ತಳ್ಳಿದವಳಿಗೇ ಮೇಲೆ ಜಾಗ ಸಿಕ್ಕಿತು
“ನಂದಿತಾ, ನೀನು ಆ ಕಡೆ ನಿಲ್ಲು—ಈ ಕಾರ್ ಮೊದಲು,” ಎಂದು ಸುಲೋಚನಾ ಕೈಯಲ್ಲಿದ್ದ ಹೂತಟ್ಟೆಯನ್ನು ಅವಳ ಎದೆಗೆ ತಾಗುವಂತೆ ತಳ್ಳಿ, ಕಪ್ಪು ಸ್ಕೋಡಾದ ಬಾಗಿಲು ಕಡೆ ಓಡಿದಳು.
ಬೆಂಗಳೂರು ಹೊರವಲಯದ ಆ ಮದುವೆ ಮಂಟಪದ ಡ್ರಾಪ್-ಆಫ್ ಲೇನ್ ಬೆಳಕು ಹೊಳೆದ ಕಲ್ಲಿನ ಮೇಲೆ ಮಳೆ ಹನಿ ಒಣಗದಂತೆ ಮಿನುಗುತ್ತಿತ್ತು. ಒಂದು ಕಾರಿನ ಹಿಂದೆ ಮತ್ತೊಂದು ಕಾರು ನಿಂತು, ಬಾಗಿಲು ತೆರೆದು, ಸೀರೆಗಳ ಮಡಿ, ಚಿನ್ನದ ಕಂಗಣ, ಪರಿಮಳದ ಹೊಗೆ, ಚಾಲಕರ “ಸೈಡ್, ಸೈಡ್” ಎನ್ನುವ ಗದ್ದಲ—ಅದರ ಮಧ್ಯೆ ನಂದಿತಾ ಕೈಯಲ್ಲಿ ಹಿಡಿದಿದ್ದ ತನ್ನ ಚಿಕ್ಕ ಚೀಲದ ಪಟ್ಟಿಗೆ ಬೆರಳು ಬಿಗಿದಳು. ಬಿಳಿ ಕುರ್ಥಿಯ ಮೇಲೆಯೇ ಇನ್ನೂ ಕಚೇರಿಯ ಗುರುತು ಉಳಿದಿತ್ತು; ಸೇವಾ ವಲಯದ ಕಂಪನಿಯಲ್ಲಿ ಸಂಜೆ ಪಾಳಿ ಮುಗಿಸಿ ನೇರ ಬಂದಿದ್ದರಿಂದ ಭುಜದ ಬಳಿ ಲೇನ್ಯಾರ್ಡ್ ಒತ್ತಿದ ಜಾಡು ಕೆಂಪಾಗಿ ಕಾಣುತ್ತಿತ್ತು. ಆ ಲೇನ್ಯಾರ್ಡ್ ಅನ್ನು ಕಾರಿಗೆ ಏರುವ ಮುನ್ನ ಚೀಲದೊಳಗೆ ತೂರಿದ್ದರೂ ಮಡಕಿನ ರೇಖೆ ಕುತ್ತಿಗೆ ಹತ್ತಿರ ಉಳಿದಿತ್ತು.
ಸ್ಕೋಡಾದಿಂದ ದರ್ಶನ್ ಇಳಿದ. ಅವನ ಜೊತೆಯಲ್ಲಿ ಇಳಿದಳು ಮೇಕಪ್ ಮೆರುಗು ಮಿನುಗುವ ಪೂಜಾ—ಇಂದು ತನಕ ಮನೆಯವರು “ಒಳ್ಳೇ ಜೋಡಿ” ಎಂದು ಬಾಯಲ್ಲಿ ಸಕ್ಕರೆ ಹಾಕಿದ ಹುಡುಗಿ. ಎರಡು ತಿಂಗಳ ಹಿಂದೆಯೂ ದರ್ಶನ್ ನಂದಿತಾಳ ಮನೆ ಊಟದ ಮೇಜಿನ ಬಳಿ ಕುಳಿತು “ಬಂಧು-ಬಳಗಕ್ಕೆ ತಿಳಿದಿರುವ ಸಂಬಂಧ ಇದಲ್ಲವಾ, ಅಷ್ಟು ವರ್ಷ ಹೀಗೆ ಬಿಡುವುದಿಲ್ಲ” ಎಂದು ಹೇಳಿದ್ದ. ನಂತರ ಅವನ ತಾಯಿ ಚಿನ್ನದ ಮಾತಿನೊಳಗೆ ಕಬ್ಬಿಣ ಮರೆಸಿ, “ಮಗನ ಭವಿಷ್ಯಕ್ಕೂ ಮನೆಯ ಮೆರೆಯಿಗೂ ತಕ್ಕ ಹುಡುಗಿ ಬೇಕು” ಎಂದು ತೀರ್ಮಾನಿಸಿ ಬಿಟ್ಟಿದ್ದರು. ಈಗ ಅದೇ ಮನೆಯ ಮದುವೆಗೆ, ದರ್ಶನ್ ಹೊಸ ಹೆಂಗಸನ್ನು ಕೈಹಿಡಿದು ತರುತ್ತಿದ್ದ.
“ಹೂವನ್ನೇನು ಹಾಗೆ ಹಿಡಿದುಕೊಂಡಿದ್ದೀಯ? ಪೂಜಾಗೆ ಕೊಡು,” ಸುಲೋಚನಾ ಕಣ್ಣು ಹಾಯಿಸಿ ಹೇಳಿದಳು. “ಅತಿಥಿಗಳು ನೋಡ್ತಾರೆ. ನೀನು ನಮ್ಮವಳೇ—ಅರ್ಥ ಮಾಡಿಕೊಳ್ಳಬೇಕು.”
ನಂದಿತಾ ಹೂತಟ್ಟೆ ಅವಳ ಕೈಗೆ ಹಿಂದಿರುಗಿಸಿ, ಸರಿಯಾಗಿ ಕೇಳಿಸಿಕೊಳ್ಳುವಷ್ಟು ಧ್ವನಿಯಲ್ಲಿ, “ನಾನು ಸ್ವಾಗತಕ್ಕೆ ಬಂದಿಲ್ಲ, ಆಹ್ವಾನಕ್ಕೆ ಬಂದಿದ್ದೇನೆ,” ಎಂದಳು.
ಅದು ಸಣ್ಣ ಉತ್ತರ. ಆದರೆ ಹತ್ತಿರ ನಿಂತಿದ್ದ ಚಾಲಕ ಅವಳ ಮುಖ ನೋಡಿದ. ಗೇಟ್ ಬಳಿ ನಿಂತ ರಿಸೆಪ್ಷನ್ ಹುಡುಗ ಕಿವಿಯಲ್ಲಿದ್ದ ವೈರ್ ಸರಿಪಡಿಸಿಕೊಂಡು ಕ್ಷಣಕಾಲ ಅಲ್ಲಿ ನೋಡಿದ. ಮೊದಲ ಬಿರುಕು ಅಷ್ಟು ಮಾತ್ರ—ಅವಳು ಕೈಯಿಂದ ಹೂ ತಟ್ಟೆ ತೆಗೆದುಕೊಳ್ಳಲಿಲ್ಲ.
ದರ್ಶನ್ ಅಷ್ಟರಲ್ಲಿ ನಕ್ಕ ಮುಖ ತೊಟ್ಟು ಬಂದ. “ಇದನ್ನ ದೊಡ್ಡದಾಗಿಸ್ಬೇಡ, ನಂದಿತಾ. ಇಂದು ಮದುವೆ ಮನೆ. ನೀನು ಒಳಗೆ ಹೋಗಿ ಕೂತುಬಿಡು. ಪೂಜಾ ಸೈಡ್ ಫಸ್ಟ್ ರಿಸೀವ್.”
“ಪೂಜಾ ಸೈಡ್?” ಮಧುಕರ ಚಿಕ್ಕಪ್ಪ ತಮ್ಮ ಹೆಂಡತಿಗೆ ಹತ್ತಿರವಾಗಿ ನಕ್ಕರು. “ಅದು ಈಗ ಪ್ರಾಥಮ್ಯ.”
ಪ್ರಾಥಮ್ಯ. ಆ ಶಬ್ದವೇ ಆ ಲೇನ್ ಮೇಲೆ ಹಾಕಿದ ಹಗ್ಗದಂತೆ ಕಂಡಿತು. ಯಾರನ್ನು ಮೊದಲು ಸ್ವೀಕರಿಸಬೇಕು, ಯಾರನ್ನು ಹೆಸರಿನಿಂದ ಕರೆಯಬೇಕು, ಯಾರ ಕಾರ್ ಬಾಗಿಲು ಮುಂಚೆ ತೆಗೆಯಬೇಕು—ಎಲ್ಲವೂ ಕಣ್ಣುಮುಂದೆ ಕ್ರಮವಾಗಿ ನಡೆಯುತ್ತಿತ್ತು. ನಂದಿತಾಳ ಅಮ್ಮ ದೂರದ ಕುರ್ಚಿ ಸಾಲಿನ ಬಳಿ ನಿಂತು ಎಲ್ಲವನ್ನೂ ನೋಡುತ್ತಿದ್ದಳು; ಅವಳ ಮುಖದಲ್ಲಿ ಮಾತಾಡಲಾರದ ಜಡತೆ. ಈ ಮದುವೆಗೆ ಹಣ ಕೊಟ್ಟಿಲ್ಲದಿರಬಹುದು, ಆದರೆ ದರ್ಶನ್ಗಾಗಿ ವರ್ಷಗಳ ಕಾಲ ಕಾಯ್ದ ಮಗಳ ಮುಖ ಕೊಟ್ಟಿದ್ದಳು.
“ನಂದಿತಾ, ಇನ್ನು ನೀನು ಅತ್ತಿಗೆಯ ಮಗಳ ಜೊತೆ ಒಳಕ್ಕೆ ಹೋಗು,” ಸುಲೋಚನಾ ಮತ್ತೆ ಆದೇಶಿಸಿದಳು. “ಮೇನ್ ಎಂಟ್ರಿ ಅಲ್ಲ, ಎಡದ ಲೇನ್ ಮೂಲಕ. ಇಲ್ಲಿ ಫೋಟೋ, ರಿಸೀವ್, ಹಿರಿಯರು—ಇವುಗಳೆಲ್ಲ ಗೊಂದಲ ಆಗುತ್ತವೆ.”
ಅವಳನ್ನು ಮುಖ್ಯ ಪ್ರವೇಶದಿಂದ ತಳ್ಳುವ ಕ್ರಮ ಸ್ಪಷ್ಟವಾಗಿತ್ತು. ಪೂಜಾ ತಾಯಿ ಈಗಾಗಲೇ ಕಾರಿನಿಂದ ಇಳಿದು, ಸೀರೆ ಪಲ್ಲು ಸರಿಪಡಿಸಿಕೊಂಡು, ಹೂಮಾಲೆ ಹಿಡಿದ ಹುಡುಗಿಯ ಎದುರು ನಿಂತಿದ್ದಳು. ರಿಸೆಪ್ಷನ್ ಸಿಬ್ಬಂದಿ ಅವರ ಕಡೆ ವಾಲಿ, “ಮ್ಯಾಡಮ್, ಈ ಕಡೆ,” ಎಂದು ಬಾಗಿಲು ತೆರೆದಿದ್ದರು. ನಂದಿತಾಳ ಕಡೆ ಯಾರೂ ಕೈ ಚಾಚಲಿಲ್ಲ.
ನಂದಿತಾ ಸರಿಯಲಿಲ್ಲ. ಕಾಲ್ಗೆಜ್ಜೆಯ ಶಬ್ದ ಬಾರದೆ ನಿಂತಂತೆ ನಿಂತಳು. “ನನ್ನ ಆಹ್ವಾನ ಪತ್ರದಲ್ಲಿ ಗೇಟ್ ಪಾಸ್ ಇದೆ,” ಎಂದಳು. “ಯಾವ ಲೇನ್ ನನ್ನದು ಅನ್ನೋದನ್ನ ನಾನು ಕೇಳಿಕೊಳ್ಳುತ್ತೇನೆ.”
“ಅಯ್ಯೋ, ಕೇಳಿಕೊಳ್ಳುತ್ತೀಯಾ?” ದರ್ಶನ್ ಧ್ವನಿ ಕಡಿಮೆ ಮಾಡುತ್ತಿದ್ದರೂ ಹತ್ತಿರದವರ ಕಿವಿಗೆ ತಲುಪುವಂತೆ ಇತ್ತು. “ಇಲ್ಲಿ ಎಲ್ಲರೂ ನಮ್ಮ ಸಂಬಂಧಿಕರು. ನಿನಗೆ ಗೌರವ ಕೊಡ್ತಿದ್ದೀವಿ. ಡ್ರಾಮಾ ಬೇಡ.”
ಅವನು “ನಮ್ಮ” ಎನ್ನುವಾಗ ಪೂಜಾ ಕೈ ಹಿಡಿದಿದ್ದ ಬೆರಳುಗಳನ್ನು ಇನ್ನೂ ಬಿಗಿಸಿಕೊಂಡ. ಹೊಸ ಆಯ್ಕೆಗೆ ಮುದ್ರೆ ಹೊಡೆಯುವಂತೆ. ಅದನ್ನು ನೋಡಿದ ಸುಲೋಚನಾ ಬಾಯಲ್ಲಿ ಕಟುವಾದ ಮೃದುತನ ತಂದು, “ಹಳೆಯ ವಿಷಯಗಳನ್ನು ಎಳೆದು ಮನೆಯ ಮುಖ ಕೆಡಿಸಬೇಡ,” ಎಂದಳು. “ಹುಡುಗಿಯ ಮೇರೆಯೂ ಇರುತ್ತದೆ.”
ಆ ಮಾತು ಕೇಳಿ ನಂದಿತಾಳ ಒಳಗೆ ಏನೋ ಚಳಿ ಹರಿದರೂ ಮುಖ ಗಟ್ಟಿಯಾದೇ ಉಳಿಯಿತು. ಅವಳು ಚೀಲದ ಒಳಗಿಂದ ಮೊಬೈಲ್ ತೆಗೆದಳು. ಶಶಿಧರ್ಗೆ ಒಂದು ಚಿಕ್ಕ ಸಂದೇಶ ಕಳುಹಿಸಿದಳು—“ನಾನು ಲೇನ್ನಲ್ಲಿ ಇದ್ದೇನೆ.”
ಶಶಿಧರ್ ಈ ಮಂಟಪದ ಗೇಟ್ ಹೋಸ್ಟ್. ಮೂರು ದಿನಗಳಿಂದ ಅವನು ಅವಳೊಂದಿಗೆ ಕರೆ, ಪಟ್ಟಿ, ಸಮಯ, ವಯೋವೃದ್ಧರ ಪ್ರವೇಶ, ವೀಲ್ಚೇರ್ ದಾರಿ, ಅಡುಗೆ ಸಪ್ಲೈ ವಾಹನ—ಎಲ್ಲದರ ಬಗ್ಗೆ ಮಾತನಾಡಿದ್ದ. ಏಕೆಂದರೆ ಈ ಮದುವೆ ಮಂಟಪದ ಮಾಲೀಕನ ಮೊಮ್ಮಗಳು ಇಂದು ಮದುವೆಯಾಗುತ್ತಿದ್ದಳು, ಮತ್ತು ಮಾಲೀಕ ಗೋವಿಂದರಾಜ್ ಅವರು ಕೊನೆಯ ಕ್ಷಣದಲ್ಲಿ ತಮ್ಮ ಅತಿಥಿ ಪ್ರವೇಶ ವ್ಯವಸ್ಥೆಯನ್ನು ನಂದಿತಾಳ ಮೇಲೇ ಒಪ್ಪಿಸಿದ್ದರು. ನಂದಿತಾ ಕೆಲಸ ಮಾಡುವ ಸಂಸ್ಥೆ ಇವೆಂಟ್ ವ್ಯವಸ್ಥೆಯ ಜೊತೆಯ ಒಪ್ಪಂದ ನೋಡುತ್ತಿತ್ತು; ಅವಳು ಮೂರು ರಾತ್ರಿ ನಿದ್ದೆ ಕಡಿಮೆ ಮಾಡಿ ಅತಿಥಿ ಕ್ರಮಪಟ್ಟಿ ಸರಿಪಡಿಸಿದ್ದಳು. ಇದನ್ನು ಸುಲೋಚನಾ ಮನೆಗೆ ಅವಳು ಹೇಳಿರಲಿಲ್ಲ. ಹೇಳಿದರೂ ನಂಬಿಕೆ ಇರಲಿಲ್ಲ. ಅವರ ದೃಷ್ಟಿಯಲ್ಲಿ ಅವಳು “ಹಿಂದೆ ನಮ್ಮ ಮನೆಗೆ ಬರಬೇಕಿದ್ದ ಹುಡುಗಿ” ಅಷ್ಟೇ.
ಪೂಜಾ ಕಡೆ ಮಲ್ಲಿಗೆ ಮಾಲೆ ಎತ್ತಿ ಹಿಡಿಯುತ್ತಿದ್ದ ಹುಡುಗಿ ಹಠಾತ್ ನಿಂತಳು. ಗೇಟ್ ಒಳಗಿಂದ ಶಶಿಧರ್ ದೌಡಾಯಿಸಿ ಬಂದ. ಅವನ ಕಿವಿಯ ವಾಕ್-ಪೀಸ್ ಮಿನುಗುತ್ತಿತ್ತು, ಕೈಯಲ್ಲಿ ಟ್ಯಾಬ್, ಕುತ್ತಿಗೆಯಲ್ಲಿ ಪ್ರವೇಶ ಟೋಕನ್ಗಳ ಹಸಿರು ದಾರ. ಅವನು ಮೊದಲಿಗೆ ದರ್ಶನ್ ಕಡೆ ನೋಡಿದ, ನಂತರ ಸ್ಕೋಡಾ, ನಂತರ ನಂದಿತಾಳನ್ನು ಕಂಡ ತಕ್ಷಣ ತನ್ನ ದೇಹದ ದಿಕ್ಕೇ ಬದಲಾಯಿಸಿದ.
“ನಂದಿತಾ ಮ್ಯಾಡಮ್,” ಅವನು ಸ್ಪಷ್ಟವಾಗಿ ಹೇಳಿದ. “ನಿಮ್ಮನ್ನು ಕಾಯಿಸುತ್ತಿದ್ದೇವೆ. ಹಿರಿಯ ಅತಿಥಿಗಳ ಮೊದಲ ಸ್ವಾಗತ ಕ್ರಮ ನಿಮ್ಮ ದೃಢೀಕರಣ ಬಾಕಿ ಇದೆ.”
ಶಬ್ದ ಸಣ್ಣದು, ಪರಿಣಾಮ ದೊಡ್ಡದು. ಅವನು ಪೂಜಾ ಕಡೆ ಚಾಚಿದ್ದ ಕೈ ಹಿಂತೆಗೆದು, ನೇರವಾಗಿ ನಂದಿತಾಳ ಕಡೆ ಅರ್ಧ ಹೆಜ್ಜೆ ಮುನ್ನಡೆದ. ಅವನ ಹಿಂದೆ ನಿಂತಿದ್ದಿಬ್ಬರು ಸಿಬ್ಬಂದಿ ಕೂಡ ದೇಹ ತಿರುಗಿಸಿದರು. ಹೂತಟ್ಟೆ ಹಿಡಿದ ಹುಡುಗಿ ತಕ್ಷಣ ತನ್ನ ತಟ್ಟೆಯನ್ನು ಮಧ್ಯದಲ್ಲಿ ನಿಲ್ಲಿಸಿ ಯಾರಿಗೆ ಕೊಡಬೇಕು ಎಂದು ಮತ್ತೆ ಓದಿದಳು.
ಸುಲೋಚನಾ ಮೊದಲು ನಗುವು ಉಳಿಸಿಕೊಳ್ಳಲು ಪ್ರಯತ್ನಿಸಿದಳು. “ಅವಳು ನಮ್ಮ ಮನೆಯ ಹುಡುಗಿ. ಒಳಗೆ ಬರುತ್ತಾಳೆ. ನೀವು ಮೊದಲು ವಧುಪಕ್ಷ—”
“ಮ್ಯಾಡಮ್,” ಶಶಿಧರ್ ಅವಳ ಮಾತಿಗೆ ತಲೆಬಾಗಲೇ ಬಿಟ್ಟಿಲ್ಲ, “ಎಂಟ್ರಿ ಕ್ರಮಪಟ್ಟಿ ನಂದಿತಾ ಮ್ಯಾಡಮ್ ಅವರಲ್ಲಿದೆ. ಗೇಟ್ ಅನುಮತಿ ಟೋಕನ್ ಕೂಡ ಅವರಲ್ಲೇ ಇರಬೇಕು. ಸರ್ ಕೇಳಿದ್ದಾರೆ.”
ದರ್ಶನ್ ಮುಖದಲ್ಲಿ ಮೊದಲ ಬಾರಿಗೆ ಖಾಲಿತನ ಕಾಣಿಸಿತು. “ಯಾವ ಸರ್?”
ಅದಕ್ಕಾಗಿಯೇ ಮತ್ತೊಂದು ಕಾರ್ ಲೇನ್ಗೆ ತಿರುಗಿತು. ಮುತ್ತಿನ ಬಿಳಿ ಟೊಯೋಟಾ. ಚಾಲಕ ಬಾಗಿಲು ತೆರೆದ ತಕ್ಷಣ ಒಳಗಿಂದ ಇಳಿದ ವೃದ್ಧರು—ಗೋವಿಂದರಾಜ್. ಮಂಟಪವೂ, ಪಕ್ಕದ ಸೇವಾ ನಿವಾಸವೂ, ಈ ಪ್ರವೇಶ ವ್ಯವಸ್ಥೆಯ ಸಂಪೂರ್ಣ ನಿಯಂತ್ರಣವೂ ಅವರದೇ. ಅವರ ಹತ್ತಿರದ ಸಿಬ್ಬಂದಿ ಯಾರನ್ನೂ ಕೇಳದೆ ನಂದಿತಾಳ ಕಡೆ ನೋಡಿದರು; ಶಶಿಧರ್ ಟ್ಯಾಬ್ ಅವಳಿಗೆ ಚಾಚಿದ.
“ನಂದಿತಾ,” ಗೋವಿಂದರಾಜ್ ಉಸಿರುಗಟ್ಟಿ ನಡೆಯುತ್ತಾ ಹೇಳಿದರು, “ಮೊದಲ ಲೇನ್ ಯಾರಿಗೆ ತೆಗೆಯೋದು ನೀನೇ ಹೇಳು. ವೈದ್ಯರ ಕುಟುಂಬ ಬಂದಿದೆ ಅಂತ ಶಶಿಧರ್ ಹೇಳಿದ.”
ಇದು ಸಾಕಾಗಿತ್ತು. “ನೀನೇ ಹೇಳು” ಎನ್ನುವ ಮಾತು ದರ್ಶನ್ ಕಿವಿಗೆ ಬಿದ್ದಿತು. ಪೂಜಾ ತಾಯಿ ಕೈಯಲ್ಲಿದ್ದ ಪರ್ಸ್ನ ಚೈನ್ನ್ನು ನರವಾಗಿ ಎಳೆದಳು. ಮಧುಕರ ಚಿಕ್ಕಪ್ಪ ಕೆನ್ನೆಗೆ ಬೆರಳು ಹಚ್ಚಿಕೊಂಡಂತೆ ಇದ್ದರು; ಈಗ ಅವರ ಕಣ್ಣು ಹಠಾತ್ ಲೆಕ್ಕ ಹಾಕತೊಡಗಿದವು.
ನಂದಿತಾ ಟ್ಯಾಬ್ ನೋಡಿದಳು. ಮೊದಲ ಪ್ರವೇಶ ಹಕ್ಕು ವಧುಪಕ್ಷದ ಹಿರಿಯ ವೈದ್ಯ ದಂಪತಿಗೆ; ಅವರ ಕಾರು ಹಿಂದುಗಡೆ ನಿಂತಿತ್ತು. ಈ ಲೇನ್ನಲ್ಲಿ ದರ್ಶನ್ರ ಕಾರು ಮಧ್ಯೆ ನಿಂತು ಎಲ್ಲವನ್ನೂ ಅಡ್ಡಹಾಕಿತ್ತು. ಅವಳು ತಲೆತ್ತಿ ಶಶಿಧರ್ಗೆ ಹೇಳಿದಳು, “ಮೊದಲ ಲೇನ್ ಖಾಲಿ ಮಾಡಿ. ಡಾಕ್ಟರ್ ಅನಂತಮೂರ್ತಿ ಅವ್ರ ಕಾರ್ ನೇರ ಒಳಗೆ. ವೀಲ್ಚೇರ್ ಸಿದ್ದವಾಗಿರಲಿ.”
“ಸರಿ, ಮ್ಯಾಡಮ್.”
ಶಶಿಧರ್ ತಕ್ಷಣ ಚಾಲಕರಿಗೆ ಸೂಚನೆ ಕೊಟ್ಟ. ಹಗ್ಗ ಸರಿಸಲಾಯಿತು. ಹೂತಟ್ಟೆ ಹಿಡಿದ ಹುಡುಗಿ ಓಡುತ್ತಾ ಹಿಂದಕ್ಕೆ ಸರಿದಳು. ಇಬ್ಬರು ಸಿಬ್ಬಂದಿ ದರ್ಶನ್ರ ಸ್ಕೋಡಾ ಎದುರು ಕೈ ತೋರಿಸಿ, “ಕಾರು ಸ್ವಲ್ಪ ಹಿಂದೆ, ದಯವಿಟ್ಟು,” ಎಂದರು.
“ಒಂದು ನಿಮಿಷ,” ದರ್ಶನ್ ತೀಕ್ಷ್ಣ ಧ್ವನಿಯಲ್ಲಿ ಹೇಳಿದ. “ನಾವು ಮನೆಯವರೇ. ನಮ್ಮ ಎಂಟ್ರಿ ಮೊದಲು. ಇದು ನಮ್ಮ ಸಂಬಂಧದ ಕಾರ್ಯಕ್ರಮ.”
ನಂದಿತಾ ಅವನತ್ತ ನೋಡಿದಳು. ಮೊದಲ ಬಾರಿ ನೇರವಾಗಿ, ದೂರು ಇಲ್ಲದೆ. “ಬಂಧು-ಬಳಗಕ್ಕೆ ತಿಳಿದಿರುವ ಸಂಬಂಧ ಅಂತ ನೀವೇ ಹೇಳಿದ್ದಿರಿ,” ಎಂದಳು, “ಅದನ್ನೇ ನಿಮ್ಮ ಮನೆ ಎಲ್ಲರ ಮುಂದೆ ಕತ್ತರಿಸಿದೆ. ಈಗ ಈ ಗೇಟ್ನಲ್ಲಿ ಸಂಬಂಧವಲ್ಲ, ಪಟ್ಟಿಯ ಕ್ರಮ ನಡೆಯುತ್ತದೆ.”
ಪೂಜಾ ಬೆರಳು ದರ್ಶನ್ ಕೈಯಿಂದ ಜಾರಿ ಹೋದಂತಾಯಿತು. ಸುಲೋಚನಾ ತಕ್ಷಣ ಹಾಯಾಗಿ ಮುಚ್ಚಲು ಮುಂದಾದಳು. “ನಂದಿತಾ, ಹೀಗೆ ಬೇಡ. ಒಳಗೆ ಹೋಗಿ ಮಾತಾಡೋಣ. ನೀನು ಬೇಕೆಂದರೆ—”
“ಒಳಗೆ ಮಾತು ಬೇಡ,” ನಂದಿತಾ ಕತ್ತರಿಸಿದಳು. “ಇಲ್ಲೇ ಕ್ರಮ.”
ಗೋವಿಂದರಾಜ್ ಈಗ ಶಶಿಧರ್ ಹತ್ತಿರ ನಿಂತು ಗಡಿಯಾರ ನೋಡುತ್ತಿದ್ದರು. ಅವರಿಗೆ ಸಮಯ ಮುಖ್ಯ; ಯಾರ ಅತ್ತೆ, ಯಾರ ಹಳೆಯ ಸಂಬಂಧ ಎಂಬುದಕ್ಕಿಂತ ಗೇಟ್ ನಿಲ್ಲುವುದು ಅವಮಾನ. ಅದು ದೃಶ್ಯವನ್ನು ಇನ್ನೂ ಕಠಿಣ ಮಾಡಿತು. ಶಶಿಧರ್ ಮತ್ತೆ ಕೇಳಿದ, ಈ ಬಾರಿ ಎಲ್ಲರಿಗೂ ಕೇಳಿಸಿಕೊಳ್ಳುವಂತೆ, “ನಂದಿತಾ ಮ್ಯಾಡಮ್, ಹಸಿರು ಟೋಕನ್ ಲೇನ್-ಒಂದುಗೆನಾ? ಅಥವಾ ಹಿರಿಯರ ದಾರಿಯ ಮೂಲಕ ನೇರ ಸ್ವಾಗತ ವಲಯಕ್ಕೆನಾ?”
ದರ್ಶನ್ ತಕ್ಷಣ ಜಿಗಿದ. “ಅದು ನಮ್ಮಿಗೇ ಕೊಡಿ. ನಾವು ಮುಂದೆ ಹೋಗ್ತೀವಿ, ನಂತರ ಯಾರನ್ನಾದರೂ ಬಿಡಿ. ನಂದಿತಾ, ಸಾಕಾಯಿತು. ಮುಖ ಉಳಿಸೋಣ.”
ಅದು ಅವನ ಕೊನೆಯ ಪ್ರಯತ್ನ—ತಡವಾಗಿ ಬಂದ ವಿನಯ. ಆದರೆ ಕೈ ಇನ್ನೂ ಹಕ್ಕಿನಿಂದಲೇ ಚಾಚಿತ್ತು. ಅವನು ಟೋಕನ್ನತ್ತ ಹೆಜ್ಜೆ ಹಾಕಿದ ಕ್ಷಣ, ಶಶಿಧರ್ ಸಹಜವಾಗಿ ತನ್ನ ಕೈ ಹಿಂತೆಗೆದ. ಸಿಬ್ಬಂದಿ ಇಬ್ಬರೂ ನಂದಿತಾಳ ಉತ್ತರಕ್ಕಾಗಿ ನಿಂತರು. ಆ ಸಣ್ಣ ನಿಲುವೇ ದರ್ಶನ್ನ್ನು ಕೆಳಗೆ ಇಳಿಸಿತು; ಅವನ ಆದೇಶಕ್ಕೆ ಚಲಿಸುವ ದೇಹ ಯಾರದ್ದೂ ಇರಲಿಲ್ಲ.
ನಂದಿತಾ ತನ್ನ ಚೀಲದ ಒಳಗೆ ಕೈ ಹಾಕಿ ಮಡಿದ ಲೇನ್ಯಾರ್ಡ್ ಜೊತೆ ಇಟ್ಟಿದ್ದ ಗೇಟ್ ಟೋಕನ್ ತೆಗೆದಳು. ಹಸಿರು ಅಕ್ರಿಲಿಕ್ ಕಾರ್ಡ್, ಮೇಲ್ಭಾಗದಲ್ಲಿ ಮಂಟಪದ ಗುರುತು, ಕೆಳಗೆ “ಸ್ವಾಗತ ಮಾರ್ಗ – ಪ್ರಾಥಮ್ಯ” ಎಂದು ಕನ್ನಡದಲ್ಲಿ ಮುದ್ರಿತವಾಗಿತ್ತು. ಅದನ್ನು ಕೈಯಲ್ಲಿ ಹಿಡಿದ ಕ್ಷಣ ಎಲ್ಲರ ಕಣ್ಣು ಅದೇ ಮೇಲೆ ನಿಂತವು.
“ಲೇನ್-ಒಂದು,” ಅವಳು ಶಶಿಧರ್ಗೆ ಹೇಳಿದಳು, “ಡಾಕ್ಟರ್ ಅನಂತಮೂರ್ತಿ ಅವ್ರಿಗೆ. ಅವರ ಜೊತೆ ವಧುವಿನ ಅಜ್ಜಿ. ಎರಡನೇ ಪ್ರವೇಶ ಗೋವಿಂದರಾಜ್ ಸರ್ ಜೊತೆಗೆ ಮೈಸೂರುನಿಂದ ಬಂದ ಅಕ್ಕಮಕ್ಕಳಿಗೆ. ಈ ಕಾರ್”—ಅವಳು ದರ್ಶನ್ರ ಸ್ಕೋಡಾ ಕಡೆ ತಿರುಗಿ ನೋಡಿದಳು—“ಸಾಮಾನ್ಯ ಅತಿಥಿ ಸಾಲಿಗೆ. ಎಡದ ಗೇಟ್. ಕರೆಯುವವರೆಗೂ ಕಾಯಲಿ.”
ಸುಲೋಚನಾ ಬಾಯಿಂದ ಉಸಿರು ಬಿದ್ದ ಶಬ್ದ ಹೊರಬಂತು. “ನಂದಿತಾ!”
ಅವಳು ಅವಳನ್ನು ನೋಡಲೇ ಇಲ್ಲ. “ಶಶಿಧರ್, ಹೂತಟ್ಟೆ ಡಾಕ್ಟರ್ ಅಮ್ಮನಿಗೆ. ಈ ಸಾಲು ತೆರವು ಮಾಡಿ.”
“ಸರಿ, ಮ್ಯಾಡಮ್.”
ಒಂದೇ ಕ್ಷಣದಲ್ಲಿ ಹಗ್ಗ ಬದಲಾಗಿದೆ, ಹೂತಟ್ಟೆ ದಿಕ್ಕು ಬದಲಿಸಿತು, ವೀಲ್ಚೇರ್ ತರಲಾಯಿತು. ದರ್ಶನ್ ಮುಂದೆ ಇಟ್ಟಿದ್ದ ತನ್ನ ಪಾದವನ್ನು ಹಿಂದಕ್ಕೆ ತೆಗೆದುಕೊಳ್ಳಬೇಕಾಯಿತು; ಸಿಬ್ಬಂದಿ ಅವನ ಕಾರಿನ ಚಾಲಕನಿಗೆ ಹಿಂದುಸರಿಯಲು ಸೂಚಿಸಿದರು. ಪೂಜಾ ತಾಯಿ, ಇಷ್ಟು ಹೊತ್ತಿಗೆ ಮೊದಲು ಸ್ವಾಗತಕ್ಕೆ ಸಿದ್ಧಗೊಂಡಿದ್ದವರು, ಈಗ ಸಾಮಾನ್ಯ ಸಾಲಿನ ಗುರುತು ಹಾಕಿದ್ದ ಎಡದ ಕಬ್ಬಿಣದ ಕಂಬಗಳ ಬಳಿ ನಿಲ್ಲಬೇಕಾಯಿತು. ಅವರ ಮುಖದಲ್ಲಿದ್ದ ಮೆರುಗು ದೀಪದ ಕೆಳಗೆ ಅಷ್ಟೇ ಕಠಿಣವಾಗಿ ಕಾಣಿಸಿತು.
ದರ್ಶನ್ ಧ್ವನಿ ಚಿತ್ತರಿದಿತು. “ನೀನು ಇದನ್ನ ಉದ್ದೇಶಪೂರ್ವಕವಾಗಿ ಮಾಡ್ತಿದ್ದೀಯ.”
“ಹೌದು,” ನಂದಿತಾ ಹೇಳಿದಳು. “ನಾನು ಕ್ರಮವನ್ನು ಉದ್ದೇಶಪೂರ್ವಕವಾಗಿ ಮಾಡ್ತಿದ್ದೀನಿ.”
ಅವನು ಇನ್ನೂ ಒಂದು ಹೆಜ್ಜೆ ಮುಂದಿಟ್ಟ. “ನನ್ನ ಜೊತೆ ಹೀಗೆ—”
“ನಿಮ್ಮ ಜೊತೆಗೆ ಅಲ್ಲ,” ಅವಳು ಅವನ ಮಾತನ್ನೇ ನಿಲ್ಲಿಸಿದಳು. “ಗೇಟ್ ಜೊತೆ.”
ಗೋವಿಂದರಾಜ್ ಕಣ್ಣಿನ ಸೂಚನೆ ಕೊಟ್ಟರು. ಸಾಕು, ಮುಂದಕ್ಕೆ ಕಳುಹಿಸು ಎನ್ನುವಂತೆ. ಶಶಿಧರ್ ಹಿರಿಯರ ಕಾರ್ಗೇ ಓಡಿ ಹೋಗಿದ್ದ. ಇಬ್ಬರು ಸಿಬ್ಬಂದಿ ದರ್ಶನ್ರ ಕಾರಿನ ದಾರಿ ಪಕ್ಕಕ್ಕೆ ತಿರುಗಿಸಿದರು. ಚಾಲಕ ಬೆಚ್ಚಿ ಸ್ಟೀರಿಂಗ್ ಹಿಡಿದ ಕೈ ಬಿಗಿಸಿಕೊಳ್ಳುತ್ತಿದ್ದ. ಹಿಂಬದಿ ಕಾರಿನಲ್ಲಿ ಕೂತಿದ್ದ ವೈದ್ಯ ದಂಪತಿಯ ಅಳಿಯ ಬಾಗಿಲು ತೆರೆದು ಹೊರಗೆ ನೋಡುತ್ತಿದ್ದ; ಅವರಿಗೆ ದಾರಿ ಸಿದ್ಧವಾಗುತ್ತಿತ್ತು.
ಸುಲೋಚನಾ ಈಗ ಮೃದುವಾಗಿ ಬೇಡಿಕೊಂಡಳು. “ನಂದಿತಾ, ಜನ ನೋಡ್ತಾರೆ. ಪಾಪ ಮಗು ಜೊತೆ ನಿಂತಿದ್ದಾಳೆ. ಕನಿಷ್ಠ ಇವ್ರನ್ನಾದ್ರೂ ಮುಂದೆ ಬಿಡು. ನಂತರ ಏನಾದರೂ ಮಾತಾಡೋಣ.”
ಜನ ನೋಡ್ತಾರೆ—ಇಲ್ಲಿವರೆಗೆ ಆ ಮಾತೇ ನಂದಿತಾಳ ಕುತ್ತಿಗೆಗೆ ಕಲ್ಲು ಕಟ್ಟಿತ್ತು. ಈಗ ಅದೇ ಮಾತು ಎದುರಾಳಿಯ ಕಾಲಿಗೆ ಬಿದ್ದ ತೂಕವಾಗಿತ್ತು. ಅವಳು ಟೋಕನ್ನ್ನು ಬೆರಳ ನಡುವೆ ತಿರುಗಿಸಿದಳು. ತಣ್ಣನೆಯ ಅಕ್ರಿಲಿಕ್ ಸ್ಪರ್ಶ ಅವಳ ಕೈಗೆ ತಟ್ಟಿತು; ಕಚೇರಿಯ ಪಾಳಿಯ ಕೊನೆಯ ಗಂಟೆಗಳಲ್ಲಿ ಬೆರಳ ಮೇಲೆ ಉಳಿಯುವ ಯಂತ್ರದ ಚಳಿ ಹಾಗೆ.
“ಇವತ್ತು ನೀವು ಎಲ್ಲರ ಮುಂದೆಯೇ ಯಾರು ಮೊದಲ ಸಾಲು, ಯಾರು ಕಾಯುವ ಸಾಲು ಅಂತ ತೀರ್ಮಾನಿಸಬೇಕೆಂದಿದ್ದೀರಲ್ಲ,” ಅವಳು ನಿಧಾನವಾಗಿ ಹೇಳಿದಳು. “ತೀರ್ಮಾನ ಆಗಿದೆ.”
ಶಶಿಧರ್ ಹಿಂದಿರುಗಿ, “ಮ್ಯಾಡಮ್, ಸ್ಕ್ಯಾನರ್ ಸಿದ್ಧ,” ಎಂದನು. ಗೇಟ್ ಲೇನ್ನ ಪಕ್ಕದ ಕಂಬದಲ್ಲಿ ಅಳವಡಿಸಿದ್ದ ಓದು ಯಂತ್ರದ ಹಸಿರು ದೀಪ ಮಿಂಚದೆ ಕಾದಿತ್ತು. ವೈದ್ಯರ ಕಾರು ನಿಧಾನವಾಗಿ ಮುಂದೆ ಜಾರಿತು. ದರ್ಶನ್ರ ಕಾರು ಬಲವಂತವಾಗಿ ಹಿಂದೆ ಸರಿಯಿತು; ಚಕ್ರ ಕೆಳಗಿನ ತೇವ ಕಲ್ಲು ಚಪ್ಪರಿಸಿತು.
ನಂದಿತಾ ಗೇಟ್ ಕಡೆ ನಡೆದುಕೊಂಡು ಹೋದಳು. ಅವಳ ಬೂಟಿನ ಹಿಂಭಾಗದಲ್ಲಿ ದೀರ್ಘ ಪಾಳಿಯ ಕಠಿಣತೆ ಇನ್ನೂ ಇತ್ತು, ಭುಜದ ಮೇಲೆ ಲೇನ್ಯಾರ್ಡ್ ಮಡಿವಳಿವು ಇನ್ನೂ ಉಳಿದೇ ಇತ್ತು. ಶಶಿಧರ್ ಅವಳಿಗೋಸ್ಕರ ಸ್ಕ್ಯಾನರ್ ಬಳಿ ಜಾಗ ಬಿಡಿದ. ಅವಳು ಹಸಿರು ಟೋಕನ್ನ್ನು ಯಂತ್ರದ ಮೇಲೆ ತಂದು, ಒಂದು ಕ್ಷಣ ನಿಲ್ಲಿಸಿ, “ಲೇನ್-ಒಂದು—ಈಗ,” ಎಂದು ಹೇಳಿ ಟೋಕನ್ ಹಿಂತಿರುಗಿಸಿ ತಾಕಿದಳು.
ಸ್ಕ್ಯಾನರ್ ಹಸಿರಾಗಿ ಹೊತ್ತಿತು.