ಅವನ ಕ್ಷಮೆ ನನಗೆ ತಲುಪಲೇ ಇಲ್ಲ

ಲಿಫ್ಟ್ ಬಾಗಿಲು ತೆರೆದುಕೊಳ್ಳುವಷ್ಟರಲ್ಲಿ ಶಶಿಕಲಾ ಅತ್ತೆ ಕೈಯಲ್ಲಿದ್ದ ತಟ್ಟೆಯನ್ನು ನಂದಿತಾಳ ಕಡೆ ತಳ್ಳಿದಳು. “ಇದನ್ನ ನೀನು ಒಳಗೆ ಕಿಚನ್ ಕೌಂಟರ್ ಮೇಲೆ ಇಡು. ಬಾಗಿಲಲ್ಲಿ ನಿಂತಿರೋದು ಬೇಡ.” ಅದೇ ಕ್ಷಣದಲ್ಲಿ ದೀಪಕ್ ಒಳಬಂದನು—ಬಿಳಿ ಕುರ್ಥಾ, ಬೆನ್ನ ಹಿಂದೆ ಅವನ ತಾಯಿ, ಬದಿಯಲ್ಲಿ ರಚನಾ ಮತ್ತು ಅವಳ ಅಪ್ಪ-ಅಮ್ಮ. ಕ್ಷಣಕ್ಕೂ ಮುಂಚೆ ನಿಶ್ಚಿತಾರ್ಥದ ಉಡುಗೊರೆಗಳ ಪಟ್ಟಿಯನ್ನು ನೋಡುತ್ತಿದ್ದ ನಂದಿತಾಳಿಗೆ ತಟ್ಟೆ ಮಾತ್ರ ಸಿಕ್ಕಿತು; ಒಳಗಿನವರು ಕುರ್ಚಿ.

ಎರಡು ಬೆಡ್‌ರೂಮ್ ಬಾಡಿಗೆ ಫ್ಲ್ಯಾಟ್‌ನ ಹಾಲ್ ಜನರಿಂದ ಉಬ್ಬಿಕೊಂಡಿತ್ತು. ತೆಳ್ಳಗಿನ ಪರದೆಗಳ ಹಿಂದೆ ಬೆಂಗಳೂರಿನ ಸಂಜೆ ಬೆಳಕು ತೂಗುತ್ತಿತ್ತು; ಡೈನಿಂಗ್ ಪಕ್ಕದ ಕಿರಿದಾದ ಕೌಂಟರ್ ಅಂಚಿನಲ್ಲಿ ನೀರಿನ ಬಾಟಲಿ, ಚಿಲ್ಲರೆ ಹೂಗುಚ್ಛದ ಕಡ್ಡಿ, ಕತ್ತರಿ, ಉಡುಗೊರೆ ಚೀಟಿಗಳ ಪೆನ್, ತಣ್ಣಗಾದ ಊಟದ ಡಬ್ಬಿ ಎಲ್ಲವೂ ಜಮಾಯಿಸಿದ್ದವು. ಆ ಪೆನ್ನಿನ ಕಪ್ಪು ಮಸಿ ಗುರುತು ಇನ್ನೂ ನಂದಿತಾಳ ಬೆರಳಿಗೆ ಅಂಟಿಕೊಂಡೇ ಇತ್ತು—ಬೆಳಿಗ್ಗೆಯಿಂದ ಪಟ್ಟಿಯನ್ನೆಲ್ಲಾ ಅವಳೇ ಬರೆದು ಕೂರಿಸಿದ್ದಳು. ಬಂಧು-ಬಳಗಕ್ಕೆ ತಿಳಿದಿರುವ ಸಂಬಂಧವಾಗಿದ್ದದ್ದು ಯಾವಾಗ ಕೆಲಸದ ಹುಡುಗಿ ಸ್ಥಾನಕ್ಕೆ ಇಳಿದಿತೆಂದು ಹಾಲಿನಲ್ಲಿದ್ದವರು ಯಾರೂ ಕೇಳಬೇಕೆಂದುಕೊಂಡಂತಿರಲಿಲ್ಲ.

“ಅಯ್ಯೋ ದೀಪಕ್ ಬಾ ಮಗು, ಇಲ್ಲಿ ಕುಳಿತುಕೋ,” ಶಶಿಕಲಾ ಅತ್ತೆ ಗಂಭೀರವಾಗಿ ಹೇಳಿದಳು. ವಿಜಯ್ ಎದ್ದು ನಿಂತಿದ್ದ ಜಾಗವನ್ನು ಕೂಡ ಅವನಿಗೆ ಬಿಡಬೇಕಾಯಿತು. “ನಂದಿತಾ, ನೀರು ಕೊಡು. ರಚನಾಳಿಗೆ ಮೊದಲು.” ಬಾಗಿಲಿನ ದಿಂಬಿನಲ್ಲೇ ನಿಂತಿದ್ದ ನಂದಿತಾಳಿಗೆ ಒಳಗೆ ಬರಲು ಹೇಳದೆ, ಕೈಯಲ್ಲಿ ಟ್ರೇ ಹಿಡಿದು ಸುತ್ತಲು ಹೇಳಿದ ರೀತಿಯಲ್ಲೇ ಶ್ರೇಣಿ ಬರೆಯಲ್ಪಟ್ಟಿತು. ದೀಪಕ್ ಅವಳ ಕಡೆ ಒಮ್ಮೆ ನೋಡಿದ; ತಕ್ಷಣ ನೋಡದವನಂತೆ ಕಣ್ಣು ತಿರುಗಿಸಿದ. ಆ ಒಮ್ಮೆಯ ತಪ್ಪಿಸಿಕೊಳ್ಳುವ ನೋಟವೇ ಹೆಚ್ಚು ಕೆಟ್ಟದು.

ನಂದಿತಾ ಗ್ಲಾಸ್ ಹಿಡಿದು ರಚನಾಳ ಮುಂದೆ ಇಡುತ್ತಿದ್ದಾಗ ರಚನಾ ಸೌಮ್ಯ ನಗುವಿನಲ್ಲಿ, “ಅಕ್ಕ ನೀವು ಮನೆಯವರಾ?” ಎಂದು ಕೇಳಿದಳು. ಉತ್ತರ ಕೊಡಲು ಬಾಯಿತೆರೆಯುವ ಮುನ್ನ ಶಶಿಕಲಾ ಅತ್ತೆ ಮಧ್ಯೆ ನುಗ್ಗಿದಳು. “ನಮ್ಮವರೇ, ನಮ್ಮ ಹುಡುಗಿಗೆ ಓದಿನ ಕಾಲದ ಸ್ನೇಹಿತೆ. ಈಗ ಸೇವಾ ವಲಯದಲ್ಲಿ ಕೆಲಸ ಮಾಡ್ತಾಳೆ, ಇಂಥಾ ವ್ಯವಸ್ಥೆಗಳಲ್ಲಿ ಬಹಳ ಚುರುಕು.” ‘ಸ್ನೇಹಿತೆ’ ಎಂಬ ಒಂದು ಪದದಿಂದ ಮೂರು ವರ್ಷಗಳ ದೀರ್ಘ ಬಾಂಧವ್ಯವನ್ನು ಕಸಿದು, ‘ವ್ಯವಸ್ಥೆ’ ಎಂಬ ಪದದಿಂದ ಅವಳನ್ನು ಕೆಲಸಕ್ಕೆ ನೇಮಿಸಿದವರಂತೆ ಮಾಡಿಬಿಟ್ಟಳು.

ಅಷ್ಟರಲ್ಲೇ ನಂದಿತಾಳ ಮೊಬೈಲ್ ವೈಬ್ರೇಟ್ ಆಯಿತು. ಕಿಚನ್ ಕೌಂಟರ್‌ನ ಮೇಲೆ ಚೀಲದ ಬಳಿಗೆ ಹಾಕಿದ್ದುದನ್ನು ವಿಜಯ್ ತೆಗೆದು, “ಅಕ್ಕ, ಯಾರೋ ಮತ್ತೆ ಮತ್ತೆ ಕರೆ ಮಾಡ್ತಿದ್ದಾರೆ,” ಎಂದು ಕೊಟ್ಟ. ಪರದೆ ಮೇಲೆ ಹಳೆಯ ಹೆಸರು ಕಚ್ಚಿದಂತೆ ಹೊಳೆಯಿತು—ದೀಪಕ್. ಕರೆ ಕಟ್ ಆಯಿತು. ಕೂಡಲೇ ಮತ್ತೆ. ನಂದಿತಾಳ ಎದೆ ಒಂದು ಕ್ಷಣ ಬಿಗಿಯಿತು; ಆದರೆ ಮುಂದೆ ರಚನಾಳ ಅಮ್ಮ ಕುಳಿತಿದ್ದಳು, ಹಾಲ್‌ನಲ್ಲೇ ಅವನು. ಅವಳನ್ನು ಬಿಟ್ಟು ಹಾಲ್‌ನಲ್ಲಿ ಕುಳಿತವನೇ, ಈಗ ಏಕೆ ಫೋನ್?

ಅವಳು ಕರೆ ಸ್ವೀಕರಿಸಲಿಲ್ಲ. ಪರದೆ ಕತ್ತಲಾಯಿತು. ಅದೇ ಮೊದಲ ಸಣ್ಣ ತಡವಾದ ತಲುಪುವಿಕೆ—ಈಗ ಬಂದದು. ಬಹಳ ತಡವಾಗಿ.

“ಫೋನ್ ಹಿಡ್ಕೊಳ್ಳಿ,” ಶಶಿಕಲಾ ಅತ್ತೆ ಕಿಚನ್ ಬಾಗಿಲಿನಿಂದ ಸೀಳಿಕೊಂಡು ಹೇಳಿದಳು, “ಆಫೀಸ್ ಇರಬಹುದು. ಆದರೆ ಇಲ್ಲಿ ಜೋರಾಗಿ ಮಾತಾಡ್ಬೇಡಿ. ಮನೆಯ ಮಂಗಳ ಕಾರ್ಯ.” ಅತ್ತೆಯ ಧ್ವನಿಯಲ್ಲಿ ಕಾಳಜಿ ಇರಲಿಲ್ಲ; ನಿಯಂತ್ರಣ ಮಾತ್ರ ಇತ್ತು. ನಂದಿತಾಳ ಕೈಯಲ್ಲಿದ್ದ ಉಕ್ಕಿನ ಪಾತ್ರೆ ಸಿಂಕ್ ಅಂಚಿಗೆ ತಾಗಿ ಸಣ್ಣ ಶಬ್ದ ಮಾಡಿತು. ಹಾಲ್‌ನೊಳಗೆ ದೀಪಕ್‌ನ ತಾಯಿ ಇನ್ನು ದೊಡ್ಡವರ ಜೊತೆ ವರದಕ್ಷಿಣೆ, ಮಂಟಪದ ಅಡ್ವಾನ್ಸ್, ಚಿನ್ನದ ತೂಕದ ಬಗ್ಗೆ ಮಾತನಾಡುತ್ತಿದ್ದಳು. ಹೆಸರು, ಹಣ, ಮಾನ—ಎಲ್ಲವೂ ಅಲ್ಲಿ ಮೇಜಿನ ಮೇಲೆ ತೆರೆದಿದ್ದವು. ನಂದಿತಾಳ ಪಾಲಿಗೆ ಬಂದದ್ದು ಬಾಗಿಲಂಚು.

ಅವಳು ಚಹಾ ಕಪ್‌ಗಳನ್ನು ತಟ್ಟೆಯಲ್ಲಿ ಜೋಡಿಸಿ ಹೊರಬಂದಾಗ ಇನ್ನೊಂದು ಅನ್ಯಾಯ ಉಗುಳಿದಂತೆ ಹೊರಬಿತ್ತು. “ನಂದಿತಾ, ನೀನು ಹೊರದ್ವಾರಕ್ಕೆ ಹೋಗು,” ಅತ್ತೆ ಹೇಳಿದಳು, “ರಚನಾಳ ಮಾವ ಬರ್ತಾರೆ. ಮನೆಯವರು ಬಾಗಿಲಲ್ಲಿ ಸ್ವಾಗತ ಮಾಡ್ಬೇಕು.” ಮನೆಯವರಾ? ಸ್ವಾಗತಕ್ಕಷ್ಟೇ. ಒಳ ಕುರ್ಚಿಗೆ ಅಲ್ಲ. ನಂದಿತಾಳಿಗೆ ಕ್ಷಣಕ್ಕೊಂದು ನಗು ಬಂದಿತು; ಚಳಿಯಾಗಿತ್ತು. ಅವಳು ಬಾಗಿಲಿಗೆ ಹೋಗಿ ನಿಂತಳು. ದೀಪಕ್ ಇನ್ನೂ ಒಳಗೆ, ಅವನಿಗೆ ಕಾಫಿ ಎರಡನೇ ಬಾರಿ ತುಂಬಲಾಗುತ್ತಿತ್ತು.

ಬೇಗನೆ ಗಂಟೆ ಮೊಳಗಿತು. ವಿಜಯ್ ಓಡಿ ಬಾಗಿಲು ತೆರೆದು ನಿಂತಾಗ, ಹೊರಗೆ ಯಾರೂ ಮಾವರಾಗಿರಲಿಲ್ಲ; ಬಿಳಿ ಲೇಪನ ಉದುರಿದ ಕಂದು ಲಕೋಟೆ ಹಿಡಿದಿದ್ದ ಒಬ್ಬ ವಯಸ್ಕ ಕೂರಿಯರ್ ಹುಡುಗ ನಿಂತಿದ್ದ. “ದೀಪಕ್ ಶೆಟ್ಟಿ?” ಎಂದು ಕೇಳಿದ. ಹಾಲ್‌ನಲ್ಲಿದ್ದ ಎಲ್ಲರ ಕಣ್ಣು ಒಮ್ಮೆ ಬಾಗಿಲಿಗೆ ಸರಿದವು. ನಂದಿತಾ, “ಇಲ್ಲಿ ಕೊಡಿ,” ಎಂದು ತೆಗೆದುಕೊಳ್ಳಲು ಮುಂದಾದಳು. ಹುಡುಗ ರಶೀದಿ ಪುಸ್ತಕ ಮುಂದಿಟ್ಟ. ಲಕೋಟೆಯ ಮೂಲೆ ಮಡಿಯಾಗಿ, ಮೇಲೆ ಹಳೆಯ ಕಾಲೇಜಿನ ಚಿಹ್ನೆ, ಕೆಳಗೆ ಕಪ್ಪು ಮಸಿಯಲ್ಲಿ ‘ಹ್ಯಾಂಡ್ ರಿಟರ್ನ್—ಅನ್‌ಡಿಲಿವರ್ಡ್’ ಎಂದು ಬಿದ್ದಿತ್ತು.

ದೀಪಕ್ ಅಲ್ಲಿಂದ ಎದ್ದು ಬರಲಿಲ್ಲ. ಆದರೆ ಶಶಿಕಲಾ ಅತ್ತೆ ಕ್ಷಿಪ್ರವಾಗಿ ಬಂದು, “ಇಲ್ಲಿ ಕೊಡ್ರಿ, ಮನೆಯವರೇ ತೆಗೆದುಕೊಳ್ಳ್ತಾರೆ,” ಎಂದು ಲಕೋಟೆ ಕಿತ್ತುಕೊಂಡಳು. ಕಿತ್ತಾಗ ಬಾಯಂಚಿನ ಅಂಟು ತೆರೆದು ಒಳಗಿದ್ದ ಸಣ್ಣ ಕವರ್, ಒಂದು ಕೀ, ಮಡಿದ ಫೋಟೋ ನೆಲಕ್ಕೆ ಜಾರಿದವು. ಕೀಗೆ ಕಟ್ಟಿದ್ದ ನೀಲಿ ರಿಬ್ಬನ್ ಒಮ್ಮೆ ಕಟ್ಟಿದ ಜಾಗದಲ್ಲಿ ಕುಟ್ಟಿಕೊಂಡು ಚಪ್ಪಟೆಯಾಗಿತ್ತು. ಫೋಟೋ ಮುಖಭಾಗ ತಿರುಗಿ ಬಿದ್ದಿತು—ಕಾಲೇಜಿನ ಅಂತಿಮ ವರ್ಷದ ಸಂಶೋಧನಾ ಪ್ರದರ್ಶನ; ನಂದಿತಾ ಮತ್ತು ದೀಪಕ್ ಇಬ್ಬರೂ ಒಂದೇ ಪ್ರಮಾಣಪತ್ರ ಹಿಡಿದು ನಿಂತಿರುವ ಚಿತ್ರ. ಹಿಂಭಾಗದಲ್ಲಿ ನಂದಿತಾಳ ಬರಹದ ಮಸಿ: “ನಿನ್ನ ಅಪ್ಪನ ಜೊತೆ ಮಾತಾಡೋ ಧೈರ್ಯ ಇದ್ದರೆ ಮಾತ್ರ ಇದನ್ನ ಕಾಯ್ದುಕೋ.”

ಹಾಲ್‌ನೊಳಗಿನ ಗಾಳಿ ತೂಕ ಬದಲಿಸಿತು. ದೀಪಕ್ ಈ ಬಾರಿ ಎದ್ದು ಬಂತು. ಅವನ ಮುಖದ ಬಣ್ಣ ಕಳೆದುಹೋಯಿತು. ರಚನಾ ಏನೂ ಅರ್ಥವಾಗದಂತೆ ಫೋಟೋ ನೋಡಿದಳು; ಶಶಿಕಲಾ ಅತ್ತೆ ಮೊದಲು ಕೀ ಮೇಲೆ, ನಂತರ ನಂದಿತಾಳ ಮೇಲೆ ಕಣ್ಣು ನೆಟ್ಟಳು. “ಇದು ಏನು?” ಅವಳ ಧ್ವನಿ ಕಡಿಮೆಯಿದ್ದರೂ ಕಚ್ಚಿತು.

ನಂದಿತಾ ನೆಲದಿಂದ ಫೋಟೋ ಎತ್ತಿಕೊಂಡಳು. ಕೀಯನ್ನು ಅಲ್ಲೇ ಬಿಟ್ಟಳು. ಆ ನೀಲಿ ರಿಬ್ಬನ್ ಅವಳಿಗೇ ಪರಿಚಿತ—ಎರಡು ವರ್ಷ ಹಿಂದೆ ಬಸವನಗುಡಿಯ ಲಾಡ್ಜ್ ಹತ್ತಿರದ ಚಿಕ್ಕ ಸ್ಟೇಷನರಿ ಅಂಗಡಿಯಲ್ಲಿ ಅವಳೇ ಕಟ್ಟಿದ್ದದ್ದು; ದೀಪಕ್‌ಗೆ ಕೊಟ್ಟ ಬಾಡಿಗೆ ಮನೆಯ ಹೆಚ್ಚುವರಿ ಕೀ. “ಇದು ನಾನು ಕೊಟ್ಟ ಮನೆ ಕೀ,” ಅವಳು ನೇರವಾಗಿ ಹೇಳಿದಳು. “ಮತ್ತೆ ಬಂದಿದ್ದು ಇಂದು. ಆದರೆ ಕಥೆ ಹಳೆಯದು.”

“ಏನ್ ಮಾತಾಡ್ತೀಯ?” ಶಶಿಕಲಾ ಅತ್ತೆ ತಕ್ಷಣ ಮೊರೆ ಹೋದಳು. “ಇಷ್ಟು ಜನ ಇದ್ದಾರೆ.”

“ಇಷ್ಟು ಜನ ಇದ್ದಾಗಲೇ ಹೇಳೋದು ಸರಿಯಾಗಿದೆ,” ನಂದಿತಾ ಫೋಟೋದಿಂದ ಕಣ್ಣು ಎತ್ತದೆ ಹೇಳಿದಳು. “ನಾನೇ ಅವನನ್ನು ಬಿಟ್ಟೆ ಅಂತ ನೀವು ಎಲ್ಲರಿಗೂ ಹೇಳಿದ ಕಥೆ ಸುಳ್ಳು. ನನ್ನ ಸಂದೇಶಗಳನ್ನೂ, ಪತ್ರವನ್ನೂ, ಈ ಕೀನ್ನೂ ನೀವು ಅವನಿಂದ ಅಡಗಿಸಿದ್ದೀರಿ. ಅವನು ವಿದೇಶಕ್ಕೆ ಹೋಗ್ತಾನೆ, ಅವನ ಭವಿಷ್ಯ ಹಾಳಾಗಬಾರದು, ನಮ್ಮ ಮನೆ ಮಾನಕ್ಕೆ ತಕ್ಕ ಜಾತಿ-ಮನೆ ಅಲ್ಲ, ಅಂತ ಹೇಳಿ ನನ್ನನ್ನು ಬಾಗಿಲಲ್ಲೇ ನಿಲ್ಲಿಸಿದ್ದವರು ನೀವೇ.”

ದೀಪಕ್‌ನ ತಾಯಿ “ಶಶಿ, ಇದು ಏನು?” ಎಂದು ಕುರ್ಚಿಯಲ್ಲೇ ನೇರವಾಗಿ ಕೂತುಕೊಂಡಳು. ರಚನಾಳ ಅಪ್ಪ ಮುಖ ಬಿಗಿಹಾಕಿಕೊಂಡರು. ವಿಜಯ್ ಬಾಗಿಲಂಚಿನಲ್ಲಿ ನಿಂತೇ ಅತ್ತೆಯ ಮುಖ ನೋಡುತ್ತಿದ್ದ.

ಶಶಿಕಲಾ ಅತ್ತೆ ತಕ್ಷಣ ತಿರುಗಿಬಿದ್ದಳು. “ನೀನು ಮಾತು ಮೀರ್ತಿಯಾ? ಹುಡುಗನಿಗೆ ಒಳ್ಳೇದು ನೋಡೋದು ತಪ್ಪಾ? ಅವನು ಏನಾದರೂ ಹೇಳಿದ್ದನಾ? ಅವನೇ ಚುಪ್ಪಾಗಿ ತನ್ನ ದಾರಿಯಲ್ಲಿ ಹೋಗಿದ್ದ. ಈಗ ಹೀಗೆ...”

“ಅವನೇ ಚುಪ್ಪಾಗಿರಲಿಲ್ಲ,” ನಂದಿತಾ ಅವಳ ಮಾತನ್ನೇ ಕಡಿತಮಾಡಿದಳು. ಅವಳು ಕೈಯಲ್ಲಿದ್ದ ಫೋಟೋ ಹಿಂಭಾಗ ತೋರಿಸಿದಳು. “ಇದು ಅವನ ಬರಹ. ‘ರಾತ್ರಿ ಒಂಬತ್ತು, ಮೇನ್ ಗೇಟ್ ಬಳಿ ಇರುತ್ತೀನಿ. ಬರದಿದ್ದರೆ ನಾನು ಅರ್ಥ ಮಾಡಿಕೊಳ್ಳ್ತೀನಿ.’ ನಾನು ಹೋದಿದ್ದೆ. ಗೇಟ್ ಮುಚ್ಚಿತ್ತು. ನಿಮ್ಮ ಅಣ್ಣನವರು ವಾಚ್‌ಮನ್‌ಗೆ ಹೇಳಿ ನನ್ನನ್ನು ಒಳಗೆ ಬಿಡಿಸಲಿಲ್ಲ. ನಂತರ ನನಗೆ ನೀವು ಹೇಳಿದ್ದು—ಅವನು ರಚನಾಳಂಥಾ ಮನೆ ಹುಡುಗಿಯ ಜೊತೆ ಮದುವೆ ನೋಡ್ತಿದ್ದಾನೆ ಅಂತ.”

ದೀಪಕ್ ನಿಧಾನವಾಗಿ, “ನಂದಿತಾ...” ಎಂದು ಆರಂಭಿಸಿದ. ಅವಳು ಮೊದಲ ಬಾರಿಗೆ ಅವನ ಕಡೆ ನೋಡಿದಳು. ಇಷ್ಟು ವರ್ಷಗಳ ನಂತರವೂ ಅವನ ಕಣ್ಣಿನ ಪಶ್ಚಾತ್ತಾಪ ಅವಳನ್ನು ಕಾಪಾಡಲಿಲ್ಲ; ಅದೇ ಪಶ್ಚಾತ್ತಾಪ ಅವಳಿಗೆ ಬೇಕಿದ್ದಾಗ ಇರಲಿಲ್ಲ.

“ನೀನು ಕೇಳು,” ಅವಳು ಅವನಿಗೇ ಹೇಳಿದರು, ಆದರೆ ಧ್ವನಿ ಎಲ್ಲರಿಗೂ ಕೇಳುವಷ್ಟಿತ್ತು. “ನೀನು ಬರಲಿಲ್ಲ ಎಂದು ನಾನೂ ನಿನಗೆ ದ್ರೋಹದ ಹೆಸರು ಕೊಟ್ಟೆ. ಅದು ನನ್ನ ತಪ್ಪು. ಆದರೆ ನಮ್ಮಿಬ್ಬರ ಮಧ್ಯೆ ಬಾಗಿಲು ಹಾಕಿದವರು ಯಾರು ಅಂತ ಇಂದು ಈ ಕೀ ಹೇಳುತ್ತಿದೆ.” ಅವಳು ನೆಲದಲ್ಲಿದ್ದ ಕೀ ಕಡೆ ತೋರಿದಳು. “ಇದನ್ನು ಈಗ ಕೂರಿಯರ್‌ನಲ್ಲಿ ಮರಳಿಸೋ ಮಟ್ಟಕ್ಕೆ ಮರೆಮಾಡಿ ಇಟ್ಟವರು ಯಾರು?”

ಶಶಿಕಲಾ ಅತ್ತೆಯ ಕೈ ನಡುಗಿತು. “ಅದು... ಆಗ ಮನೆಯ ಪರಿಸ್ಥಿತಿ...” ಎಂದು ಹಿಡಿತ ಕಳೆದುಕೊಂಡಳು. ಆ ಕ್ಷಣವೇ ಬದಲಾವಣೆಯು ಗೋಚರಿಸಿತು. ಚಹಾ ಕೇಳುತ್ತಿದ್ದ ದೊಡ್ಡವರು ಕಪ್ ಇಳಿಸಿದರು. ರಚನಾಳ ಅಮ್ಮ ತನ್ನ ಮಗಳ ಹೆಗಲ ಮೇಲೆ ಕೈ ಇಟ್ಟಳು. ದೀಪಕ್‌ನ ತಾಯಿ ಕುರ್ಚಿಯಿಂದ ಎದ್ದು ಶಶಿಕಲಾ ಅತ್ತೆಯ ಕಡೆ ಅರ್ಧ ಹೆಜ್ಜೆ ಹಾಕಿದಳು. ಕ್ಷಣಕ್ಕೂ ಮುಂಚೆ ಬಾಗಿಲಿನವಳು ಎಂದು ನಂದಿತಾಳಿಗೆ ಕೆಲಸ ಹೇಳುತ್ತಿದ್ದ ಧ್ವನಿಗಳು ಈಗ ಉತ್ತರ ಕೇಳುವತ್ತ ಸರಿದುವು.

ದೀಪಕ್ ಕೆಳಗೆ ಬಾಗಿ ಕೀ ಮತ್ತು ನೀಲಿ ರಿಬ್ಬನ್ ಎತ್ತಿಕೊಂಡನು. ರಿಬ್ಬನ್ ಒತ್ತಿಹಾಕಿ ಹಾಳಾದ ಗೀರು ಅವನ ಬೆರಳಿಗೆ ಅಂಟಿಕೊಂಡಿತ್ತು. ಅವನು ನಂದಿತಾಳ ಹತ್ತಿರ ಬಂದು ನಿಲ್ಲಲು ಪ್ರಯತ್ನಿಸಿದ; ಆದರೆ ಮಧ್ಯೆ ಡೈನಿಂಗ್ ಮೇಜಿನ ಅಂಚು, ಉಡುಗೊರೆ ಚೀಲಗಳು, ಕುಳಿತವರ ಮೊಣಕಾಲುಗಳೇ ಗೋಡೆಯಾದವು. “ನನಗೆ ಏನೂ ಗೊತ್ತಿರಲಿಲ್ಲ,” ಅವನು ಕಷ್ಟಪಟ್ಟು ಹೇಳಿದ. “ನಾನು ನೀನೇ ನನ್ನನ್ನು ತಳ್ಳಿಬಿಟ್ಟೆ ಅಂತ ಅನ್ಕೊಂಡಿದ್ದೆ. ಕಳೆದ ತಿಂಗಳು ಹಳೆಯ ಲಾಕರ್ ಕ್ಲೀನ್ ಮಾಡೋದಾಗ ಫೋಟೋ ಸಿಕ್ಕಿತು. ಅತ್ತೆ ಬಳಿ ಕೇಳಿದಾಗ...” ವಾಕ್ಯ ಅರ್ಧದಲ್ಲೇ ಕುಸಿದಿತು. ಗೊತ್ತಿಲ್ಲದಿದ್ದ ಕಾರಣ ಸತ್ಯವಾಗಿರಬಹುದು; ಆದರೆ ಅವನ ಮೌನಕ್ಕೂ ಬೆಲೆ ಇತ್ತು.

“ಇಗ ಗೊತ್ತಾಯಿತಾ?” ನಂದಿತಾ ಕೇಳಿದಳು.

ಅವನು ತಲೆಯಾಡಿಸಿದ. ಆ ಒಂದು ಚಲನವಲನಕ್ಕೆ ಅವಳು ಒಂದು ಕಾಲದಲ್ಲಿ ಜೀವನವನ್ನೇ ಕೊಟ್ಟಿರುತ್ತಿದ್ದಳು. ಈಗ ಅದು ತಡವಾಗಿ ಬಂದು ನಿಂತ ಒಪ್ಪಿಗೆಯಷ್ಟೇ.

ರಚನಾಳ ಅಪ್ಪ ನಿಧಾನವಾಗಿ ತಮ್ಮ ಮಗಳನ್ನು ಎಬ್ಬಿಸಿದರು. “ನಾವು ಸ್ವಲ್ಪ ಹೊರಗೆ ಮಾತಾಡ್ತೀವಿ,” ಎಂದರು. ದೀಪಕ್‌ನ ತಾಯಿ, “ಮೊದಲು ನನಗೆ ಇದು ತಿಳಿಯಬೇಕು,” ಎಂದು ಕಠಿಣವಾಗಿ ಹೇಳಿದರು. ಶಶಿಕಲಾ ಅತ್ತೆ ತಕ್ಷಣ, “ಅಯ್ಯೋ ಹಳೆ ವಿಷಯ, ಮಕ್ಕಳ ಕಾಲದ ತಪ್ಪು ಅರ್ಥ...” ಎಂದು ಮಸುಕಾಗಿಸಲು ಯತ್ನಿಸಿದಳು. ಆದರೆ ಆ ಯತ್ನಕ್ಕೆ ಹಾಲ್‌ನಲ್ಲಿ ಆಸರೆ ಉಳಿದಿರಲಿಲ್ಲ. ನಂದಿತಾ ಆ ಖಾಲಿ ಜಾಗವನ್ನು ನೋಡಿದಳು—ವಿಜಯ್ ಮೊದಲು ಬಿಟ್ಟ ಕುರ್ಚಿ ಇನ್ನೂ ದೀಪಕ್ ಹಿಂದೆ ಎತ್ತದ ಹಾಗೆ ನಿಂತಿತ್ತು; ಆದರೆ ಅವಳು ಕೂತುಕೊಳ್ಳಲು ಹೋಗಲಿಲ್ಲ.

ಅವಳು ಶಾಂತವಾಗಿ ಉಡುಗೊರೆ ಪಟ್ಟಿಯ ಪುಸ್ತಕವನ್ನು ಕೌಂಟರ್‌ನಿಂದ ತೆಗೆದುಕೊಂಡು ವಿಜಯ್‌ಗೆ ಕೊಟ್ಟಳು. “ನೀನೇ ಮುಗಿಸು,” ಎಂದಳು. ಅದು ಚಿಕ್ಕ ಕೆಲಸ ಮಾತ್ರವಲ್ಲ; ಬೆಳಿಗ್ಗೆಯಿಂದ ತನ್ನ ಹೆಸರಲ್ಲಿ ನಡೆದಿದ್ದ ದುಡಿತವನ್ನು ತನ್ನ ಕೈಯಿಂದ ಹೊರಕ್ಕೆ ತೆಗೆದಂತೆ. ಶಶಿಕಲಾ ಅತ್ತೆ, “ಹೋಗಬೇಡ ನಂದಿತಾ,” ಎಂದು ಹೇಳಿದರೂ ಅದು ಆದೇಶವಾಗಿರಲಿಲ್ಲ; ಹಿಡಿತ ತಪ್ಪಿದ ಮನವಿಯಾಗಿತ್ತು.

ನಂದಿತಾ ಚೀಲ ತೆಗೆದುಕೊಂಡು ಬಾಗಿಲಿನ ಕಡೆ ನಡೆದಳು. ದೀಪಕ್ ತಕ್ಷಣ ಹಿಂದಟ್ಟಿದ. ಹೊರದ್ವಾರದ ಬಳಿಯ ಚಪ್ಪಲಿ ರ್ಯಾಕ್ ಪಕ್ಕ ಸಣ್ಣ ಗಾಳಿ ನಿಂತಿತ್ತು; ಮೆಟ್ರೋ ಶಬ್ದ ದೂರದಲ್ಲಿ ಎದೆಗೆ ತಟ್ಟಿ ಹೋಗುವಂತೆ ಕೇಳಿಸಿತು. ಒಳಗಿನಿಂದ ಹಿರಿಯರ ಒತ್ತಿಕೊಂಡ ಮಾತುಗಳು ಮುರಿದು ಮುರಿದು ಬರುತ್ತಿದ್ದವು. ಬಾಗಿಲಂಚಿನಲ್ಲೇ ಅವನು ಅವಳನ್ನು ತಡೆಯಲಿಲ್ಲ; ಜೊತೆಯಲ್ಲಿ ನಡೆಯುವ ಹಕ್ಕು ಅವನಿಗಿಲ್ಲವೆಂಬುದು ತಡವಾಗಿ ಅವನಿಗೂ ತಿಳಿದು ಬಂದಂತೆ.

“ಒಂದು ನಿಮಿಷ,” ಎಂದು ಅವನು ತನ್ನ ಕುರ್ಥಾ ಜೇಬಿನಿಂದ ಸಣ್ಣ ಲಕೋಟೆ ತೆಗೆದನು. ಬಿಳಿ, ಓರೆ ಮಡಚಿದ, ಮೇಲ್ಭಾಗದಲ್ಲಿ ಅವಳ ಹೆಸರನ್ನು ಅವನೇ ಬರೆದಿದ್ದ—ಹಳೆಯ ಪರಿಚಿತ ಕೈಬರಹ. “ನಾನು ಬರೆಯದ್ದೇ. ಇವತ್ತಲ್ಲ. ಸಿಕ್ಕ ದಿನದಿಂದ ಜೊತೆ ಇಟ್ಟುಕೊಂಡಿದ್ದೆ. ಒಮ್ಮೆ ಮಾತಾಡೋಕೆ... ಇಲ್ಲ, ಅವಕಾಶ ಕೇಳೋಕೆ. ನೀನು ಓದ್ಬೇಕು ಅಂದ್ರೇ ಮಾತ್ರ.” ಅವನ ಧ್ವನಿಯಲ್ಲಿ ಮೊದಲ ಬಾರಿಗೆ ಒತ್ತಾಯಕ್ಕಿಂತ ಬೇಡಿಕೆ ಹೆಚ್ಚು ಇತ್ತು. “ನಂದಿತಾ, ನಾನು ತಡ ಮಾಡಿದೆ. ಆದ್ರೂ—”

ಅವಳು ಕೈ ಚಾಚಲಿಲ್ಲ.

ಅವನು ಇನ್ನೂ ಹತ್ತಿರ ಮಾಡಿದನು. “ದಯವಿಟ್ಟು. ಇದನ್ನಾದ್ರೂ ತೆಗೆದುಕೋ. ಉತ್ತರ ಕೊಡ್ಬೇಡ. ಆದರೆ ನನ್ನಿಂದ ತಲುಪಲಿ.”

ನಂದಿತಾಳಿಗೆ ಲಕೋಟೆಯ ಬಾಯಂಚು, ಅವನ ಬೆರಳಿನ ಒತ್ತಡ, ಕಾಗದದ ಮಡಿವ ನಾರು ಎಲ್ಲವೂ ಸ್ಪಷ್ಟವಾಗಿ ಕಾಣುತ್ತಿತ್ತು. ಇದೇ ಹೀಗೇ ಯಾವುದೋ ಒಂದು ಚಿಕ್ಕ ಕಾಗದ, ಒಂದು ಚಿಕ್ಕ ಧೈರ್ಯ, ಒಂದು ಚಿಕ್ಕ ಎದುರುನಿಲುವು ಅವಳಿಗೆ ಬೇಕಾಗಿದ್ದ ರಾತ್ರಿ ಇರಲಿಲ್ಲ. ಆಗ ಅವನು ಬಂದಿರಲಿಲ್ಲ. ಈಗ ಬಂದಿದ್ದಾನೆ—ಹಿರಿಯರ ಎದುರು ಬೆಂಬಲ ಕಳೆದುಕೊಂಡ ಮೇಲೆ.

“ನಿನ್ನ ಕ್ಷಮೆ ಸತ್ಯ ಇರಬಹುದು,” ಅವಳು ನಿಧಾನವಾಗಿ ಹೇಳಿದಳು. “ಆದ್ರೆ ಅದು ತಲುಪೋ ಸಮಯ ಮುಗಿದುಹೋಯ್ತು.”

ಅವನು ಕಣ್ಣು ಮುಚ್ಚಿದ. ಲಕೋಟೆ ಇನ್ನೂ ಅವಳ ಕಡೆಗೆ ಚಾಚಿಯೇ ಇತ್ತು. ನಂದಿತಾ ದಾರಿ ಬದಲಿಸಲು ಅವನನ್ನು ತಳ್ಳಲಿಲ್ಲ; ಕೇವಲ ಪಕ್ಕವಾಗಿ ಸರಿದು ನಡೆದಳು. ಬಾಗಿಲಂಚಿನ ಉಡುಗೊರೆ ಮೇಜಿನ ಮೇಲೆ ಹೂಪಟ್ಟೆ, ತೆಂಗಿನಕಾಯಿ, ಎರಡು ಉಡುಗೊರೆ ಚೀಲಗಳ ನಡುವೆ ಅವನು ತಾನೇ ಆ ಲಕೋಟೆ ಇಳಿಸಬೇಕಾಯಿತು. ಇಳಿಸುವಾಗ ಪಕ್ಕದಲ್ಲಿದ್ದ ನೀಲಿ ರಿಬ್ಬನ್—ಕೀಗೂಡಿ ಬಂದಿದ್ದ ಅದೇದು—ಮೇಜಿನ ಅಂಚಿಗೆ ಜಾರಿಬಿದ್ದು ಚಪ್ಪಟೆಯಾಗಿ ಹಾಸಿತು. ನಂದಿತಾ ಒಮ್ಮೆ ನೋಡಿದಳು, ಅದನ್ನು ನೇರ ಮಾಡಲಿಲ್ಲ. ಅವಳು ಲಿಫ್ಟ್ ಕಡೆ ನಡೆದು ಹೋದಳು.

ಉಡುಗೊರೆ ಮೇಜಿನ ಅಂಚಿನಲ್ಲಿ ಲಕೋಟೆಯ ಪಕ್ಕ ನೀಲಿ ರಿಬ್ಬನ್ ಹಳೆಯ ಮಡಿವ ಗುರುತು ಹಿಡಿದು ಚಪ್ಪಟೆಯಾಗಿ ಉಳಿದಿತ್ತು. ನಂದಿತಾ ಹಿಂದಿರುಗಿ ಕೈ ಚಾಚಲಿಲ್ಲ. ಲಿಫ್ಟ್ ಬಟನ್ ಒತ್ತಿದ ಅವಳ ಬೆರಳು ಬೆಳಕನ್ನು ಹೊತ್ತಿಸಿ, ಬಾಗಿಲು ಮುಚ್ಚುವೊಳಗೆ ಅವಳು ಹೊರಟಳು; ಮೇಜಿನ ಅಂಚಿನಲ್ಲಿದ್ದ ಆ ರಿಬ್ಬನ್ ಯಾರೂ ಎತ್ತದ ಹಾಗೆ ಚಳಿಯಾಗಿ ಹಾಸಿಯೇ ಉಳಿಯಿತು.