ಒಂದು ಕ್ಷಣದಲ್ಲಿ ಕೋಣೆ ಅವರ ವಿರುದ್ಧ ತಿರುಗಿತು

“ಅಲ್ಲಿ ನಿಲ್ಲಬೇಡಮ್ಮ, ಕಪ್‌ಗಳ ಟ್ರೇ ತೆಗೆದುಕೊಂಡು ಆ ಬದಿಗೆ ಹೋಗು.”

ಸೌಮ್ಯಾ ಅಕ್ಕ ಕೈಯನ್ನು ಕತ್ತರಿಯಂತೆ ಬೀಸಿದಳು. ಮಂಟಪದ ಹೊರಗಿನ ಆಗಮನ ಸಾಲಿನಲ್ಲಿ ಕಾರುಗಳ ಬೆಳಕು ಒಂದರ ಮೇಲೆ ಒಂದು ಜಾರುತ್ತಿತ್ತು; ಹೂವಿನ ತೋರಣದ ಕೆಳಗೆ ನಿಂತಿದ್ದ ಹಿರಿಯರು, ಅತ್ತೆವಂಶದ ಹೆಂಗಸರು, ಚಾಲಕರು, ಕ್ಯಾಟರಿಂಗ್ ಹುಡುಗರು—ಎಲ್ಲರ ಕಣ್ಣುಗಳೂ ಯಾರನ್ನು ಯಾರಂತೆ ಓದುತ್ತಿವೆ ಎನ್ನುವುದು ಸ್ಪಷ್ಟವಾಗಿತ್ತು. ನಂದಿನಿ ಒಂದು ಕ್ಷಣ ಅಲ್ಲೇ ನಿಂತಳು. ಅವಳ ಕೈಯಲ್ಲಿ ಉಡುಗೊರೆ ಕವರ್ ಇತ್ತು, ಭುಜದ ಮೇಲೆ ದಿನವಿಡೀ ಓಡಾಡಿದ ಗಟ್ಟಿತನ; ಮಡಕಿದ ಲಾನ್ಯಾರ್ಡ್ ಬ್ಯಾಗಿನೊಳಗೆ ಕಾಣಿಸಿಕೊಂಡಿತು—ಸೇವಾ ವಲಯದ ಕಂಪನಿಯಲ್ಲಿ ಕೆಲಸ ಮಾಡುವವರ ಪಾಸ್, ಹಲವು ತಿಂಗಳು ಬಳಕೆಯಿಂದ ಮಸುಕಾದದ್ದು. ಅವಳು ಬಂದಿರುವುದು ಸಾಮಾನ್ಯ ಅತಿಥಿಯಂತೆ ಅಲ್ಲ. ಈ ಸಂಬಂಧ ಬಂಧು-ಬಳಗಕ್ಕೆ ತಿಳಿದಿರುವ ಸಂಬಂಧ. ಆದರೆ ಸೌಮ್ಯಾ ಅಕ್ಕ ಬಯಸಿದ್ದ ಓದು ಬೇರೆ.

“ನಾನೇನು ಕ್ಯಾಟರಿಂಗ್ ಕಡೆದವಳೆ?” ನಂದಿನಿ ಸಮತಟ್ಟಾದ ಧ್ವನಿಯಲ್ಲಿ ಕೇಳಿದಳು.

“ಇಗೋ ಅದೇ ಮಾಡು. ಒಳಗೆ ದೊಡ್ಡವರು ಇದ್ದಾರೆ. ಯಾರೇನಾದರೂ ಕೇಳಿದರೆ ‘ಕಾಫಿ ಎಲ್ಲಿದೆ’ ಅಂತ ಕೇಳ್ತಾರೆ, ನಿನ್ನ ಕಥೆ ಕೇಳಲ್ಲ.” ಸೌಮ್ಯಾ ಅಕ್ಕ ಅವಳ ಕೈಯಲ್ಲಿದ್ದ ಕವರ್‌ನ್ನು ಕೀಳಿದಂತೆ ತೆಗೆದು ಪಕ್ಕದ ಮೇಜಿನ ಮೇಲೆ ಬಿಸಾಡಿದಳು. “ಮುಖ್ಯ ಸ್ವಾಗತ ಸಾಲಿನಲ್ಲಿ ನಿಲ್ಲೋದಕ್ಕೆ ಯಾರೂ ಕರೆದಿಲ್ಲ.”

ಮೊದಲ ಬಿರುಕು ಅಷ್ಟರಲ್ಲೇ ಬಂತು. ಪಕ್ಕದಲ್ಲಿ ನಿಂತಿದ್ದ ಕ್ಯಾಟರಿಂಗ್ ಮೇಲ್ವಿಚಾರಕ ಶಿವು, ತನ್ನವರಿಗಷ್ಟೇ ಕೊಡುವ ಪಿತ್ತಳದ ದೊಡ್ಡ ಟ್ರೇ ಕಡೆ ನೋಡಿಕೊಂಡು, ಸೌಮ್ಯಾ ಅಕ್ಕನ ಮುಖ ನೋಡಿದ. “ಮ್ಯಾಡಂ, ಇವ್ರು ನಮ್ಮ ಕಡೆ—”

“ನಿನ್ನ ಕೆಲಸ ನೋಡು,” ಎಂದು ಅವಳು ಕಣ್ಣು ಹಾಯಿಸಿದಳು. ಶಿವು ಮೌನವಾದ. ಆ ಮೌನವೇ ಸಾಕು; ನೋಡುತ್ತಿದ್ದವರಿಗೆ ಓದು ಪೂರ್ತಿಯಾಯಿತು—ಇವಳು ಅಂಚಿನವಳು, ಕೈಗೆ ಕೆಲಸ ಕೊಡಬಹುದು, ಸಾಲಿನಿಂದ ಸರಿಸಬಹುದು.

ನಂದಿನಿಯ ಹೊಟ್ಟೆಯಲ್ಲಿ ಬಿಸಿಯೊಂದು ಏರಿತು. ಎರಡು ವರ್ಷಗಳಿಂದ ವೀಹಾನ್‌ ಜೊತೆಯಾಗಿ ಬೆಂಗಳೂರು ಮೆಟ್ರೋ ಹತ್ತಿ ಇಳಿದ ಸಂಜೆಗಳು, ಬಸ್ ಸ್ಟಾಪ್‌ ಅಂಚಿನ ತ್ವರಿತ ಚಹಾಗಳು, ಅವನು “ಸಮಯ ಬಂದಾಗ ಮನೆಯವರಿಗೆ ನಾನೇ ಹೇಳ್ತೀನಿ” ಎಂದಿದ್ದ ಮೃದುವಾದ ವಾಕ್ಯ—ಎಲ್ಲವೂ ಈ ಬೆಳಕಿನ ಮುಂದೆ ಕಿಮ್ಮತ್ತಿಲ್ಲದಂತೆ ತೋರುತ್ತಿದ್ದವು. ಆದರೆ ಅವಳು ಹಿಂದಕ್ಕೆ ಸರಿಯಲಿಲ್ಲ. “ಸರಿಯೇ,” ಎಂದು ಹೇಳಿ ಕವರ್‌ನ್ನು ಮೇಜಿನ ಮೇಲೆ ಬಿಟ್ಟದ್ದೇ ಬಿಟ್ಟಳು. “ಯಾರಾದರೂ ಕಪ್ ಬೇಕಂದ್ರೆ ಕೊಡ್ತೀನಿ. ಯಾರಾದರೂ ಕೇಳಿದರೆ ನಾನು ಯಾರು ಅಂತಲೂ ಹೇಳ್ತೀನಿ.”

ಸೌಮ್ಯಾ ಅಕ್ಕ ಆ ಉತ್ತರವನ್ನು ನಿರೀಕ್ಷಿಸಿರಲಿಲ್ಲ. ಅವಳು ಬೇಡವೆಂದರೂ ಮುಖದಲ್ಲಿ ಸಣ್ಣ ಚಿರಕು ಮೂಡಿತು. “ಹೇಳು,” ಎಂದಳು, “ಯಾರು ಕೇಳ್ತಾರೋ ನೋಡೋಣ.”

ಮುಂದಿನ ಕ್ಷಣದಲ್ಲಿ ಟ್ರೇ ನಂದಿನಿಯ ಕೈಗೆ ಬಂತು. ಬಿಸಿ ಕಾಫಿಯ ವಾಸನೆ, ಸ್ಟೀಲ್ ಕಪ್‌ಗಳ ಸಣ್ಣ ತಟ್ಟಾಟ, ಜಾಸ್ಮಿನ್ ಹೂವಿನ ನಡುವೆ ಬೆವರಿನ ಒದ್ದೆ—ಎಲ್ಲವೂ ಒಂದೇಸೇರಿ ಬಿದ್ದವು. ಟ್ರೇಯ ಭಾರ ಕೇವಲ ಲೋಹದದ್ದಲ್ಲ; ಅತ್ತೆವಂಶದ ಮುಂದೆ ಕೆಳಸಾಲಿಗೆ ತಳ್ಳಿದ ಗುರುತು. ಸೌಮ್ಯಾ ಅಕ್ಕ ಅದನ್ನೇ ಬಯಸಿದ್ದಳು. “ಕಾರು ಬರುವಾಗ ಜಾಗ್ರತೆ. ಕಪ್ ಬೀಳಿಸಬೇಡ. ನೀನು ಹತ್ತಿರ ನಿಂತರೆ ಓಡಾಟಕ್ಕೂ ಉಪಯೋಗ,” ಎಂದಳು. ಪಕ್ಕದಲ್ಲಿದ್ದ ಇಬ್ಬರು ಸಂಬಂಧಿಕ ಹೆಂಗಸರು ತುಟಿಯಂಚಿನಲ್ಲಿ ನೋಡಿ ನಗಿದರು.

ಒಂದು ಬಿಳಿ ಕಾರು ಮಂಟಪದ ಬಾಗಿಲಿನವರೆಗೂ ಬಂತು. ಚಾಲಕ ಬಾಗಿಲು ತೆರೆದ. ಒಳಗಿಂದ ವೀಹಾನದ ಮಾವ ಹೊರಬಂದ. ಸೌಮ್ಯಾ ಅಕ್ಕ ತಕ್ಷಣ ಮಿಂಚಿನಂತೆ ಹೋಗಿ ಅಂಜಲಿ ಹಿಡಿದಳು. “ಬನ್ನಿ ಬನ್ನಿ,” ಅವಳ ಧ್ವನಿ ಬೆಣ್ಣೆಯಂತೆ ಮೃದುವಾಯಿತು. ನಂದಿನಿ ಟ್ರೇ ಹಿಡಿದು ಎರಡು ಹೆಜ್ಜೆ ಹಿಂದೆ ನಿಂತಳು. ಮಾವನ ಕಣ್ಣು ಅವಳ ಮೇಲೆ ಓಡಿತು—ಟ್ರೇ, ಸರಳ ಸೀರೆ, ಹಿಂದೆ ನಿಂತಿರುವ ಸ್ಥಾನ. ಓದು ಅವನ ಮುಖದಲ್ಲೇ ಸಿದ್ಧವಾಯಿತು. “ಕಾಫಿ ಕೊಡಿ,” ಎಂದನು. ಅವಳು ಕಪ್ ಮುಂದಿಟ್ಟಳು. ಸೌಮ್ಯಾ ಅಕ್ಕ ಗೆದ್ದ ಮುಖ ಮಾಡಿ ನೋಡಿದಳು.

ಅದನ್ನೇ ಗಟ್ಟಿಗೊಳಿಸಲು ಅವಳು ಇನ್ನೂ ಕೆಳಕ್ಕೆ ಇಳಿದಳು. “ಶಿವು, ಈವಳನ್ನ service lane ಬದಿಗೂ ಕಳಿಸು. ಇಲ್ಲಿ ಫೋಟೋ ಬರುತ್ತದೆ. ಹಿನ್ನಲೆಯಲ್ಲಿ ಇಂಥವರು ಇರಬಾರದು.”

ನಂದಿನಿ ಟ್ರೇ ಇನ್ನೂ ಬಿಗಿಯಾಗಿ ಹಿಡಿದಳು. ಕಪ್‌ಗಳ ಅಂಚುಗಳು ಗಂಟಲಲ್ಲಿ ಕೇಳಿದಂತೆ ಝೇಂಕಾರಿಸಿದವು. “ನಾನು ಇಲ್ಲಿ ನಿಂತಿರ್ತೀನಿ,” ಎಂದಳು.

“ಯಾಕೆ? ಯಾರನ್ನು ಕಾಯ್ತಾ ಇದ್ದೀಯ?” ಸೌಮ್ಯಾ ಅಕ್ಕ ನಗಿದಳು. “ಬೆಂಗಳೂರುದಲ್ಲಿ ಆಫೀಸ್ ಮಾಡಿಕೊಂಡ್ರೆ ಎಲ್ಲರೂ ಮನೆಯವರಾಗಿಬಿಡೋದಿಲ್ಲಮ್ಮ.”

ಅದು ಕೇಳಿ ಕೀರ್ತಿ—ವೀಹಾನದ ಮಾವನ ಮಗಳು—ಕಾರು ಇಳಿದು ಬಂದವಳೇ ನಿಂತಳು. ಅವಳು ನಂದಿನಿಯನ್ನು ಒಂದೇ ಸಲ ಗುರುತಿಸಿದಳು; ಆಫೀಸ್‌ ಕಟ್ಟಡದ ಹೊರಗೆ ಎರಡು ಬಾರಿ ನೋಡಿದ್ದಳು. ಆದರೆ ಸೌಮ್ಯಾ ಅಕ್ಕನ ಕತ್ತರಿಸುವ ಅಧಿಕಾರದೊಳಗೆ ಪಾದ ತಗ್ಗಿಸಿದಳು. “ಅಕ್ಕ, ಇವರು—” ಎಂದು ಆರಂಭಿಸಿಬಿಟ್ಟಳು.

“ಕೀರ್ತಿ, ಒಳಗೆ ಹೋಗು. ಪಿನ್ನಿ ಹುಡುಕ್ತಿದ್ದಾರೆ,” ಸೌಮ್ಯಾ ಅಕ್ಕ ಮಾತು ಮುರಿದಳು. ಕೀರ್ತಿ ತಡೆದಳಾದರೂ, ಒಳಗೆ ಹೋಗಲಿಲ್ಲ; ಅವಳ ಕಣ್ಣು ನಂದಿನಿಯ ಮೇಲೆ ನೆಟ್ಟಿಗೇ ಉಳಿದಿತು. ಟ್ರೇಯ ಸದ್ದಿಗಿಂತ ಆ ದೃಷ್ಟಿಯೇ ನಂದಿನಿಗೆ ಹೆಚ್ಚು ಕೇಳಿಸಿತು.

ಇನ್ನೊಂದು ಕಾರು ಬಂತು. ಡೋರ್ ತೆರೆಯುತ್ತಿದ್ದಂತೆ, ಒಳಗಿಂದ ಇಳಿದವರು ವೀಹಾನದ ಸಂಸ್ಥೆಯ ಹಿರಿಯ ಭಾಗೀದಾರ ಕೃಷ್ಣಮೂರ್ತಿ. ಮಂಟಪದ ಹೊರಗೆ ನಿಂತಿದ್ದ ಯುವಕರು ಚಟ್ಕನೆ ಸರಿಯಾದರು. ಸೌಮ್ಯಾ ಅಕ್ಕ ಮತ್ತೆ ಸ್ವಾಗತದ ಮುಖ ತೊಟ್ಟಳು. ಆದರೆ ಕೃಷ್ಣಮೂರ್ತಿ ಒಳಬರಲಿಲ್ಲ; ಬಾಗಿಲಿನ ಬಳಿ ನಿಂತೇ ಯಾರನ್ನೋ ಹುಡುಕಿದಂತೆ ದೃಷ್ಟಿ ಹರಿಸಿದರು. ಅವರ ಹಿಂದೆ ಇನ್ನೊಂದು ಕಪ್ಪು ಕಾರು ಬಂದು ನಿಂತಿತು.

“ವೀಹಾನ್ ಬಂದ,” ಚಾಲಕರಲ್ಲಿ ಒಬ್ಬನು ನಿಧಾನವಾಗಿ ಹೇಳಿದ.

ಆ ಒಂದು ವಾಕ್ಯ ವಲಯದೊಳಗೆ ಬೆಂಕಿ ಹಬ್ಬಿದಂತೆ ಹರಡಿತು. ಕೀರ್ತಿ ತಕ್ಷಣ ತಿರುಗಿ ನಂದಿನಿಯತ್ತ ನೋಡಿದಳು. ಶಿವು ಕೂಡ ಟ್ರೇ ಹಿಡಿದ ಅವಳ ಕೈಯತ್ತ, ಅಲ್ಲಿಂದ ರಸ್ತೆ ಕಡೆ ನೋಡಿದ. ಸೌಮ್ಯಾ ಅಕ್ಕನ ಭುಜ ಸ್ವಲ್ಪ ಗಟ್ಟಿಯಾದವು. “ಎಲ್ಲರೂ ಸರಿಯಾಗಿ ನಿಲ್ಲಿ,” ಎಂದು ಅವಳು ಗದರಿಸಿದಳು, “ಮಾಲೆ ತಯಾರು.”

ಕಪ್ಪು ಕಾರಿನ ಬಾಗಿಲು ತೆರೆದಿತು. ವೀಹಾನ್ ಹೊರಬಂದ. ಗಾಢ ನೀಲಿ ಕುರ್ಥಾ, ಹೊಳೆಯುವ ಚಪ್ಪಲಿ, ಮುಖದ ಮೇಲೆ ದಿನವಿಡೀ ಪ್ರಯಾಣದ ಧೂಳು. ಅವನು ಮೊದಲಿಗೆ ಮಾವನತ್ತ ನೋಡಿದ. ನಂತರ ಸೌಮ್ಯಾ ಅಕ್ಕ ಹಿಡಿದಿದ್ದ ಮಾಲೆ ಕಡೆ. ಆಮೇಲೆ—ಯಾವ ವಿರಾಮವೂ ಇಲ್ಲದೆ—ನೇರವಾಗಿ ನಂದಿನಿಯ ಕೈಯಲ್ಲಿದ್ದ ಟ್ರೇ ಕಡೆ ಕಣ್ಣು ಹೋಯಿತು.

ಕೀರ್ತಿ ಶ್ವಾಸ ಎಳೆದ ಶಬ್ದ ನಂದಿನಿಗೆ ಕೇಳಿಸಿತು. “ಅಣ್ಣ…” ಎಂದು ಅವಳು ಅರ್ಧವಾಗಿ ಹೇಳಿದಳು.

ವೀಹಾನ್ ಒಂದು ಹೆಜ್ಜೆ ಮುನ್ನಡೆದು, ಸೌಮ್ಯಾ ಅಕ್ಕ ನೀಡಿದ ಮಾಲೆಯನ್ನು ತೆಗೆದುಕೊಳ್ಳಲಿಲ್ಲ. “ಇದು ಏನು?” ಅವನ ಧ್ವನಿ ಎತ್ತರವಾಗಿರಲಿಲ್ಲ, ಆದರೂ ಹತ್ತಿರ ನಿಂತವರು ತಕ್ಷಣ ಬದಲಾಗಿದರು.

“ಏನೂ ಅಲ್ಲ, ಸ್ವಲ್ಪ ಗೊಂದಲ,” ಸೌಮ್ಯಾ ಅಕ್ಕ ವೇಗವಾಗಿ ಉತ್ತರಿಸಿದಳು. “ಜನ ಹೆಚ್ಚು. ಇವಳು ಹೀಗೆ ನಿಂತಿದ್ದಳು, ಅದಕ್ಕೆ—”

“ಟ್ರೇ ಯಾರ ಕೈಗೆ ಕೊಟ್ಟಿರಿ?” ವೀಹಾನ್ ಕೇಳಿದ.

ಶಿವು ತಕ್ಷಣ ಹೇಳಿಬಿಟ್ಟ. “ಸಾರ್, ಮ್ಯಾಡಂ—”

“ನೀನು ಮೌನವಾಗಿರು,” ಸೌಮ್ಯಾ ಅಕ್ಕ ಅವನ ಮೇಲೆ ಕಿಡಿ ಹಚ್ಚಿದಳು. ಆದರೆ ಆ ಹೊತ್ತಿಗೆ ಮೊದಲ ಸಾಕ್ಷಿ ಎರಡನೇವರನ್ನು ಎಳೆದುಕೊಂಡಿತ್ತು. ಕೀರ್ತಿ ಸಿಡಿದುಬಂದಳು. “ಅಣ್ಣ, ಇವ್ರನ್ನ ಸಾಲಿನಿಂದ ಸರಿಸಿದರು. ‘ಮುಖ್ಯ ಸ್ವಾಗತಕ್ಕೆ ನಿಲ್ಲೋದಕ್ಕೆ ಯಾರೂ ಕರೆದಿಲ್ಲ’ ಅಂತ—”

ಕೃಷ್ಣಮೂರ್ತಿ ತಕ್ಷಣ ವೀಹಾನದ ಮುಖ ನೋಡಿದರು, ನಂತರ ನಂದಿನಿ ಹಿಡಿದಿದ್ದ ಟ್ರೇ ಕಡೆ. ಅವರ ಕಣ್ಣುಗಳಲ್ಲಿ ಪ್ರಶ್ನೆ ಇರಲಿಲ್ಲ; ಲೆಕ್ಕ ಮಾತ್ರ ಇತ್ತು. ಹತ್ತಿರದ ಹಿರಿಯರು ಕಂಠಸೌರಭ ಸರಿಪಡಿಸಿಕೊಂಡು ಒಂದಿಷ್ಟು ಸರಿಯಾದರು. ಹಳೆಯ ಓದು ಹಿಡಿತ ತಪ್ಪಿತು.

ಸೌಮ್ಯಾ ಅಕ್ಕ ಇನ್ನೂ ನಿಂತುಕೊಳ್ಳಲು ಯತ್ನಿಸಿದಳು. “ವೀಹಾನ್, ಹೊರಗೆ ಮಾತನಾಡೋ ವಿಷಯ ಅಲ್ಲ. ಹಿರಿಯರು ನೋಡ್ತಿದ್ದಾರೆ. ಅವಳು ಅತಿಥಿ ಆದರೆ ಸರಿ, ಆದರೆ ಸ್ಥಾನಕ್ಕೆ ಒಂದು ಕ್ರಮ ಇರುತ್ತದೆ. ಯಾರು ಎಲ್ಲಿ ನಿಲ್ಲಬೇಕು ಅಂತ—”

“ಹೌದಾ?” ನಂದಿನಿ ಮೊದಲು ಮಾತನಾಡಿದಳು. ಟ್ರೇ ಇನ್ನೂ ಅವಳ ಕೈಯಲ್ಲೇ ಇತ್ತು. “ಆ ಕ್ರಮದಲ್ಲಿ ನನ್ನ ಹೆಸರು ಎಲ್ಲಿದೆ? ಕಾಫಿ ಕೊಡೋವಳಾ, ಅಥವಾ ನೀನು ಒಳಗೇ ಹೇಳಿಕೊಂಡಿದ್ದ ಹಾಗೆ ಯಾರೂ ಕರೆದಿಲ್ಲದವಳಾ?”

ಆ ಪ್ರಶ್ನೆ ಗಾಳಿಯಲ್ಲೇ ಕಟ್ಟಿ ನಿಂತಿತು. ಸೌಮ್ಯಾ ಅಕ್ಕಗೆ ಬೇಕಿದ್ದ ಜಾಗ ಇದು ಅಲ್ಲ; ಆದರೆ ಈಗ ತಪ್ಪಿಸಿಕೊಳ್ಳಲು ಹೊರದಾರಿ ಇರಲಿಲ್ಲ. “ನಂದಿನಿ,” ಅವಳು ಹೆಸರನ್ನು ಮೊಟ್ಟಮೊದಲು ಬಳಸಿದಳು, ಅದೂ ಹಲ್ಲು ಕಚ್ಚಿಕೊಂಡು, “ಇದೊಂದು ಮದುವೆ ಮನೆ. ಅರ್ಥಮಾಡ್ಕೋ. ಬಂಧುಗಳ ನಡುವೆ ನಿಂತು ಯಾರನ್ನಾದರೂ ಅಸೌಕರ್ಯಕ್ಕೆ ಹಾಕೋದು ಸರಿಯಲ್ಲ.”

“ಹಾಗಾದ್ರೆ ಯಾರನ್ನು ಅಸೌಕರ್ಯಕ್ಕೆ ಹಾಕಬಹುದು?” ನಂದಿನಿ ಕೇಳಿದಳು. “ಟ್ರೇ ಹಿಡಿಯಿಸ್ತಾ?”

ವೀಹಾನ್ ಇನ್ನೂ ನಿಶ್ಚಲವಾಗಿಯೇ ನಿಂತಿದ್ದ. ಅದೇ ಸೌಮ್ಯಾ ಅಕ್ಕನಿಗೆ ಸ್ವಲ್ಪ ಧೈರ್ಯ ಕೊಟ್ಟಿರಬಹುದು. “ನೋಡು,” ಅವಳು ಹಿರಿಯರತ್ತ ಅರ್ಧ ತಿರುಗಿ ಹೇಳಿದಳು, “ನಾನು ಮನೆಯ ಗೌರವ ನೋಡ್ಕೊಳ್ತಾ ಇದ್ದೀನಿ. ಎಲ್ಲರಿಗೂ ಪರಿಚಯ ಇಲ್ಲದವರನ್ನು ಮುಖ್ಯ ಸಾಲಿನಲ್ಲಿ—”

“ಪರಿಚಯ ಇಲ್ಲದವಳು?” ಕೀರ್ತಿ ಮತ್ತೆ ಮುರಿದಳು.

“ಕೀರ್ತಿ!” ಸೌಮ್ಯಾ ಅಕ್ಕದ ಧ್ವನಿ ಈ ಬಾರಿ ಕಿತ್ತುಹೋಯಿತು.

ಆ ಹೊತ್ತಿಗೇ ಹೊಸ ಮಿನಿ ಬಸ್ ಬಂದು ನಿಂತಿತು. ವಧುವಿನ ಊರಿನ ಬಂಧುಗಳು ಇಳಿಯಲು ಬಾಗಿಲು ತೆರೆದವು. ಇನ್ನಷ್ಟು ಕಣ್ಣುಗಳು ಈ ಬದಿಗೆ ಹರಿದವು. ಮಾಲೆ, ಅಕ್ಷತೆ, ಕ್ಯಾಮೆರಾ, ಚಾಲಕರ ಓಟ, ಹೂವಿನ ವಾಸನೆ—ಎಲ್ಲದರ ಮಧ್ಯೆ ನಿರ್ಧಾರ ಈಗಲೇ ಆಗಬೇಕಾಗಿತ್ತು. ಯಾರು ಸ್ವಾಗತ ಸಾಲಿನ ತುದಿಯಲ್ಲಿ ನಿಂತಿದ್ದಾರೆ ಎನ್ನುವುದು ಮುಂದೆ ಒಳಗೆ ನಡೆಯುವ ಎಲ್ಲಾ ಓದಿಗೂ ಕೀಲಿ.

ಸೌಮ್ಯಾ ಅಕ್ಕ ತುರ್ತಾಗಿ ಮಾಲೆಯನ್ನು ಮತ್ತೆ ವೀಹಾನಿಗೆ ಮುಂದಿಟ್ಟಳು. “ಬಾ, ಮೊದಲು ಹಿರಿಯರನ್ನು ನಮಸ್ಕರಿಸು. ನಂತರ ಒಳಗೆ ಮಾತಾಡೋಣ. ಅವಳನ್ನು ನಾನು ನೋಡ್ಕೊಳ್ತೀನಿ.”

ಅವನು ಮಾಲೆ ಕಡೆಗೂ ಕೈ ಚಾಚಲಿಲ್ಲ. ಬದಲು ನಂದಿನಿಯ ಮುಂದೆ ಬಂದು ಟ್ರೇಯ ಅಂಚನ್ನು ಎರಡು ಬೆರಳಿನಿಂದ ತಳ್ಳಿದನು, ಅವಳಿಗೆ ಭಾರ ಕಡಿಮೆಯಾಗುವಂತೆ. “ಇದನ್ನು ಕೆಳಗಿಡು,” ಎಂದನು.

ಸೌಮ್ಯಾ ಅಕ್ಕ ಮಧ್ಯೆ ನುಗ್ಗಿದಳು. “ಇಲ್ಲ, ಈಗ ಬೇಡ. ಹೊರಗಿನ ವ್ಯವಸ್ಥೆ ಹಾಳಾಗುತ್ತೆ.”

ಆ ಒಂದು ಮಾತಿನಲ್ಲಿ ಅವಳ ಸಾಲ, ಅವಳ ಅಧಿಕಾರ, ಅವಳ ಮುಖ—ಎಲ್ಲವೂ ಕಟ್ಟಿಹಾಕಿಕೊಂಡಿದ್ದವು. ವೀಹಾನ್ ನಿಧಾನವಾಗಿ ಅವಳತ್ತ ನೋಡಿದ. “ವ್ಯವಸ್ಥೆ?” ಎಂದನು. “ನನ್ನ ಜೊತೆ ನಿಲ್ಲಬೇಕಾದವಳ ಕೈಗೆ ಟ್ರೇ ಕೊಟ್ಟು, ಅದನ್ನೇ ವ್ಯವಸ್ಥೆ ಅಂತ ಕರೀತಿಯಾ?”

ಯಾರೋ ಕ್ಯಾಮೆರಾ ಕೆಳಗಿಳಿಸಿದರು. ಮಾವನ ಮುಖ ಗಟ್ಟಿಗೊಂಡಿತು. ಕೃಷ್ಣಮೂರ್ತಿ ಸ್ವಲ್ಪ ಹಿಂದೆ ಸರಿದು ದಾರಿಯನ್ನು ತೆರವುಗೊಳಿಸಿದರು. ಇದು ಎರಡನೇ ಸಾಕ್ಷ್ಯ. ಯಾರೂ ಉಚ್ಚವಾಗಿ ಏನೂ ಹೇಳಲಿಲ್ಲ; ಆದರೆ ಸೌಮ್ಯಾ ಅಕ್ಕ ಈಗ ಒಬ್ಬಳೇ ನಿಂತಿದ್ದಳು.

ಅವಳು ಕೊನೆಯ ಪ್ರಯತ್ನ ಮಾಡಿದಳು. “ನಿನ್ನ ಜೊತೆ?” ಅವಳ ನಗು ಈಗ ಒಣಗಿತ್ತು. “ಯಾರ ಮುಂದೆ ಏನು ಹೇಳ್ತೀಯೋ ಯೋಚಿಸಿ ಹೇಳು. ಮನೆಯವರು, ಸಿಬ್ಬಂದಿ, ಹೊರಗಿನವರು—”

“ಎಲ್ಲರ ಮುಂದೆಯೇ ಹೇಳ್ತೀನಿ,” ವೀಹಾನ್ ಕತ್ತರಿಸಿದಂತೆ ಹೇಳಿದನು.

ಆದರೆ ಅಂತಿಮ ಕಡಿತ ನಂದಿನಿಯದೇ ಆಯಿತು. ಅವಳು ಟ್ರೇಯನ್ನು ಕೆಳಗಿಡಲಿಲ್ಲ. “ಇಲ್ಲ,” ಎಂದಳು, ಸ್ಪಷ್ಟವಾಗಿ. “ನಾನು ಇದನ್ನು ಕೆಳಗಿಡೋದಿಲ್ಲ. ಮೊದಲು ಕೇಳ್ತೀನಿ. ಇಷ್ಟು ಹೊತ್ತು ನನ್ನನ್ನು ಯಾರಂತೆ ನಿಲ್ಲಿಸಿದ್ದರೋ, ಅದನ್ನೇ ಈಗ ಬದಲಾಯಿಸಬೇಕು. ಅರ್ಧ ಮಾತು ಬೇಡ.”

ಸುತ್ತಿನ ವಲಯ ಇನ್ನೂ ಕಗ್ಗತ್ತಲಾಯಿತು. ಮಿನಿ ಬಸ್‌ನಿಂದ ಇಳಿದ ಬಂಧುಗಳು ಹೆಜ್ಜೆ ಮಧ್ಯೆ ನಿಂತರು. ಶಿವು ತನ್ನ ಸಿಬ್ಬಂದಿಯನ್ನು ಕೈಯಿಂದ ತಡೆದನು. ಸೌಮ್ಯಾ ಅಕ್ಕನ ಕೈಯಲ್ಲಿದ್ದ ಮಾಲೆಯ ದಾರ ಎಳೆಯಲ್ಪಟ್ಟು ಸ್ವಲ್ಪ ತುಂಡಾಯಿತು; ಎರಡು ಮಲ್ಲಿಗೆ ಹೂಗಳು ನೆಲಕ್ಕೆ ಬಿದ್ದವು. ಅವಳು ಅದನ್ನೇ ಗಮನಿಸಲಿಲ್ಲ.

ವೀಹಾನ್ ನಂದಿನಿಯ ಕಣ್ಣಿನಲ್ಲಿ ನೋಡಿದ. ಈ ಬಾರಿ ಅವನ ಮೌನ ಅಂಚಿನವಲ್ಲ, ಆಯ್ಕೆಯದು. ಅವನು ತಿರುಗಿ ಹಿರಿಯರತ್ತ, ಮಾವನತ್ತ, ಕೃಷ್ಣಮೂರ್ತಿಯತ್ತ, ಸ್ವಾಗತ ಸಾಲಿನವರತ್ತ ನೋಡಿದನು. ನಂತರ ನಂದಿನಿಯ ಪಕ್ಕಕ್ಕೆ ನಿಂತ. ಎಲ್ಲರಿಗೂ ಕಾಣುವಷ್ಟು ಹತ್ತಿರ, ಹಿಂದಕ್ಕೆ ತೆಗೆದುಕೊಳ್ಳಲಾಗದಷ್ಟು ನಿರ್ದಿಷ್ಟ.

“ಕೇಳಿ,” ಅವನು ಹೇಳಿದನು. “ಇವಳು ನಂದಿನಿ. ನನ್ನ ಪಕ್ಕದಲ್ಲಿ ನಿಲ್ಲೋದು ಇವಳೇ. ಒಳಗೆ ಬರುವ ಪ್ರತಿಯೊಬ್ಬರನ್ನೂ ನಾನು ಇವಳ ಜೊತೆಗೇ ಸ್ವಾಗತಿಸ್ತೀನಿ. ಯಾರಿಗೂ ಅಸೌಕರ್ಯ ಇದ್ದರೆ, ಅವರು ಪಕ್ಕಕ್ಕೆ ಸರಿಯಬಹುದು.”

ಆ ಕ್ಷಣದಲ್ಲಿ ಹಾನಿ ಸ್ಪಷ್ಟವಾಗಿ ಕಾಣಿಸಿತು. ಸೌಮ್ಯಾ ಅಕ್ಕನ ಕೈಯಲ್ಲಿದ್ದ ಮಾಲೆ ಕೆಳಗೆ ಜಾರಿತು; ಅವಳು ಬಾಗಿ ಹಿಡಿಯಲಿಲ್ಲ. ಅವಳಿಗೆ ಆಜ್ಞೆ ಕೊಡುತ್ತಿದ್ದ ಚಾಲಕ ಮುಂದೆ ಬರಲಿಲ್ಲ. ಮಾವನು ಗಂಟಲು ಶುದ್ಧಿಪಡಿಸಿಕೊಂಡು, ನಂದಿನಿಯತ್ತ ನೋಡಿ ತಲೆ ಸ್ವಲ್ಪ ನಮಿಸಿದ. ಕೃಷ್ಣಮೂರ್ತಿ ಹಾಸ್ಯವಿಲ್ಲದ ಗೌರವದಿಂದ ಹೇಳಿದರು, “ನಮಸ್ಕಾರ, ನಂದಿನಿ ಅವರೆ,” ಎಂದು. ಸಾಲೇ ಅದರೊಂದಿಗೆ ಮರುಸಿದ್ಧವಾಯಿತು.

ಸೌಮ್ಯಾ ಅಕ್ಕ ಇನ್ನೂ ಸೋಲು ಒಪ್ಪಲಿಲ್ಲ. “ವೀಹಾನ್, ಈ ರೀತಿಯಾಗಿ—”

“ಸೌಮ್ಯಾ ಅಕ್ಕ,” ನಂದಿನಿ ಅವಳನ್ನು ನಿಲ್ಲಿಸಿದಳು. ಧ್ವನಿ ಮೃದುವಾಗಿರಲಿಲ್ಲ, ದೊಡ್ಡದಾಗಿಯೂ ಇರಲಿಲ್ಲ. “ಇಷ್ಟೊಂದು ಹೊತ್ತು ನೀನು ನನಗೆ ಕೆಲಸ ಹೇಳಿದ್ದೆ. ಈಗ ನಾನು ಹೇಳ್ತೀನಿ. ಕಪ್ ಕೊಡಿಸಬೇಕೆಂದರೆ ಶಿವುವಿಗೆ ಹೇಳಿ. ನಾನು ಸ್ವಾಗತ ಸಾಲಿನಲ್ಲಿ ನಿಂತುಕೊಳ್ತೀನಿ.”

ಆ ಮಾತು ಆಜ್ಞೆಯಾಗಿಹೋಯಿತು, ಏಕೆಂದರೆ ಅದನ್ನು ತಡೆಯಬಲ್ಲವರು ಯಾರೂ ಉಳಿದಿರಲಿಲ್ಲ. ಶಿವು ತಕ್ಷಣ ಇಬ್ಬರು ಹುಡುಗರನ್ನು ಕರೆದು ಟ್ರೇಗೆ ಕೈ ಚಾಚಿದ. ಸೌಮ್ಯಾ ಅಕ್ಕ ಅವರನ್ನೇ ತಡೆಯಲು ಬಾಯಿತೆರೆದಳು, ಆದರೆ ಧ್ವನಿ ಬರಲಿಲ್ಲ. ಅವಳ ಮುಖದ ಬಣ್ಣ ತುಂಡಾದ ಮಲ್ಲಿಗೆಯಂತೆ ಬತ್ತಿಹೋಯಿತು.

ನಂದಿನಿ ಮಾತ್ರ ಇನ್ನೂ ಟ್ರೇ ಬಿಡಲಿಲ್ಲ. ಅವಳು ವೀಹಾನದತ್ತ ಒಂದಿಷ್ಟು ನೋಡಿದಳು. ಅವನು ಬದಿಗೆ ಜಾಗ ಕೊಟ್ಟ. ಆ ಜಾಗ ಯಾವ ಆತ್ಮೀಯ ಸಮಾಧಾನವೂ ಅಲ್ಲ; ಸಾರ್ವಜನಿಕವಾಗಿ ಕೊಟ್ಟ ಸ್ಥಾನ. ನಂದಿನಿ ಒಂದು ಹೆಜ್ಜೆ ಮುಂದೆ ಬಂದು ಸ್ವಾಗತ ಸಾಲಿನ ತುದಿಯಲ್ಲಿ ನಿಂತಳು. ಮೊದಲಿಗೆ ಮಿನಿ ಬಸ್‌ನಿಂದ ಇಳಿದ ವಧುವಿನ ಬಂಧುಗಳಿಗೆ ಅವಳೇ ಅಕ್ಷತೆ ತಟ್ಟೆ ಮುಂದಿಟ್ಟಳು. “ಬನ್ನಿ,” ಎಂದಳು, ಸ್ಥಿರವಾಗಿ. “ಒಳಗೆ ಬನ್ನಿ.”

ಮುಂದಿನ ಹರಿವು ಅವಳನ್ನು ತಳ್ಳಲಿಲ್ಲ; ಅವಳ ಸುತ್ತಲೇ ತಿರುಗಿತು. ಹಿಂದೆ ಯಾರೋ “ಜಾಗ ಬಿಡಿ, ಜಾಗ ಬಿಡಿ” ಎಂದರು. ಎರಡು ಚಿಕ್ಕ ಮಕ್ಕಳು ಓಡಿಬಂದು ಅವಳ ಸೀರೆಯ ಅಂಚಿಗೆ ತಾಕಿ ನಿಲ್ಲಿದರು. ಶಿವು ಮೃದುವಾಗಿ, “ಅಕ್ಕ, ಟ್ರೇ…” ಎಂದು ಮತ್ತೆ ನೆನಪಿಸಿದ.

ನಂದಿನಿ ತಲೆ ಆಡಿದಳು. “ಕೊಡು,” ಎಂದಳು. ಟ್ರೇ ಮರಳಿ ಅವಳ ಕೈಗೆ ಬಂತು—ಈ ಬಾರಿ ಭಾರವಾಗಿ ಅಲ್ಲ, ಉಳಿದ ಪ್ರತಿಧ್ವನಿಯಂತೆ.

ಅವಳು ಸೇವಾ ದಾರಿಯ ತಿರುವಿನ ಕಡೆ ನಡೆದುಹೋದಳು. ಅಲ್ಲಿ ದಾರಿಯ ಮೇಲಿನ ಟ್ಯೂಬ್‌ಲೈಟ್‌ನ ಸೂಕ್ಷ್ಮ ಮದ್ದುಮದ್ದು ಶಬ್ದ, ದೊಡ್ಡ ಡಿಕೋಷನ್ ಡಬ್ಬಿಯ ಬಿಸಿ, ಬಹಳ ಹೊತ್ತು ಬಿಟ್ಟುಬಂದ ಚಹಾ ಕಪ್‌ನ ವಲಯ ಗುರುತು ಹಾಕಿದ ಸ್ಟೀಲ್ ಮೇಜು—ಎಲ್ಲವೂ ಇನ್ನೂ ಅದೇ ಇದ್ದವು. ಆದರೆ ಜನರು ಅವಳ ಕಡೆಗೆ ಬರದೇ, ಅವಳಿಗೆ ದಾರಿ ಬಿಡುತ್ತಾ ಪಕ್ಕಕ್ಕೆ ಸರಿದರು. ನಂದಿನಿ ಟ್ರೇಯನ್ನು ಎರಡೂ ಕೈಗಳಲ್ಲಿ ಸಮವಾಗಿ ಹಿಡಿದು ತಿರುವು ತಲುಪಿದಳು; ಕಪ್‌ಗಳ ನಡುಕು ನಿಧಾನವಾಗಿ ಶಾಂತವಾಯಿತು, ಕೊನೆಗೆ ಒಂದೂ ಶಬ್ದ ಮಾಡಲಿಲ್ಲ.