ಗೇಟ್‌ನ ಮೊದಲ ಹಕ್ಕು ನನಗೆ ಬಂತು

“ನಿಲ್ಲಿ, ಒಳಗೆ ಈಗ ಹೋಗಬೇಡಿ,” ಎಂದು ಗೇಟ್ ಮೇಲ್ವಿಚಾರಕ ಶಿವರಾಜ್ ಕೈ ಚಾಚಿ ನಂದಿತಾಳ ದಾರಿಗೆ ಅಡ್ಡಬಂದಾಗ, ಅವಳ ಎರಡೂ ಕೈಗಳಲ್ಲಿ ಇದ್ದ ಹೂವಿನ ತಟ್ಟೆ ಮತ್ತು ಆಹ್ವಾನ ಚೀಲಗಳು ಒದ್ದಾಡಿ ಖರ್ಚಾಗುವಷ್ಟು ತೂಕ ಹಿಡಿದಂತೆಯೇ ಕದಡಿದವು. ಅವಳ ಹಿಂದಿನಿಂದ ಬಂದ ಇಬ್ಬರು ಮಾವಿಯರು, ಅವರ ಜೊತೆ ಬಂದ ಕಂಚಿನ ಕಂಗಣಗಳು ಜಿಣುಕಾಡಿಸುತ್ತಾ, ನೇರವಾಗಿ ಸ್ಕ್ಯಾನರ್ ತೋರಿಸಿ ಒಳಗೆ ಹೊಕ್ಕರು. ನಂದಿತಾಳಿಗೆ ಮಾತ್ರ ಶಿವರಾಜ್ ಮುಖ ತಿರುಗಿಸಿ, “ಪೂರೈಕೆ ಕೆಲಸ ಮಾಡುವವರು ಬಲಗಡೆಯ ಸಾಲಿನಲ್ಲಿ,” ಎಂದ.

ಕಂಪೌಂಡ್ ಮಧ್ಯದ ತೆರೆದ ಆವರಣದಲ್ಲಿ ಮಾವಿನ ಎಲೆ ತೋರಣ ಗಾಳಿಗೆ ನಡುಗುತ್ತಿತ್ತು. ತಾತ್ಕಾಲಿಕ ಕೌಂಟರ್ ಅಂಚಿನಲ್ಲಿ ಚಿಕ್ಕ ಚಹಾ ಗ್ಲಾಸ್ ಒಂದು ಹಾಗೆಯೇ ತಣ್ಣಗಾಗಿಬಿಟ್ಟಿತ್ತು; ಅದರ ಕೆಳಗೆ ವೃತ್ತದ ಮಚ್ಚೆ ಬಿದ್ದಿತ್ತು. ಆ ಚಹಾವನ್ನು ಕುಡಿಯಲು ಸಮಯ ಸಿಗದೇ ಹೋಗಿದ್ದು ನಂದಿತಾಳಿಗೇ. ಬೆಳಿಗ್ಗೆಯಿಂದಲೇ ಬೆಂಗಳೂರು ಮೆಟ್ರೋದಲ್ಲಿ ಬಂದು, ತನ್ನ ಚೀಲದಲ್ಲಿ ಇರುವ ಹಾಳಾದ ಅಂಚಿನ ಮೆಟ್ರೋ ಕಾರ್ಡ್, ಹಣ ಕಟ್ಟಿದ ಡೆಕೋರೇಟರ್ ಚೀಟಿ, ಅರ್ಜುನ್ ತಾಯಿಯ ಔಷಧಿ—all ಒಂದೇ ಕಡೆ ತುಳುಕಿಕೊಂಡಿದ್ದವು. ಮನೆತನದವರಿಗೆ ಊಟದ ಪಟ್ಟಿಯೂ, ಬಂದ ಅತಿಥಿಗಳ ಕೊಠಡಿ ಹಂಚಿಕೆಯೂ ಅವಳ ಕೈಯಿಂದಲೇ ಹೋಗಿತ್ತು. ಆದರೂ ಗೇಟ್ ಬಳಿ ಅವಳು “ಕೆಲಸಕ್ಕೆ ಕರೆಸಿಕೊಂಡವಳು” ಆಗಿಬಿಟ್ಟಿದ್ದಳು.

“ಶಿವರಾಜ್, ನಾನು ಪಟ್ಟಿಯನ್ನು ತಂದಿದ್ದೇನೆ,” ಎಂದು ನಂದಿತಾ ತಟ್ಟೆಯನ್ನು ಕೆಳಗಿಳಿಸದೆ ಹೇಳಿದಳು.

“ಅದು ನಂತರ ಅಮ್ಮಾ. ಮೊದಲು ಮ್ಯಾಡಂ ಬರುತ್ತಾರೆ.” ಅವನು ತಲೆ ತಗ್ಗಿಸಿ ಮುಂದೆ ನೋಡಿದ. ಆ “ಮ್ಯಾಡಂ” ಯಾರು ಎಂದು ಹೇಳಬೇಕಾಗಲಿಲ್ಲ. ಬಿಳಿ-ಗುಲಾಬಿ ಲೆಹಂಗಾ ಧರಿಸಿ, ಕೈಯಲ್ಲಿ ಹೊಳೆಯುವ ಕವರ್ ಹಿಡಿದು ಶೈಲಜಾ ಚಿಕ್ಕಮ್ಮನ ಮಗಳಾದ ರಿಯಾ ಕಾರಿನಿಂದ ಇಳಿಯುತ್ತಿದ್ದಳು.

ನಂದಿತಾ ಒಂದು ಕ್ಷಣವೂ ವಾದ ಮಾಡಲಿಲ್ಲ. ಹೂವಿನ ತಟ್ಟೆಯನ್ನು ಕೌಂಟರ್ ಅಂಚಿನ ಮೇಲೆ ಇಟ್ಟಳು, ಚೀಲದಿಂದ ಹೆಸರಿನ ಕಾರ್ಡ್‌ಗಳ ಕಟ್ಟನ್ನು ತೆಗೆದು ಶಿವರಾಜ್ ಕೈಗೆ ಕೊಡದೆ ತನ್ನ ಮುಂದೆ ತೆರೆದಳು. “ಹಾಗಾದರೆ ಈ ಕಾರ್ಡ್‌ಗಳನ್ನು ಯಾರು ಸರಿಪಡಿಸುತ್ತಾರೆ? ಒಳಗಡೆ ಹಿರಿಯರ ಕುರ್ಚಿ ಸಾಲು ಖಾಲಿ ಇರಲ್ಲ. ತಪ್ಪಾದರೆ ನೀವೇ ಉತ್ತರ ಕೊಡ್ತೀರಾ?” ಅವಳ ಧ್ವನಿ ಕತ್ತರಿಸಿದಂತೆ ಚಳಿ. ಅವನು ತಕ್ಷಣ ಉತ್ತರ ಕೊಡಲಿಲ್ಲ. ಆ ಮೌನವೇ ಮೊದಲ ಸಣ್ಣ ಕೀಳುಬೀಳು. ನಂದಿತಾ ಅವನಿಗೆ ಕೊಡಬೇಕಿದ್ದ ಪಟ್ಟಿಯನ್ನು ಮಡಚಿ ಹಿಂದಕ್ಕೆ ತೆಗೆದುಕೊಂಡಳು.

ಅಷ್ಟರಲ್ಲಿ ಮಧುಕರ್ ಮಾವ ಬಂದು ನಿಂತ. ರೇಷ್ಮೆ ಕುರ್ತಾದ ಕಾಲರ್ ನೇರಮಾಡುತ್ತಾ, “ನಂದಿತಾ, ನೀನು ಹೊರಗಡೆ ಇದ್ದರೆ ಸಾಕು. ಒಳಗಿನ ಮೊದಲ ಸಾಲು ನಮ್ಮವ್ರಿಗೆ,” ಎಂದ. “ರಿಯಾಗೆ ಹೆಸರು ಕಾರ್ಡ್ ಹಾಕಿ. ಅವಳು ಅರ್ಜುನ್ ಜೊತೆ ಕುಳಿತುಕೊಳ್ಳಲಿ. ಜನಕ್ಕೆ ಏನೋ ಸ್ಪಷ್ಟತೆ ಬೇಕಲ್ಲ.”

ಸ್ಪಷ್ಟತೆ. ಆ ಪದವನ್ನು ಅವನು ಬಲವಾಗಿ ಉಚ್ಛರಿಸಿದ. ಆವರಣದಲ್ಲಿ ಇದ್ದ ಬಂಧು-ಬಳಗದ ಇಬ್ಬರು ಹಿರಿಯರು ಒಂದೇ ಹೊತ್ತಿನಲ್ಲಿ ಮುಖ ಎತ್ತಿ ನೋಡಿದರು. ನಂದಿತಾ ಕೈಯಲ್ಲಿದ್ದ ಕಾರ್ಡ್‌ಗಳಲ್ಲಿ ಒಂದು ಅವಳಿಗೆ ಕಾಣಿಸಿತು—ಅದರ ಮೇಲೆ “ಅರ್ಜುನ್ - ಕುಟುಂಬ” ಎಂದು ಮುದ್ರಿತವಾಗಿತ್ತು. ಬೆಳಿಗ್ಗೆ ಅವಳೇ ರಚಿಸಿದ ಸರಣಿಯಲ್ಲಿ ಆ ಕುರ್ಚಿಯ ಪಕ್ಕದ ಕಾರ್ಡ್ ಮೇಲೆ “ನಂದಿತಾ” ಎಂದು ಇದ್ದದು. ಈಗ ಮಧುಕರ್ ಮಾವ ತನ್ನ ಉಂಗುರದ ಬೆರಳಿನಿಂದ ಅದನ್ನು ತೆಗೆದು ಹಿಂಬದಿಯ ಸಾಮಾನ್ಯ ಸಾಲಿನ ಮೇಲೆ ಸರಿಸಿ ಹಾಕಿದ. ಮುಂಭಾಗದ ಕಾರ್ಡ್ ಮೇಲೆ ರಿಯಾ ಹೆಸರು ನೆಟ್ಟನು.

ಕಣ್ಣೆದುರೇ ಮಾಡಿದ ಕೆಲಸ. ತುರ್ತು ಎಂದಲ್ಲ, ತಪ್ಪು ಎಂದಲ್ಲ. ಆಯ್ಕೆ. ಅವಮಾನವನ್ನು ಓದಿ ಕೊಡುವಷ್ಟು ನಿಧಾನದಲ್ಲಿ.

ಶೈಲಜಾ ಚಿಕ್ಕಮ್ಮ ಬೆನ್ನು ತಟ್ಟಿ ನಗುತ್ತಾ, “ಮಕ್ಕಳ ವಿಷಯದಲ್ಲಿ ಒಮ್ಮೆ ಲೈನ್ ಕ್ಲೀನ್ ಇರಬೇಕು. ನೀನು ಅರ್ಥ ಮಾಡ್ಕೋ,” ಎಂದಳು. ನಂದಿತಾಳಿಗೆ ಒಂದು ಕ್ಷಣ ಹೂವಿನ ಮಲ್ಲಿಗೆ ವಾಸನೆಲೂ ಕಸಪ್ಪಾಯಿತು. ಅರ್ಜುನ್ ಎಲ್ಲಿದ್ದಾನೆ ಎಂದು ಕಣ್ಣು ಓಡಿಸಬೇಕೆನ್ನಿಸಿತು; ಆದರೆ ಅವಳು ಮಾಡಲಿಲ್ಲ. ತಾನೇ ನೋಡಬೇಕು ಎನ್ನುವವರತ್ತವೇ ಅವಳು ನಿಂತಳು.

“ಅರ್ಥ ಆಯ್ತು,” ಎಂದಳು. ಹಿಂಬದಿ ಸಾಲಿಗೆ ಸರಿಸಲ್ಪಟ್ಟ ತನ್ನ ಕಾರ್ಡ್ ಅನ್ನು ಎತ್ತಲಿಲ್ಲ. ಬದಲಿಗೆ, ಮಧುಕರ್ ಮಾವ ಬೆರಳಡಿಯಲ್ಲಿ ಉಳಿದಿದ್ದ ಇನ್ನೊಂದು ಕಾರ್ಡ್‌ಕಟ್ಟನ್ನು ಅವಳತ್ತ ಎಳೆದುಕೊಂಡಳು. “ಹೀಗಿದ್ದರೆ ನಂತರ ಯಾರನ್ನೂ ನನ್ನಿಂದ ಕೇಳಿಸಬೇಡಿ.”

ಮಧುಕರ್ ಮಾವ ಅವಳನ್ನು ಅಲ್ಲಿ ನಿಲ್ಲಿಸುತ್ತೇನೆ ಎಂದುಕೊಂಡಿದ್ದ. ಆದರೆ ಅವಳು ಹೊರಟಿಲ್ಲ, ಅಳಲಿಲ್ಲ, ವಿನಂತಿಸಲಿಲ್ಲ. ಕೌಂಟರ್ ಬಳಿ ನಿಂತು, ಬರುವ ಅತಿಥಿಗಳ ಹೆಸರು ಕೇಳಿ, ಸರಿಯಾದ ಕಾರ್ಡ್ ಕೈಗೆ ಕೊಡತೊಡಗಿದಳು. “ಮೈಸೂರುನಿಂದ ಬಂದವರು ಎರಡನೇ ಬ್ಲಾಕ್. ಹುಬ್ಬಳ್ಳಿಯವರು ಎಡಗಡೆ ಮೆಟ್ಟಿಲು. ಹಿರಿಯರಿಗೆ ನೆರಳುಬದಿಯ ಕುರ್ಚಿ,” ಎಂದು ಅವಳು ಹೇಳಿದಂತೆ ಜನರು ಅವಳ ಕಡೆ ತಿರುಗಿದರು. ಕೆಲವೇ ನಿಮಿಷಗಳಲ್ಲಿ ಒಳಗಿನ ಹೆಜ್ಜೆಗಳ ಹರಿವು ಅವಳ ಮಾತಿನ ಮೇಲೆ ನಿಂತಿತು. ಶಿವರಾಜ್ ಕೂಡ ಯಾರನ್ನು ಬಿಡಬೇಕು ಎಂದು ಅವಳ ಮುಖ ನೋಡತೊಡಗಿದ.

ಆ ಬಿರುಕು ಎಲ್ಲರಿಗೂ ಗೋಚರಿಸಿತು. “ನಂದಿತಾ ಮ್ಯಾಡಂ, ಈ ಪಟ್ಟಿಯಲ್ಲಿ ನರಸಿಂಹಯ್ಯರ ಹೆಸರು ಎಲ್ಲಿ?” ಎಂದು ಶಿವರಾಜ್ ಕೇಳಿಬಿಟ್ಟ. ‘ಮ್ಯಾಡಂ’ ಅನ್ನೋ ಪದ ಗಾಳಿಯಲ್ಲಿ ಸಣ್ಣ ಚೂರು ಮಾಡಿ ಹೋಯಿತು. ಮಧುಕರ್ ಮಾವ ತಕ್ಷಣ ತಲೆ ತಿರುಗಿಸಿದ. ಶೈಲಜಾ ಚಿಕ್ಕಮ್ಮನ ತುಟಿಯ ನಗೆ ಕಟ್ಟುಹಾಕಿದಂತೆ ನಿಂತಿತು.

ನಂದಿತಾ ಶಿವರಾಜ್ ಕೈಯಲ್ಲಿದ್ದ ಪಟ್ಟಿಯನ್ನು ತನ್ನ ಕಡೆಗೆ ತಿರುಗಿಸಿ, “ಮೇಲಿನ ನೆರಳಿನ ಸಾಲು. ಅವರ ಜೊತೆ ಇದ್ದ ಚಿಕ್ಕಪ್ಪನಿಗೆ ಸಹ ಕುರ್ಚಿ ಬಿಡಿ,” ಎಂದಳು. ಹೇಳುವಾಗ ಅವಳು ಚಲಿಸಲಿಲ್ಲ; ಆದರೆ ಶಿವರಾಜ್ ತನ್ನದೇ ದೇಹವನ್ನು ಒಂದಷ್ಟು ಪಕ್ಕಕ್ಕೆ ಸರಿಸಿ ಅವಳಿಗೆ ದಾರಿಯನ್ನೇ ಮಾಡಿದ. ಅಷ್ಟೇ ಸಾಕು—ಇಲ್ಲಿವರೆಗೆ ತಡೆಯಲ್ಪಟ್ಟವಳು ಈಗ ಗೇಟ್ ಬಳಿ ನಿಲ್ಲಿಸಿ ಕೇಳಿಸಿಕೊಳ್ಳುವವಳಾದಳು.

ಅಷ್ಟರಲ್ಲಿ ಅರ್ಜುನ್ ಬಂದ. ಬೂದು ಕುರ್ಥಾದ ತೋಳು ಮಡಚಿಕೊಂಡಿತ್ತು; ಮುಖದಲ್ಲಿ ಮಗ್ಗುಲು ಇದ್ದರೂ ಕಣ್ಣು ನೇರ. ಬೆಳಿಗ್ಗೆಯಿಂದ ಅವನನ್ನು ಕಾಣದೆ ಇದ್ದ ನಂದಿತಾಳ ಬೆನ್ನೆಲುಬಿನ ಮಧ್ಯೆ ಹಠಾತ್ ಚಳಿಯೊಂದು ಹೋಯಿತು. ಅವನು ನೇರವಾಗಿ ಅವಳ ಬಳಿಗೆ ಬಂದಿಲ್ಲ. ಮೊದಲು ತಾಯಿಯ ಕಡೆ ಒಮ್ಮೆ ನೋಡಿದ, ನಂತರ ಮುಂಭಾಗದ ಕುರ್ಚಿ ಸಾಲು, ರಿಯಾ ಹೆಸರಿನ ಕಾರ್ಡ್, ಹಿಂಬದಿಗೆ ಸರಿಸಲ್ಪಟ್ಟ ನಂದಿತಾಳ ಕಾರ್ಡ್—ಎಲ್ಲವನ್ನೂ ಒಂದೇ ನೋಟದಲ್ಲಿ ಓದಿದ.

ಮಧುಕರ್ ಮಾವ ಅವಕಾಶ ಕಳೆದುಕೊಳ್ಳಲಿಲ್ಲ. “ಬಾ ಅರ್ಜುನ್,” ಎಂದು ಜೋರಾಗಿ ಕರೆದ. “ಅತಿಥಿಗಳು ಬರ್ತಿದ್ದಾರೆ. ನಿನ್ನ ಜೊತೆಯಲ್ಲಿ ರಿಯಾ ಒಳಗೆ ಹೋಗಲಿ. ಗೇಟ್ ಟೋಕನ್ ನಾನು ನೋಡಿಕೊಳ್ಳ್ತೀನಿ.” ಅವನು ತನ್ನ ಜೇಬಿನಿಂದ ಕಪ್ಪು ಬಣ್ಣದ ದಪ್ಪ ಪ್ರವೇಶ ಟೋಕನ್ ತೆಗೆದು ತೋರಿಸಿದ. ಮುಖ್ಯ ದ್ವಾರದ ಒಳಗಿನ ವಿಶಿಷ್ಟ ಸಾಲಿಗೆ ಸ್ಕ್ಯಾನರ್ ಅದನ್ನೇ ಓದುತ್ತಿತ್ತು. ಹಿರಿಯರೊಂದಿಗೆ ಮೊದಲು ಒಳಗೆ ಹೋಗುವ ಹಕ್ಕು ಅದಕ್ಕೆ ಕಟ್ಟಿಹಾಕಲ್ಪಟ್ಟಿತ್ತು.

ಅರ್ಜುನ್ ಮಾತಾಡುವ ಮುನ್ನ, ಅವನ ತಾಯಿ ವೀಣಾ ದೇವಿ ಮೆಟ್ಟಿಲಿನ ಮೇಲಿಂದ ನಿಧಾನವಾಗಿ ಇಳಿದುಬಂದರು. ಅವರ ಕುತ್ತಿಗೆಯ ಮೇಲಿನ ಕಂಬಳಿ ಜಾರಬಾರದೆಂದು ಒಂದು ಕೈ ಹಿಡಿದಿದ್ದಳು ಸೇವಕಿ. ಈ ಕಾರ್ಯಕ್ರಮ ಅವಳಿಗೆ ಚಿಕ್ಕದು ಅಲ್ಲ; ಕುಟುಂಬದ ಮುಂದೆ ತನ್ನ ಮಗನ ನಿಶ್ಚಿತಾರ್ಥದ ಘೋಷಣೆ ಮಾಡಲು ಎಲ್ಲರೂ ಒತ್ತಾಯಿಸಿದ್ದ ಸಂಜೆ ಇದು. ಯಾರನ್ನು ಪಕ್ಕದಲ್ಲಿ ನಿಲ್ಲಿಸಬೇಕು ಎನ್ನುವುದು ಕುರ್ಚಿ ವಿಷಯ ಮಾತ್ರವಲ್ಲ. ಯಾರು ಮನೆಯವರು, ಯಾರು ಹೊರಗಿನವರು—ಅದನ್ನೇ ಓದುವ ಕ್ಷಣ.

ವೀಣಾ ದೇವಿಯ ದೃಷ್ಟಿ ಮೊದಲು ಅರ್ಜುನ್ ಮೇಲೆ, ನಂತರ ರಿಯಾ ಮೇಲೆ, ಕೊನೆಯಲ್ಲಿ ನಂದಿತಾಳ ಮೇಲೆ ನೆಟ್ಟಿತು. ನಂದಿತಾ ಅವರ ಔಷಧಿಯ ಕವರ್ ಬೆಳಿಗ್ಗೆ ಫ್ಲ್ಯಾಟ್‌ದಿಂದ ಕರೆತಂದವಳೇ. ಆಸ್ಪತ್ರೆಯ ನಂತರದ ತಿಂಗಳುಗಳಲ್ಲಿ ಮನೆಗೆ ಬಂದು ಡಾಕ್ಟರ್ ಭೇಟಿ ಸರಿಪಡಿಸಿದ್ದು, ಊಟಪಟ್ಟಿ ನೋಡಿದ್ದು, ಬಾಡಿಗೆ ಒಪ್ಪಂದ ಬದಲಿಸಿದಾಗ ಪೇಪರ್ ಓದಿಕೊಟ್ಟಿದ್ದು—ಎಲ್ಲವೂ ಅವಳೇ. ಆದರೆ ಸಾರ್ವಜನಿಕವಾಗಿ ಆ ಸಂಬಂಧಕ್ಕೆ ಹೆಸರಿಡುವುದು ಇನ್ನೂ ಆಗಿರಲಿಲ್ಲ. ಬಂಧು-ಬಳಗಕ್ಕೆ ತಿಳಿದಿರುವ ಸಂಬಂಧದ ಅಂಚಿನಲ್ಲೇ ಅವಳನ್ನು ಇಟ್ಟುಕೊಂಡು ಎಲ್ಲರೂ ತಮ್ಮ ಅನುಕೂಲ ಮಾಡಿಕೊಂಡಿದ್ದರು.

ಮಧುಕರ್ ಮಾವ ಬೇಗನೆ ತೀರ್ಮಾನ ಮುಚ್ಚಲು ಪ್ರಯತ್ನಿಸಿದ. “ಅಕ್ಕ, ನೀವು ಹೇಳಿ. ಮೊದಲ ಗೇಟ್ ದಾಟೋದು ರಿಯಾ-ಅರ್ಜುನ್. ಜನ ಕಾದಿದ್ದಾರೆ.”

ಶಿವರಾಜ್ ಈಗಾಗಲೇ ಸ್ಕ್ಯಾನರ್ ಮುಂದೆ ಮಾರ್ಗ ತೆರವು ಮಾಡುತ್ತಿದ್ದ. ರಿಯಾಗೆ ಕಡೆಗಣಿಸದಂತೆ ನಗುತ್ತಿದ್ದ. ರಿಯಾ ತನ್ನ ಉಡುಪಿನ ಅಂಚು ಎತ್ತಿಕೊಂಡು ಮುಂದೆ ಬಂತು. ಅವಳು ಈ ಕಾರ್ಯಕ್ರಮದ ಹೊರೆ ಹೊತ್ತಿರಲಿಲ್ಲ; ಆದರೆ ಆಯ್ಕೆಯಾದ ಮುಖದ ಮೃದುವು ಅವಳ ಪರ ನಿಂತಿತ್ತು. ನಂದಿತಾಳಿಗೆ ಯಾರಾದರೂ “ಬಿಡು” ಎಂದರೆ ಸುಲಭವಾಗುತ್ತಿತ್ತು. ಯಾರೂ ಹೇಳಲಿಲ್ಲ.

“ನಂದಿತಾ,” ಎಂದ ಅರ್ಜುನ್ ನಿಧಾನವಾಗಿ.

ಅವಳು ಅವನ ಕಡೆ ತಿರುಗಿ ನೋಡಿದಳು. ಕಣ್ಣುಗಳಲ್ಲಿ ಪ್ರಶ್ನೆ ಇರಲಿಲ್ಲ; ಗಡಿ ಮಾತ್ರ ಇತ್ತು. “ನನಗೆ ಕರ್ತವ್ಯ ಕೊಟ್ಟಾಗ ನಿಮ್ಮವರು ಹಿಂಬದಿಗೆ ಹಾಕ್ಲಿಲ್ಲ,” ಎಂದಳು, ಎಲ್ಲರಿಗೂ ಕೇಳಿಸೋಷ್ಟು ಮಟ್ಟದಲ್ಲಿ, ಆದರೆ ಒದ್ದೆಯಿಲ್ಲದ ಧ್ವನಿಯಲ್ಲಿ. “ಮೊದಲ ಹಕ್ಕು ಯಾರಿಗೆ ಅಂತ ನೀವು ಈಗ ತೀರ್ಮಾನಿಸಬಹುದು. ನಂತರ ನನ್ನನ್ನು ಕೆಲಸಕ್ಕೆ ಕರೆದ್ಬೇಡಿ.”

ಆ ಮಾತು ಆವರಣದ ಮಧ್ಯೆ ಬಿದ್ದ ಕಲ್ಲಿನಂತೆ ಎಲ್ಲರ ಕಾಲಿಗೆ ತಗುಲಿತು. ವೀಣಾ ದೇವಿಯ ಬೆರಳು ಸೇವಕಿಯ ಕೈಯಿಂದ ತಪ್ಪಿ, ಅವರು ಸ್ವತಃ ಮುಂದೆ ಹೆಜ್ಜೆ ಹಾಕಿದರು. “ಮಧುಕರ್,” ಎಂದರು, ಧ್ವನಿ ಕುಗ್ಗಲಿಲ್ಲ, “ಟೋಕನ್ ಯಾರ ಕೈಯಲ್ಲಿ ಇದೆ?”

“ನನ್ನ ಬಳಿ,” ಎಂದು ಅವನು ತೋರಿಸಿದ.

“ತಪ್ಪು.”

ಒಂದು ಪದ. ಸಾಕಾಯ್ತು. ಮಧುಕರ್ ಮಾವ ನಕ್ಕು ಸಮರ್ಥಿಸಿಕೊಳ್ಳಲು ಬಾಯ್ಬಿಟ್ಟ, “ಅಕ್ಕ, ಜನ ಕಾದಿದ್ದಾರೆ, ನಂತರ—”

“ನಂತರ ಇಲ್ಲ.” ವೀಣಾ ದೇವಿ ಕೆಳಗೆ ಇಳಿದು ನಂದಿತಾಳ ಎದುರು ಬಂದು ನಿಂತರು. ಎಲ್ಲರ ದೃಷ್ಟಿಯೂ ಒಂದೇ ದಾರಿಗೆ ಕಟ್ಟಿಹಾಕಲ್ಪಟ್ಟಿತು. “ಈ ಮನೆಯ ಬಾಗಿಲು ಕಳೆದ ಆರು ತಿಂಗಳು ಯಾರ ಕೈಗೆ ಕೇಳಿಕೊಂಡಿತೋ, ಮೊದಲ ಹಕ್ಕು ಅವರದ್ದು.” ಅವರು ಕೈ ಚಾಚಿದರು. “ಟೋಕನ್ ಕೊಡು.”

ಮಧುಕರ್ ಮಾವ ಅಲುಗಾಡಲಿಲ್ಲ. ಅದೇ ಅವನ ತಪ್ಪಿನ ಎರಡನೇ ಹಂತ. ಶಿವರಾಜ್ ಕಣ್ಣಿನಲ್ಲಿ ಆತಂಕ ಚಿಮ್ಮಿತು; ಯಾರ ಆದೇಶ ಪಾಲಿಸಬೇಕು ಎಂಬುದು ಅವನ ಕೆಲಸದ ಅಪಾಯ. ವೀಣಾ ದೇವಿ ತಿರುಗಿ ಅವನನ್ನೇ ನೋಡಿ, “ಶಿವರಾಜ್, ನಂದಿತಾಳಿಗೆ ದಾರಿ ಬಿಡಿ,” ಎಂದರು. ಈ ಸಲ ‘ನಂದಿತಾಳಿಗೆ’ ಎನ್ನುವ ಉಚ್ಚಾರಣದಲ್ಲಿ ಮನೆಯವರಿಗೆ ಮೀಸಲಾದ ಹಕ್ಕಿನ ಬಲ ಇತ್ತು. ಶಿವರಾಜ್ ತಕ್ಷಣ ಬಲಗಡೆಯ ಸಾಲಿನ ಕಂಬಿಯನ್ನು ತೆರೆದು ಮಧ್ಯದ ಮಾರ್ಗ ಖಾಲಿ ಮಾಡಿದ.

ಮಧುಕರ್ ಮಾವನ ಮುಖದಿಂದ ರಕ್ತ ಸರಿದಂತೆ ಬಿಳಿ ಮೂಡಿ ಬಂತು. “ಅಕ್ಕ, ಇದು ಜನ ಮುಂದೆ—”

“ಜನ ಮುಂದೆ ಮಾಡಿದುದಕ್ಕೆ ಜನ ಮುಂದೇ ಸರಿಯಾಗಬೇಕು.” ವೀಣಾ ದೇವಿ ಅವನ ಕೈಯಲ್ಲಿದ್ದ ಟೋಕನ್‌ನ್ನು ಸ್ವತಃ ಕಿತ್ತುಕೊಂಡರು. ಕಪ್ಪು ಟೋಕನ್ ಮಧುಕರ್ ಬೆರಳಿಗೆ ಅಂಟಿದ್ದ ಉಂಗುರಕ್ಕೆ ಒಮ್ಮೆ ಅರೆದು, ಚಟಕ್ ಎಂದು ಹೊರಬಂತು. ಆ ಸಣ್ಣ ಶಬ್ದವೇ ಅವನ ಮಾನದ ಮುಖವಾಡ ಹರಿದ ಶಬ್ದದಂತೆ ಕೇಳಿಸಿತು.

ರಿಯಾ ಅರ್ಧ ಹೆಜ್ಜೆ ಹಿಂದೆ ಸರಿದಳು. ಶೈಲಜಾ ಚಿಕ್ಕಮ್ಮ ತಕ್ಷಣ ಏನೋ ಹೇಳಲು ಮುಂದಾದಳು, “ಅದು ಬೇರೆ ಅರ್ಥ ತೆಗೆದುಕೊಳ್ಳುತ್ತಾರೆ—”

“ತೆಗೆದುಕೊಳ್ಳಲಿ,” ಎಂದ ಅರ್ಜುನ್. ಮೊದಲು ಅವನ ತಾಯಿಗೆ, ನಂತರ ನಂದಿತಾಳಿಗೆ ಅಡ್ಡಬಾರದಂತೆ ಮುಂದೆ ಬಂದ. “ನಾನು ಹೇಳ್ತೀನಿ.” ಅವನು ನಂದಿತಾಳ ಎದುರಿಗೆ ಬಂದು ಎಲ್ಲರ ಕಣ್ಣೊಳಗೆ ನಿಂತಂತೆ ಸ್ಪಷ್ಟವಾಗಿ ಹೇಳಿದ, “ಮೊದಲಿಗೆ ಒಳಗೆ ಹೋಗೋದು ನಂದಿತಾ. ನನ್ನ ಜೊತೆ ನಿಲ್ಲೋವಳು ಅವಳು. ಕಾರ್ಡ್ ಬದಲಿಸಿ.”

ಇದು ಮೃದುವಾದ ಮನಸ್ಸು ಹೇಳಿದ ಮಾತಲ್ಲ; ಕ್ರಮ ಬದಲಿಸುವ ಆದೇಶ. ಅವನು ಹಿಂಬದಿಗೆ ಸರಿಸಿದ ಕಾರ್ಡ್ ಎತ್ತಿಕೊಂಡು, ರಿಯಾ ಹೆಸರಿದ್ದ ಮುಂದಿನ ಕಾರ್ಡ್ ತೆಗೆದುಬಿಟ್ಟ. ತನ್ನ ಪಕ್ಕದ ಮುಂಭಾಗದ ಕುರ್ಚಿಗೆ ನಂದಿತಾಳ ಹೆಸರಿನ ಕಾರ್ಡ್ ಮತ್ತೆ ನೆಟ್ಟ. ಆ ಚಲನೆ ನಿಧಾನವಾಗಿರಲಿಲ್ಲ, ಚೆನ್ನಾಗಿ ಎಲ್ಲರೂ ಓದುವಷ್ಟು ಸ್ಪಷ್ಟವಾಗಿತ್ತು. ಮಧುಕರ್ ಮಾವ ಕೈ ಚಾಚಿ “ಅರ್ಜುನ್, ಒಂದು ನಿಮಿಷ—” ಎಂದರೂ, ಅವನ ಧ್ವನಿ ತನ್ನದ್ದೇ ಅಲ್ಲದಂತೆ ಕುಸಿದುಹೋಯಿತು.

ವೀಣಾ ದೇವಿ ಟೋಕನ್ ನಂದಿತಾಳ ಕೈಗೆ ಇಟ್ಟರು. “ಇದನ್ನ ನೀನೇ ಹಿಡು,” ಎಂದರು.

ನಂದಿತಾಳ ಬೆರಳುಗಳಿಗೆ ಟೋಕನ್‌ನ ಅಂಚು ಚಳಿಯಾಗಿ ತಗುಲಿತು. ಕೆಲಸಕ್ಕೆ ಓಡಾಡಿದ ಕೈಯಲ್ಲೇ ಈಗ ಮೊದಲ ಪ್ರವೇಶದ ಹಕ್ಕು. ಆ ಕ್ಷಣವನ್ನು ಸಿಹಿಗೊಳಿಸಲು ಯಾರೂ ಸಮಯ ಪಡೆದಿಲ್ಲ; ಆವರಣದ ಗಾಳಿ ತಕ್ಷಣವೇ ಸಾಲುಗಳನ್ನು ಮರುಕಟ್ಟುತ್ತಿತ್ತು. ಶಿವರಾಜ್ ನೇರವಾಗಿ ನಂದಿತಾಳ ಎದುರು ತಲೆಬಾಗಿದ. “ಬನ್ನಿ… ಒಳಗೆ,” ಎಂದು ಹೇಳುವಾಗ ಅವನು ರಿಯಾ ಕಡೆ ಅಲ್ಲ, ಮಧುಕರ್ ಕಡೆ ಅಲ್ಲ, ನಂದಿತಾಳ ಕಾಲಿಗೆ ಜಾಗ ನೋಡುತ್ತಿದ್ದ.

ಮಧುಕರ್ ಮಾವ ಕೊನೆಯ ಪ್ರಯತ್ನ ಮಾಡಿದ. “ಅಕ್ಕ, ಕನಿಷ್ಠ ಹಿರಿಯರು ಮೊದಲು—”

“ಹಿರಿಯರ ದಾರಿಗೆ ಅವಳೇ ತೆರೆಯುತ್ತಾಳೆ,” ಎಂದ ವೀಣಾ ದೇವಿ.

ನಂದಿತಾ ಅಲ್ಲೇ ನಿಂತು ಅರ್ಜುನ್‌ನ್ನು ನೋಡಿದಳು. ಅವನ ಮುಖದಲ್ಲಿ ತಡವಾದ ಪಶ್ಚಾತ್ತಾಪಕ್ಕಿಂತ ತಡವಾಗಬಾರದೆಂಬ ತುರ್ತು ಹೆಚ್ಚು. ಅದನ್ನು ಅವಳು ಗಮನಿಸಿದಳು, ಆದರೆ ಅದರ ಮೇಲೆ ನೆಗೆಯಲಿಲ್ಲ. “ನಂತರ ಕೆಲಸದ ಮಾತು ಬೇಡ,” ಎಂದಳು ಅವನಿಗೇ ಕೇಳಿಸೋಷ್ಟು ಕಡಿಮೆ ಧ್ವನಿಯಲ್ಲಿ.

“ಬೇಡ,” ಎಂದ ಅರ್ಜುನ್. “ಮೊದಲು ಹಕ್ಕು.”

ಆ ಒಂದು ಸಣ್ಣ ಉತ್ತರ ಸಾಕಾಯಿತು. ನಂದಿತಾ ತಲೆ ತಗ್ಗಿಸದೆ ತಿರುಗಿದಳು. ಗೇಟ್ ಮಧ್ಯದ ಸಾಲು ಈಗ ಅವಳ ಮುಂದೆ ತೆರೆಯಲ್ಪಟ್ಟಿತ್ತು; ಉಳಿದವರು ನಡುಗಿದ ದಾರಿಯನ್ನು ಬಿಟ್ಟು ಹಿಂದಕ್ಕೆ ನಿಂತಿದ್ದರು. ಕೌಂಟರ್ ಅಂಚಿನ ಮೇಲೆ ಇನ್ನೂ ತಣ್ಣಗಾದ ಚಹಾ ವಲಯ ಕಾಣುತ್ತಿತ್ತು. ಅವಳು ಅದರ ಪಕ್ಕದಲ್ಲಿದ್ದ ತನ್ನ ಚೀಲವನ್ನು ಒಮ್ಮೆ ಸರಿಸಿ, ಹಾಳಾದ ಅಂಚಿನ ಮೆಟ್ರೋ ಕಾರ್ಡ್‌ಗೆ ತಾಗಿದ ಬೆರಳಿನಿಂದಲೇ ಕಪ್ಪು ಟೋಕನ್ ಬಿಗಿಹಿಡಿದಳು.

ಸ್ಕ್ಯಾನರ್ ಮುಂದೆ ನಿಂತು, ನಂದಿತಾ ಟೋಕನ್‌ನ ತುದಿಯನ್ನು ಓದುತ್ತಿರುವ ಜಾಗಕ್ಕೆ ತಾಗಿಸಿದಳು. ಹಸಿರು ಬೆಳಕು ಹೊತ್ತಿತು.