ನನ್ನಿಗಾಗಿ ಸಾಲೇ ಬದಿಗೆ ಸರಿಯಿತು

“ನಯನಾ, ನೀನು ಅಲ್ಲಿ ನಿಲ್ಲು—ಈ ಊಟದ ಡಬ್ಬಿ ಒಳಗೆ ಅಡುಗೆಮನೆ ಶೆಲ್ಫ್ ಮೇಲೆ ಇಟ್ಟುಬಾ. ಮೊದಲು ಕಾವ್ಯ ಬರಲಿ.”

ಶಿಲ್ಪಾ ಅತ್ತೆಯ ಕೈ ಗಾಳಿಯನ್ನೇ ಕತ್ತರಿಸಿ ಅವಳನ್ನು ಬದಿಗೆ ಸರಿಸಿತು. ನಯನಾ ಕೈಯಲ್ಲಿ ತಣ್ಣಗಾಗಿಹೋದ ಸ್ಟೀಲ್ ಊಟದ ಡಬ್ಬಿ, ಬೆರಳ ತುದಿಯಲ್ಲಿ ಮೆಟ್ರೋ ಕಾರ್ಡ್‌ನ ಜೀರ್ಣ ಅಂಚು ಚರ್ಮಕ್ಕೆ ರಗಡುತ್ತಿತ್ತು. ಮುಂಭಾಗದ ಆವರಣದ ಬಾಗಿಲ ಬಳಿ ಹೂವಿನ ತೊರಣ, ಪಾದರಕ್ಷೆಗಳ ಸಾಲು, ನೋಂದಣಿ ಮೇಜಿನ ಅಂಚಿನಲ್ಲಿ ಕುಂಕುಮದ ಡಬ್ಬಿ, ಚಿಲ್ಲರೆ ಚಾವಿ, ಪೆನ್, ತೇವದ ಟಿಷ್ಯೂ—ಎಲ್ಲವೂ ಜಾಗಕ್ಕಾಗಿ ಒದ್ದಾಡುತ್ತಿತ್ತು. ಅವಳು ಒಳಗೆ ಹೋಗಬೇಕಾದ ದಾರಿಯ ಮಧ್ಯೆ ಕೆಂಪು ರಿಬ್ಬನ್ ಕಟ್ಟಿ ಅತಿಥಿಗಳ ಹಾದಿ ಬೇರ್ಪಡಿಸಿದ್ದರು. ಆ ರಿಬ್ಬನ್ ಪಕ್ಕದಲ್ಲಿ ನಿಂತ ಹುಡುಗ “ಸ್ವಾಗತ” ಎಂದು ಪ್ರತಿಯೊಬ್ಬರಿಗೂ ನಗು ಹಂಚುತ್ತಿದ್ದ; ನಯನಾಕ್ಕೆ ಮಾತ್ರ ಅವನು ಕಣ್ಣು ಎತ್ತಲಿಲ್ಲ.

ಇದು ಮೊದಲ ಸಲ ಅಲ್ಲ. ಎರಡು ವರ್ಷಗಳಿಂದ ವಿಕ್ರಮ್ ಮನೆಗೆ ಅವಳು ಪರಿಚಿತಳು—ಬಂಧು-ಬಳಗಕ್ಕೆ ತಿಳಿದಿರುವ ಸಂಬಂಧ, ಆದರೆ ಹೆಸರು ಕೊಡದ ಸಂಬಂಧ. ವಿಕ್ರಮ್‌ನ ತಾಯಿಗೆ ಅವಳು “ಸೇವಾ ವಲಯದಲ್ಲಿ ಕೆಲಸ ಮಾಡುವ ಒಳ್ಳೆಯ ಹುಡುಗಿ,” ಅಷ್ಟೇ. ರಾತ್ರಿಯ ಡ್ಯೂಟಿ ಮುಗಿಸಿ ಬಸವನಗುಡಿಯಿಂದ ಮೆಟ್ರೋ, ಮೆಟ್ರೋದಿಂದ ಆಟೋ ಬದಲಿಸಿ ಬಂದ ಅವಳಿಗೆ ಸ್ವಾಗತವಾಗಿ ಸಿಕ್ಕಿದ್ದು ತಣ್ಣನೆಯ ಡಬ್ಬಿ ಮತ್ತು ಬದಿಯ ಜಾಗ. ನಯನಾ ಶಿಲ್ಪಾ ಅತ್ತೆಯ ಮುಖ ನೋಡಿದಳು, ಏನೂ ಹೇಳಲಿಲ್ಲ. ಡಬ್ಬಿಯನ್ನು ನೋಂದಣಿ ಮೇಜಿನ ಅಂಚಿನ ಗಜಬಜ ಮಧ್ಯೆ ಇಟ್ಟಳು. “ಒಳಗೆ ಇಡುವವರು ಒಳಗೆ ಇಡ್ತಾರೆ,” ಅಂದಳು ಸಮವಾಗಿ. “ನಾನು ಇಲ್ಲಿ ಕಾದಿರುತ್ತೇನೆ.”

ಹತ್ತಿರ ನಿಂತಿದ್ದ ಚಿಕ್ಕಮ್ಮಂದಿರು ಒಮ್ಮೆ ಅವಳ ಕಡೆ, ಒಮ್ಮೆ ಶಿಲ್ಪಾ ಅತ್ತೆಯ ಕಡೆ ನೋಡಿದರು. ಅದು ಸಣ್ಣ ಜೈ. ಡಬ್ಬಿ ಅವಳ ಕೈಯಿಂದ ಹೋಗಿತ್ತು; ಓಡಾಟದ ಕೆಲಸ ತಳ್ಳಿಬಿಟ್ಟಿದ್ದಳು.

ಆದರೆ ಶಿಲ್ಪಾ ಅತ್ತೆ ಆ ಚಿಕ್ಕ ಕತ್ತರಿಕೆಯನ್ನು ಕೂಡ ದಕ್ಕಿಸಿಕೊಳ್ಳಲಿಲ್ಲ. “ಕಾದಿರು ಅಂದ್ರೇನು? ಕಾವ್ಯ ಬಂದ ಮೇಲೆ ನೀನು ಜೊತೆಯಾಗಿ ಒಳಗೆ ಬಾ. ಮೊದಲ ವಲಯಕ್ಕೆ ಅವಳನ್ನೇ ಕರೆದೊಯ್ಯಬೇಕು. ಅವಳು ನಮ್ಮವರಂತೆ.” ಧ್ವನಿಯನ್ನು ಸಿಹಿಗೊಳಿಸಿದರೂ ಪದಗಳ ತುದಿ ಕಲ್ಲಾಗಿಯೇ ಬಿದ್ದವು.

ಅಷ್ಟರಲ್ಲೇ ಬಿಳಿ ಕಾರು ಒಳಗೆ ಬಂತು. ಬಾಗಿಲು ತೆರೆದು ಕಾವ್ಯ ಇಳಿದಳು—ಹಳದಿ ಕಂಚೀಪುರಂ, ಕಿವಿಯಲ್ಲಿ ಉದ್ದ ಜುಮ್ಕಿ, ಕೈಯಲ್ಲಿ ಉಡುಗೊರೆಯ ತಟ್ಟೆ. ಶಿಲ್ಪಾ ಅತ್ತೆಯ ಮುಖ ಏಕಾಏಕಿ ಬೆಳಗಿತು. “ಅಯ್ಯೋ, ಬಾ ಮಗಳೇ, ನಿನಗಾಗಿಯೇ ಕಾಯ್ತಿದ್ದೆವು. ಒಳಗೆ ಮೊದಲ ಆಶೀರ್ವಾದ ತೆಗೆದುಕೊಳ್ಳ್ಬೇಕು.” ಅಂದೇ ಆಕೆ ಸ್ವತಃ ಮುಂದೆ ಹೋಗಿ ಕಾವ್ಯ ಕೈ ಹಿಡಿದಳು. ನೋಂದಣಿ ಮೇಜಿನ ಹುಡುಗ ರಿಬ್ಬನ್ ಎತ್ತಿ, ಜನರನ್ನು ಬದಿಗಟ್ಟಿದ. ಹಾದಿ ತೆರೆದಿತು.

ನಯನಾ ನಿಂತಿದ್ದ ಜಾಗಕ್ಕೆ ಮಾತ್ರ ಇನ್ನೊಂದು ಕೆಲಸ ಬಂದು ನಿಂತಿತು. “ಹ್ಯಾಂಡ್‌ಬ್ಯಾಗ್ ಒಂದನ್ನು ಹಿಡ್ಕೋಮ್ಮ,” ಯಾರೋ ಕಾವ್ಯದ ಹಿಂದೆ ಹೇಳಿದರು. ಒಂದು ಮಿನುಗುವ ಚಿನ್ನದ ಬ್ಯಾಗ್ ಅವಳ ಕಡೆ ಚಾಚಲಾಯಿತು, ಅವಳು ಇಲ್ಲಿ ಕೆಲಸಕ್ಕೆ ಬಂದವರಂತೆ. ನಯನಾ ಅದನ್ನು ತಗೊಳ್ಳಲಿಲ್ಲ. ತನ್ನ ಕೈಯಲ್ಲಿದ್ದ ಮನೆಚಾವಿಯನ್ನು ನೋಡಿದಳು—ಮೂರು ವಾರ ಹಿಂದೆ ವಿಕ್ರಮ್ ಕೊಟ್ಟಿದ್ದ ಡುಪ್ಲಿಕೇಟ್ ಕೀ. “ರಾತ್ರಿ ತಡವಾದ್ರೆ ನೇರ ಬಾ,” ಎಂದಿದ್ದ. ನಂತರ ತಾಯಿಯ ಮಾತಿಗೆ ಮಣಿದು, “ಇದನ್ನು ಈಗ ಇಟ್ಟುಕೊಳ್ಳೋದು ಬೇಡ” ಎಂದು ಕೇಳಿಸಿಕೊಂಡು ಮತ್ತೆ ಬೇಡವೆಂದಿದ್ದ. ಅವಳು ಹಿಂತಿರುಗಿಸಿರಲಿಲ್ಲ. ಇಂದು ಅದು ಪರ್ಸ್‌ನಿಂದ ತೆಗೆದು ಕೈಯಲ್ಲಿ ಹಿಡಿದಿಟ್ಟುಕೊಂಡಿದ್ದಳು, ತಡವಾಗಿ ಹಿಂದಿರುಗಬೇಕಾದ ನಂಬಿಕೆಯ ಚಿಕ್ಕ ಉರಿ ತುಂಡಿನಂತೆ.

ಕಾವ್ಯ ಒಳಗೆ ಸಾಗುವಾಗ ಇಬ್ಬರು ದೊಡ್ಡಮ್ಮರು ಕೇಳುವಷ್ಟು ಜೋರಾಗಿ ಶಿಲ್ಪಾ ಅತ್ತೆ ಹೇಳಿದಳು. “ನಮ್ಮ ವಿಕ್ರಮ್‌ಗೆ ಸರಿಹೊಂದುತ್ತಾಳೆ ನೋಡಿ. ಮನೆ, ಪದವಿ, ತಕ್ಕ ಮಟ್ಟೆ.” ಆ “ಮಟ್ಟೆ” ಅನ್ನೋ ಪದ ನಯನಾಳ ಕಿವಿಗೆ ಬಾಗಿಲು ಮುಚ್ಚಿದ ಶಬ್ದದಂತೆ ತಟ್ಟಿತು. ಕಾವ್ಯ ಲಜ್ಜೆ ನಗು ನಕ್ಕಳು. ಅಲಂಕಾರಿಕವೂ, ಸುರಕ್ಷಿತವೂ. ಸಾಕ್ಷಿಗಳ ಮುಂದೆ ಒಪ್ಪಿಗೆ ಮುದ್ರೆ ಅಪ್ಪಿದಂತಾಯಿತು.

ನಯನಾ ಹಾದಿಯಿಂದ ಇನ್ನೂ ಅರ್ಧ ಹೆಜ್ಜೆ ಹಿಂದೆ ಸರಿದಳು. ಅದೇ ಸಮಯದಲ್ಲಿ ಒಳಗಿನ ಮೆಟ್ಟಿಲ ದಿಕ್ಕಿನಿಂದ ವಿಕ್ರಮ್ ಹೊರಗೆ ಬಂತು. ಕ್ರೀಮ್ ಕುರ್ಥಾ, ಕೈಗೆ ಗಡಿಯಾರ, ಕಣ್ಣಲ್ಲಿ ದಿನವಿಡೀ ಓಡಿದ ಕೋಪದ ನೆರಳು. ಅವನನ್ನು ಕಂಡಮಾತ್ರಕ್ಕೆ ಇಬ್ಬರು ಮಾವಂದಿರು ಮಾತು ನಿಲ್ಲಿಸಿದರು. ಶಿಲ್ಪಾ ಅತ್ತೆ ಕಾವ್ಯನನ್ನು ಇನ್ನೂ ಹತ್ತಿರಕ್ಕೆಳೆದಳು. “ವಿಕ್ರಮ್, ಬಾ. ಕಾವ್ಯ ಬಂದಳು. ಮೊದಲು ಇವರನ್ನೇ ಅಜ್ಜಿಯ ಬಳಿಗೆ ಕರೆದೊಯ್ಯು.”

ವಿಕ್ರಮ್‌ನ ಕಣ್ಣು ಮೊದಲು ಕಾವ್ಯನ ಮೇಲೆ ಬಿದ್ದಿಲ್ಲ. ರಿಬ್ಬನ್ ಹಿಂದಿನ ಬದಿಯಲ್ಲಿ, ನೋಂದಣಿ ಮೇಜಿನ ಅಂಚು ತಾಕಿ ನಿಂತಿದ್ದ ನಯನಾಳ ಮೇಲೆ ಬಿತ್ತು. ಅವಳ ಕೈಯಲ್ಲಿ ಮಡಚಿಕೊಂಡಿದ್ದ ಚಾವಿ, ಅಂಚು ಒಡೆದ ಮೆಟ್ರೋ ಕಾರ್ಡ್, ಬಿಟ್ಟುಹೋದ ಡಬ್ಬಿ—ಒಂದೇ ನೋಟಕ್ಕೆ ಎಲ್ಲವೂ ಅವನಿಗೆ ತಗುಲಿದವು. ಅವನು ನಡೆದ ದಿಕ್ಕೇ ಆವರಣದ ಓದನ್ನು ಕದಡಿತು. ಕಾವ್ಯ ಬಳಿಗೆ ನಿಲ್ಲಬೇಕಾದ ಜಾಗದಲ್ಲೇ ಅವನು ನೇರವಾಗಿ ನಯನಾ ಕಡೆ ಬಂದ. ಅವಳ ಮುಂದಿನ ಜನರನ್ನು ಕೈಯಿಂದ ಸ್ವಲ್ಪ ಸರಿಸಿ, “ಇಲ್ಲಿ ಏಕೆ ನಿಂತಿದ್ದೀಯ?” ಎಂದ.

ಒಮ್ಮೆ ಮಾತ್ರ. ಸಾಕು. ಆ ಪ್ರಶ್ನೆ ಕಾವ್ಯಕ್ಕಲ್ಲ, ಶಿಲ್ಪಾಗಲ್ಲ, ನಯನಾಗೆ ಬಂದದ್ದು ಸಾಕು. ಹತ್ತಿರದ ಹುಡುಗ ಮತ್ತೆ ರಿಬ್ಬನ್ ಎತ್ತಿದ, ಆದರೆ ಈ ಬಾರಿ ಯಾರಿಗಾಗಿ ಎತ್ತಬೇಕು ಅನ್ನೋ ಅನುಮಾನದಿಂದ ಅಡ್ಡಬಿದ್ದಂತೆ ಹಿಡಿದಿದ್ದ.

“ಅತ್ತೆ ಹೇಳಿದ್ರು,” ನಯನಾ ಸಮವಾಗಿ ಅಂದಳು. “ಮೊದಲು ಕಾವ್ಯ. ನಾನು ನಂತರ.”

ವಿಕ್ರಮ್ ತನ್ನ ದೇಹವನ್ನೇ ಅವಳ ಕಡೆ ತಿರುಗಿಸಿ ನಿಂತ. ಕಾವ್ಯಗೆ ತೆರೆದಿದ್ದ ಹಾದಿಯ ಮಧ್ಯೆ ಅವನ ಭುಜ ಬಂದು ಅಡ್ಡಪಟ್ಟಿತು. “ನಂತರವಾ?” ಅವನು ನಿಧಾನವಾಗಿ ಕೇಳಿದ. ಆ ನಿಧಾನವೇ ಶಿಲ್ಪಾ ಅತ್ತೆಗೆ ಅಪಾಯದ ಗಂಟೆಯಾಯಿತು. ಅವಳು ತಕ್ಷಣ ಮಧ್ಯೆ ಬಂತು.

“ಹೌದು, ಮೊದಲು ಕಾವ್ಯ. ಅಜ್ಜಿಗೆ ಪರಿಚಯ ಮಾಡಿಸಬೇಕು. ನಯನಾ ನಂತರ ಬರಲಿ. ಜನ ನೋಡ್ತಿದ್ದಾರೆ, ಕ್ರಮ ಇರಬೇಕು.” ಶಿಲ್ಪಾ ಅತ್ತೆ ಹೇಳುತ್ತಲೇ ತನ್ನ ಅಧಿಕಾರ ಹಳೆಯದೆಯೇ ಎಂಬಂತೆ ರಿಬ್ಬನ್ ಹಿಡಿದ ಹುಡುಗನಿಗೆ ಕಣ್ಣು ತೋರಿಸಿದಳು. “ಓಪನ್ ಮಾಡು.”

ಹುಡುಗ ಕಾವ್ಯ ಕಡೆ ತೆಗೆಯಲು ರಿಬ್ಬನ್ ಎಳೆದ. ವಿಕ್ರಮ್ ಕೈ ಮುಂದಿಟ್ಟು ನಯನಾಳ ಮುಂಭಾಗದ ಖಾಲಿ ಜಾಗವನ್ನು ಮುಚ್ಚಿದವರನ್ನು ಪಕ್ಕಕ್ಕೆ ಸರಿಸಿದ. “ನಯನಾ, ಬಾ,” ಎಂದನು. ಬಹಳ ಸರಳವಾಗಿ. ಆದರೆ ದೇಹದ ಮಾರ್ಗ ಅವಳಿಗಾಗಿಯೇ ತೆರೆದಿತ್ತು. ಅದು ಊಹೆಯಾಗಿರಲಿಲ್ಲ; ಕಣ್ಣು ಮುಂದೆ ನಡೆದ ದಾರಿ ಬದಲಾವಣೆ.

ಕಾವ್ಯದ ನಗು ಜಾರಿತು. ಅವಳ ಬೆರಳ ನಡುವೆ ಹಿಡಿದಿದ್ದ ತಟ್ಟೆ ಸ್ವಲ್ಪ ಕಂಪಿಸಿ ಗಂಟೆಯ ಮದ್ದು ಮದ್ದಾದ ಶಬ್ದ ಮಾಡಿತು. ಶಿಲ್ಪಾ ಅತ್ತೆ ಒಮ್ಮೆ ಸುತ್ತಲೂ ನೋಡಿದಳು—ಮನೆಯವರ ಕಣ್ಣುಗಳು ಈಗ ತನ್ನ ಮೇಲೆ ಇವೆಂಬ ಅರಿವು ಆಕೆಯ ಕಂಠವನ್ನು ಕಠಿಣಗೊಳಿಸಿತು. “ವಿಕ್ರಮ್, ಜಾಸ್ತಿ ಮಾಡ್ಬೇಡ. ಕಾರ್ಯಕ್ರಮದ ದ್ವಾರದಲ್ಲೇ ನಾಟಕ ಬೇಡ. ನಯನಾ, ನೀನು ಹಿಂದೆ ನಿಲ್ಲು. ಅರ್ಥವಾಗ್ತಿಲ್ಲವಾ? ಇದು ಮನೆಯ ಮೊದಲ ಸಾಲು.”

ಈ ಸಲ ಮಾತು ಚೂರಿಯಂತೆ ಬಿತ್ತು. ನಯನಾಳ ಕಡೆ ಹಲವರ ಕಣ್ಣು ತಿರುಗಿದವು. ಯಾರೋ ಪೀಚ್ ಬಣ್ಣದ ಸೀರೆಯ ಚುಕ್ಕಾಣಿ ಸರಿಪಡಿಸುತ್ತಾ ನೋಡಿದರು; ನೋಂದಣಿ ಮೇಜಿನ ಹುಡುಗ ತನ್ನ ಪೆನ್‌ನ್ನು ನೇರ ಮಾಡಿ ಮತ್ತೆ ಕೆಳಗಿಟ್ಟ. ಬಾಗಿಲಿನ ಬದಿಯ ಗಾಳಿ ಕೂಡ ಉದ್ದವಾಯಿತು.

ನಯನಾ ಒಂದು ಉಸಿರು ತೆಗೆದುಕೊಂಡಳು. ಕೈಯಲ್ಲಿದ್ದ ಚಾವಿಯನ್ನು ಎತ್ತಿ, ವಿಕ್ರಮ್ ಕಡೆ ಅಲ್ಲ—ನೋಂದಣಿ ಮೇಜಿನ ಅಂಚಿನ ಮೇಲೆ ಇಟ್ಟಳು. ಕುಂಕುಮದ ಡಬ್ಬಿಯ ಪಕ್ಕ. ಲೋಹ ಮರಕ್ಕೆ ತಟ್ಟಿದ ಸಣ್ಣ ಶಬ್ದವೇ ಎಲ್ಲರಿಗೂ ಕೇಳಿಸಿತು. “ಹಿಂದೆ ನಿಲ್ಲೋದು ನನಗೆ ಹೊಸದಿಲ್ಲ,” ಅಂದಳು. “ಆದ್ರೆ ಸಾಲು ಯಾರದು ಅಂತ ಸ್ಪಷ್ಟವಾಗಿ ಹೇಳಿ. ನಾನು ಸ್ವತಃ ಕೇಳಿ ತಿಳ್ಕೊಳ್ತೀನಿ.”

ಶಿಲ್ಪಾ ಅತ್ತೆ ಅದನ್ನೇ ಸದುಪಯೋಗ ಮಾಡಿಕೊಂಡಳು. “ಚೆನ್ನಾಗಿದೆ. ಹಾಗಿದ್ರೆ ಕೇಳು—ಇವತ್ತು ಕಾವ್ಯ ಮೊದಲು. ಮನೆಯ ಮಾನದ ಪ್ರಶ್ನೆ. ನೀನು ಬದಿಯಲ್ಲಿ ಇರೋದು ಒಳ್ಳೇದು.”

ಆ ಕ್ಷಣದಲ್ಲಿ ವಿಕ್ರಮ್‌ನ ಮುಖದಲ್ಲಿ ಏನೋ ಕಟ್ಟಿ ತುಂಡಾಯಿತು. ಅವನು ಶಿಲ್ಪಾ ಅತ್ತೆಯ ಕೈಯಿಂದ ಕಾವ್ಯದ ತಟ್ಟೆ ತೆಗೆದಿಲ್ಲ, ಯಾರನ್ನೂ ಬೈಯಲಿಲ್ಲ. ಅದಕ್ಕಿಂತ ಕೆಟ್ಟದ್ದನ್ನು ಮಾಡಿದ. ಎಲ್ಲರೂ ಕಾಣುವಂತೆ ಕೆಂಪು ರಿಬ್ಬನ್ ಹಿಡಿದ ಕಂಬದ ಬಳಿ ಹೋಗಿ ಕ್ಲಿಪ್ ಬಿಡಿಸಿದ. ರಿಬ್ಬನ್ ಒಮ್ಮೆ ಸಡಿಲಾಗಿ ಅವನ ಕೈಗೆ ಬಂತು. ನಂತರ ಅವನು ಅದನ್ನು ಕಾವ್ಯ ತೆರೆದ ಹಾದಿಯ ಕಡೆ ಕಟ್ಟದೇ, ನಯನಾ ನಿಂತಿದ್ದ ಬದಿಗೆ ತಿರುಗಿಸಿ ಹೊಸ ವಕ್ರದಲ್ಲಿ ಹಾಕಿದ. ಹಾದಿಯ ಮುಂಚೂಣೆ ಬದಲಾಗಿತು. ಈಗ ನೇರ ದಾರಿ ನಯನಾಳ ಎದುರು ತೆರೆಯಿತು; ಕಾವ್ಯ ನಿಂತ ಜಾಗಕ್ಕೆ ರಿಬ್ಬನ್ ತಡೆವಾಗಿ ಬಂತು.

“ಸಾಲು ಈಗ ಸ್ಪಷ್ಟ,” ಎಂದು ಅವನು ಗಟ್ಟಿಯಾಗಿ ಹೇಳಿದ. “ಮೊದಲು ನಯನಾ ಬರುತ್ತಾಳೆ. ಅವಳನ್ನೇ ನಾನು ಒಳಗೆ ಕರೆದೊಯ್ಯುತ್ತೇನೆ. ಅಜ್ಜಿಗೆ ಮೊದಲು ಪರಿಚಯ ಮಾಡಿಸೋದು ಅವಳನ್ನೇ.” ಯಾರಾದರೂ ಮಾತು ಹಾಕುವ ಮುಂಚೆ ಮತ್ತೊಂದು ಹೊಡೆತ ಕೊಟ್ಟ. “ಮನೆಯ ಮಾನದ ಪ್ರಶ್ನೆ ಅಂದ್ರೆ—ನನ್ನ ಜೊತೆ ಬಂಧು-ಬಳಗಕ್ಕೆ ತಿಳಿದಿರುವ ಸಂಬಂಧವಿರುವ ಹುಡುಗಿಯನ್ನು ಬಾಗಿಲ ಬಳಿ ನಿಲ್ಲಿಸಿ ಬೇರೆ ಯಾರನ್ನಾದರೂ ಮುಂದಿಟ್ಟುಕೊಳ್ಳೋದು ಅವಮಾನ. ಅದು ಇಂದಿನಿಂದ ಆಗೋದಿಲ್ಲ.”

ದೃಶ್ಯವೇ ಒಡೆದಂತೆ ಕಂಡಿತು. ಶಿಲ್ಪಾ ಅತ್ತೆಯ ಬಾಯಿ ತೆರೆದಿತ್ತು, ಆದರೆ ಧ್ವನಿ ಬರಲು ತುಸು ಹೊತ್ತು ಹಿಡಿತು. ಅವಳ ಅಧಿಕಾರ ಮೊದಲು ಕೈಯಿಂದ ಜಾರಿತು, ನಂತರ ಮುಖದಿಂದ. “ವಿಕ್ರಮ್, ನಿನಗೆ ಗೊತ್ತಾ ನೀನು ಏನು ಹೇಳ್ತಾ ಇದ್ದೀಯ?” ಅವಳ ಗಲಸು ಕೀಳು ನಾದಕ್ಕೆ ಇಳಿದಿತು.

“ತುಂಬಾ ಗೊತ್ತು.” ಅವನು ನಯನಾಳ ಕಡೆ ತಿರುಗಿದ. “ನೀನು ಕೇಳ್ದೆ ತಾನೇ—ಸಾಲು ಯಾರದು ಅಂತ. ನನ್ನ ಬಳಿ ನಿಂತುಕೋ.” ಅದು ಒಲವು ಮಾತಲ್ಲ; ಘೋಷಣೆ. ನಂತರ, ಕೇವಲ ಅವಳಿಗಷ್ಟೇ ಕೇಳುವಷ್ಟು ಹತ್ತಿರ ಬಂದು, “ಚಾವಿ ಅಲ್ಲಿ ಬಿಡ್ಬೇಡ,” ಎಂದನು.

ನಯನಾ ಅವನತ್ತ ನೋಡಿದಳು. ಈ ಒಂದು ಕ್ಷಣಕ್ಕೆ ಕಾಯ್ದು ಅವಳು ಎಷ್ಟೋ ರಾತ್ರಿ ತನ್ನನ್ನು ಸಿದ್ಧಪಡಿಸಿರಲಿಲ್ಲ. ಆದರೂ ಹಿಂದಕ್ಕೆ ಹೆಜ್ಜೆ ಹಾಕಲಿಲ್ಲ. ನೋಂದಣಿ ಮೇಜಿನ ಅಂಚಿನಿಂದ ಚಾವಿ ತೆಗೆದುಕೊಂಡಳು, ಪರ್ಸ್‌ಗೆ ಹಾಕಲಿಲ್ಲ. ಕೈಯಲ್ಲೇ ಹಿಡಿದಳು. “ಒಳಗೆ ಬರುತ್ತೀನಿ,” ಅಂದಳು ಸ್ಪಷ್ಟವಾಗಿ. “ಆದರೆ ಬದಿಯಲ್ಲಿ ನಿಲ್ಲೋ ಹುಡುಗಿಯಾಗಿ ಅಲ್ಲ.”

“ಅದಕ್ಕೇ ಕರೆದುಕೊಳ್ಳ್ತಿದ್ದೀನಿ,” ವಿಕ್ರಮ್ ಹೇಳಿದ. ಕೇಳುವವರಿಗೆ ಸಾಕಷ್ಟು ಜೋರಾಗಿ. “ನನ್ನ ಮೊದಲ ಜಾಗಕ್ಕೆ.”

ಕಾವ್ಯನ ಕಣ್ಣಿನ ಕೆಳಗೆ ಆಘಾತದ ಬಣ್ಣ ಹಬ್ಬಿತು. ಅವಳು ತಟ್ಟೆಯನ್ನು ಎರಡೂ ಕೈಗಳಿಂದ ಬಿಗಿಯಾಗಿ ಹಿಡಿದುಕೊಂಡಳು, ಎಲ್ಲಿ ನಿಲ್ಲಬೇಕು ಎಂಬ ತಿಳಿವಳಿಕೆ ತಪ್ಪಿದವರಂತೆ. ಶಿಲ್ಪಾ ಅತ್ತೆ ತಕ್ಷಣ ರಕ್ಷಣೆಗಾಗಿ ಮುಂದೆ ಬಂದಳು. “ಕಾವ್ಯ, ನೀನು ಬಾ, ನಿನ್ನನ್ನು ನಾನು—”

“ಅತ್ತೆ.” ನಯನಾಳ ಧ್ವನಿ ಈ ಸಲ ಮಧ್ಯೆ ಕತ್ತರಿಸಿತು. ಅವಳು ವಿಕ್ರಮ್‌ನ ತೆರೆದ ಹಾದಿಗೆ ಕಾಲಿಟ್ಟಿದ್ದಳು. “ನನ್ನ ಬಗ್ಗೆ ಮನೆಯ ಮುಂದೆ ನಿರ್ಧಾರ ಹೇಳಿದ್ದೀರಲ್ಲ. ಈಗ ನನ್ನ ಮಾತು ಕೇಳಿ. ಯಾರ ಬ್ಯಾಗ್, ಡಬ್ಬಿ, ಬದಿ ಕೆಲಸಕ್ಕೂ ನಾನು ಇಲ್ಲ. ನನಗೆ ಜಾಗ ಇದ್ದರೆ ಮುಂಭಾಗದಲ್ಲೇ ಇರುತ್ತೇನೆ. ಇಲ್ಲ ಅಂದ್ರೆ ಹೊರಗೆ ಹೋಗ್ತೇನೆ. ಮಧ್ಯದ ಅವಮಾನ ಬೇಡ.”

ಅದು ದಯೆ ಬೇಡುವ ಮಾತಲ್ಲ; ಆಯ್ಕೆ ಇಟ್ಟ ಮಾತು. ಶಿಲ್ಪಾ ಅತ್ತೆಯ ಮುಖದಲ್ಲಿ ಮೊದಲ ಸಲ ಸ್ಪಷ್ಟ ಗಾಬರಿ ಕಾಣಿಸಿತು. ಹೊರಗೆ ಹೋದರೆ? ಈಗ? ಇಷ್ಟು ಸಾಕ್ಷಿಗಳ ಮುಂದೆ? ಮನೆಯ ಮುಖಕ್ಕೆ ಬಿರುಕು ಎಲ್ಲಿ ಬೀಳುತ್ತದೋ ಅಲ್ಲಿ ಆಕೆಯ ಕಣ್ಣು ಓಡಿತು. ಅವಳಿಗೆ ಹಿಡಿಯಲು ಹಳೆಯ ದಾರಿ ಇರಲಿಲ್ಲ, ಏಕೆಂದರೆ ರಿಬ್ಬನ್ ಈಗಲೇ ಬೇರೆ ದಿಕ್ಕಿಗೆ ತಿರುಗಿತ್ತು.

ವಿಕ್ರಮ್ ಆ ಗಾಬರಿಯ ಮೇಲೆಯೇ ಕಾಲಿಟ್ಟ. “ಯಾರೂ ಅವಳನ್ನು ತಡೆಯಬೇಡಿ,” ಎಂದ. “ನೋಂದಣಿ ನಂತರ. ಸ್ವಾಗತ ನಂತರ. ಮೊದಲು ನಯನಾ.” ಅವನು ಕೈ ಚಾಚಿದ. ತಾಕುವಂತೆ ಅಲ್ಲ, ಮಾರ್ಗ ತೋರಿಸುವಂತೆ. ಬಾಗಿಲು ಹತ್ತಿರ ನಿಂತ ಹುಡುಗ ತಕ್ಷಣ ರಿಬ್ಬನ್ ಉಳಿದ ಭಾಗವನ್ನು ಮೇಲಕ್ಕೆ ಎತ್ತಿದ. ಇಬ್ಬರು ಮಾವಂದಿರು ತಮ್ಮನ್ನು ತಾವು ಹಿಂದೆ ಸರಿಸಿಕೊಂಡರು. ಇದುವರೆಗೆ ಕಾವ್ಯಗೆ ಮೀಸಲಾಗಿದ್ದ ಒಳಗಿನ ಚಪ್ಪಲಿ ಇಲ್ಲದ ಕಲ್ಲಿನ ಹಾದಿ ನಯನಾಳ ಕಾಲಿಗೆ ಎದುರು ಬಂದು ಬಿತ್ತು.

ನಯನಾ ಮುಂದೆ ನಡೆಯುವ ಮುಂಚೆ ಒಂದು ಕ್ಷಣ ಕಾವ್ಯ ಕಡೆ ನೋಡಿದಳು. ಕಾವ್ಯಗೆ ಇದು ವೈಯಕ್ತಿಕ ಸೋಲು ಅನ್ನಿಸಬಹುದಿತ್ತು; ಆದರೆ ಇಡೀ ಆಟ ಅವಳಿಗಿಂತ ದೊಡ್ಡದು. ಅವಳ ಕಣ್ಣು ತಿರುಗಿ ಶಿಲ್ಪಾ ಅತ್ತೆಯ ಮೇಲೆ ಬಿತ್ತು. “ನನ್ನನ್ನು ನಂತರ ಅಂದುಕೊಂಡ ಜಾಗಕ್ಕೆ ನಾನು ಮರಳಿ ಹೋಗೋದಿಲ್ಲ,” ಅಂದಳು.

ಅಷ್ಟರಲ್ಲೇ ಒಳಗಿನಿಂದ ಹಿರಿಯ ಅಜ್ಜಿ ಧ್ವನಿ ಕೇಳಿಸಿತು. “ವಿಕ್ರಮ್, ಯಾರು ಬಂದಿದ್ದಾರೆ? ಯಾಕೆ ತಡ?” ಆ ಪ್ರಶ್ನೆ ಸಾಕ್ಷಿಗಳನ್ನೆಲ್ಲ ಮತ್ತೆ ಬಾಗಿಲ ಕಡೆ ತಳ್ಳಿತು. ಉತ್ತರ ಯಾವ ದೇಹದ ಜೊತೆ ಒಳಗೆ ಹೋಗುತ್ತದೋ ಅದೇ ಇಂದಿನ ಸತ್ಯವಾಗಬೇಕಿತ್ತು.

ವಿಕ್ರಮ್ ಹಿಂದಿರುಗಿ ಜೋರಾಗಿ ಹೇಳಿದ. “ಅಜ್ಜಿ, ನಯನಾ ಬಂದಿದ್ದಾಳೆ. ಮೊದಲು ಅವಳನ್ನೇ ಕರೆತರುತ್ತಿದ್ದೇನೆ.”

ಅದು ಕೊನೆಯ ಹೊಡೆತ. ಹೆಸರು. ಸಾರ್ವಜನಿಕವಾಗಿ. ಯಾವ ಸಂಬಂಧದ ಪದವೂ ಬೇಡ; ಆ ಒಂದು ಹೆಸರು ಸಾಕಾಗಿತ್ತು. ಕಾವ್ಯನ ತಟ್ಟೆಯ ಗಂಟೆಗಳು ಮತ್ತೆ ಒಮ್ಮೆ ಚಿಕ್ಕದಾಗಿ ತಟ್ಟಿ ಮೌನವಾಯಿತು. ಶಿಲ್ಪಾ ಅತ್ತೆ ಬಾಯಿ ಮುಚ್ಚಿಕೊಂಡಳು. ಅವಳ ಆದೇಶದ ಜಾಗದಲ್ಲಿ ಈಗ ಅವಳ ಮೌನವೇ ನಿಂತಿತ್ತು.

ನಯನಾ ಮುಂದಕ್ಕೆ ಹೆಜ್ಜೆ ಹಾಕಿದಳು. ವಿಕ್ರಮ್ ಅವಳ ಪಕ್ಕಕ್ಕೆ ಸರಿಯಾಗಿ ಜೊತೆಯಾದನು, ಮುಂಭಾಗಕ್ಕೆ ಅಲ್ಲ, ಹಿಂಭಾಗಕ್ಕೂ ಅಲ್ಲ. ಒಳಗೆ ಹೋಗುವ ತಿರುವಿನ ಬಳಿ ಕೆಂಪು ರಿಬ್ಬನ್ ಮತ್ತೆ ಕಟ್ಟಿ ಹಿಡಿಯಲು ಹುಡುಗ ಕೈ ಚಾಚುತ್ತಿದ್ದ. ಹಳೆ ದಿಕ್ಕಿನಲ್ಲಿ ಕಟ್ಟಲು ಅವನಿಗೆ ಅಭ್ಯಾಸ. ನಯನಾ ಅವನ ಕೈಯಿಂದ ರಿಬ್ಬನ್ ತುದಿ ತೆಗೆದುಕೊಂಡಳು, ಕಂಬದ ಇನ್ನೊಂದು ಕೊಕ್ಕಿಗೆ ಹಾಕಿದಳು. ರಿಬ್ಬನ್ ಮೃದುವಾಗಿ ವಕ್ರವಾಗಿ ಕಾವ್ಯ ನಿಂತ ಬದಿಗೆ ತಿರುಗಿ, ತನ್ನ ಮುಂದಿನ ದಾರಿಯನ್ನು ನೇರವಾಗಿ ತೆರವುಗೊಳಿಸಿತು. “ಇಗೋ,” ಅಂದಳು ನಯನಾ, ತನ್ನ ಹಾದಿಗೆ ಕಾಲಿಟ್ಟು, “ಇದೇ ಸರಿಯಾದ ಸಾಲು.”