ನನಗಾಗಿ ತೋಡಿದ ಗುಂಡಿಯಲ್ಲೇ ಅವಳು ಬಿದ್ದಳು
“ಶ್ರುತಿ, ಅಲ್ಲಿ ನಿಲ್ಲು,” ಎಂದು ವಿನಯಾ ಅತ್ತಿಗೆ ಮೆಟ್ಟಿಲಿನ ಮಧ್ಯದ ಲ್ಯಾಂಡಿಂಗ್ನ ಚಿಕ್ಕ ಮೇಜಿನ ಮೇಲೆ ಪಟ್ಟಿಯನ್ನು ಚಪ್ಪರಿಸಿ ಹೊಡೆದಳು. “ಕೆಳಗಿಂದ ಬಂದವರಲ್ಲಿ ಯಾರನ್ನೂ ಮೇಲಕ್ಕೆ ಬಿಡಬೇಡ, ಮೊದಲು ಈ ಹೆಸರಗಳಿಗೆ ಟಿಕ್ ಹಾಕು. ನೀನೇ ತಪ್ಪು ಮಾಡಿದ್ರೆ ನಿಶ್ಚಿತಾರ್ಥದ ಮುಖ ಕೆಳಗಾಗುತ್ತೆ.”
ಶ್ರುತಿಯ ಕೈಯಲ್ಲಿ ಇನ್ನೂ ಅರ್ಧ ಮುಡಿದ ಬಿಲ್ ಇತ್ತು—ಹೂವಿನವರಿಗೆ ಕೊಟ್ಟ ಮುಂಗಡದ ರಸೀತಿ, ಐದು ಸಲ ತೆರೆದು ಮತ್ತೆ ಮಡಿಸಿದ ಜಾಡು. ಇನ್ನೊಂದು ಕೈಯಲ್ಲಿ ನೀರಿನ ಬಾಟಲಿ, ಮೊಬೈಲ್, ಮಗಳತ್ತ ನೋಡುವ ಅಮ್ಮನ ಕರೆಗಳು. ಬೆಳಗ್ಗೆಯಿಂದಲೇ ಅವಳೇ ಓಡಾಡುತ್ತಿದ್ದಳು—ಅಲಂಕಾರಗಾರರಿಗೆ ಹಣ, ಸಿಹಿ ತಟ್ಟೆಗಳ ಲೆಕ್ಕ, ಪಂಡಿತನಿಗೆ ಬೆಳ್ಳಿಯ ತಟ್ಟೆ, ಮದುವೆ ಫೋಟೋಗೆ ಬಂದ ಹುಡುಗನನ್ನು ಸರಿಯಾದ ಹಾಲ್ಗೆ ತಿರುಗಿಸುವುದು. ಸೇವಾ ವಲಯದಲ್ಲಿ ಕೆಲಸ ಮಾಡುವ ಕೈಗಳಿಗೆ ನಿಲ್ಲದೆ ಮಾಡಲು ಅಭ್ಯಾಸವಿದ್ದರೂ, ಇಲ್ಲಿ ಕೆಲಸಕ್ಕಿಂತ ಕಠಿಣವಾದುದು ಬಂಧು-ಬಳಗಕ್ಕೆ ತಿಳಿದಿರುವ ಸಂಬಂಧದ ಭಾರ. ಮಾಧವ ಜೊತೆ ಅವಳ ವಿಷಯ ಎಲ್ಲರಿಗೂ ಗೊತ್ತು; ಆದ್ದರಿಂದ ಅವಳು “ಮನೆಯವಳು” ಕೂಡ, “ಹೊರಗಿನವಳು” ಕೂಡ. ಕೆಲಸ ಕೊಡುವಾಗ ಮನೆಯವಳು, ಗೌರವ ಕೊಡಬೇಕಾದಾಗ ಹೊರಗಿನವಳು.
ಲ್ಯಾಂಡಿಂಗ್ನಲ್ಲಿ ಟ್ಯೂಬ್ಲೈಟ್ನ ಸಣ್ಣ ಹೂಂ ಶಬ್ದ ಕೇಳುತ್ತಿತ್ತು. ಕೆಳ ಮಹಡಿಯಲ್ಲಿ ಬ್ಯಾಂಡ್ನ ಸದ್ದು, ಮೇಲ್ಭಾಗದಲ್ಲಿ ಹೆಣ್ಣಿನ ನಗುವು, ಮಧ್ಯದಲ್ಲಿ ಈ ಕಿರಿದಾದ ಜಾಗ. ಅತ್ತಿಗೆ ಚಿಕ್ಕ ಪ್ಲಾಸ್ಟಿಕ್ ಮೇಜನ್ನು ಹೀಗೇ ಇಟ್ಟುಕೊಂಡಿದ್ದಳು—ಒಬ್ಬರು ಏರಿದರೆ ಮತ್ತೊಬ್ಬರು ಇಳಿಯಲು ಮೈ ತಾಗಬೇಕು. ಪಟ್ಟಿಯಲ್ಲಿ ಎರಡು ಕಾಲಮ್ಗಳು. ಎಡಭಾಗದಲ್ಲಿ “ಮೇಲೆ ಅನುಮತಿ”, ಬಲಭಾಗದಲ್ಲಿ “ಕೆಳಗೆ ಇರಲಿ”. ಹೆಸರಗಳ ಎದುರು ಹಳೆಯ ನೀಲಿ ಪೆನ್ನಿನ ಮಚ್ಚೆಗಳಿಂದ ಮೊದಲೇ ಕೆಲವು ಗುರುತುಗಳು. ಶ್ರುತಿಯ ಕಣ್ಣಿಗೆ ಅದು ಕೂಡ ಬಿತ್ತು.
“ಅತ್ತಿಗೆ, ಪಂಡಿತರು ಕರೆ ಮಾಡ್ತಿದ್ದಾರೆ. ಉಂಗುರದ ಡಬ್ಬಿ ಮೇಲೆಯೇ—”
“ಆದರೆ ನೀನು ಇಲ್ಲಿ,” ವಿನಯಾ ಅವಳ ಮಾತನ್ನು ಮಧ್ಯದಲ್ಲೇ ಕತ್ತರಿಸಿದಳು. “ಎಲ್ಲಾ ಕೆಲಸವನ್ನೂ ನಾನು ಮಾಡಬೇಕಾ? ನೀನು ಎಷ್ಟು ಹೊಣೆ ತೆಗೆದುಕೊಂಡಿದೀಯೋ ಅಷ್ಟರ ಮಟ್ಟಿಗೆ ನಿಂತುಕೋ. ನಿನ್ನ ಕಾರಣಕ್ಕೆ ಒಬ್ಬ ತಪ್ಪು ಮನುಷ್ಯ ಮೇಲಕ್ಕೆ ಹೋದರೆ, ರೇಖಾ ಮಾವಗೆ ನಾನು ಏನು ಮುಖ ತೋರಿಸೋದು?”
ಕೆಳಗಿಂದ ಇಬ್ಬರು ಹಿರಿಯರು ಏರಲು ಶುರುಮಾಡಿದರು. ಶ್ರುತಿ ಸ್ವಲ್ಪ ಬದಿಗೊಳ್ಳಲು ಹೋಗುತ್ತಿದ್ದಾಗ ಅತ್ತಿಗೆ ಪಟ್ಟಿಯನ್ನು ಮುಂದೆ ತಳ್ಳಿದಳು. “ಹೆಸರು ಕೇಳು. ಟಿಕ್ ಇಲ್ಲ ಅಂದ್ರೆ ನಿಲ್ಲಿಸು.”
ಹಿರಿಯರಲ್ಲಿ ಒಬ್ಬರು ಕೋಪದಿಂದ ಕಣ್ಣು ಎತ್ತಿದರು. “ನಾನು ವಧುವಿನ ಚಿಕ್ಕಪ್ಪ.”
ಶ್ರುತಿ ಬಾಯಿಗೆ ಮಾತು ತರುವಷ್ಟರೊಳಗೆ ವಿನಯಾ ಚುರುಕಾಗಿ ನೋಡಿ, “ಅಯ್ಯೋ ಚಿಕ್ಕಪ್ಪಾ, ನಿಮಗೆ ಅಲ್ಲ ಸಾರ್, ಇವಳು ಹೊಸದಾಗಿ ಹಿಡಿದಿದ್ದಾಳೆ. ನೀವು ಹೋಗಿ,” ಎಂದಳು. ಹಿರಿಯರು ಸೀಳಿಕೊಂಡು ಮೇಲಕ್ಕೆ ಹೋದರು; ಶ್ರುತಿ ಮಾತ್ರ ಅಲ್ಲೇ ಮೂರ್ಖಳಂತೆ ಉಳಿದಳು. ಮೊದಲ ಪ್ರತಿಫಲ ಅಷ್ಟರಲ್ಲೇ ದೊರಕಿತು—ನಿಲ್ಲಿಸು ಎಂದು ಹೇಳಿ, ತಾನೇ ಬಿಡಿಸಿ, ತಪ್ಪಿನ ಭಾರ ಅವಳ ಮೇಲಿಟ್ಟುಕೊಂಡಳು.
ಮುಂದಿನ ಹತ್ತು ನಿಮಿಷದಲ್ಲಿ ಕೆಲಸ ಗುಂಡಿಯಂತೆ ಆಳವಾಗಿ ಬಿತ್ತು. “ಕೆಳಗಿರುವ ಜ್ಯೂಸ್ ಗ್ಲಾಸ್ಗಳನ್ನು ಕಳುಹಿಸು.” “ಮಾಧವನ ಅಕ್ಕಳ ಸೀರೆಯ ಪಿನ್ ತಂದುಕೊಡು.” “ಮೇಲಕ್ಕೆ ಯಾರನ್ನೂ ಬಿಡಬೇಡ.” “ಹೋಗಿ ಫೋಟೋಗ್ರಾಫರ್ನ್ನು ಹುಡುಕು.” ಒಂದೇ ಸಮಯದಲ್ಲಿ ನಾಲ್ಕು ದಿಕ್ಕಿನ ಆದೇಶ. ಶ್ರುತಿ ಕೆಳಕ್ಕೆ ಇಳಿಯಲು ತಿರುಗಿದಾಗ ಅತ್ತಿಗೆ, “ಈ ಪಟ್ಟಿಯಿಲ್ಲದೇ ನೀನು ಹೋಗೋದಿಲ್ಲ,” ಎಂದಳು. ಪಟ್ಟಿಯನ್ನು ತೆಗೆದುಕೊಂಡು ಕೆಳಗಿಳಿಯಲು ಯತ್ನಿಸಿದರೆ, “ಅದು ಇಲ್ಲಿ ಇರಬೇಕು. ನೀನು ಇಲ್ಲೇ ಇರಬೇಕು.” ಎರಡೂ ದಾರಿಯನ್ನೂ ಒಂದೇ ಕೈಯಿಂದ ಮುಚ್ಚಿದಂತೆ.
ಮಾಧವ ಒಮ್ಮೆ ಕೆಳಗಿಂದ ಕಣ್ಣು ಎತ್ತಿ ನೋಡಿದ. ಬಾಯಿಗೆ ಬಂದ ಮಾತು ತಡೆಯುತ್ತಾ, “ಶ್ರುತಿ, ಉಂಗುರ—” ಎಂದ. ವಿನಯಾ ಅವನತ್ತ ತಿರುಗಿ ನಗುತ್ತಲೇ, “ನೀನು ವರಪಕ್ಷದ ಹುಡುಗ. ಕೆಳಗೆ ನಿಂತು ಏನು ಮಾಡ್ತೀಯ? ಮೇಲಕ್ಕೆ ಹೋಗು. ಇವಳು ಇದ್ದಾಳಲ್ಲ,” ಎಂದಳು. ಆ “ಇವಳು” ಎನ್ನುವ ಒಂದು ಪದದಲ್ಲಿ ಎಷ್ಟು ತಳಹದಿ ಇತ್ತು ಎಂಬುದು ಲ್ಯಾಂಡಿಂಗ್ನಲ್ಲಿದ್ದ ಎಲ್ಲರಿಗೂ ಕೇಳಿಸಿತು. ಮಾಧವ ಒಂದು ಹೆಜ್ಜೆ ನಿಂತು, ತಾಯಿ ಮುಖ ನೋಡಿ, ಮೇಲಕ್ಕೆ ಹೋದ. ಶ್ರುತಿ ಕೈಯಲ್ಲಿದ್ದ ರಸೀತಿಯ ಮಡಿವಳಿ ಇನ್ನೂ ಗಟ್ಟಿಯಾಗಿ ಕುಚ್ಚಿಕೊಂಡಿತು.
ಕೆಳ ಮಹಡಿಯಿಂದ ಇದೀಗ ಸಿಹಿತಟ್ಟೆಗಳ ದೊಡ್ಡ ಟ್ರೇ ಹಿಡಿದು ಇಬ್ಬರು ಹುಡುಗರು ಬಂದರು. ಮೇಲಿನಿಂದ ಒಬ್ಬ ಮೇಕಪ್ ಮಾಡಿಸಿಕೊಂಡ ಮಗಳು ಇಳಿಯುತ್ತಿದ್ದಳು, ಹಿಂಬದಿಯಿಂದ ಮಲ್ಲಿಗೆ ಹೂವು ಕಟ್ಟಿದ ಅಜ್ಜಿಯರು. ಜಾಗ ಇರಲಿಲ್ಲ. ಪ್ಲಾಸ್ಟಿಕ್ ಮೇಜು ಬದಿಯಲ್ಲಿ, ವಿನಯಾ ಮಧ್ಯದಲ್ಲಿ, ಶ್ರುತಿ ಪಟ್ಟಿಯತ್ತ, ಮೇಲೆ-ಕೆಳಗೆ ಹರಿವು ಒಂದೇ ಹೊತ್ತಿನಲ್ಲಿ ಗುಚ್ಛವಾಯಿತು.
“ಸ್ವಲ್ಪ ಸರಿಯಿರಿ,” ಟ್ರೇ ಹಿಡಿದ ಹುಡುಗ ಕೂಗಿದ.
“ನಿಲ್ಲಿ!” ವಿನಯಾ ಕೈ ಚಾಚಿ ತಡೆದಳು. “ಟಿಕ್ ಹಾಕದೆ ಯಾರೂ ಹೋಗೋದಿಲ್ಲ.”
ಅಷ್ಟರಲ್ಲಿ ಮೇಲಿನಿಂದ ರೇಖಾ ಮಾವ ಸ್ವತಃ ಇಳಿಯತೊಡಗಿದರು. ಅವರ ಹಿಂದೆ ಪಂಡಿತರು, ಇನ್ನಿಬ್ಬರು ಹಿರಿಯರು. ರೇಖಾ ಮಾವಗೆ ಮೊಣಕಾಲಿನ ನೋವು; ಅವರು ಮೆಟ್ಟಿಲಿನಲ್ಲಿ ನಿಂತರೆ ಹಿಂಭಾಗದವರು ಕೂಡ ನಿಲ್ಲಬೇಕಾಗುತ್ತಿತ್ತು. ಕೆಳಗಿಂದ ಟ್ರೇ ಹಿಡಿದವರು ಅಲುಗಾಡಿದರು. ಮೇಲಿನಿಂದ ಇಳಿಯುತ್ತಿದ್ದ ಅಜ್ಜಿ ಗೋಡೆಯಿಗೆ ಒರಗಿ ಉಸಿರೆಳೆದಳು. ಮೇಕಪ್ ಮಾಡಿದ ಮಗಳ ಸೀರೆ ಅಂಚು ಟ್ರೇಗೆ ತಗುಲಿ ಸಕ್ಕರೆಬುಂಡಿಗಳು ಓರಗಿದವು. ವಿನಯಾ ಕಟ್ಟಿದ ಬಾಟಲ್ನೆಕ್ ಈಗ ಅವಳ ಕಡೆಗೆ ನುಗ್ಗಿಬಂದಿತು. ತಾನೇ “ಕ್ರಮ” ಇಟ್ಟಿದ್ದ ಜಾಗದಲ್ಲಿ ಯಾರು ಸರಿಯಬೇಕು, ಯಾರು ಮೊದಲಿಗೆ ಹೋಗಬೇಕು ಎಂಬ ಅಧಿಕಾರ ಅವಳ ಕೈಯಲ್ಲಿ ಇದ್ದಂತೆ ತೋರಿಸಲು ಯತ್ನಿಸಿದಳು; ಆದರೆ ಎಲ್ಲ ದಿಕ್ಕಿನಿಂದ ಜನರು ಅವಳನ್ನೇ ಸುತ್ತಿಕೊಂಡರು.
“ವಿನಯಾ, ಮೇಜನ್ನೊಂದು ಬದಿ ಮಾಡಪ್ಪಾ,” ರೇಖಾ ಮಾವ ಕೆಳಗೆ ನೋಡುತ್ತ ಹೇಳಿದರು. ಧ್ವನಿಯಲ್ಲಿ ಮೃದುತ್ವ ಇರಲಿಲ್ಲ.
“ಒಂದೇ ಕ್ಷಣ, ಅಕ್ಕ. ಚೆಕ್ ಮಾಡಿ ಬಿಡ್ತೀನಿ,” ಎಂದಳು ಅವಳು, ಆದರೆ ಈಗ ಮೇಜು ಸರಿಸಲು ಜಾಗವೇ ಇರಲಿಲ್ಲ. ಟ್ರೇ ಹಿಡಿದ ಹುಡುಗನ ಕೈ ಕಂಪಿಸುತ್ತಿತ್ತು. ಚಿಕ್ಕಪ್ಪ ಹಿಂಬದಿಯಿಂದ, “ಎಷ್ಟು ತಡೆ? ಮಕ್ಕಳು ಜಾರಿ ಬೀಳ್ತಾರೆ,” ಎಂದರು. ಶ್ರುತಿ ಬದಿಯಲ್ಲಿ ನಿಂತುಕೊಂಡೇ ಇದ್ದಳು; ಮೊದಲು ಅವಳನ್ನು ಸಿಕ್ಕಿಸಲು ಕಟ್ಟಿದ ದಾರಿಯೇ ಈಗ ತಪ್ಪು ಜನರನ್ನು ಹಿಡಿದುಕೊಂಡಿತ್ತು. ಲ್ಯಾಂಡಿಂಗ್ನಲ್ಲಿ ಎಲ್ಲರ ಮೈಗೂ ಮಲ್ಲಿಗೆ, ಬೆವರು, ಸಕ್ಕರೆ ಸಿರಪ್, ಧೂಪದ ವಾಸನೆ ಒಂದಾಗಿ ಮುದ್ದಾಡಿತು.
ಶ್ರುತಿಗೆ ಒಂದು ಕ್ಷಣ ಬಿಡುವು ಕಾಣಿಸಿತು. “ಅತ್ತಿಗೆ, ನಾನು ಉಂಗುರ ತಂದುಬರುತ್ತೀನಿ. ಇಲ್ಲಿ ನೀವು—”
“ನೀನು ಎಲ್ಲಿಗೂ ಹೋಗೋದಿಲ್ಲ.” ವಿನಯಾ ತನ್ನ ಕೆಟ್ಟ ಕ್ಷಣವನ್ನೇ ಕೋಪದಿಂದ ಮುಚ್ಚಿದಳು. “ಇದೀಗ ಏನು ಆಗ್ತಿದೆಯೋ ನೋಡು. ಎಲ್ಲವೂ ನಿನ್ನ ಅಸಡ್ಡೆಯಿಂದ. ಹೆಸರೇ ಕೇಳಿಲ್ಲ. ಕಂಟ್ರೋಲ್ ಇಡೋಕಾಗಿಲ್ಲ. ಇನ್ನೂ ಮೇಲೆ ಹೋಗ್ಬೇಕಂತೆ!” ಅವಳು ಪಟ್ಟಿಯನ್ನು ಮತ್ತೆ ಎತ್ತಿಕೊಂಡು ಎಲ್ಲರೂ ಕೇಳುವಂತೆ ಜೋರಾಗಿ ಹೇಳಿದಳು, “ಈ ಪಟ್ಟಿಯಲ್ಲಿ ಟಿಕ್ ಇಲ್ಲದವರು ಮೇಲಕ್ಕೆ ಬರೋದೇ ಬೇಡ. ಕೆಲಸಕ್ಕೆ ಇಟ್ಟವರಿಗೂ ನಿಯಮ ಒಂದೇ.”
“ಕೆಲಸಕ್ಕೆ ಇಟ್ಟವರು” ಎನ್ನುವ ಮಾತಿಗೆ ಕೆಳಗಿದ್ದ ಇಬ್ಬರು ಹುಡುಗರು ಒಬ್ಬರ ಮುಖ ಒಬ್ಬರು ನೋಡಿದರು. ಶ್ರುತಿಯ ಕೆನ್ನೆ ಉರಿಯಿತು. ಇಲ್ಲಿ ಯಾರೂ ಅವಳಿಗೆ ಸಂಬಳ ಕೊಟ್ಟಿರಲಿಲ್ಲ; ಆದರೂ ಎಲ್ಲಾ ಕೆಲಸ ಅವಳ ಕೈಯಲ್ಲಿ ಹಾಕಿದ್ದರು. ರೇಖಾ ಮಾವನ ಕಣ್ಣು ನಿಧಾನವಾಗಿ ಶ್ರುತಿಯಿಂದ ವಿನಯಾಕ್ಕೆ ಜಾರಿತು.
ವಿನಯಾ ಆ ನೋಟವನ್ನು ನೋಡಿ ಇನ್ನೊಂದು ಹೆಜ್ಜೆ ಮೀರಿ ಬಿಟ್ಟಳು. “ಮಾಧವ!” ಅವಳು ಮೇಲಕ್ಕೆ ಕೂಗಿದಳು. “ನಿನ್ನ ಈ ಹುಡುಗಿ ಮೊದಲು ಕೆಳಗೇ ನಿಂತಿರಲಿ. ಪಟ್ಟಿಯಲ್ಲಿ ಟಿಕ್ ಆಗುವ ತನಕ ಲ್ಯಾಂಡಿಂಗ್ ದಾಟೋದಿಲ್ಲ. ಎಲ್ಲರ ಮುಂದೇ ಹೇಳ್ತೀನಿ—ಅವಳು ನಿಯಮ ಪಾಲಿಸದಿದ್ದರೆ ಮೆಟ್ಟಿಲೇ ದಾಟಬಾರದು.”
ಆ ಕ್ಷಣದಲ್ಲಿ ಮಾಧವ ಮೇಲಿನ ತುದಿಯಲ್ಲಿ ಕಾಣಿಸಿಕೊಂಡ. ಅವನ ಪಕ್ಕದಲ್ಲಿ ಪಂಡಿತರು. ಕೆಳಗಡೆ ರೇಖಾ ಮಾವ, ಮಧ್ಯದಲ್ಲಿ ಟ್ರೇ, ಅಜ್ಜಿಯರ ಉಸಿರು, ಬದಿಯಲ್ಲಿ ಶ್ರುತಿ. ಬಂಧು-ಬಳಗಕ್ಕೆ ತಿಳಿದಿರುವ ಸಂಬಂಧವನ್ನು ಇಷ್ಟು ಸಸ್ತಾದ ಶಬ್ದದಲ್ಲಿ ಕತ್ತರಿಸಿ ಹಾಕಲು ವಿನಯಾಗೆ ಧೈರ್ಯ ಕೊಟ್ಟಿದ್ದದ್ದು, ಇಷ್ಟು ಹೊತ್ತಿನವರೆಗೂ ಎಲ್ಲರೂ ಅವಳ ಧಾಟಿಯನ್ನು ಸಹಿಸಿಕೊಂಡಿದ್ದರಿಂದಲೇ.
ಶ್ರುತಿ ಒಂದು ಮಾತೂ ಹೇಳಲಿಲ್ಲ. ಅವಳು ಮುಂದೆ ಬಂದು ಪ್ಲಾಸ್ಟಿಕ್ ಮೇಜಿನ ಮೇಲೆ ಇದ್ದ ಪಟ್ಟಿಯನ್ನು ಸರಿಯಾಗಿ ಸಮತಟ್ಟಾಗಿಟ್ಟಳು. ಮೇಲಿನ ಎಡ ಮೂಲೆ ಕಾಗದ ಮಡಿದು ತೆರೆದು ತೆರೆದು ಮೃದುವಾಗಿ ಹೋಗಿತ್ತು; ನೀಲಿ ಪೆನ್ನಿನ ಹಳೆಯ ಮಚ್ಚೆ ಕೆಳಭಾಗದಲ್ಲಿ ಹರಡಿತ್ತು. ಎರಡು ಕಾಲಮ್ಗಳು ಎಲ್ಲರಿಗೂ ಸ್ಪಷ್ಟ. “ಮೇಲೆ ಅನುಮತಿ”, “ಕೆಳಗೆ ಇರಲಿ”. ಹಲವಾರು ಹೆಸರಿನ ಎದುರು ಮೊದಲೇ ಗುರುತು. ಕೆಲವು ಗುರುತುಗಳು ನಿಜವಾದವರ ಹೆಸರಲ್ಲ; ವಿನಯಾ ಇಷ್ಟವಿದ್ದವರನ್ನು ನೇರವಾಗಿ ಕಳಿಸಲು ಹಾಕಿದವು, ಬೇಡವಾದವರನ್ನು ಹಿಡಿಯಲು ಬಿಡಿಸಿದವು.
“ಅತ್ತಿಗೆ,” ಶ್ರುತಿ ಮೊದಲ ಬಾರಿಗೆ ಸಮವಾದ ಧ್ವನಿಯಲ್ಲಿ ಮಾತಾಡಿದಳು, “ನಿಯಮ ಎಲ್ಲರಿಗೂ ಒಂದೇ ಅಲ್ವಾ?”
ವಿನಯಾ ಕೋಪದಿಂದ, “ಹೌದು. ಈಗ ಅರ್ಥ ಆಯಿತಾ?”
ಶ್ರುತಿ ಅವಳ ಕೈಯಿಂದ ಪೆನ್ನನ್ನು ತೆಗೆದುಕೊಂಡಳು. ಯಾರು ತಡೆಯುವಷ್ಟರೊಳಗೆ ಪಟ್ಟಿಯ ಬಲ ಕಾಲಮ್ನಲ್ಲಿ ಖಾಲಿ ಇದ್ದ ಎರಡು ಸಾಲುಗಳನ್ನು ಕೆಳಕ್ಕೆ ಎಳೆದು, ಸ್ಪಷ್ಟವಾಗಿ ಎರಡು ಹೆಸರುಗಳನ್ನು ಬರೆದಳು—“ವಿನಯಾ” ಮತ್ತು ಅದರ ಕೆಳಗೆ “ಮಾಧವನ ತಾಯಿ ಜೊತೆ”. ನಂತರ ಬಲಭಾಗದ “ಕೆಳಗೆ ಇರಲಿ” ಕಾಲಮ್ನಲ್ಲಿ ಆ ಎರಡು ಹೆಸರಿಗೂ ಗಟ್ಟಿಯಾಗಿ ಟಿಕ್ ಹಾಕಿದಳು. ಪೆನ್ನಿನ ಮೊನೆಯಿಂದ ಕಾಗದ ಸ್ವಲ್ಪ ಒಡೆದಂತೆ ಧ್ವನಿ ಮಾಡಿತು.
ಒಂದು ಕ್ಷಣ ಮೆಟ್ಟಿಲಿನ ಹರಿವು ನಿಂತಿತು. ಶ್ರುತಿ ಪಟ್ಟಿಯನ್ನು ಎಲ್ಲರೂ ನೋಡಬಲ್ಲಂತೆ ತಿರುಗಿಸಿ, ಮೇಜಿನ ಮಧ್ಯಕ್ಕೆ ಸರಿಸಿ ಇಟ್ಟಳು. “ಪಟ್ಟಿಯಲ್ಲಿ ಟಿಕ್ ಆಗುವ ತನಕ ಲ್ಯಾಂಡಿಂಗ್ ದಾಟೋದಿಲ್ಲ ಅಂದ್ರಿ,” ಎಂದು ಅವಳು ಹೇಳಿದಳು. “ಇದೀಗ ರೇಖಾ ಮಾವ ಕೆಳಗೆ ನಿಂತಿದ್ದಾರೆ. ಮೇಲಿನ ದಾರಿ ಈಗ ಮೊದಲು ಅವರಿಗೆ. ನೀವು ಇಲ್ಲಿ. ಪಟ್ಟಿಯಂತೆ.”
ವಿನಯಾ ಕೈ ಮುಂದಿಟ್ಟಳು. “ಅದು ಏನ್ ನಾಟಕ? ಕಾಗದ ಕೊಡು.”
ಶ್ರುತಿ ಕಾಗದವನ್ನು ಕೊಡಲಿಲ್ಲ. ಅವಳು ಮೇಜನ್ನು ಅರ್ಧ ಅಡಿ ಮುಂದಕ್ಕೆ ತಳ್ಳಿದಳು—ಇಷ್ಟು ಹೊತ್ತಿಗೆ ಇತರರ ದಾರಿಯನ್ನು ಮುಚ್ಚಿದ್ದ ಅದೇ ಮೇಜು ಈಗ ವಿನಯಾದ ಮುಂಭಾಗಕ್ಕೆ ಬಂತು. “ನೀವು ಹಾಕಿದ ನಿಯಮ. ನೀವು ಹೇಳಿದ ಸಾಕ್ಷಿಗಳ ಮುಂದೆ.” ಅವಳ ಕಣ್ಣು ಮಾಧವನತ್ತ ತಿರುಗಲಿಲ್ಲ. ರೇಖಾ ಮಾವನತ್ತ ಮಾತ್ರ ಒಂದು ಸಣ್ಣ ಬದಿ ಜಾಗ ತೋರಿಸಿ, “ಮಾವ, ನೀವು ಮೊದಲು,” ಎಂದಳು.
ರೇಖಾ ಮಾವ ಕೈಯಿಂದ ಗೋಡೆಯನ್ನು ಹಿಡಿದು ಕೆಳಕ್ಕೆ ಇಳಿಯಲು ಜಾಗ ಮಾಡಿಕೊಂಡರು. ಅವರಿಗಾಗಿ ಜನ ಸರಿಯತೊಡಗಿದರು, ಆದರೆ ವಿನಯಾ ಸರಿಯಲಾರದೆ ಮೇಜು, ಟ್ರೇ, ಗೋಡೆ ಮಧ್ಯೆ ಸಿಕ್ಕಿಕೊಂಡಳು. ಟ್ರೇ ಹಿಡಿದ ಹುಡುಗರು ರೇಖಾ ಮಾವಗೆ ದಾರಿ ಬಿಡಲು ಬದಿಗೆ ವಾಲಿದರು; ಅಷ್ಟರಿಂದ ವಿನಯಾ ತಾನೇ ಕಟ್ಟಿದ ಕಿರಿದಾದ ನಡುವೆ ಆಡುವ ಜಾಗ ಕಳೆದುಕೊಂಡಳು. ಅವಳ ಧ್ವನಿ ಏರಿತು, ಆದರೆ ಈಗ ಅದು ಆಜ್ಞೆಯಂತೆ ಕೇಳಿಸಲಿಲ್ಲ. “ಮಾಧವ, ಹೇಳು ಅವಳಿಗೆ—”
“ಪಟ್ಟಿಯಲ್ಲಿ ಟಿಕ್,” ಎಂದು ಶ್ರುತಿ ಇನ್ನೊಂದು ಮಾತು ಮಾತ್ರ ಹೇಳಿದಳು. ಅವಳು ಪೆನ್ನನ್ನು ಪಟ್ಟಿಯ ಮೇಲೆ ಅಡ್ಡವಾಗಿ ಇಟ್ಟಳು, ಗೇಟ್ ಮುದ್ರೆಯಂತೆ.
ಮಾಧವ ಕೆಳಕ್ಕೆ ಇಳಿಯಲು ಮುಂದಾದರೂ, ಅವನ ತಾಯಿ ಹೆಸರು ಟಿಕ್ ಹಾಕಿದ ಕಾಲಮ್ ಮುಂದೆ ಮೇಜೇ ನಿಂತಿತ್ತು. ಮೇಲಿನಿಂದ ಪಂಡಿತರು ತಟ್ಟೆ ಹಿಡಿದು ಕಾಯುತ್ತಿದ್ದರು; ಕೆಳಗಿಂದ ರೇಖಾ ಮಾವ ಇಳಿಯುತ್ತಿದ್ದರು; ಅಜ್ಜಿಯರು ಮೊಣಕಾಲು ಜಾರಿ ಗೋಡೆಯನ್ನು ಹಿಡಿದಿದ್ದರು. ಯಾರಿಗೂ ಈಗ ವಿನಯಾ “ಮೊದಲು ನಾನು” ಎಂದು ಹೇಳಿ ದಾರಿ ಕಿತ್ತುಕೊಳ್ಳಲು ಅವಕಾಶ ಇರಲಿಲ್ಲ. ಅವಳು ತಾನೇ ಮಾಡಿಸಿದ ಪಟ್ಟಿಯ ಎದುರು, ತಾನೇ ಸಾರಿದ ನಿಯಮದ ಹಿಂದೆ ನಿಂತಳೇ ಹೊರತು ಬೇರೆ ಸ್ಥಾನ ಇರಲಿಲ್ಲ.
ಶ್ರುತಿ ನಿಧಾನವಾಗಿ ಪಟ್ಟಿಯನ್ನು ಇನ್ನೊಮ್ಮೆ ತನ್ನಿಂದ ಅವಳ ಕಡೆಗೆ ತಿರುಗಿಸಿದಳು. ಕಾಗದದ ಮೇಲೆ ಹೊಸ ಟಿಕ್ ಗುರುತುಗಳು ಹಳೆಯ ಮಚ್ಚೆಗಳಿಗಿಂತ ಗಾಢವಾಗಿದ್ದವು. ಲ್ಯಾಂಡಿಂಗ್ನ ಚಿಕ್ಕ ಮೇಜಿನ ಮೇಲೆ ತಿರುಗಿ ಬಿದ್ದಿದ್ದ ಆ ಪಟ್ಟಿಯ ಬಲ ಕಾಲಮ್—“ಕೆಳಗೆ ಇರಲಿ”—ಇನ್ನು ನೇರವಾಗಿ ವಿನಯಾಳ ಎದುರೇ ನಿಂತಿತ್ತು. ಶ್ರುತಿ ಪೆನ್ನಿನ ಮುಚ್ಚಳನ್ನು ಮುಚ್ಚಿ, ಅದನ್ನೇ ಆ ಟಿಕ್ ಗುರುತುಗಳ ಮೇಲೆ ಇಟ್ಟುಬಿಟ್ಟಳು.