣದ ಧೂಳು ಇನ್ನೂ ಅಂಗಿಯಲ್ಲಿ. ಕೈಯಲ್ಲಿ ಒತ್ತಿಹಿಡಿದ ಕಂದು ಲಕೋಟೆ. “ಯಾರಾದ್ರೂ ನೀರು ಕೊಡಿ,” ಎಂದವರು ಮೊದಲು ನಂದಿತಾಳತ್ತ ನೋಡಿದರು. “ಅಯ್ಯೋ, ನೀನಾ? ಇನ್ನೂ ಇವ್ರ ಮನೆ ಕೆಲಸವೇ?”

ಆ ಪ್ರಶ್ನೆ ಹಾಸ್ಯವಾಗಿ ಕೇಳಲಿಲ್ಲ. ಕತ್ತರಿ ಹಲ್ಲಿನ ಮಿಂಚು ಇದ್ದಿತು. ಹಾಲ್‌ನಲ್ಲಿ ಮಾತುಗಳು ಅರ್ಧಕ್ಕೇ ನಿಂತವು. ಅಕ್ಷಯ್ ತಕ್ಷಣ ನಗುವನ್ನು ತಂದ. “ಮಾಮ, ನಂದಿತಾ ನಮ್ಮ ಹಳೆಯ ಫ್ರೆಂಡ್. ಸಹಾಯಕ್ಕೆ ಬಂದಿದ್ದಾಳೆ.”

“ಫ್ರೆಂಡ್ ಅಂತ?” ದೇವರಾಜ್ ಮಾಮ ಲಕೋಟೆ ಚಾಚಿ, “ಆಗ ಇದನ್ನೇನು ಮಾಡೋದು? ರೈಲಲ್ಲಿ ಬರುವಾಗ ನಿನ್ನ ಅಮ್ಮ ಎಷ್ಟು ಬಾರಿ ಕರೆ ಮಾಡ್ದಳು ಗೊತ್ತಾ—‘ಇದು ಯಾರ ಕೈಗೂ ಕೊಡ್ಬೇಡಿ, ಅಕ್ಷಯ್‌ಗೆ ಮಾತ್ರ ಕೊಡಿ’ ಅಂತ. ನಾನು ಓದಲು ಬರಲ್ವಾ?” ಎಂದು ಹೇಳಿದರು.

ವಿನುತಾ ಅತ್ತೆ ಚಟ್ಕನೆ ಕೈ ಚಾಚಿದಳು. “ನನಗೆ ಕೊಡಿ, ನಾನು—”

“ಬೇಡ,” ಮಾಮ ಆಕೆಯ ಕೈ ತಪ್ಪಿಸಿದರು. “ಇದ್ರ ಮೇಲೆ ಹೆಸರು ಇದೆ.” ಅವರು ತಲೆ ತಗ್ಗಿಸಿ ಓದಿದಷ್ಟು ಜೋರಾಗಿ ಓದಿದರು. “ನಂದಿತಾ—ನಿನ್ನ ಅಮ್ಮ ಕೊಡಿಸಿದ ವೆಚ್ಚದ ಲೆಕ್ಕ. ಮದುವೆ ಮಾತು ಮುರಿದಾಗ ಮರಳಿ ಕೊಡಬೇಕೆಂದು ಉಳಿದದ್ದು.”

ಲಕೋಟೆಯ ಮುಖದ ಮೇಲೆ ನಂದಿತಾಳ ತಾಯಿಯ ಕೈಬರಹ. ಕಪ್ಪು ಮಿಶ್ರಣ ಸ್ವಲ್ಪ ಹರಿದಿತ್ತು. ದಿನಾಂಕ ಎರಡು ವರ್ಷ ಹಳೆಯದು. ಕೆಳಗೆ ಇನ್ನೊಂದು ಸಾಲು—‘ಅಕ್ಷಯ್ ಉದ್ಯೋಗ ಸ್ಥಿರವಾದ ಮೇಲೆ ಕೊಡುತ್ತೇನೆ ಎಂದದ್ದು.’

ಹಾಲ್‌ನ ಗಾಳಿ ಅಷ್ಟರಲ್ಲಿ ಬದಲಾಗಲಿಲ್ಲ; ಆದರೆ ಜನರ ಕಣ್ಣುಗಳ ದಿಕ್ಕು ಬದಲಾಗಿತು. ಅಕ್ಷಯ್ ಮೊದಲು ನಂದಿತಾಳತ್ತ ನೋಡಿದ, ಆಮೇಲೆ ಲಕೋಟೆ ಕಡೆ. ಅವನ ಗಂಟಲ ಮೇಲಿನ ಚರ್ಮ ನುಂಗುವಾಗ ಕದಲಿತು. “ಮಾಮ, ಇದು ಈಗ—”

“ಈಗ ಅಲ್ಲವೇ?” ದೇವರಾಜ್ ಮಾಮ ಶಬ್ದ ಕಡಿಮೆ ಮಾಡಲಿಲ್ಲ. “ಮನೆಯವರು ನೋಡಿ ಮಾತಾಡಿದ ಸಂಬಂಧ ಅಲ್ವಾ ಇದು? ಹುಡುಗಿಗೆ ಕೆಲಸ ಸಣ್ಣದು, ಮನೆ ಪರಿಸ್ಥಿತಿ ಸರಾಸರಿ ಅಂತಾ ಮುಂದೂಡಿ, ಹಣವನ್ನೂ ಹಿಡ್ಕೊಂಡು, ಮೇಲೆ ಇನ್ನೊಂದು ಕಡೆ ಮಾತು ನೋಡಿದ್ದೀರಾ. ಈಗ ಆ ಕಡೆ ಕಳಚಿದೆ ಅಂದ್ರೆ ಇವಳನ್ನು ಮತ್ತೆ ಕಿಚನ್‌ಗೆ ನಿಲ್ಲಿಸ್ತೀರಾ?”

ವಿನುತಾ ಅತ್ತೆ ಮುಖ ಕೆಂಪಾಯಿತು. “ನಿಮಗೆ ವಿಷಯ ಗೊತ್ತಿಲ್ಲ, ಅಣ್ಣಾ. ಆಗ ಪರಿಸ್ಥಿತಿ—”

“ಪರಿಸ್ಥಿತಿ ಗೊತ್ತು,” ಮಾಮ ಕತ್ತರಿಸಿದರು. “ಬೆಂಗಳೂರುದಲ್ಲಿ ಸೇವಾ ವಲಯದಲ್ಲಿ ಕೆಲಸ ಮಾಡೋ ಹುಡುಗಿ ಅಂದ್ರೆ ಕಡಿಮೆ ಅಂತ ನಿಮ್ಗೆ ಅನಿಸಿತ್ತು. ಬ್ಯಾಂಕ್ ಜಾಬ್ ಬೇಕಿತ್ತು. ನಿಮ್ಮ ಮಗನಿಗೆ ಆಯ್ಕೆ ಇದ್ದಂತೆ ವರ್ತಿಸಿದ್ದೀರಲ್ಲ.”

ಅದು ಅವನಿಂದಲೇ ಬರಬೇಕಿದ್ದ ವಾಕ್ಯ. ಆದರೆ ಬೇರೆ ಬಾಯಿಂದ ಹೊರಬಿದ್ದಾಗ ನಂದಿತಾಳೊಳಗಿನ ಏನೋ ಶಾಂತವಾಗಿ ಕುಳಿತಿತು. ನೋವು ಕಡಿಮೆಯಾಗಲಿಲ್ಲ; ಬದಲಾಗಿ ಅದು ಆಕಾರ ಪಡೆದಿತು. ತನ್ನ ಊಹೆ ತಪ್ಪಲ್ಲ, ತಪ್ಪು ತಿಳಿವು ಅಲ್ಲ, ಅವನ ಅಸಹಾಯಕತೆ ಅಲ್ಲ—ಸಚೇತನವಾದ ಆಯ್ಕೆ. ಲಕೋಟೆ ದೇವರಾಜ್ ಮಾಮನ ಕೈಯಿಂದ ಅಕ್ಷಯ್ ಕೈಗೆ ಹೋಗುವಷ್ಟರಲ್ಲಿ ಅವಳಿಗೆ ಅವನ ಸ್ಪಷ್ಟೀಕರಣ ಬೇಕಾಗಿರಲಿಲ್ಲ.

ಯಾರೂ ಆಕೆಯನ್ನು ಮತ್ತೆ ಚಹಾಕ್ಕೆ ಕರೆದಿಲ್ಲ. ಅತ್ತೆ ಮಾತ್ರ ಚಲನೆಯಲಿ ತಪ್ಪಿದವಳಂತೆ, “ನಂದಿತಾ, ನೀನು ಕುಳಿತುಕೋ…” ಎಂದಳು; ಆದರೆ ಕುರ್ಚಿ ಈಗಲೂ ಕೊಡಲಿಲ್ಲ. ರಾಹುಲ್ ಅಷ್ಟು ಹೊತ್ತಿಗೆ ಗೋಡೆಯ ಹತ್ತಿರ ನಿಂತಿದ್ದ ಜಾಗದಿಂದ ತನ್ನ ಕುರ್ಚಿ ಮುಂದಕ್ಕೆ ಒತ್ತಿದ. “ಅಕ್ಕಾ, ಇಲ್ಲಿ,” ಎಂದ. ಅವನ ಧ್ವನಿ ಜಾಸ್ತಿ ಅಲ್ಲ, ಆದರೆ ಕೇಳಿಸದಷ್ಟು ಚಿಕ್ಕದೂ ಅಲ್ಲ. ಅದೇ ಮೊದಲ ಬಾರಿಗೆ ಹಾಲ್‌ನಲ್ಲಿ ಯಾರಾದರೂ ನಂದಿತಾಳ ಕಡೆ ಸ್ಥಾನ ತಳ್ಳಿದ ಕ್ಷಣ.

ಅಕ್ಷಯ್ ಅವಳ ಹತ್ತಿರ ಬರಲು ನೋಡಿದ. “ಸ್ವಲ್ಪ ಹೊರಗೆ ಬರ್ತೀಯಾ?” ಅವನು ಕೇಳಿದ್ದು ತನ್ನ ಹಳೆಯ ಸ್ವರವಲ್ಲ. ಕಡಿದುಕೊಂಡು ಬಂದ ವಿನಯ ಅದರಲ್ಲಿ ಇತ್ತು. ನಂದಿತಾ ಕುರ್ಚಿಯಲ್ಲಿ ಕೂತಿರಲಿಲ್ಲ; ಕೈಯನ್ನೂ ಮುಂದಕ್ಕೆ ಹಾಕಲಿಲ್ಲ. “ನನಗೆ ಇಲ್ಲಿ ಕೆಲಸಿದೆ,” ಅಂದಳು. ಅದು ಸುಳ್ಳೇ ಸರಿ, ಆದರೆ ಇವತ್ತು ಮೊದಲ ಬಾರಿಗೆ ಅವಳ ಬಾಯಿಂದ ಬಂದ ಸುಳ್ಳು ಅವನ ಮಾತಿಗಿಂತ ಕಡಿಮೆ ಮಲಿನವಾಗಿರಲಿಲ್ಲ.

ಹೊರಗಿರುವ ಬಾಲ್ಕನಿಯಲ್ಲಿ ಹಿರಿಯರು ನಿಂತರು. ಒಳಗೆ ಮಕ್ಕಳು ಓಡಾಡಲು ಶುರುಮಾಡಿದರು. ಯಾವತ್ತೂ ಖಾಸಗಿ ಮಾತಿಗೆ ಜಾಗ ಕೊಡದ ಕುಟುಂಬದ ಹಾಲ್, ಇವತ್ತು ವಿಶೇಷವಾಗಿ ಗೋಡೆಗಳಿಗೂ ಕಿವಿ ಬೆಳೆಸಿಕೊಂಡಂತಿತ್ತು. ಅಕ್ಷಯ್ ಎರಡು ಬಾರಿ ಹತ್ತಿರ ಬಂದು ನಿಂತು ಹಿಂದುಗ್ಗಿದ. ಒಮ್ಮೆ ನೀರಿನ ಗ್ಲಾಸ್ ಹಿಡಿದು ಬಂದ, “ಕುಡಿಯುತ್ತೀಯಾ?” ಎಂದು ಕೇಳಿದ. ನಂದಿತಾ ತನ್ನ ಚೀಲದ ಬದಿಯಲ್ಲಿ ಇರುವ ಬಾಟಲಿಯನ್ನು ತೋರಿಸಿತು. ಮತ್ತೊಮ್ಮೆ ಅವಳ ತಾಯಿಗೆ ಕರೆ ಮಾಡೋಣವೆಂದು ಹೇಳಲು ತುಟಿ ತೆರೆದ; ಅತ್ತೆಯೊಬ್ಬಳು ಒಳಗಿಂದ “ಅಕ್ಷಯ್, ಫೋಟೋಗ್ರಾಫರ್ ಬಂದಿದ್ದಾರೆ” ಎಂದ ತಕ್ಷಣ ಅವನು ಅಲ್ಲಿ ಸಿಲುಕಿದವನಂತೆ ತಿರುಗಿ ಹೋಗಬೇಕಾಯಿತು.

ಆ ಮಧ್ಯಂತರದಲ್ಲಿ ನಂದಿತಾಳ ತಾಯಿ ಕರೆ ಮಾಡಿದಳು. ಅವಳು ಕಿಚನ್‌ಗೇ ಹತ್ತಿರದ ಗೋಡೆ ನೆರಳಲ್ಲಿ ಉತ್ತರಿಸಿದಳು. “ಏನಾಯ್ತು? ಕೊಟ್ಟ್ರಾ?” ತಾಯಿಯ ಧ್ವನಿ ಕಳವಳದಿಂದ ಒಣಗಿತ್ತು.

“ಇನ್ನೂ ಇಲ್ಲ,” ನಂದಿತಾ ಹೇಳಿದಳು.

“ಕೇಳ್ಬೇಡ. ತೆಗೆದುಕೊಂಡು ಬಾ ಅಷ್ಟೇ. ನಾನು ಆಗ ಕೊಟ್ಟದ್ದು ನಿನ್ನ ಮದುವೆಗೆ ಅಲ್ಲ; ನನ್ನ ಮುಖಕ್ಕೆ ಕೊಟ್ಟದ್ದು.” ಆ ಮಾತು ಕೇಳಿ ನಂದಿತಾ ಕಣ್ಣು ಮುಚ್ಚಿತು. ತಾಯಿಯ ಉಸಿರಿನ ಕಂಪನ ದೂರದ ಫೋನ್ ಲೈನಲ್ಲೂ ಕೇಳಿಸಿತು. “ಅವನು ಏನಾದ್ರೂ ಹೇಳಿದ್ರೆ—”

“ಹೇಳಬೇಕಾದದ್ದು ಬೇರೆ ಜಾಗದಲ್ಲಿ ಕೇಳಿಸಿಕೊಂಡಿದೆ,” ನಂದಿತಾ ಅಂದಳು. ಇನ್ನೇನು ಕೇಳಲಿಲ್ಲ.

ಸ್ವಲ್ಪ ಹೊತ್ತಿಗೆ ನಂತರ ಅಕ್ಷಯ್ ನಿಜವಾಗಿಯೇ ಖಾಸಗಿ ಜಾಗ ಕಂಡುಕೊಂಡನು—ಪೂರ್ಣ ಖಾಸಗಿ ಅಲ್ಲ, ಹಾಲ್‌ಗೆ ಸೇರುವ ಸಣ್ಣ ಮೆಟ್ಟಿಲಿನ ತಿರುವು. ಕೆಳಗೆ ಚಪ್ಪಲಿಗಳ ಗುಡ್ಡ, ಮೇಲಿಂದ ಹಳದಿ ದೀಪದ ಬೆಳಕು ತಿರಚಾಗಿ ಬೀಳುತ್ತಿತ್ತು. ಅಲ್ಲಿ ಜನರು ಹಾದುಹೋಗುತ್ತಿದ್ದರು; ಯಾರೂ ನಿಲ್ಲುತ್ತಿರಲಿಲ್ಲ. ಅವನು ಅಲ್ಲಿ ನಿಂತು, ಕೈಯಲ್ಲಿ ಆ ಕಂದು ಲಕೋಟೆ, ಇನ್ನೊಂದು ಕೈಯಲ್ಲಿ ಚಹಾ ಕಪ್. “ನಂದಿತಾ,” ಎಂದ. ಮೊದಲ ಬಾರಿ ಅವನು ಅವಳ ಹೆಸರನ್ನು ಪೂರ್ಣವಾಗಿ ಉಚ್ಚರಿಸಿದ.

ಅವಳು ಮೆಟ್ಟಿಲಿನ ಕೆಳಚಾವಣಿಯ ಅಂಚಿನಲ್ಲಿ ನಿಂತಳು; ಅಂತರ ಮೂರು ಹೆಜ್ಜೆ. ಅವನ ಕೈಯಲ್ಲಿದ್ದ ಕಪ್‌ನಿಂದ ಬಿಸಿ ಇನ್ನೂ ಏರುತ್ತಿತ್ತು. “ಆಗ… ನಾನು ಬೇರೆ ರೀತಿಯಲ್ಲಿ ಯೋಚಿಸಿದ್ದೆ,” ಎಂದವನು. “ಮನೆಯಲ್ಲಿ ಒತ್ತಡ ಇತ್ತು. ಕೆಲಸ, ಸ್ಟೇಟಸ್, ಸಾಲ—ಎಲ್ಲ ಗಜಿಬಿಜಿ. ನಿನಗೆ ನೇರವಾಗಿ ಹೇಳಬೇಕಿತ್ತು. ಹೇಳಲಿಲ್ಲ. ಅದು—”

ಅವಳು ಕೇಳುತ್ತಾ ನಿಂತಳು. ಕ್ಷಮೆ ಪದ ಇನ್ನೂ ಬಂದಿರಲಿಲ್ಲ; ಆದರೆ ಅದರ ನೆರಳು ಅವನ ಮುಖದ ಮೇಲೆ ಕಾಣುತ್ತಿತ್ತು. ಅವಳೊಳಗೆ ಏನೂ ಕರಗಲಿಲ್ಲ. ದೇವರಾಜ್ ಮಾಮ ಓದಿದ ಎರಡು ಸಾಲುಗಳು ಎಲ್ಲದಕ್ಕೂ ಸಾಕ್ಷಿ ಆಗಿ ನಿಂತಿದ್ದವು.

ಅಕ್ಷಯ್ ಕಪ್ ಕೌಂಟರ್ ಅಂಚಿಗೆ ಇಟ್ಟ. ಲಕೋಟೆ ಅವಳ ಕಡೆ ಚಾಚಿದ. “ಇದರಲ್ಲಿ ಹಣ ಇದೆ. ಅತ್ತಿಗೆಗೆ, ನಿನ್ನ ಅಮ್ಮಗೆ, ಆಗ ಉಳಿದಿದ್ದದ್ದು ಸಂಪೂರ್ಣ. ಜೊತೆ… ಚಿನ್ನದ ಸರ ಇದೆ. ನಿನ್ನ ಅಮ್ಮ ಕೊಟ್ಟದ್ದು. ನಮ್ಮ ಬಳಿ ಇರಬಾರದು. ನೀನು ತೆಗೆದುಕೋ.”

ಪೋರ್ಟಬಲ್, ಓದಲು ಸಾಧ್ಯ, ತೂಕ ಕಡಿಮೆ—ಆದರೂ ಅವನು ಎರಡು ವರ್ಷ ತಡಮಾಡಿದ್ದ ಎಲ್ಲದಕ್ಕೂ ಭಾರ ಅದರಲ್ಲಿ ತುಂಬಿಕೊಂಡಿತ್ತು. ಲಕೋಟೆಯ ಬಾಯಿ ಸ್ವಲ್ಪ ಎದ್ದು ಕಾಣುತ್ತಿತ್ತು; ಒಳಗೆ ಬ್ಯಾಂಕ್‌ನ ಹೊಸ ನೋಟುಗಳ ಚೌಕಾಕೃತಿ ತೋರಿಸುತ್ತಿತ್ತು. ಅವನು ಕೈ ಇನ್ನಷ್ಟು ಮುಂದಕ್ಕೆ ತಂದ. “ಪ್ಲೀಸ್. ಇದನ್ನಾದ್ರೂ—”

ನಂದಿತಾಳ ಕಣ್ಣು ಕಪ್ ಮೇಲೆ ಬಿತ್ತು. ಅದರ ಮೇಲಿನ ಸಣ್ಣ ಚಹಾ ಪದರ ಗಟ್ಟಿಯಾಗತೊಡಗಿತ್ತು. ಮೆಟ್ರೋ ಕಾರ್ಡ್‌ನ ಒಡೆದ ಅಂಚು ಅವಳ ಪರ್ಸ್ ಒಳಗಿಂದ ಬೆರಳಿಗೆ ತಾಗಿತು. ಅವಳು ಕೈ ಹೊರತೆಗೆದಿಲ್ಲ. “ನನ್ನ ಅಮ್ಮಗೆ ಕೊಡಬೇಕಾದ್ದು ನೀನು ತಡೆಯ್ದೆ,” ಅಂದಳು. ಧ್ವನಿ ಜಾಸ್ತಿಯಾಗಲಿಲ್ಲ; ಮೆಟ್ಟಿಲಿನಿಂದ ಹಾದುಹೋದ ಇಬ್ಬರಿಗೆ ಮಾತ್ರ ಕೇಳುವಷ್ಟು. “ಈಗ ನಾನು ತೆಗೆದುಕೊಂಡು ಹೋದರೆ, ಅದು ನನ್ನ ಕಡೆಯಿಂದ ಸಂಗ್ರಹಿಸಿದಂತಾಗುತ್ತದೆ.”

ಅಕ್ಷಯ್ ಮಂಕಾಯಿತು. “ಹಾಗಾದ್ರೆ ನಾನು ಸ್ವತಃ ಬರುತ್ತೇನೆ.”

“ಬೇಡ.” ಅವಳು ಅವನ ಕಣ್ಣಿಗೆ ನೇರವಾಗಿ ನೋಡಿದಳು. “ನಮ್ಮ ಮನೆ ಬಾಗಿಲು ನಿನಗೆ ದಾರಿ ಅಲ್ಲ. ಲಕೋಟೆ ಇದ್ದ ಜಾಗದಲ್ಲೇ ಇರು.”

ಅವನು ಇನ್ನೂ ಕೈ ಹಿಂಪಡೆಯಲಿಲ್ಲ. ಇದೇ ಅವನ ಕೊನೆಯ ಹಕ್ಕು—ಇದನ್ನಾದರೂ ಸ್ವೀಕರಿಸಿಸಿಕೊಳ್ಳುವ ಹಕ್ಕು—ಎನ್ನುವ ಹಠ ಬೆರಳಿನ ನರಗಳಲ್ಲಿ ಕಂಡಿತು. “ನಂದಿತಾ, ಒಂದು ಅವಕಾಶ—”

ಅವಳು ತಲೆಯಾಡಿಸಿತು. ಮಾತಿಗೆ ಅಲ್ಲ, ಆ ಕೈಗೆ. ಬಳಿಕ ತನ್ನ ಚೀಲವನ್ನು ಭುಜಕ್ಕೆ ಸರಿಸಿಕೊಂಡು ಮೆಟ್ಟಿಲಿನ ತಿರುವು ದಾಟಿ ಹಾಲ್ ಕಡೆ ನಡೆಯತೊಡಗಿದಳು. ಲಕೋಟೆ ಗಾಳಿಯಲ್ಲಿ ಅಚಲವಾಗಿಯೇ ಉಳಿಯಿತು; ಅವಳು ಅದರ ಹತ್ತಿರದಿಂದ ಹೋಗುವಾಗ ಸಹ ಬೆರಳು ತಾಗಲಿಲ್ಲ. ಹಾಲ್‌ಗೆ ಬಂದ ಮೇಲೆ ಕೌಂಟರ್ ಅಂಚಿನ ಬಳಿ ನಿಂತು ತನ್ನ ಡಬ್ಬಿ ತೆಗೆದುಕೊಂಡಳು. ಮುಚ್ಚಳದ ಮೇಲೆ ತಣ್ಣನೆಯ ಎಣ್ಣೆಯ ಮಿನುಗು. ಪಕ್ಕದಲ್ಲಿದ್ದ ಚಹಾ ಕಪ್ ಇನ್ನೂ ಮೆಟ್ಟಿಲಿನ ತಿರುವಿನ ಕೌಂಟರ್ ಮೇಲೆ ಬಿಟ್ಟದ್ದೇ.

ಯಾರಾದರೂ ತಡೆಯಬಹುದು, ಕರೆಯಬಹುದು ಎಂಬ ಸಾಧ್ಯತೆಯನ್ನು ಅವಳು ಬೆನ್ನಿಗೆ ಬಿಡುತ್ತಾ ಬಾಗಿಲಿನತ್ತ ನಡೆಯಿತು. ವಿನುತಾ ಅತ್ತೆ ದಾರಿ ಬಿಡುವಷ್ಟರಲ್ಲಿ ಅವರ ಕೈಯಲ್ಲಿದ್ದ ತಟ್ಟೆ ಸಣ್ಣದಾಗಿ ನಡುಗಿತು. ರಾಹುಲ್ ಮಾತ್ರ ಎದುರಿನ ಟೇಬಲ್ ಮೇಲೆ ಇದ್ದ ಚಿಕ್ಕ ಟ್ಯಾಬ್ ಪರದಿಯನ್ನು ಆಫ್ ಮಾಡಲು ಕೈ ಚಾಚಿ ನಿಂತ. ನಂದಿತಾ ತನ್ನ ಫೋನ್ ತೆರೆದು ತಾಯಿಯ ಸಂಖ್ಯೆಯನ್ನು ನೋಡಿದಳು, ಕರೆ ಮಾಡಲಿಲ್ಲ. ಪರದೆ ಬೆಳಕಿನಲ್ಲಿ ಅವಳ ಮುಖ ಕ್ಷಣಕಾಲ ತೋರಿತು; ನಂತರ ಫೋನ್‌ನ್ನು ಡಬ್ಬಿಯ ಮೇಲಿಟ್ಟು, ಬಾಗಿಲಾಚೆ ಹೊರಟಳು. ಹಾಲ್ ಖಾಲಿಯಾಗುತ್ತಾ ಹೋದ ಬೆಳಕಿನಲ್ಲಿ ಮೆಟ್ಟಿಲಿನ ತಿರುವಿನ ಕಪ್ ತಣ್ಣಗಾಗಿತ್ತು, ಟೇಬಲ್ ಮೇಲಿದ್ದ ಪರದೆ ಕತ್ತಲಾಗಿಯೇ ನಿಂತು ನಿಧಾನವಾಗಿ ಕಪ್ಪಾಗಿಬಿಟ್ಟಿತು.