ಈ ನಂತರವೂ ಇಬ್ಬರು ಉಳಿದರು
“ಕೀಲಿ ಕೊಡು, ನಂದಿನಿ — ಯಾರ ಕೇಳಿದ್ರು ನೀನು ರಿಜಿಸ್ಟರ್ ಮುಟ್ಟೋದು?” ಎಂದು ಮಧುಕರಿ ಮ್ಯಾಡಂ ಬಿರುಸಾಗಿ ಹೇಳಿದ ಕ್ಷಣಕ್ಕೂ ಮುಂಚೆ, ನಂದಿನಿ ಈಗಾಗಲೇ ಕೌಂಟರ್ ಒಳಗೆ ಕೈ ಹಾಕಿ ಬಿದ್ದಿದ್ದ ಪ್ರವೇಶ-ರಿಜಿಸ್ಟರ್ನ್ನು ಹಿಡಿದುಕೊಂಡಿದ್ದಳು. ಸ್ಲಿಪ್ಗಳ ಗುತ್ತಿಗೆ ನೆಲಕ್ಕೆ ಜಾರಿತ್ತು; ಹೊರದಾರಿಯ ಹಾಲ್ನ ಬಿಳಿ ಟ್ಯೂಬ್ಲೈಟ್ ಗುನುಗುನೆತ್ತುತ್ತಿದ್ದ ಬೆಳಕಿನಲ್ಲಿ ಪೋಷಕರ ಸಾಲು ಮುಳ್ಳಿನಂತೆ ತಿರುಗಿ ನಿಂತಿತ್ತು. ಬಾಗಿಲಿನ ಬಳಿಯ ಹುಡುಗನಪ್ಪ “ನಮ್ಮ ಟೋಕನ್ ನಂಬರ್ ಹೋದ್ರೆ ಯಾರು ಹೊಣೆ?” ಎಂದು ಕೂಗಿದ. ನಂದಿನಿ ರಿಜಿಸ್ಟರ್ನ್ನು ನೇರಗೊಳಿಸಿ, ಮಸಿ ಬಿದ್ದ ಪುಟವನ್ನು ಬೆರಳಿನಿಂದ ಅಂಟದಂತೆ ಎತ್ತಿ, “ಒಂದು ನಿಮಿಷ, ಹೆಸರು ಕರೀತೀನಿ,” ಎಂದಳು. ಆದರೆ ಮಧುಕರಿ ಮ್ಯಾಡಂ ಅವಳ ಕೈಯಿಂದ ಕೀಲಿ ತೆಗೆಯುವ ಹಾಗೆ ಚಾಚಿ, “ನೀನು ಕ್ಲೀನಿಂಗ್ಗೇ ಇರು. ಕೌಂಟರ್ ಕೆಲಸಕ್ಕೆ ಮಧ್ಯೆ ಬಂದು ಗೊಂದಲ ಮಾಡ್ಬೇಡ,” ಎಂದಳು.
ಅವಮಾನಕ್ಕಿಂತ ಮುಂಚೆ ನೋವು ಬಂದಿದ್ದು ಇನ್ನೊಂದು ಕಾರಣಕ್ಕೆ. ಬೆಳಗ್ಗಿನಿಂದಲೇ ಅವಳು ಕಾಗದ ಕಟ್ಟಿದಳು, ಟೋಕನ್ ಹಾಕಿದಳು, ಪೋಷಕರಿಗೆ ನೀರು ಕೊಟ್ಟಳು, ಚಹಾ ಇಟ್ಟು ಮರೆಯಲ್ಪಟ್ಟ ಕಪ್ಗಳು ಬೂದು ಚರ್ಮ ಹಿಡಿದು ವಲಯ ಬಿಟ್ಟಿದ್ದವು; ಆದರೂ ಕಚೇರಿಯೊಳಗೆ ಅವಳ ಹೆಸರು ಕಡ್ಡಾಯವಾದ ಜಾಗಗಳಲ್ಲಿ ಇರಲಿಲ್ಲ. ಸಂಜೆ ಪ್ರವೇಶದ ಜಾಸ್ತಿ ಕೆಲಸದಲ್ಲಿ “ನಂದಿನಿ ಇದ್ದಾಳಲ್ಲ” ಎಂದು ಎಲ್ಲರೂ ಅವಳನ್ನು ಬಳಸಿಕೊಳ್ಳುತ್ತಿದ್ದರು, ಆದರೆ ತಪ್ಪು ಕಾಣಿಸಿಕೊಂಡ ಕ್ಷಣದಲ್ಲಿ ಅವಳು ಹೊರಗಿನವಳಾಗಿಬಿಡುತ್ತಿದ್ದಳು. ಅದೇ ಕ್ಷಣದಲ್ಲಿ, ನೆಲದ ಮೇಲೆ ಕುಸಿದ ಟೋಕನ್ ಬಂಡಲ್ ಒಬ್ಬ ತಂದೆಯ ಚಪ್ಪಲಿಗೆ ಅಂಟಿಕೊಳ್ಳುವುದನ್ನು ನೋಡಿ, ನಂದಿನಿ ಒಗ್ಗಿ ಅದನ್ನು ಎತ್ತಿ, “ನಂಬರ್ ತಪ್ಪೋದಿಲ್ಲ ಸರ್,” ಎಂದು ಶಾಂತವಾಗಿ ಸಾಲಿನ ಮುಖಗಳನ್ನು ಮತ್ತೆ ಸರಿಗಟ್ಟಿದಳು.
ಕೌಂಟರ್ ಒಳಗೆ ವಿಕ್ರಮ್ ನಿಂತಿದ್ದ. ಹೊಸದಾಗಿ ಸೇರಿದ್ದ ಅವನು, ಕಾಲೇಜಿನ ಸಂಜೆ ಪ್ರವೇಶ-ಕಚೇರಿಯಲ್ಲಿ ವಿದ್ಯಾರ್ಥಿ-ಸಮನ್ವಯ ನೋಡಿಕೊಳ್ಳಬೇಕಾಗಿತ್ತು. ಅವನ ಬ್ಯಾಗ್ ತೆರೆದಿತ್ತು; ಒಳಗಿದ್ದ ದಾಖಲೆ ಕವರ್ ಒಂದರ ಮೂಲೆ ನೆನೆದು ಮಚಕೊಂಡಿತ್ತು. ಮಧುಕರಿ ಮ್ಯಾಡಂ ಅವನ ಕಡೆ ನೋಡದೆ, “ನೀನು parents ಜೊತೆ ಮಾತಾಡು. ಇದು ಎಲ್ಲ ಅವಳ over ಆಗಿ ಮುಟ್ಟಿದದ್ದರಿಂದ,” ಎಂದಳು. ವಿಕ್ರಮ್ ಬಾಯ್ತೆರೆಯಲಿಲ್ಲ. ನಂದಿನಿ ನೋಡಿದಷ್ಟರಲ್ಲಿ ಅವನು ತನ್ನ ಜೇಬನ್ನು ಒತ್ತಿ ನೋಡಿದ — ತಡವಾಗಿ ಹಿಂತಿರುಗಿಸಬೇಕಿದ್ದ ಸ್ಟೋರ್ ಕೀಲಿ ಇನ್ನೂ ಅವನಲ್ಲೇ ಇತ್ತು.
ಆ ಒಂದು ಕೀಲಿಯೇ ಆ ಸಂಜೆಯ ಮೊದಲ ಗುಂಡಿ. ಮೇಲ್ಮಹಡಿಯ ಸ್ಟೋರ್ರೂಮಿನಲ್ಲಿ admissions kitಗಳು, ಹೊಸ ರಶೀದಿ ಪುಸ್ತಕ, emergency lantern, ಇನ್ನೂ ಮಳೆ ತೇವ ತಗೊಂಡ ಪ್ರಿಂಟ್ಔಟ್ ಫೈಲ್ಗಳು ಇದ್ದವು. ಕೀಲಿ ಸಮಯಕ್ಕೆ ಕೆಳಗೆ ಬರಬೇಕಿತ್ತು; ಬರಲಿಲ್ಲ. “ನಾನು ಹೋಗ್ತೀನಿ,” ಎಂದು ನಂದಿನಿ ಹೇಳಿ ವಿಕ್ರಮ್ ಕೈಯಿಂದ ಕೀಲಿಯನ್ನು ಕಿತ್ತುಕೊಂಡಂತೆ ತೆಗೆದುಕೊಂಡಳು. ಅವನ ಮುಖ ಕ್ಷಣಕ್ಕೆ ಬಿಳುಪಾಯಿತು. “ಸಾರಿ,” ಎಂದ ಅವನ ಗುಣಗುಟ್ಟುವಿಕೆಯನ್ನು ಅವಳು ಕೇಳಿದರೂ ಮುಖದಲ್ಲಿ ತೋರಿಸಲಿಲ್ಲ. ಅವಳು ಮೆಟ್ಟಿಲು ಏರುತ್ತಿರಲು ಮಧುಕರಿ ಮ್ಯಾಡಂ ಕೆಳಗಿಂದಲೇ, “ಬ್ಯಾಗ್ ಜಾಗ್ರತೆ. ಒಳಗಿರುವ originals ಹಾಳಾದ್ರೆ ನಿನ್ನ ಸಂಬಳದಿಂದ ಕಟ್ ಮಾಡ್ತೀನಿ,” ಎಂದು ಎಲ್ಲರಿಗೂ ಕೇಳುವಂತೆ ಎಸೆದಳು.
ಸ್ಟೋರ್ರೂಮಿನ ಬಾಗಿಲು ತೆರೆದ ತಕ್ಷಣ ತೆಳ್ಳಗಿನ ತೇವದ ವಾಸನೆ ಬಂದಿತು. ಕಿಟಕಿಯ ಸರಳು ಸಡಿಲವಾಗಿ ತೆರೆದಿತ್ತು; ಮಳೆಯ ನೀರು ಒಳಬಂದು admissions forms ಇದ್ದ ನೀಲಿ ಚೀಲದ ಕೆಳಭಾಗ ಒದ್ದೆಯಾಗಿ ಹರಿದುಹೋಗಿತ್ತು. ನಂದಿನಿ ಒಂದು ಕ್ಷಣ ಕಣ್ಣು ಮುಚ್ಚಿಕೊಂಡಳು. ಕೆಳಗೆ ಸಾಲು ಕಿರಿಚುತ್ತಿತ್ತು. ಮೇಲಿಂದ ಹಾಳಾಗಿದ್ದವು ನೂರಾರು ಹೆಸರುಗಳು, ಪೋಷಕರ ಶುಲ್ಕ ರಶೀದಿಗಳು, ನಾಳೆಯ ಪರಿಶೀಲನೆಗೆ ಬೇಕಾದ ನಕಲುಗಳು. ಅವಳು ತಕ್ಷಣ ಒಣದಿದ್ದ ಫೈಲ್ಗಳನ್ನು ಬೇರ್ಪಡಿಸಿ, ತೇವ ಪಟ್ಟ ಕಾಗದಗಳನ್ನು ಹಾಲ್ ಟಿಕೆಟ್ ಕಾರ್ಟನ್ ಮೇಲೆ ಹಾಸಿದಳು, emergency lanternನ್ನು ಪರೀಕ್ಷಿಸಿ ಬದಿಗೆ ಇಟ್ಟಳು, ನಂತರ ಚೀಲದ ಹರಿದ ಹೊಟ್ಟೆಯನ್ನು ಬಟ್ಟೆಪಟ್ಟಿಯಿಂದ ಸುತ್ತಿ ಕಟ್ಟಿದಳು. “ಯಾರು ಮಾಡಿದ್ರು ಇದು?” ಎಂದು ಮಧುಕರಿ ಮ್ಯಾಡಂ ಹಿಂದೆ ಬಂದಾಕ್ಷಣ ಕೇಳಿದಳು. ಪ್ರಶ್ನೆ ಕೇಳಿದ ರೀತಿ ನೋಡಿದರೆ ಉತ್ತರ ಅವರಿಗೆ ಮೊದಲೇ ಗೊತ್ತಿತ್ತು — ತಪ್ಪು ನಂದಿನಿಯ ಮೇಲೇ ಇಳಿಯಬೇಕಿತ್ತು.
“ಕಿಟಕಿ ಲ್ಯಾಚ್ ಸಡಿಲವಾಗಿದೆ,” ಎಂದಳು ನಂದಿನಿ. “ಇದನ್ನ ಮೊದಲೇ—”
“ಸಾಕು. excuses ಬೇಡ. ಕೆಳಗೆ queue ನಿಂತಿದೆ.”
ಅದೇ ಹೊತ್ತಿಗೆ ವಿಕ್ರಮ್ ಮೇಲಕ್ಕೆ ಬಂದ. ಅವನ ಕೈಯಲ್ಲಿ ಪೋಷಕರ ಸ್ಲಿಪ್ಗಳ ಗುಚ್ಚ. ಅವನು ಕಾಗದಗಳ ಮೇಲೆ ಹರಡಿದ್ದ ತೇವ ನೋಡಿದಾಗ ಒಮ್ಮೆಲೆ ಉಸಿರು ಎಳೆದ. “ನನ್ನಿಂದ late ಆಯ್ತು,” ಎಂದು ನಿಧಾನವಾಗಿ ಹೇಳಿದ. ಮಧುಕರಿ ಮ್ಯಾಡಂ ಅವನ ಕಡೆ ತಿರುಗಿ ನೋಡಿದರೂ, ಅವಳ ಕೋಪ ಸುಲಭ ದಿಕ್ಕನ್ನೇ ಹುಡುಕಿತು. “ನೀನು ಹೊಸವನು. ನಿನ್ನನ್ನ distract ಮಾಡೋದಕ್ಕೆ ಇವಳಿಗೇ ಹೊತ್ತು. ಕೆಳಗೆ ಹೋಗು.”
ವಿಕ್ರಮ್ ಕೆಳಗೆ ಹೋಗಲಿಲ್ಲ. ನಂದಿನಿ ಒಣಗಿಸಲು ಬಿಟ್ಟಿದ್ದ ಫಾರ್ಮ್ಗಳ ತುದಿ ಫ್ಯಾನ್ ಗಾಳಿಗೆ ಮೇಲೇಳುತ್ತಿದ್ದವು. ಅವನು ಒಂದು ಮಾತಿಲ್ಲದೆ ತನ್ನ ಐಡಿ ಕಾರ್ಡ್ ಲ್ಯಾನ್ಯಾರ್ಡ್ ತೆಗೆದು ಕಿಟಕಿಯ ಸರಳನ್ನು ಒಳಗೆ ಬಿಗಿದ, ನಂತರ ನೆಲದಲ್ಲಿ ಕುಳಿತು ತೇವ ಕಾಗದಗಳ ನಡುವೆ ಒಣವನ್ನ ಬೇರೆ, ಬರೆದ ಮಸಿ ಹರಿದವನ್ನ ಬೇರೆ ಹಾಕಲು ಶುರುಮಾಡಿದ. ಮಧುಕರಿ ಮ್ಯಾಡಂ ಕೋಪದಿಂದ, “ನಿನಗೆ ಯಾರ ಹೇಳಿದರು?” ಎಂದಳು. ಅವನು ಮೊದಲ ಬಾರಿಗೆ ಅವಳ ಕಣ್ಣಿಗೆ ನೆಟ್ಟಗೆ ನೋಡಿದ. “ಇದು ನನ್ನ ಕೀಲಿಯ ತಡ. ಕೆಳಗಿನ counterನ್ನು ರಮೇಶ್ ನೋಡ್ತಾನೆ. ನಾನು ಇಲ್ಲಿ ಇರುತ್ತೀನಿ.”
ಆ ಮಾತು ಜೋರಲ್ಲಿತ್ತು ಎನ್ನಲು ಆಗುವುದಿಲ್ಲ; ಆದರೆ ಕೋಣೆಯಲ್ಲಿದ್ದ ಗಾಳಿಯ ಸ್ಥಾನ ಬದಲಾಗಿದೆ ಎಂಬುದು ನಂದಿನಿಗೆ ಸ್ಪಷ್ಟವಾಯಿತು. ಅವಳು ಹರಿದ ಚೀಲದ ಬಾಯಿಯನ್ನು ಹಿಡಿದಿದ್ದಳು; ಅವನು ಕಾಗದಗಳನ್ನು ಅವಳ ಕಡೆ ಜಾರಿಸುತ್ತಿದ್ದ. ಮೊದಲು ಇದ್ದಂತೆ ಅವಳು ಒಬ್ಬಳೇ ತಪ್ಪಿನ ಕೆಳಗೆ ಇರಲಿಲ್ಲ. ಕೆಳಗಿಂದ ಪೋಷಕರ ಹೆಸರನ್ನು ಕೂಗುವ ಶಬ್ದಗಳು ಬರುತ್ತಿದ್ದವು; ಹಾಲ್ನ ಟ್ಯೂಬ್ಲೈಟ್ ಗುನುಗುನೆ ಈಗ ಮೆಟ್ಟಿಲುಮೇಲೆಗೂ ಹತ್ತಿಕೊಂಡಿತ್ತು.
ಕೆಳಗೆ ಇಳಿದಾಗ ಮಧುಕರಿ ಮ್ಯಾಡಂ ಪ್ರತಿಕ್ರಿಯೆಗಾಗಿ ಕಾಯುತ್ತಲೇ ನಿಂತಿದ್ದಳು. ರಿಜಿಸ್ಟರ್ ಅನ್ನು ತಾನುತ್ತಕ್ಕೆ ಎಳೆದಿಟ್ಟುಕೊಂಡು, “ನಂದಿನಿ, ನೀನು ಹೊರಗೆ table ಹಾಕಿ damaged papers ಬೇರೆ ಕುಳಿತು copy ಮಾಡು. ವಿಕ್ರಮ್, ನೀನು ನನ್ನ ಜೊತೆ ಒಳಗೆ. unnecessary attachment ಬೇಡ. parents ಏನು ಯೋಚಿಸ್ತಾರೆ ಗೊತ್ತಾ?” ಎಂದಳು. ಆ ಕೊನೆಯ ಮಾತು ಸ್ವಲ್ಪ ನಿಧಾನವಾಗಿದ್ದರೂ ಗುರಿ ನೇರವಾಗಿತ್ತು. ಹೊರದಾರಿಯಲ್ಲಿ ಕುಳಿತಿದ್ದ ಒಂದು ತಾಯಿ ಅವಳ ಮಾತು ಕೇಳಿ ತಕ್ಷಣ ಕಣ್ಣನ್ನು ಎತ್ತಿದಳು. ಇನ್ನೊಬ್ಬಳು ತನ್ನ ಮಗಳಿಗೆ ಕಿವಿಯಲ್ಲಿ ಏನೋ ಹೇಳಿದಳು. ಸಂಜೆ ಕಚೇರಿಗಳಲ್ಲಿ ಹೆಣ್ಣಿನ ಹೆಸರಿಗಿಂತ ಅವಳ ವರ್ತನೆಯೇ ಮೊದಲು ಸಂಚಾರವಾಗುತ್ತದೆ.
ನಂದಿನಿ ಕ್ಷಣಕ್ಕೂ ಆಲೋಚಿಸದೆ damaged papers ಇದ್ದ ಮೇಜನ್ನು ತನ್ನತ್ತ ಎಳೆದುಕೊಂಡಳು. ರಿಜಿಸ್ಟರ್ ಕೂಡ ಅದರ ಪಕ್ಕಕ್ಕೆ ತರಲು ಕೈ ಚಾಚಿದಾಗ ಮಧುಕರಿ ಮ್ಯಾಡಂ, “ಅದು ಇಲ್ಲಿ ಇರಲಿ,” ಎಂದಳು. ನಂದಿನಿ ಕೈ ಹಿಂಪಡೆಯಲಿಲ್ಲ. “ಹೆಸರು ಸೇರಿಸದೇ ನಕಲು ಬರೋದಿಲ್ಲ,” ಎಂದಳು. ಮಾತಿನಲ್ಲಿ ಬೇಡಿಕೆ ಇರಲಿಲ್ಲ; ಕೆಲಸದ ತಾರತಮ್ಯ ಮಾತ್ರ ಇತ್ತು. ವಿಕ್ರಮ್ ಅಲ್ಲಿ ನಿಂತಿದ್ದವನೇ ಮುಂದೆ ಬಂದು ರಿಜಿಸ್ಟರ್ನ್ನು ಎತ್ತಿ ನಂದಿನಿ ಮೇಜಿನ ಪಕ್ಕಕ್ಕೆ ಇಟ್ಟ. “ಇದಿಲ್ಲದೆ ಕೆಲಸ ಮುಗಿಯೋದಿಲ್ಲ ಮ್ಯಾಡಂ,” ಎಂದನು. ಆ ಒಂದು ಚಲನವಲನವನ್ನು ಹೊರದಾರಿಯಲ್ಲಿದ್ದಿಬ್ಬರು ಪೋಷಕರು ನೋಡಿದರು. ಮಧುಕರಿ ಮ್ಯಾಡಂ ಮುಖದ ನರ ಎಳೆಯಿತು. ಆದರೆ ಸಾಲು ಕಾಯುತ್ತಿದೆ, ಸಮಯ ಓಡುತ್ತಿದೆ — ಹೀಗಾಗಿ ಆ ಕ್ಷಣದಲ್ಲಿ ಅವಳು ರಿಜಿಸ್ಟರ್ ಹಿಂದಕ್ಕೆ ಕಸಿದುಕೊಳ್ಳಲಿಲ್ಲ.
ನಕಲು ಬರೆಯುವ ಕೆಲಸ ನರಕದಷ್ಟು ಚಿಕ್ಕಚಿಕ್ಕ ಅವಮಾನಗಳಿಂದ ತುಂಬಿತ್ತು. ತೇವದಿಂದ ಮಸಿ ಹರಿದ ಹೆಸರುಗಳನ್ನು ಊಹಿಸಿ ಪೋಷಕರ ಬಳಿ ಮತ್ತೆ ಕೇಳಬೇಕು. “ನಾವು ಈಗಾಗಲೇ ಹೇಳಿದ್ದೇವೆ” ಎಂಬ ಮುಖಗಳನ್ನು ತಾಳಬೇಕು. ಮೂಲ ದಾಖಲೆ ಹಾಳಾದ ಸುದ್ದಿ ಹೊರಗೆ ಹರಡದಂತೆ ಮಾತು ತೂಕಮಾಡಬೇಕು. ನಂದಿನಿ ಬರೆಯುತ್ತಾ, ಕೇಳುತ್ತಾ, ರಶೀದಿ ಸಂಖ್ಯೆಗಳನ್ನ ಜೋಡಿಸುತ್ತಿದ್ದಳು. ವಿಕ್ರಮ್ ಸಾಲಿನಿಂದ ಸರಿಯಾದ ಪೋಷಕರನ್ನು ಕರೆತಂದು ಅವಳ ಎದುರು ನಿಲ್ಲಿಸುತ್ತಿದ್ದ. ಯಾರಾದರೂ “ತಪ್ಪು ಯಾರದ್ದು?” ಎಂದು ಕೇಳಿದರೆ, “ಕಿಟಕಿಯಿಂದ ತೇವ ಬಂತು, ನಾವು ಈಗಲೇ ಸರಿಪಡಿಸ್ತಿದ್ದೇವೆ,” ಎಂದು ಅವನೇ ಹೇಳುತ್ತಿದ್ದ. ನಂದಿನಿಯ ಮೇಲೆ ಕಣ್ಣು ತಿರುಗಿಸುವ ಅವಕಾಶವನ್ನು ಅವನು ತನ್ನ ಉತ್ತರಗಳ ನಡುವೆ ಮುಚ್ಚುತ್ತಿದ್ದ.
ರಾತ್ರಿ ಇನ್ನೂ ಕೆಟ್ಟಾಗುವುದು ಅಷ್ಟರಲ್ಲಿ. ಏಳು ಮೂರರ ವೇಳೆಗೆ ವಿದ್ಯುತ್ ಎರಡು ಬಾರಿ ಮಿಂಚಿ ಹೋಗಿ ಮತ್ತೆ ಬಂತು. ಹಾಲ್ನ ಗುನುಗುನೆತ್ತಿದ್ದ ಬೆಳಕು ಒಮ್ಮೆ ಲೇಸು ಕತ್ತಲಾಗಿತು. ಪೋಷಕರಲ್ಲಿ ಕೆಲವರು ಮೆಟ್ಟಿಲು ಹಿಡಿದು ಹೊರಟರು; ಉಳಿದವರು ಇನ್ನಷ್ಟು ಅಸಹನೆಯಲ್ಲಿ ಸುತ್ತಿಕೊಳ್ಳಿದರು. ಮಧುಕರಿ ಮ್ಯಾಡಂ ತಕ್ಷಣ ತನ್ನ ದಾರಿ ಕಂಡುಕೊಂಡಳು. “ಸಾಕು. lantern ತೆಗೆದುಕೊಂಡು ನೀವಿಬ್ಬರು ಮೇಲಿನ documents roomಗೆ ಹೋಗಿ ಏನಾದರೂ ಉಳಿದಿದೆಯೋ ನೋಡಿಬನ್ನಿ. ಆದರೆ ವಿಕ್ರಮ್, ನೀನು ಒಬ್ಬನೇ ಹೋಗು. ಅವಳು ಕೆಳಗೆ ಇರಲಿ. ನಂತರ missing ಎನಾದರೂ ಇದ್ದರೆ ನನಗೆ ಯಾರ ಮೇಲೆ ಬರೆಯೋದು ಗೊತ್ತಿರಬೇಕು.”
ಇದೇ ಸುಲಭ ದಾರಿ. ಅವನು ಮೇಲಕ್ಕೆ ಒಬ್ಬನೇ ಹೋಗಬಹುದು; ನಂತರ ತಪ್ಪು ಸಂಪೂರ್ಣ ನಂದಿನಿಗೆ ಬರಬಹುದು. ಇಲ್ಲವೇ ನಂದಿನಿ ಕೆಳಗೆ ಉಳಿಯಬಹುದು; ಅವಳ ಶ್ರಮ ಮಾತ್ರ ಬಳಸಲ್ಪಟ್ಟು, ಮೇಲಿನ ಹಾಳು-ಸತ್ಯಕ್ಕೆ ಸಾಕ್ಷಿಯಾಗಲಾರಳು. ನಂದಿನಿ ಆ ದಾರಿಯನ್ನು ಮುಚ್ಚಿದಳು. ಹರಿದು ಹಗ್ಗಕಟ್ಟಿದ ನೀಲಿ ಚೀಲವನ್ನು ಎತ್ತಿಕೊಂಡು, ಮತ್ತೊಂದು ಕೈಗೆ lantern ಹಿಡಿದು, “ಈ ನಕಲು ಸಂಖ್ಯೆಗಳು ನನ್ನ ತಲೆಯಲ್ಲಿವೆ. ಮೇಲಿನದು ನಾನೇ ಮುಗಿಸಬೇಕು,” ಎಂದಳು. ಮಧುಕರಿ ಮ್ಯಾಡಂ ತುಚ್ಛವಾಗಿ ನಕ್ಕಳು. “ಹೌದಾ? ಬಹಳ ಹೊಣೆಗಾರಿಕೆ. ನಾಳೆ ವಿಚಾರಣೆಯಲ್ಲಿ ಅದನ್ನೇ ಹೇಳು.”
ವಿದ್ಯುತ್ ಮತ್ತೆ ಮಿಟಮಿಟಿಸಿತು. ಹಾಲ್ದಾರಿಯ ಅಂಚಿನ ಹುಡುಗಿಯೊಬ್ಬಳು ಭಯದಿಂದ ತಾಯಿಯ ಮಡಿಲಿಗೆ ಹತ್ತಿಕೊಂಡಳು. ಅದೇ ಕ್ಷಣದಲ್ಲಿ ವಿಕ್ರಮ್ ಮುಂದೆ ಬಂದು ನಂದಿನಿಯ ಕೈಯಲ್ಲಿದ್ದ ಚೀಲದ ಒಂದು ಪಟ್ಟಿಯನ್ನು ಹಿಡಿದ. “ನಾವು ಇಬ್ಬರೂ ಹೋಗ್ತೀವಿ,” ಎಂದನು. “ಕೆಳಗೆ ರಮೇಶ್ ಹೆಸರು ಕರೆದುಕೊಳ್ಳ್ತಾನೆ. ಏನು ಬರೆಯಬೇಕೋ ನನ್ನ ಹೆಸರಿಗೂ ಬರೆಯಿರಿ.” ಮಧುಕರಿ ಮ್ಯಾಡಂ ಬಾಯಿತೆರೆದಳು; ಆದರೆ ಬೆಳಕು ಮತ್ತೆ ಅಲುಗಾಡುತ್ತಿದ್ದ ಕಾರಿಡಾರ್ನಲ್ಲಿ, ಸಾಲಿನ ಒತ್ತಡದ ಮಧ್ಯೆ, ಅವನ ಹಿಂದಟ್ಟಿಗೆ ಈಗ ಹಿಂದಿನ ಸುಲಭತೆ ಇರಲಿಲ್ಲ. ಅವನು ತನ್ನ ಸುರಕ್ಷಿತ ಅಂತರದಿಂದ ಹೊರಬಂದಿದ್ದ.
ಮೇಲ್ಮಹಡಿಯ ದಾರಿ ಅರ್ಧ ಕತ್ತಲಲ್ಲಿ ಕುಳಿತಿತ್ತು. lantern ಹಳದಿ ವಲಯವನ್ನ ಬಿಟ್ಟುಕೊಂಡು ಮುಂದಕ್ಕೆ ಹೋಗುತ್ತಿತ್ತು; ಅದರ ಬೆಳಕಿನಲ್ಲಿ ಗೋಡೆಯ ಬಣ್ಣದ ಚೀರುಗಳು, ಧೂಳು ಹಿಡಿದ notice board, ಹಳೆಯ ಕಾಲೇಜು ದಿನಗಳ ಫೋಟೋಗಳು ಒಮ್ಮೆ ಕಂಡು ಒಮ್ಮೆ ಅಡಗುತ್ತಿದವು. ನೀಲಿ ಚೀಲದ ತೂಕ ತೇವದಿಂದ ಹೆಚ್ಚಾಗಿತ್ತು. ನಂದಿನಿ ಒಂದು ಕೈಯಲ್ಲಿ lantern, ಮತ್ತೊಂದರಲ್ಲಿ ಪಟ್ಟಿ ಹಿಡಿದಿದ್ದಳು. ವಿಕ್ರಮ್ ತನ್ನ ಬೆರಳುಗಳನ್ನು ಪಕ್ಕದ ಪಟ್ಟಿಗೆ ಸರಿಪಡಿಸಿದ. ಹೀಗೆ ಇಬ್ಬರ ಕೈಗಳ ನಡುವೆ ಚೀಲದ ಬಾಯಿ ನೇರವಾಯಿತು. ಮಾತಾಡಲು ಅವಕಾಶವಿಲ್ಲದ ಚಿಕ್ಕ ಜಾಗದಲ್ಲಿ ಅವರ ಉಸಿರಾಟ ಮಾತ್ರ ಕೇಳಿಸಿತು.
documents roomನಲ್ಲಿ ಕೆಳಗೆ ಹಾಸಿದ ಕಾಗದಗಳ ಕೆಲವು ಮೂಲೆಗಳು ಮತ್ತೆ ಒದ್ದೆಯಾಗಿದ್ದವು. ಕಿಟಕಿ ಮತ್ತೊಮ್ಮೆ ಗಾಳಿಗೆ ಕಂಪಿಸುತ್ತಿತ್ತು. ನಂದಿನಿ ಮೊದಲು lantern ನೆಲಕ್ಕಿರಿಸಿ ಬಾಗಿಲನ್ನು ಕಾಲಿನಿಂದ ತಳ್ಳಿಕೊಂಡು ಮುಚ್ಚಿದಳು. “ಮಸಿ ಹರಿದವುಗಳನ್ನು ಬೇರೆ. ಶುಲ್ಕ slipಗಳನ್ನು ಮೊದಲು,” ಎಂದಳು. ವಿಕ್ರಮ್ ತಲೆ ಆಮೋದಿಸಿ ಕೆಲಸಕ್ಕೆ ಬಿದ್ದ. ಮಧ್ಯೆ ಒಂದು ಫೈಲ್ ಅವನ ಕೈಯಿಂದ ಜಾರಿಬೀಳುತ್ತಿದ್ದಾಗ ನಂದಿನಿ ತಕ್ಷಣ ಹಿಡಿದುಕೊಂಡಳು. ಅವನು “ಸಾರಿ” ಎಂದನು. ಅವಳು ಈ ಬಾರಿ ಮೊದಲ ಬಾರಿಗೆ ಅವನತ್ತ ನೇರವಾಗಿ ನೋಡಿ, “ಸಾರಿ ಹೇಳೋ ಸಮಯ ದಾಟಿದೆ. ಸಂಖ್ಯೆ ಓದು,” ಎಂದಳು. ಅದರಲ್ಲಿ ಕೋಪಕ್ಕಿಂತ ಜೊತೆಯಾಗಬೇಕಾದ ಒತ್ತಾಯ ಹೆಚ್ಚು ಇತ್ತು.
ಕೆಳಗಿಂದ ಮಧುಕರಿ ಮ್ಯಾಡಂ ಎರಡು ಬಾರಿ ಕರೆದು ಕಳುಹಿಸಿದಳು. ಮೊದಲ ಬಾರಿ, “ಇನ್ನೆಷ್ಟು ಹೊತ್ತು?” ಎರಡನೇ ಬಾರಿ, “parents ಹೋಗ್ತಿದ್ದಾರೆ.” ನಂದಿನಿ ಉತ್ತರಿಸಲಿಲ್ಲ. ವಿಕ್ರಮ್ ಬಾಗಿಲಿನ ಬಳಿಗೆ ಹೋಗಿ, “ಹದಿನೈದು ನಿಮಿಷ,” ಅಷ್ಟೇ ಹೇಳಿದ. ಹಿಂದಕ್ಕೆ ಬಂದು, ಹರಿದ ಚೀಲದ ಬಾಯಿ ಮತ್ತೊಮ್ಮೆ ತೆರೆದುಹೋಗದಂತೆ ತನ್ನ ರುಮಾಲನ್ನೂ ಕಟ್ಟಿ ಬಿಗಿತ ನೀಡಿದ. ಆ ಚಿಕ್ಕ ಕೆಲಸ ನೋಡಿ ನಂದಿನಿಯ ಗಂಟಲಲ್ಲಿ ದಿನಪೂರ್ತಿ ಒಣಗಿದ್ದ ಏನೋ ಅಲುಗಿತು. ಯಾರಾದರೂ ಅವಳು ಪ್ರಾರಂಭಿಸಿದ ಸರಿಪಡಿಸುವಿಕೆಯನ್ನು ತನ್ನದ್ದೆಂದು ತೆಗೆದುಕೊಳ್ಳದೆ, ಅದೇ ಬದಿಯಲ್ಲಿ ಹಿಡಿದು ನಿಲ್ಲುವುದು — ಅವಳಿಗೆ ಇದು ಅಪರೂಪ.
ಕೊನೆಗೆ ಕೆಳಗೆ ಇಳಿದಾಗ ಹೆಚ್ಚು ಜನ ಉಳಿದಿರಲಿಲ್ಲ. ಕೊನೆಯ ಮೂರು ಪೋಷಕರ ಸಹಿಗಳು ಮಾತ್ರ ಬಾಕಿ. ಮಧುಕರಿ ಮ್ಯಾಡಂ ಮುಖದಲ್ಲಿ ಜಗ್ಗಿದ ನಗು. “ಇವತ್ತು ನೀವು ಇಬ್ಬರೂ ಬಹಳ ತಂಡದ ಕೆಲಸ ಮಾಡಿದೀರಂತೆ,” ಎಂದಳು. ಮಾತಿನ ಕೊನೆಯ ತುದಿ ಕೆಟ್ಟದ್ದೇ. ಹೊರದ್ವಾರ ಬಳಿ ನಿಂತಿದ್ದ ಶಶಿ ಅತ್ತೆ — ನಂದಿನಿ ಬಾಡಿಗೆಮನೆಯ ಮೇಲಿನ ಮಹಡಿಯಲ್ಲಿ ವಾಸಿಸುತ್ತಿದ್ದ ಮನೆಯ ಮಾಲಕಿಯ ತಂಗಿ — ಯಾರನ್ನೋ ಕರೆದುಕೊಳ್ಳಲು ಕಾಲೇಜಿಗೆ ಬಂದಿದ್ದಳು. ಅವಳ ಕಣ್ಣುಗಳು ಒಂದೇ ಬಾರಿ ನಂದಿನಿ, ವಿಕ್ರಮ್, ಅವರಿಬ್ಬರ ನಡುವೆ ಇದ್ದ ತೇವದ ಚೀಲದ ಮೇಲೆ ಹಾದುಹೋದವು. ಈ ನಗರದ ಬಾಡಿಗೆ ಮನೆಗಳಲ್ಲಿ ಸುದ್ದಿ ಗೋಡೆಗಿಂತ ಬೇಗ ಏರುತ್ತದೆ.
ನಂದಿನಿ ಕೊನೆಯ ರಶೀದಿಗೆ ಸಹಿ ತೆಗೆದು, ರಿಜಿಸ್ಟರ್ ಮುಚ್ಚಿ, ತೇವದಿಂದ ಮಿಡಿದ ನೀಲಿ ಚೀಲದೊಳಗೆ ಉಳಿದ ದಾಖಲೆಗಳನ್ನ ಜೋಡಿಸಿದಳು. emergency lantern ಇನ್ನೂ ಹೊತ್ತುತ್ತಿತ್ತು; ವಿದ್ಯುತ್ ಮತ್ತೆ ಹೋಗಬಹುದೆಂಬ ಅಸ್ಥಿರತೆ ಉಳಿದೇ ಇತ್ತು. ಮಧುಕರಿ ಮ್ಯಾಡಂ ಕೊನೆಯ ಪ್ರಯತ್ನ ಮಾಡಿದಳು. “ಚೀಲ ಇಲ್ಲಿ ಇಡು. ನಾಳೆ ನಾನು ನೋಡ್ತೀನಿ. ವಿಕ್ರಮ್, ನೀನು ಹೋಗು. ರಾತ್ರಿ ಹೊತ್ತು ಹೆಣ್ಣುಮಕ್ಕಳ ಜೊತೆ—”
“ಇದು ಈಗ ಸ್ಟೋರ್ಗೆ ಹೋಗೋದಿಲ್ಲ,” ಎಂದು ನಂದಿನಿ ಮಧ್ಯೆ ನಿಲ್ಲಿಸಿದಳು. ಅವಳು ಚೀಲದ ಬಾಯಿಯನ್ನು ಬಿಗಿಯಾಗಿ ಕಟ್ಟಿದಳು. “ಮೇಲಿನ ಕಿಟಕಿ ಸರಿಯಾಗುವವರೆಗೂ ನನ್ನ ಬಳಿ. ಬೆಳಿಗ್ಗೆ ನಾನು ತರ್ತೀನಿ.” ಮಧುಕರಿ ಮ್ಯಾಡಂನ ಕಣ್ಣಲ್ಲಿ ಕೋಪ ಹೊತ್ತಿತು. “ಅಧಿಕಾರ ಯಾರಿಗೆ ಇದೆ ಗೊತ್ತಾ?” ನಂದಿನಿ ಉತ್ತರವಾಗಿ ಕೈಯಲ್ಲಿದ್ದ ತಡವಾಗಿ ಮರಳಿದ ಸ್ಟೋರ್ ಕೀಲಿಯನ್ನು ಕೌಂಟರ್ ಮೇಲೆ ಇಟ್ಟುಬಿಟ್ಟಳು. ಕೀಲಿ ಮರದ ಮೇಜಿನ ಮೇಲೆ ತಣ್ಣನೆ ಶಬ್ದ ಮಾಡಿತು. “ಇದನ್ನು ಈಗ ಸಮಯಕ್ಕೆ ಮರಳಿ ಕೊಟ್ಟಿದ್ದೀನಿ,” ಅಷ್ಟೇ ಎಂದಳು.
ಒಂದು ಕ್ಷಣಕ್ಕೂ ಯಾರು ಮಾತಾಡಲಿಲ್ಲ. ನಂತರ ವಿಕ್ರಮ್ lanternನ್ನು ಎತ್ತಿಕೊಂಡು, ನೀಲಿ ಚೀಲದ ಇನ್ನೊಂದು ಪಟ್ಟಿಯನ್ನು ಹಿಡಿದ. “ಬನ್ನಿ,” ಎಂದು ನಂದಿನಿಯತ್ತ ಹೇಳಿದ. ಅದು ಕೂಗಿದ ಆಹ್ವಾನವಲ್ಲ; ಅವಳು ಈಗಾಗಲೇ ತೆಗೆದುಕೊಂಡ ನಿರ್ಧಾರಕ್ಕೆ ಅವನು ತನ್ನ ತೂಕ ಸೇರಿಸಿದ ಮಾತು. ಶಶಿ ಅತ್ತೆ ಎಲ್ಲವನ್ನೂ ನೋಡಿ ಬಾಯಿ ಬಿಗಿಹಾಕಿದಳು, ಆದರೆ ಪ್ರಶ್ನೆಯನ್ನು ತಕ್ಷಣ ಕೇಳಲಿಲ್ಲ. ಬಾಗಿಲು ದಾಟುವಾಗ ಅವಳು ಕೇವಲ, “ಮೇಲೆ ಬರುತ್ತಾ?” ಎಂದು ನಂದಿನಿಯನ್ನೇ ನೋಡಿದಳು. ನಂದಿನಿ ತಲೆ ಆಡಿಸಿದಳು. ಅದರೊಳಗೆ ನಿರಾಕರಣೆ ಇರಲಿಲ್ಲ; ಮರೆವಿಲ್ಲದ ಎಚ್ಚರ ಮಾತ್ರ ಇತ್ತು.
ರಾತ್ರಿ ಹತ್ತು ದಾಟಿತ್ತು. ಕಾಲೇಜಿನಿಂದ ಬಾಡಿಗೆ ಮನೆವರೆಗೆ ನಡೆದು ಬರುವಾಗ ಬೆಂಗಳೂರಿನ ಒದ್ದೆಯ ಗಾಳಿಯಲ್ಲಿ ಮೆಟ್ರೋ ಕಾರ್ಡ್ನ ಹಾಳಾದ ಅಂಚು ನಂದಿನಿಯ ಚೀಲದ ಜೇಬಿನಿಂದ ಹೊರಚಾಚುತ್ತಿತ್ತು. ರಸ್ತೆಯ ಅಂಚಿನ ಚಹಾ ಅಂಗಡಿಯಲ್ಲಿ ಬಿಟ್ಟ ಕಪ್ಗಳ ಮೇಲೆ ಮತ್ತೆ ಚರ್ಮ ಹಿಡಿದಿತ್ತು. ಇಬ್ಬರೂ ಹೆಚ್ಚು ಮಾತಾಡಲಿಲ್ಲ. ನೀಲಿ ಚೀಲದ ತೂಕ ಒಂದೇ ಕಡೆ ಜೂಕದಂತೆ ಹೆಜ್ಜೆ ಸರಿಹೊಂದಿಸಬೇಕಾಗುತ್ತಿತ್ತು. ಮನೆಯ ಮೆಟ್ಟಿಲಿನ ತಿರುವಿಗೆ ಬಂದಾಗ ಕೆಳಮಹಡಿಯ ಅಡಿಗೆ ಮನೆಯ ಬೆಳಕು ಜಾಲರಿಯಿಂದ ಹೊರ ಬಂದು ನೆಲದ ಮೇಲೆ ಬಿತ್ತು; ಮೇಲಿನಿಂದ ಶಶಿ ಅತ್ತೆಯ ಪಾತ್ರೆ ಇಡುವ ಶಬ್ದ ಕೇಳಿಸಿತು. ಮನೆಯೊಳಗಿನ ಕಣ್ಣುಗಳು ಇನ್ನೂ ಇದ್ದವೇ ಇದ್ದವು.
ಮೆಟ್ಟಿಲಿನ ಮಧ್ಯದ ತಿರುವಿನಲ್ಲಿ ನಂದಿನಿ ಮೊದಲು ನಿಂತಳು. lanternನ್ನು ಚೀಲದ ಮೇಲೆ ಹಾಕಿಕೊಂಡಿದ್ದ ಪಟ್ಟಿ ನಡುವೆ ಸರಿಸಿ, “ಇಲ್ಲಿ ಹಿಡಿ,” ಎಂದು ನಿಧಾನವಾಗಿ ಹೇಳಿದಳು. ಅವಳು ಒಂದು ಪಟ್ಟಿಯನ್ನು ತನ್ನ ಬೆರಳಿನಿಂದ ಮಧ್ಯಕ್ಕೆ ತಂದು ನಿಲ್ಲಿಸಿದಳು. ವಿಕ್ರಮ್ ಮಾತಿಲ್ಲದೆ ಇನ್ನೊಂದು ಬದಿಗೆ ಕೈ ಸರಿಸಿದ. ಕ್ಷಣಮಾತ್ರ lantern ಆಂದೋಲನಗೊಂಡು ಅದರ ಬೆಳಕು ಇಬ್ಬರ ಕೈಗಳ ಮೇಲೂ, ನೀರಿನಿಂದ ಮಡಕಾದ ಚೀಲದ ಹೊಟ್ಟೆಯ ಮೇಲೂ, ಮೆಟ್ಟಿಲಿನ ಗೋಡೆಯ ಮೇಲೂ ಒಂದೇ ಸಾರಿ ತೂಗಿ ಹೋಯಿತು.