ಕೊಠಡಿಯೇ ಅವನ ವಿರುದ್ಧ ತಿರುಗಿತು
ಗಿರೀಶ್ ನವ್ಯಾಳ ಕೈಯಿಂದ ಅತಿಥಿ ಪಟ್ಟಿಯ ಹಾಳೆಗಳನ್ನು ಕಿತ್ತುಕೊಂಡು, “ನೀನು ಬಾಗಿಲ ಪಕ್ಕ ನಿಲ್ಲು, ಹೆಸರು ಓದೋ ಕೆಲಸ ನಾನು ಮಾಡ್ತೀನಿ,” ಎಂದು ಹೇಳಿ ಅವಳನ್ನು ಕಂಬದ ನೆರಳಿಗೆ ಸರಿಸಿದ ಕ್ಷಣಕ್ಕೆ ಆವರಣದ ವಲಯವೇ ಸ್ವಲ್ಪ ಅಲುಗಾಡಿತು. ಹಸಿರು ಛಾವಣಿಯ ಅಂಚಿನ ಕೆಳಗೆ ಸಾಲಾಗಿ ನಿಂತಿದ್ದ ಬಂಧುಗಳು, ಕ್ಲೈಂಟ್ಗಳು, ಪಕ್ಕದ ಮನೆ ಹಿರಿಯರು—ಎಲ್ಲರ ಕಣ್ಣು ಅವಳ ಮೇಲೆ ಬಿದ್ದವು. ಟೇಬಲ್ ಮೇಲೆ ತಣ್ಣಗಾದ ಚಹಾ ಗ್ಲಾಸ್ ಒಂದು ವಲಯ ಗುರುತು ಬಿಟ್ಟು ನಿಂತಿತ್ತು; ಅದರ ಪಕ್ಕದಲ್ಲಿ ಅವಳು ಬೆಳಿಗ್ಗೆದಿಂದ ಸರಿಪಡಿಸಿದ್ದ ಹೆಸರು ಚೀಟಿಗಳು ಈಗ ಗಿರೀಶ್ನ ಮೊಣಕೈ ಕೆಳಗೆ ಸಿಕ್ಕಿಕೊಂಡವು. ಮೂರು ವಾರ ರಜೆ ತೆಗೆದುಕೊಳ್ಳದೆ, ಬೆಂಗಳೂರು ಮೆಟ್ರೋ ಕಾರ್ಡ್ನ ಕುಂದಿದ ಅಂಚು ಕೈಗೆ ಕೀಳುವಷ್ಟು ಓಡಾಡಿ ಅವಳು ಸಿದ್ಧಪಡಿಸಿದ್ದ ದಿನದ ಬಾಯಲ್ಲಿ, ಅವಳ ಜಾಗವನ್ನೇ ಅವಳಿಂದ ಕಿತ್ತುಕೊಂಡಿದ್ದ.
ನವ್ಯಾ ಏನೂ ಹೇಳಲಿಲ್ಲ. ಕಿತ್ತುಕೊಂಡ ಹಾಳೆಗಳ ಕೆಳಗಿನಿಂದ ನೀಲಿ ಫೈಲ್ನ ಕೋನ ಹೊರಗೆ ಜಾರುತ್ತಿದ್ದುದನ್ನು ಅವಳು ನೋಡಿದಳು. ಅದೇ ಫೈಲ್ನಲ್ಲಿ ಪ್ರವೇಶ ಕ್ರಮ, ವಿಶೇಷ ಆಹ್ವಾನಿತರ ಪಟ್ಟಿ, ಯಾರನ್ನು ಮುಖ್ಯ ವಲಯಕ್ಕೆ ಕರೆದು ನಿಲ್ಲಿಸಬೇಕು ಎಂಬ ಚುಕ್ಕಾಣಿ ಇತ್ತು. ಗಿರೀಶ್ ಅವಳ ಮೌನವನ್ನು ಭಯವೆಂದು ತಪ್ಪಾಗಿ ಓದಿದ. “ಸೇವಾ ವಲಯದ ಕೆಲಸ ಅಂದ್ರೆ ಹಿಂಬದಿಯಲ್ಲೇ ಓಡಾಡೋದು,” ಎಂದು ಪಕ್ಕದವನಿಗೆ ಕೇಳಿಸುವಷ್ಟು ಜೋರಾಗಿ ಹೇಳಿದ. “ಎಲ್ಲರ ಮುಂದೆ ನಿಲ್ಲೋದು ಹುದ್ದೆ ಇದ್ದವರಿಗೆ.”
ಆ ಸಾಲಿನಲ್ಲಿದ್ದ ಇಬ್ಬರು ಹುಡುಗರು ನಕ್ಕರು. ಶಾರದಮ್ಮ, ಮನೆಯ ಹಿರಿಯಳು, ಒಳಗಿಂದ ಬರುತ್ತಾ ಕ್ಷಣಮಾತ್ರ ನಿಂತಳು. ನವ್ಯಾ ಆ ನಗುವಿನ ದಿಕ್ಕು ನೋಡಲಿಲ್ಲ; ಬದಲಾಗಿ ಬಾಗಿಲ ಅಂಚಿನ ಕಬ್ಬಿಣದ ಫ್ರೇಮ್ ಮೇಲೆ ಹಳೆಯ ಬೆರಳಚ್ಚುಗಳು ಹೇಗೆ ಮಸಕಾಗಿ ಅಂಟಿಕೊಂಡಿವೆ ಎಂದು ನೋಡಿದಳು. ನಂತರ ಒಂದು ಹೆಜ್ಜೆ ಮುಂದೆ ಬಂದು ಗಿರೀಶ್ನ ಮೊಣಕೈ ಕೆಳಗಿದ್ದ ನೀಲಿ ಫೈಲ್ನ್ನು ಎಳೆಯಲಿಲ್ಲ—ಬದಲಿಗೆ ಅವನ ಮುಂದೆಯೇ ಬಿದ್ದಿದ್ದ ಅತಿಥಿ ಪಟ್ಟಿಯ ಮೇಲಿನ ಕೊನೆಯ ಹೆಸರನ್ನು ಓದಿದಳು.
“ಮೈಸೂರು ಇಂಡಸ್ಟ್ರಿಯಲ್ ಅಸೋಸಿಯೇಷನ್ ಅಧ್ಯಕ್ಷರ ಹೆಸರನ್ನ ನೀವು ಕುಟುಂಬ ಆತಿಥಿ ಸಾಲಿಗೆ ಹಾಕಿದ್ದೀರಾ,” ಎಂದಳು ಅವಳು, ಸಮವಾಗಿ. “ಅವರ ಜೊತೆಗೆ ಬರುತ್ತಿರುವ ಜೈಶಂಕರ್ ಅಂಕಲ್ರನ್ನು ಹೊರ ಸಾಲಿಗೆ ನಿಲ್ಲಿಸಿದ್ರೆ ಒಳಗಿನ ವೇದಿಕೆ ಖಾಲಿಯಾಗುತ್ತೆ.”
ಗಿರೀಶ್ ಕಣ್ಣು ಎತ್ತಿದ. “ನೀನು ಈಗ ನನಗೆ ಕಲಿಸ್ತೀಯಾ?”
“ಅವರಿಗೆ ಸ್ವಾಗತ ತಟ್ಟೆ ಒಳಗಿದೆ,” ನವ್ಯಾ ಉತ್ತರಿಸಿದಳು. “ಹೊರಗೆ ನಿಲ್ಲಿಸಿದ್ರೆ ಶಾರದಮ್ಮನ ಮುಖವೇ ಕಗ್ಗಂಟಾಗುತ್ತೆ.”
ಅವಳು ಮಾತು ಮುಗಿಯುವಷ್ಟರಲ್ಲಿ ಗೇಟ್ ಬಳಿ ಬಿಳಿ ಕಾರು ಒಳಬಂತು. ಹಿಂಬದಿಯ ಸೀಟಿನಿಂದ ಇಳಿದ ದಪ್ಪ ಮೀಸೆದ ಹಿರಿಯರು ನಿಂತ ರೀತಿ ನೋಡಿದರೆ ಸಾಕು—ಅವರನ್ನು ತಪ್ಪು ಸಾಲಿಗೆ ಕಳಿಸಿದರೆ ಚಿಕ್ಕ ವಿಷಯವಾಗುವುದಿಲ್ಲ ಎಂಬುದು ಯಾರಿಗೂ ಅರ್ಥವಾಗುತ್ತಿತ್ತು. ಗಿರೀಶ್ ಪಟ್ಟಿ ತಿರುಗಿಸಿದ, ಮತ್ತೆ ತಿರುಗಿಸಿದ. ಅವನ ಬೆರಳು ತಪ್ಪು ಹೆಸರಿನ ಮೇಲೆಲೇ ನಿಂತಿತು. ನವ್ಯಾ ಈಗಾಗಲೇ ಮುಂದೆ ನಡೆದು, ಒಳ ಸಾಲಿಗೆ ಇಟ್ಟಿದ್ದ ಹೂವಿನ ತಟ್ಟೆಯನ್ನು ಹೊರಚಾಚಿ, “ಜೈಶಂಕರ್ ಅಂಕಲ್, ಒಳಗೆ,” ಎಂದು ಕೈ ತೋರಿಸಿದ್ದಳು.
ಹಿರಿಯರು ಕ್ಷಣಕಾಲ ಅವಳತ್ತ ನೋಡಿದರು; ನಂತರ ತಕ್ಷಣ ಒಳಕ್ಕೆ ನಡೆದರು. ಅವರ ಜೊತೆ ಬಂದವರು ಕೂಡ ಹಿಂಬಾಲಿಸಿದರು. ಹೊರಗೆ ನಿಂತಿದ್ದ ಹುಡುಗನ ಕೈಯಲ್ಲಿದ್ದ ಕಾಗದದ ಟೋಕನ್ ಉಪಯೋಗವಿಲ್ಲದಂತೆ ಕೆಳಕ್ಕೆ ಬಿತ್ತು. ಗಿರೀಶ್ಗೆ ಆ ಚಿಕ್ಕ ಕ್ಷಣದಲ್ಲಿ ಏನೋ ಚಿರಕು ಬಿದ್ದಂತೆ ಕಂಡಿತು—ಇವಳ ಮಾತು ಕೇವಲ ತಲೆ ಎತ್ತಿದದ್ದಲ್ಲ, ಬಾಗಿಲ ದಿಕ್ಕೇ ಬದಲಾಯಿಸುವುದೆಂದು ಜನರಿಗೆ ಮೊದಲು ಬಿದ್ದ ಪತ್ತೆಯಾಯಿತು.
ಆದರೆ ಅವನು ಅಷ್ಟರಲ್ಲೇ ಹಿಂತೆಗೆದವನು ಅಲ್ಲ. ಮಧ್ಯಾಹ್ನ ಬಿಸಿಲು ಛಾವಣಿಯ ಅಂಚು ತಾಕಿ ಒಳಗೆ ಹರಿಯುವ ಹೊತ್ತಿಗೆ, ಆವರಣದ ವಲಯ ದಟ್ಟವಾಯಿತು. ಬದಿಯ ಮೇಜಿನ ಮೇಲೆ ತಣ್ಣಗಾದ ಊಟದ ಡಬ್ಬಿ ತೆರೆದೆಯೇ ಬಿದ್ದಿತ್ತು; ಯಾರಿಗೂ ಅದನ್ನು ಮುಚ್ಚಲು ಹೊತ್ತು ಸಿಕ್ಕಿರಲಿಲ್ಲ. ಶಾರದಮ್ಮನ ತಮ್ಮ, ಇಬ್ಬರು ಮಾವಂದಿರು, ದೂರದ ಬಂಧುಗಳ ಗುಂಪು—all ಒಟ್ಟಿಗೇ ಬಾಗಿಲ ಬಳಿ ಸೇರಿದರು. ಅದೇ ಹೊತ್ತಿಗೆ ವಿನಯ್ ಒಳಗಿಂದ ಹೊರಬಂದ. ಮನೆವರಿಗೂ ಕೆಲಸದ ಜನರಿಗೂ ಗೊತ್ತಿದ್ದ, ಆದರೆ ಇನ್ನೂ ಸಾರ್ವಜನಿಕವಾಗಿ ಹೆಸರಿಡದ ಆ ಬಂಧು-ಬಳಗಕ್ಕೆ ತಿಳಿದಿರುವ ಸಂಬಂಧ, ಜನಕಣ್ಣು ಮುಂದೆ ಬಿರುಕು ಬೀಳುವ ಜಾಗಕ್ಕೆ ಬಂದಂತೆ ನವ್ಯಾಳ ಹೊಟ್ಟೆಯೊಳಗೆ ಕಟ್ಟಿ ಬಂತು.
ಗಿರೀಶ್ ಅದನ್ನೇ ಬಳಸಿದ. “ವಿನಯ್,” ಎಂದು ಜೋರಾಗಿ ಕರೆದ. “ಈಕೆ ಎಲ್ಲಿ ನಿಲ್ಲಬೇಕು ಅಂತ ಹೇಳಿ. ಕೆಲಸದ ಮಿತಿ ದಾಟ್ತಾ ಇದ್ದಾಳೆ. ಬಾಗಿಲ ತೀರ್ಮಾನ ಯಾರಿಗೆ ಇದೆ ಅಂತ ಈಗಲೇ ಸ್ಪಷ್ಟ ಮಾಡ್ಬೇಕು.”
ಆ ಮಾತು ಅವಳತ್ತ ಮಾತ್ರವಲ್ಲ; ಹಿರಿಯರ ಮುಂದೆ ಅವಳಿಗೆ ಸ್ಥಾನವಿದೆಯೇ ಇಲ್ಲವೇ ಎಂಬ ಪ್ರಶ್ನೆಯಾಗಿ ಎಸೆದ ಕಲ್ಲು. ಕೆಲವು ಮುಖಗಳು ತಕ್ಷಣ ಕುತೂಹಲದಿಂದ ಕಟ್ಟಿ ಬಿದ್ದವು. ವಿನಯ್ ನಿಂತ ಸ್ಥಳದಿಂದ ನವ್ಯಾ, ಗಿರೀಶ್, ಪಟ್ಟಿ, ಗೇಟ್—ಎಲ್ಲವೂ ಒಂದೇ ವಲಯದಲ್ಲಿ ಕಾಣುತ್ತಿತ್ತು. ಅವನು ಮಾತನಾಡುವ ಮೊದಲು ಗಿರೀಶ್ ಮತ್ತೊಮ್ಮೆ ಹೊಡೆದ. “ಕೆಲಸಕ್ಕೆ ಕರೆದುಕೊಂಡು ಬಂದದ್ದು ಒಳ್ಳೆಯದೇ. ಅದರಿಂದ ಮನೆ ಆವರಣದ ಬಾಯಿಗೆ ಹಕ್ಕು ಬರುತ್ತಾ?”
ನವ್ಯಾ ಅವನ ಕಡೆ ತಿರುಗಿದಳು. ಅವಳ ಧ್ವನಿ ಏರಲಿಲ್ಲ. “ಹಕ್ಕು ಬಗ್ಗೆ ಕೇಳ್ತೀರಾ?” ಅಂದಳು. “ಆಗ ಒಂದು ಪ್ರಶ್ನೆ ನೀವು ಉತ್ತರಿಸಿ, ಗಿರೀಶ್ ಸರ್—ಈ ಪಟ್ಟಿಯ ಅಂತಿಮ ಕ್ರಮಕ್ಕೆ ಸಹಿ ಯಾರದು? ನಿಮ್ಮದಾ, ಇಲ್ಲ ಶಾರದಮ್ಮ ಕೊಟ್ಟ ಪಟ್ಟಿಯನ್ನು ನಾನು ರಾತ್ರಿ ಹನ್ನೊಂದು ಗಂಟೆಯವರೆಗೆ ಕುಳಿತು ಸರಿಪಡಿಸಿದದ್ದಾ?”
ಜನರು ಒಟ್ಟಿಗೆ ಉಸಿರೆಳೆದಂತೆ ಆಯಿತು, ಆದರೆ ಶಬ್ದ ಮಾಡಲಿಲ್ಲ. ಪ್ರಶ್ನೆ ನೇರವಾಗಿ ಗಿರೀಶ್ನ ಎದೆಗೆ ಹಿಂತಿರುಗಿತ್ತು. ಅವನು ತಕ್ಷಣ ಉತ್ತರ ಕೊಡಲಿಲ್ಲ. ಅವನ ಕೈಯಲ್ಲಿದ್ದ ಹಾಳೆಗಳು ಅಂಚಿನಿಂದ ಕಳೆದು ಬಿದ್ದಂತೆ ಚಿಟಚಿಟ ಅನ್ನಿಸಿತು. ನವ್ಯಾ ಮುಂದುವರಿಸಲಿಲ್ಲ; ಅದೇ ಸಾಕಾಯಿತು. ಯಾಕಂದರೆ ಈಗ ಜನರ ಕಣ್ಣು ಅವಳ ಧೈರ್ಯದ ಮೇಲೆ ಅಲ್ಲ, ಅವನ ಉತ್ತರದ ಮೇಲೆ ಹತ್ತಿತ್ತು.
“ಅದು…” ಎಂದು ಅವನು ಕಂಠ ಶುದ್ಧಿಮಾಡಿಕೊಂಡ. “ನಾನು ಒಟ್ಟಾರೆ ನೋಡ್ಕೊಂಡಿದ್ದೀನಿ.”
“ಒಟ್ಟಾರೆ ಅಂದರೆ ಯಾರು ಒಳಕ್ಕೆ, ಯಾರು ಹೊರಗೆ ಅಂತ ಹೆಸರಿಡೋ ಹಕ್ಕು ನಿಮ್ಮದು ಎಂದು ಅರ್ಥವಾ?” ನವ್ಯಾ ಕೇಳಿದಳು. “ಅಥವಾ ತಪ್ಪಾದ್ರೆ ಶಾರದಮ್ಮನ ಮುಖಕ್ಕೆ ಯಾರು ಉತ್ತರ ಕೊಡ್ತಾರೆ ಎಂಬುದೇ ಅರ್ಥವಾ?”
ಶಾರದಮ್ಮನ ಕೈಯಲ್ಲಿದ್ದ ಅಕ್ಕಿ-ಕುಂಕುಮದ ತಟ್ಟೆ ಸ್ವಲ್ಪ ಕುಣಿದಿತು. ಅವಳು ನವ್ಯಾಳ ಕಡೆ ನೋಡಿದಳು, ನಂತರ ಗಿರೀಶ್ ಕಡೆ. ಆ ಒಂದೇ ನೋಡುವಿಕೆಯಲ್ಲಿ ಜನರ ಓದು ಮತ್ತೊಮ್ಮೆ ಬದಲಾಗತೊಡಗಿತು. ಗಿರೀಶ್ ಇಷ್ಟು ಹೊತ್ತು ಮನೆಯ ಪರವಾಗಿ ಮಾತಾಡುತ್ತಿದ್ದಂತೆ ಕಾಣಿಸಿಕೊಂಡಿದ್ದ; ಈಗ ಅವನು ಮನೆಯ ಹೆಸರನ್ನು ಮುಂಚಿಟ್ಟುಕೊಂಡು ನಿಂತಿದ್ದವನು, ಆದರೆ ಮನೆಯ ತಪ್ಪಿಗೆ ಹೊಣೆ ಹೊರುವವರ ಸಾಲಿನಲ್ಲಿ ಕಾಣಿಸಲಿಲ್ಲ.
ಅದೇ ಹೊತ್ತಿಗೆ ಹೊರಗಿನಿಂದ ಮತ್ತೊಂದು ಕಾರು ಬಂತು. ಅದರ ಹಿಂದೆ ಬಂದ ಮಿನಿ-ಬಸ್ನಿಂದ ಇಂದಿನ ದೊಡ್ಡ ಗುಂಪು ಇಳಿಯತೊಡಗಿತು—ವಿನಯ್ ಹೊಸ ಒಡಂಬಡಿಕೆಗೆ ಮುಖ್ಯರಾದ ಅತಿಥಿಗಳು, ಜೊತೆಗೆ ಬಂಧುಗಳ ಗುಂಪು. ಒಂದೇ ವೇಳೆ ಮೂರು ದಿಕ್ಕಿನಿಂದ ಜನ ಬಾಗಿಲಿಗೆ ಸೇರಿದರು. ಹೆಸರುಪಟ್ಟಿ ಓದದೆ ಒಳಗೆ ಬಿಡಿಸಿದರೆ ಕುರ್ಚಿ ಕ್ರಮ ಒಡೆದು ಹೋಗುತ್ತಿತ್ತು; ತಪ್ಪಾಗಿ ನಿಲ್ಲಿಸಿದರೆ ಮನೆಯ ಗೌರವ ಕೆಳಗಿಳಿಯುತ್ತಿತ್ತು. ಗಿರೀಶ್ ಮೈಕ್ನ್ನು ಹಿಡಿಯಲು ಮುಂದೆ ಬಿದ್ದ. ಬಾಗಿಲ ಪಕ್ಕದ ಚಿಕ್ಕ ಟೇಬಲ್ ಮೇಲೆ ಇಟ್ಟಿದ್ದ ಕೈಮೈಕ್, ಪಟ್ಟಿಯ ಮೇಲಿನ ತೂಕದಂತೆ, ಯಾರ ಕೈಗೆ ಹೋಗುತ್ತದೋ ಅವನೇ ದಾರಿ ತೀರ್ಮಾನಿಸುವ ಸಾಧನ.
ವಿನಯ್ ಆ ಚಿಕ್ಕ ಚಲನವಲನ ನೋಡಿದ. ಅವನು ಎರಡು ಹೆಜ್ಜೆ ಮುಂದೆ ಬಂದು, ಗಿರೀಶ್ನ ಕೈ ಮುಟ್ಟುವ ಮುನ್ನಲೇ ಮೈಕ್ ತೆಗೆದು ನವ್ಯಾಳ ಮುಂದೆ ಟೇಬಲ್ ಮೇಲೆ ಸರಿಸಿದ. ಜೊತೆಗೆ ಅತಿಥಿ ಪಟ್ಟಿಯ ಮೇಲಿನ ತನ್ನ ಬೆರಳನ್ನು ಇಟ್ಟು, ಎಲ್ಲರೂ ಕೇಳುವಷ್ಟು ಸ್ಪಷ್ಟವಾಗಿ, “ಹೆಸರು ಕರೆಯೋದು ನವ್ಯಾ,” ಎಂದನು.
ಅದು ವಾಕ್ಯವಲ್ಲ; ಸಾಲು ಸರಿಸುವ ತೀರ್ಪು. ಗಿರೀಶ್ ತಕ್ಷಣ, “ಒಮ್ಮೆ ತಾಳಿ, ಮೊದಲು—” ಎಂದು ಎದ್ದ.
ನವ್ಯಾ ಅವನತ್ತ ನೋಡಲೇ ಇಲ್ಲ. ಮೈಕ್ ಕೈಗೆತ್ತಿಕೊಂಡ ಕ್ಷಣಕ್ಕೆ ಅವಳ ಭುಜಗಳು ಸರಿಯಾಗಿ ನಿಂತವು. “ಮೊದಲು ಒಳ ವಲಯಕ್ಕೆ—ಮೈಸೂರು ಇಂಡಸ್ಟ್ರಿಯಲ್ ಅಸೋಸಿಯೇಷನ್ ಅಧ್ಯಕ್ಷ ಜೈಶಂಕರ್ ಅಂಕಲ್ ಮತ್ತು ಅವರ ಜೊತೆಗಿನ ತಂಡ. ನಂತರ ಶಿವಮೊಗ್ಗದಿಂದ ಬಂದ ದೊಡ್ಡಮ್ಮನ ಮನೆವರು ಎಡ ಸಾಲು. ಹೂತಟ್ಟೆ ಅಲ್ಲಿ. ವಿನಯ್ರ ಅತಿಥಿಗಳು ಬಲಪಕ್ಕದ ಕುರ್ಚಿ ಸಾಲಿಗೆ,” ಎಂದು ಅವಳು ನಿರ್ದ್ವಂದ್ವವಾಗಿ ಹೇಳಿದಳು. ಮಾತು ಹೊರಬೀಳುವಷ್ಟರಲ್ಲಿ ಬಾಗಿಲ ಬಳಿ ನಿಂತಿದ್ದವರು ಚಲಿಸಲಾರಂಭಿಸಿದರು—ಯಾರು ಯಾವ ದಿಕ್ಕು ಅಂತ ಅವರಿಗೆ ಈಗ ಸಂಶಯ ಇರಲಿಲ್ಲ.
ಗಿರೀಶ್ ಮುಂದೆ ನುಗ್ಗಿ ಪಟ್ಟಿಯತ್ತ ಕೈ ಚಾಚಿದ. “ನವ್ಯಾ, ಇದು ನನ್ನ ಬಳಿ—”
ಅವಳು ಮೈಕ್ನಿಂದಲೇ ಕತ್ತರಿಸಿದಳು. “ಪಟ್ಟಿ ಇಲ್ಲಿ ಇರಲಿ.” ನಂತರ ಗಿರೀಶ್ ಕಡೆ ನೇರವಾಗಿ ತಿರುಗಿ, ಎಲ್ಲರೂ ನೋಡುತ್ತಿರುವ ವಲಯದ ಮಧ್ಯದಲ್ಲಿ, “ಇಂದಿನ ಪ್ರವೇಶ ತೀರ್ಮಾನ ನನ್ನ ಬದಿಯಿಂದ ಹೋಗುತ್ತದೆ. ತಪ್ಪು ಹೆಸರು ಹೇಳಿ ಮನೆಯ ಮುಖ ಕಳೆಯೋ ಪ್ರಯೋಗ ಇಲ್ಲಿ ಮುಗಿತು. ನೀವು ಬದಿಯಲ್ಲಿ ನಿಲ್ಲಿ,” ಎಂದಳು.
ಆ ಒಂದು ಸಾಲಿನಲ್ಲಿ ಅವಳು ಕೇವಲ ಹೆಸರುಗಳನ್ನು ಕರೆಯಲಿಲ್ಲ; ಯಾವ ಬದಿ ಮಾಲೀಕ ಬದಿ, ಯಾವ ಬದಿ ಹೊರಗಡೆ ನಿಂತು ಆಜ್ಞೆ ಕೊಡುತ್ತಿದ್ದ ಬಾಯಿ—ಅದನ್ನೇ ಹೆಸರಿಟ್ಟಳು. ಗಿರೀಶ್ನ ಕೈ ಗಾಳಿಯಲ್ಲಿ ನಿಂತಿತು. ಹಿಂದೆ ನಿಂತಿದ್ದ ಇಬ್ಬರು ಹುಡುಗರು ಅವನ ದಾರಿಗೆ ಸರಿಯದೆ, ನವ್ಯಾ ತೋರಿಸಿದ ಕಡೆ ಜನರನ್ನು ತಿರುಗಿಸಲು ಶುರುಮಾಡಿದರು. ಶಾರದಮ್ಮ ಸ್ವತಃ ಒಳ ಬಾಗಿಲ ಬಳಿ ನಿಂತು ನವ್ಯಾ ಹೇಳಿದ ಕ್ರಮಕ್ಕೆ ತಟ್ಟೆ ಹಿಡಿದಳು. ವಿನಯ್ ಗಿರೀಶ್ನತ್ತ ನೋಡದೆ, ಪಟ್ಟಿ ಇರುವ ಟೇಬಲ್ನ್ನು ಇನ್ನೂ ಸ್ವಲ್ಪ ನವ್ಯಾ ಕಡೆ ಸರಿಸಿದ.
ಗಿರೀಶ್ನ ಧ್ವನಿ ಮೊದಲು ಕಿರಿಕಿರಿಯಾಗಿ, ನಂತರ ಕೆಳಗೆ ಜಾರಿತು. “ನನ್ನನ್ನ ಹೀಗೆ ಜನ ಮುಂದೆ—”
“ಜನ ಮುಂದೆ ತಳ್ಳಿ ನಿಲ್ಲಿಸಿದದ್ದು ನೀವು,” ನವ್ಯಾ ಎಂದಳು; ಮೈಕ್ ಕೆಳಗಿದ್ದರೂ ಅವಳ ಮಾತು ಎಲ್ಲರಿಗೂ ತಲುಪಿತು. “ಈಗ ಜನ ಮುಂದೆ ದಾರಿ ಸರಿಯುತ್ತಿದೆ.”
ಇನ್ನೊಂದು ಗುಂಪು ಒಳಬಂದಿತು. ನವ್ಯಾ ಹೆಸರನ್ನು ಕರೆಯುತ್ತ, ಕೈಚಲನೆಗಳಿಂದ ಸಾಲುಗಳನ್ನು ಬಿಚ್ಚಿದಳು. ಹೂದಂಡ ಹಿಡಿದಿದ್ದ ಹುಡುಗಿಗೆ ಎಲ್ಲಿ ನಿಲ್ಲಬೇಕು, ಹಿರಿಯರಿಗೆ ಕುರ್ಚಿ ಯಾವುದು, ಹೊರಗಡೆ ಉಳಿದವರಿಗೆ ನೀರು ಯಾರು ಕೊಡಬೇಕು—ಎಲ್ಲವೂ ಅವಳ ಬಾಯಿಂದ ದಿಕ್ಕು ಪಡೆದವು. ಗಿರೀಶ್ ಮತ್ತೆ ಒಮ್ಮೆ “ಕೇಳಿ—” ಎಂದು ಶುರುಮಾಡಿದ; ಆದರೆ ಈ ಬಾರಿ ಯಾರೂ ಅವನತ್ತ ತಲೆ ತಿರುಗಿಸಲಿಲ್ಲ. ಒಂದು ಕ್ಷಣ ಅವನು ಹೆಸರು ಇಲ್ಲದವನಂತೆ ಆವರಣದ ಕಂಬದ ಬಳಿಯಲ್ಲಿ ನಿಂತುಹೋದ. ಅವನ ಕೈಯಲ್ಲಿದ್ದ ಹಾಳೆಗಳ ಕೊನೆ ಎರಡು ಚೂರುಗಳು ನೆಲಕ್ಕೆ ಜಾರಿದವು. ಚಪ್ಪಲಿ ಮುರುಕಿನ ಕೆಳಗೆ ಆ ಕಾಗದ ಮಡಚಿಕೊಂಡಿತು.
ಮೇಘನಾ ಒಳಗಿಂದ ಓಡಿ ಬಂದು, “ನವ್ಯಾ, ಎರಡನೇ ಸಾಲು ತುಂಬಿದೆ,” ಎಂದಳು.
“ಹಿಂಬದಿ ನೆರಳಲ್ಲಿ ಇನ್ನೂ ನಾಲ್ಕು ಕುರ್ಚಿ ತೆಗೆಯಿರಿ,” ನವ್ಯಾ ತಕ್ಷಣ ಹೇಳಿದಳು. “ದೊಡ್ಡಮ್ಮನ ಮನೆವರಿಗೆ ನೀರು ಮೊದಲು.”
ವಿನಯ್ ಅವಳ ಹತ್ತಿರ ನಿಂತಿದ್ದರೂ ಮಧ್ಯೆ ಬರಲಿಲ್ಲ. ಅವನು ಕೇವಲ ತನ್ನ ಕೀಲಿಗಳ ಗುಚ್ಚವನ್ನು ಟೇಬಲ್ ಮೇಲಿಟ್ಟ—ಈ ವಲಯದ ತೆರೆದುಮುಚ್ಚುವ ಅಧಿಕಾರ ಯಾರ ಕೈಯಲ್ಲಿ ಇದೆ ಎಂಬುದನ್ನು ಚರ್ಚೆಯಾಗದಂತೆ ಮಾಡುವ ಚಿಕ್ಕ, ಸ್ಪಷ್ಟ ಚಲನೆ. ಗಿರೀಶ್ ಅದನ್ನು ನೋಡಿದ. ಅವನ ಮುಖದಲ್ಲಿ ಮೊದಲ ಬಾರಿಗೆ ಬಣ್ಣವೇ ಬದಲಾಯಿತು. ಇಷ್ಟರಲ್ಲೇ ತಾನು ಅಡ್ಡಬಿದ್ದರೆ ಜನ ತನ್ನ ಜೊತೆ ಬರುತ್ತಾರೆ ಎಂಬ ನಂಬಿಕೆ ಇತ್ತು; ಈಗ ಜನ ಅವನನ್ನು ಮೀರಿಬಿಡುತ್ತಿದ್ದಾರೆ ಎಂಬ ಅರಿವು ಮೊದಲು ಬಂದದ್ದು ಕೋಪವಾಗಿ ಅಲ್ಲ, ಕುಸಿತವಾಗಿ.
ಮತ್ತೊಂದು ಹೆಸರು. ಮತ್ತೊಂದು ಕೈಚಲನೆ. ಮತ್ತೊಂದು ಸರಿದ ಸಾಲು. ಆವರಣದ ಬಾಗಿಲ ಬಳಿಯ ಒದ್ದಾಡುತ್ತಿದ್ದ ಗುಂಪು ಅವಳ ಕ್ರಮಕ್ಕೆ ಮೃದುವಾಗಿ ವಿಭಜಿಸಿ ಹರಿಯತೊಡಗಿತು. ಯಾರನ್ನ ಒಳಗೆ ಕರೆಯಬೇಕು, ಯಾರನ್ನು ಕ್ಷಣ ನಿಲ್ಲಿಸಬೇಕು, ಯಾರನ್ನು ಹಿರಿಯರತ್ತ ಕೊಂಡೊಯ್ಯಬೇಕು—ಎಲ್ಲವೂ ಈಗ ನವ್ಯಾಳ ಬಾಯಿಂದ ಹೊರಬರುವ ತೀರ್ಮಾನ. ಗಿರೀಶ್ಗೆ ಉಳಿದದ್ದು ನಿಂತುಕೊಳ್ಳುವ ಜಾಗ ಮಾತ್ರ.
ಕೊನೆಯ ಗುಂಪು ಒಳಕ್ಕೆ ಜಾರಿದ ಮೇಲೆ, ಬಾಗಿಲ ವಲಯ ಮರುತೆರೆಯಿತು. ಛಾವಣಿಯ ಅಂಚಿನ ಕೆಳಗಿನ ನೆರಳು ನಿಧಾನವಾಗಿ ಹಿಂದಕ್ಕೆ ಸರಿದು, ಕ್ಷಣಕಾಲ ಮೊದಲು ಜನರ ದೇಹಗಳಿಂದ ಗಟ್ಟಿಯಾಗಿದ್ದ ಆವರಣದ ನೆಲದ ಮೇಲೆ ಹಿಂತಿರುಗಿ ಹರಡಿತು. ನವ್ಯಾ ಮೈಕ್ನ್ನು ಟೇಬಲ್ ಮೇಲೆ ಇಟ್ಟು, ಪಟ್ಟಿಯನ್ನು ತನ್ನ ಮುಂದೆ ನೇರವಾಗಿ ಸರಿಸಿ, “ಇನ್ನಿಂದೆ ಬಾಗಿಲ ಬಳಿ ನಿಲ್ಲೋದು ನಾನು,” ಎಂದಳು.