ಒಂದೇ ಭಾರ ನಾವು ಹೊತ್ತೆವು
ಬಿಸಿ ಹಾಲಿನ ಪಾತ್ರೆ ಅಂಚು ಮೀರಿಬಂದಾಗ ನಂದಿನಿ ಎರಡು ಕೈಗಳಿಂದ ಸ್ಟೌವ್ ಮೇಲಿನ ಪಾತ್ರೆಯನ್ನು ಎತ್ತಿ ತಡೆದಳು; ಅದೇ ಕ್ಷಣದಲ್ಲಿ ಹಿಂಬದಿಯಿಂದ ಮಾನದಾರಿ ಅತ್ತಿಗೆ ಕಟುಸ್ವರದಲ್ಲಿ, “ಅದಕ್ಕೇ ಹೇಳ್ತೀನಿ, ಅಡಿಗೆಮನೆಗೆ ಹೆಚ್ಚು ಹತ್ತಿರ ಬರಬೇಡ ಅಂತ. ಕೆಲಸ ಗೊತ್ತಿದ್ದರೆ ಸಾಕೆಂದು ಯಾರೂ ಮನೆಮಗಳು ಆಗೋದಿಲ್ಲ,” ಎಂದಳು. ಹಾಲು ಚಿಮ್ಮಿ ಕರಿಬಿದ್ದ ಕಲ್ಲಿನ ಮೇಲೆ ಸಿಸ್ಸಿಸ್ ಎನ್ನುತ್ತಿತ್ತು. ನಂದಿನಿ ಈಗಾಗಲೇ ಒದ್ದೆ ಬಟ್ಟೆ ಹಿಡಿದು ಕೆಳಕ್ಕೆ ಬಿದ್ದ ಹಾಲನ್ನು ವೃತ್ತವಾಗಿ ಕಟ್ಟಿಹಾಕುತ್ತಿದ್ದಳು. ಬಾಗಿಲಿನ ಬಳಿ ನಿಂತಿದ್ದ ವಿಕ್ರಂ ತುಟಿಯವರೆಗೂ ಬಂದ ಮಾತನ್ನು ನುಂಗಿದ. ಅತ್ತಿಗೆಯ ಹಿಂದೇ ಇನ್ನೂ ಮೂವರು ಬಂಧುವರು ನೋಡುತ್ತಿದ್ದರು; ಯಾರಿಗೂ ಹಾಲು ಉಳಿದದ್ದು ಮುಖ್ಯವಿಲ್ಲ, ಯಾರು ಎಲ್ಲಿ ನಿಂತಿದ್ದಾರೆ ಅನ್ನೋದು ಮುಖ್ಯ.
ಈ ಮನೆಗೆ ಅವಳು ಅತಿಥಿಯಂತೆ ಬರೋದಿಲ್ಲ; ಆದರೆ ಒಪ್ಪಿಗೆಯವರ ಪಟ್ಟಿಯಲ್ಲೂ ಅವಳ ಹೆಸರು ಇರಲಿಲ್ಲ. ಬಂಧು-ಬಳಗಕ್ಕೆ ತಿಳಿದಿರುವ ಸಂಬಂಧ ಅಂದ್ರೆ ಎಲ್ಲರಿಗೂ ಗೊತ್ತು, ಆದರೆ ಯಾರೂ ನಿಂತು ಅವಳಿಗೆ ಸ್ಥಾನ ಕೊಡುವುದಿಲ್ಲ ಅನ್ನೋ ದಾರಿಯಲ್ಲಿ ಸಿಕ್ಕಿಕೊಂಡ ಸಂಬಂಧ. ವಿಕ್ರಂ ಮತ್ತು ನಂದಿನಿ ಕಾಲೇಜಿನಿಂದ ಪರಿಚಯ, ಈಗ ಇಬ್ಬರೂ ಬೆಂಗಳೂರಿನಲ್ಲಿ ಕೆಲಸ. ಅವಳು ವೈದ್ಯಕೀಯ ಕಾಲೇಜು ಓದಿ ಹೋಗಿರಲಿಲ್ಲ, ದೊಡ್ಡ ಸಂಬಳದ ಉದ್ಯೋಗವೂ ಇರಲಿಲ್ಲ; ವಿದ್ಯಾರಣ್ಯಪುರದ ಒಂದು ಗ್ರಾಹಕ-ಸಹಾಯ ಕಚೇರಿಯಲ್ಲಿ ಸೇವಾ ವಲಯದ ಕೆಲಸ, ಬೇಗ ಹಾಜರಿ, ತಡದ ಶಿಫ್ಟ್, ತಿಂಗಳ ಕೊನೆಯಲ್ಲಿ ಉಸಿರಾಡುವ ಸಂಬಳ. ಇವತ್ತು ವಿಕ್ರಂನ ತಂಗಿಯ ನಿಶ್ಚಿತಾರ್ಥದ ಮುನ್ನದ ಮನೆ ಸಿದ್ಧತೆ. ಬೆಳಿಗ್ಗೆ ಮೆಟ್ರೋ ಇಳಿದು ಬಂದಾಗಲೇ ಅವಳ ಕೈಯಲ್ಲಿ ತುಂಬ ಮಡಚಿ ತೆರೆದ ಖರ್ಚುಪಟ್ಟಿ, ಇನ್ನೊಂದು ಕೈಯಲ್ಲಿ ತಣ್ಣಗಾದ ಉಪ್ಮಾ ಡಬ್ಬಿ ಇತ್ತು. ಈಗ ಆ ಡಬ್ಬಿ ಅಡಿಗೆಮನೆಯ ಕಿಟಕಿಯ ಅಂಚಿನಲ್ಲಿ ಮುಟ್ಟದೇ ಬಿದ್ದಿತ್ತು.
“ಒರೆಸಿ ಮುಗಿದ್ಮೇಲೆ ಮೇಲಿನ ಕೊಠಡಿಯಲ್ಲಿ ಹೂಮಾಲೆ ಸರಿಪಡಿಸು,” ಅತ್ತಿಗೆ ತಟ್ಟೆಯ ಅಂಚಿನಲ್ಲಿದ್ದ ಸಕ್ಕರೆ ಚೂರನ್ನು ನಂದಿನಿಯ ಕಡೆ ಬೆರಳಿನಿಂದ ಒತ್ತಿದಳು. “ನೀನು ಇಂಥಾ ಸಣ್ಣ ಸಣ್ಣ ಕೆಲಸಕ್ಕೆ ಉಪಯೋಗ. ದೊಡ್ಡವರಿಗೆ ಕೂತುಕೊಳ್ಳೋಕೆ ಜಾಗ ಬೇಕು.”
ವಿಕ್ರಂ ಕಣ್ಣಿನಿಂದ ಮಾತ್ರ ನಂದಿನಿಯ ಕಡೆ ನೋಡಿದ. ಆ ಕಣ್ಣಲ್ಲಿ ಕ್ಷಮೆಯಿಲ್ಲ; ಕ್ಷಮೆ ಕೇಳೋ ಹಕ್ಕನ್ನೇ ಇನ್ನೂ ತಾನೆ ತೆಗೆದುಕೊಂಡಿಲ್ಲ ಅನ್ನೋ ಬಿಗುಪು ಮಾತ್ರ. ನಂದಿನಿ ಉತ್ತರ ಕೊಡಲಿಲ್ಲ. ಒರೆಸಿದ ಕಲೆ ಸುತ್ತ ಮತ್ತೊಮ್ಮೆ ಒಣ ಬಟ್ಟೆ ಹಾಯಿಸಿ, ಸ್ಟೌವ್ನ ಮೂಗಿನ ಮೇಲೆ ಕರಿದ ಹಾಲಿನ ರೇಖೆ ಒರೆಸಿ, ಪಾತ್ರೆಯನ್ನು ಬದಿಗೆ ಇಟ್ಟಳು. ಹಾಗೆ ಮಾಡದಿದ್ದರೆ ಅರ್ಧಗಂಟೆಯಲ್ಲಿ ಕೊಬ್ಬಿನ ದುರ್ವಾಸನೆ ಹರಡುತ್ತಿತ್ತು. ಆ ಮನೆಯ ಮಾನ ಉಳಿಯೋದು ಯಾರ ಕೈಯಲ್ಲಿ ಎನ್ನುವುದು ಹೀಗೆ ಕಾಣಿಸದೇ ಇರುವ ಕೆಲಸಗಳಲ್ಲಿ ತಾನೇ ಹೊರಬರುತ್ತಿತ್ತು.
ಬಾಲ್ಕನಿ ಹತ್ತಿರದ ದೀರ್ಘ ದಾರಿಯಲ್ಲಿ ಬೆಳಕು ಮೃದುವಾಗಿ ನಗುತಿರಲಿಲ್ಲ; ಹಳೆಯ ಟ್ಯೂಬ್ಲೈಟ್ ಒಂದೇ ಝೂಂ ಝೂಂ ಅಂತ ಕಂಠಸ್ವರ ಹಾಕ್ತಿತ್ತು. ಆ ದಾರಿಯಲ್ಲೇ ಹೂ ಚೀಲಗಳು, ಕುರ್ಚಿ ಕವರ್ಗಳು, ನೀರಿನ ಕ್ಯಾನ್, ಪ್ಲಾಸ್ಟಿಕ್ ತಟ್ಟೆ ಎಲ್ಲವೂ ದಟ್ಟವಾಗಿ ಬಿದ್ದಿದ್ದವು. ನಂದಿನಿ ಹೂಮಾಲೆ ಗುದ್ದೆಗಳನ್ನೆತ್ತಿಕೊಂಡು ಮೇಲಿನ ಕೊಠಡಿಗೆ ಹೋಗುತ್ತಿದ್ದಾಗ ಕೆಳಗಿನಿಂದ ಅತ್ತಿಗೆಯ ಧ್ವನಿ ಮತ್ತೆ ಬಂತು. “ನಂದಿನಿ, ನೀನೇ ಹೋಗಿ ಬೇಕರಿಯಿಂದ ಇನ್ನೊಂದು ಕೇಕ್ ತಂದುಕೊ. ಫ್ರಿಜ್ಗೆ ಜಾಗ ಸರಿಪಡಿಸು. ಹಾಲ್ನಲ್ಲಿ ಮಕ್ಕಳಿಂದ ಕಾಗದ ಚೂರು ಬಿದ್ದಿವೆ, ಅದನ್ನೂ ನೋಡ್ಕೋ. ವಿಕ್ರಂ, ನೀನು ಮಾವನ ಜೊತೆ ಕೂತು ಅತಿಥಿಗಳ ಪಟ್ಟಿಯನ್ನೊಮ್ಮೆ ನೋಡಪ್ಪ.”
ವಿಕ್ರಂ “ಅಮ್ಮ, ನಾನು—” ಎಂದು ಹೇಳಲು ಆರಂಭಿಸಿದ್ದ.
“ನೀನು ಏನು? ಮನೆಯ ಹುಡುಗ ನೀನು. ಹೊರಗಡೆ ಓಡಾಡೋ ಕೆಲಸ ಎಲ್ಲರಿಗೂ ಸರಿಯಾಗೋದಿಲ್ಲ,” ಅತ್ತಿಗೆ ಮಾತನ್ನೇ ಕತ್ತರಿಸಿದಳು.
ಆ ಒಂದು ಕ್ಷಣ ನಂದಿನಿಗೆ ಕೇಕ್ ತರುವ ದಾರಿ, ಮೆಟ್ಟಿಲು, ಬೈಕ್ ಕೀಲಿ, ಮತ್ತೆ ಮೇಲೆ ಬಂದು ಚೂರು ಕಲೆಹಾಕೋಕೆ ಬೇಕಾದ ಚೀಲ—ಎಲ್ಲವೂ ಒಂದೇ ಹೊರೆ ಆಗಿ ಭುಜಕ್ಕೆ ಬಿದ್ದಂತೆ ಅನಿಸಿತು. “ನಾನು ಹೋಗ್ತೀನಿ,” ಅಂದಳು. ಕೇಳಿದಂತೆ ಅಲ್ಲ, ಸಮಯ ವ್ಯರ್ಥವಾಗದಂತೆ. ಅವಳು ಬಾಗಿಲಿನ ಬಳಿಯಿಂದ ತನ್ನ ಚಪ್ಪಲಿ ಹುಡುಕುತ್ತಿದ್ದಾಗ ವಿಕ್ರಂ ಜೇಬಿನಿಂದ ಹಣ ತೆಗೆದು ಅವಳತ್ತ ಮುಂದಿಟ್ಟ. ಅತ್ತಿಗೆ ನೋಡುತ್ತಿದ್ದಳು. ಅವನು ನೇರವಾಗಿ ಕೊಟ್ಟಿಲ್ಲ; ಹಳೆಯ ವಿದ್ಯುತ್ ಬಿಲ್ಲಿನ ಅರ್ಧ ಮಡಚಿದ ರಶೀದಿ ನಡುವೆ ನುಗ್ಗಿಸಿ ಅವಳ ಕರದೊಳಗೆ ಒತ್ತಿದ. “ಫೋನ್ ಚಾರ್ಜ್ ಕಡಿಮೆಯಿದೆ ಅಲ್ವಾ,” ಎಂದು ಕೇವಲ ಅವಳಿಗೆ ಕೇಳಿಸೋ ಮಟ್ಟಿಗೆ ಹೇಳಿದ. “ನಾನು ಬೇಕರಿಗೆ ಕರೆ ಮಾಡಿದ್ದೀನಿ. ತಯಾರಾಗಿ ಇಡ್ತಾರೆ.”
ಅದು ದೊಡ್ಡ ಬೆಂಬಲವಲ್ಲ. ಆದರೆ ಇದೇ ಮೊದಲ ಸಾರಿ ಅವನು ಮನೆಯ ಕಣ್ಣುಗಳ ಮಧ್ಯೆ ಸಿಕ್ಕಿದ್ದರೂ ಅವಳ ಕಡೆ ಅಪಾಯದ ಸಣ್ಣ ಭಾಗವನ್ನಾದರೂ ತನ್ನ ಕೈಗೆಳೆದ. ನಂದಿನಿ ಅವನ ಕಣ್ಣು ನೋಡಿದಳು; ಅವನು ಈ ಬಾರಿ ತಲೆ ತಿರುಗಿಸಲಿಲ್ಲ.
ಕೇಕ್ ತಂದು, ಫ್ರಿಜ್ನೊಳಗಿನ ಎರಡು ಬಂಡೆಗಳ ಮಧ್ಯೆ ಜಾಗ ಮಾಡೋಕೆ ಅವಳು ನಿನ್ನೆದಿನದ ಅರ್ಧ ತಿನ್ನದ ಸಿಹಿ ಡಬ್ಬಿಗಳನ್ನು ಕೆಳಗೆ ಇಳಿಸಿದಳು. ಡೈನಿಂಗ್ ಮೇಜಿನ ಮೇಲೆ ಹಸಿರು ಬಾಳೆ ಎಲೆಗಳು ಬಿಚ್ಚಲ್ಪಡುತ್ತಿದ್ದವು. ಒಬ್ಬ ಮಗು ಜ್ಯೂಸ್ ಕುಡಿದು ಸಿಪ್ಪನೆ ಹರಿಸಿದದ್ದು ಕುರ್ಚಿಯ ಕಾಲಿಗೆ ಅಂಟಿಕೊಂಡಿತ್ತು. ನಂದಿನಿ ಒದ್ದೆ ಬಟ್ಟೆ ಹುಡುಕುವಷ್ಟರಲ್ಲಿ, “ಅದನ್ನೂ ನೀನೇ ಒರೆಸು,” ಅತ್ತಿಗೆ ಮತ್ತೆ ಹೇಳಿದಳು. “ಮತ್ತೆ ಮೇಲಿಂದ ಸ್ಟೀಲ್ ಗ್ಲಾಸ್ ಸೆಟ್ ತಂದುಕೊ. ನಿನ್ನ ಕೈ ಹಗುರ ಇದೆ.”
ಆ ಮಾತು ಕೇಳಿ ಹತ್ತಿರದ ಚಿಕ್ಕಮ್ಮ ನಕ್ಕಳು. “ಇವಳು ಬಂದರೆ ಮನೇಲಿ ಕೆಲಸ ತಾನೆ ಸುಲಭ ಆಗ್ತಿದೆ.”
ಕೆಲಸ ಸುಲಭವಾಗುತ್ತಿದೆ. ಗೌರವ ಮಾತ್ರ ಅಲ್ಲ.
ವಿಕ್ರಂ ಟೇಬಲ್ ಬಳಿಯೇ ನಿಂತಿದ್ದ. ಅವನ ಅಪ್ಪ ಹೇಳುವ ಅತಿಥಿಗಳ ಹೆಸರುಗಳನ್ನು ಪುಸ್ತಕದಲ್ಲಿ ಬರೆಯುತ್ತಿದ್ದ, ಆದರೆ ಅವನ ಬೆರಳು ಒಮ್ಮೆ ಪೆನ್ನಿನ ತುದಿಯಲ್ಲಿ ನಿಂತುಹೋಗಿತು. ನಂದಿನಿ ಗ್ಲಾಸ್ಗಳನ್ನು ಇಳಿಸುತ್ತಾ ಅವನ ಮುಖವನ್ನೊಮ್ಮೆ ನೋಡಿದಳು. ಅವನು ಕೇಳುತ್ತಾನೆ. ಅರ್ಥವಾಗುತ್ತದೆ. ಆದರೂ ಇನ್ನೂ ಬೇರ್ಪಟ್ಟ ಪಕ್ಕದಲ್ಲೇ ನಿಂತಿದ್ದಾನೆ. ಮನೆಯ ಹುಡುಗ ಎನ್ನುವ ಹೆಸರಿನೊಳಗೆ ಮರೆವುದೂ ಒಂದು ವಿಧದ ಸುಲಭತೆ.
ಮಧ್ಯಾಹ್ನದ ಹೊತ್ತು ಬಿಸಿಯೂ ಜನಸಂದಣಿಯೂ ಸೇರಿ ಹಾಲ್ನ್ನು ಗಟ್ಟಿಗೊಳಿಸಿತ್ತು. ಅಡಿಗೆಮನೆಯಿಂದ ಸಾಂಬಾರದ ವಾಸನೆ, ತಾಜಾ ಹೊನ್ನೆಗಿಡ ಹೂಗಿನ ಸುಗಂಧ, ಬೆವರಿನ ಬಿಸಿ—ಎಲ್ಲವೂ ಒಟ್ಟಾಗಿ ಹತ್ತುತ್ತಿದ್ದವು. ನಂದಿನಿ ದೊಡ್ಡ ಸ್ಟೀಲ್ ಬಟ್ಟಲಿನಲ್ಲಿ ಬಾದಾಮಿ ಹಾಲು ಕಲೆಸಿ ಡೈನಿಂಗ್ ಟೇಬಲ್ ಕಡೆ ತರುತ್ತಿದ್ದಳು. ಅಷ್ಟರಲ್ಲಿ ಹಿಂಬದಿಯಿಂದ ಓಡಿದ ಮಗು ಅವಳ ಸೀರೆಯ ಅಂಚಿಗೆ ಕಾಲು ಹಾಕಿತು. ಬಟ್ಟಲು ಕೈಯಿಂದ ಜಾರಿತು. ದಪ್ಪ ಬಿಳಿ ಹಾಲು ಮೇಜಿನ ಕಾಲು, ನೆಲ, ಅತ್ತಿಗೆಯ ಪಾದರಕ್ಷೆ, ಒಂದು ಮಾವನ ಪ್ಯಾಂಟ್ನ ಮಡಚಿನವರೆಗೂ ಚಿಮ್ಮಿತು. ಬಟ್ಟಲು ಉರುಳಿ ಘಂಟೆಯಂತೆ ಹೊಡೆದು ನಿಂತಿತು.
ಒಂದು ಉಸಿರಿನಷ್ಟೇ ಕಾಲ ಎಲ್ಲರೂ ನಿಂತರು. ನಂತರ ಅತ್ತಿಗೆ ಧ್ವನಿಯನ್ನು ಕಠಿಣವಾಗಿ ಕಡಿಮೆ ಮಾಡಿಕೊಳ್ಳುತ್ತಾ, “ಹೇಳಿದಲ್ಲವೇ,” ಎಂದಳು. ಕಡಿಮೆ ಧ್ವನಿ. ಆದರೆ ಹಾಲ್ ತುಂಬ ಕೇಳಿಸೋದು. “ಇಂಥ ಕೆಲಸಕ್ಕೆ ಜಾಗ ಜಾಗ ಗೊತ್ತಿರಬೇಕು.”
ನಂದಿನಿ ತಕ್ಷಣ ಮಣಿಕಾಲೂರಿದಳು. “ಮಗುವಿನ ಕಾಲು—” ಎಂಬ ಮಾತು ಬಾಯಲ್ಲಿ ನಿಂತಿತು. ಕಾರಣ ಹೇಳುವುದರಿಂದ ನೆಲ ಒಣಗುವುದಿಲ್ಲ. ಅವಳು ಹತ್ತಿರದ ಟವೆಲ್ ಕೈಗೆತ್ತಿಕೊಳ್ಳುವಷ್ಟರಲ್ಲಿ ಇನ್ನೊಂದು ನೆರಳು ಅವಳ ಪಕ್ಕದಲ್ಲೇ ಕುಸಿದು ಮಣಿಯೂರಿತು. ವಿಕ್ರಂ. ಕುರ್ಚಿಯ ಹಿಂದೆ ಹಾಕಿದ್ದ ತನ್ನ ಶರ್ಟ್ ಕವರ್ ಬಟ್ಟೆಯನ್ನು ಕಿತ್ತು ನೆಲದ ಹಾಲಿಗೆ ಒತ್ತಿದ. “ನಾನು ಗಮನ ಕೊಡಲಿಲ್ಲ,” ಎಂದನು ಸ್ಪಷ್ಟವಾಗಿ. “ಮಕ್ಕಳು ಓಡ್ತಿದ್ದರು. ನಾನು ನೋಡ್ಬೇಕಿತ್ತು.”
ಅತ್ತಿಗೆ ಗಾಬರಿಯಿಂದ, “ಏನು ನೀನು? ಬಿಡು. ನೀನು ಹೋಗಿ ಅತಿಥಿಗಳ ಕಡೆ ನೋಡ್ಕೋ. ಅವಳು ಸ್ವಚ್ಛ ಮಾಡ್ತಾಳೆ,” ಎಂದಳು.
ವಿಕ್ರಂ ತಲೆತ್ತಲೇ ಇಲ್ಲ. “ಮೊದಲು ಇದು ಮುಗೀತು,” ಎಂದನು. ಕೈಯಲ್ಲಿ ಹಾಲು, ಮೊಣಕೈ ಮೇಲೆ ಬಿಳಿ ಹಚ್ಚು. ನಂದಿನಿಯ ಕಡೆ ನೋಡದೆ, “ಟವೆಲ್ ಇನ್ನೊಂದು ಕೊಡು,” ಅಂದ.
ಆ ಕ್ಷಣದಲ್ಲಿ ನಂದಿನಿಯೊಳಗಿನ ಬಿಗಿದ ನಾರು ಸ್ವಲ್ಪ ಸಡಿಲವಾಯಿತು. ಅವಳು ಎರಡನೇ ಟವೆಲ್ ಕೊಟ್ಟಳು. ಇಬ್ಬರೂ ಜೊತೆಯಾಗಿ ಹಾಲನ್ನು ಒಳಗಡೆಗೆ ಸೆಳೆಯುತ್ತಾ ಒರೆಸಿದರು. ಒಬ್ಬ ಮಾವ ಕಾಲು ಹಿಂದೆ ಸರಿಸಿದ. ಚಿಕ್ಕಮ್ಮ ನಗುವುದನ್ನು ನಿಲ್ಲಿಸಿ ಪ್ಲಾಸ್ಟಿಕ್ ಬಕೆಟ್ ಹತ್ತಿರಕ್ಕೆ ಜಾರಿಸಿದರು. ಅದು ಮಾತಿನ ಬದಲಾವಣೆಗಿಂತ ದೊಡ್ಡದು—ಕೊಠಡಿಯಲ್ಲಿ ಅವಳನ್ನು ಒಬ್ಬಳೇ ಬಿಟ್ಟುಕೊಡೋದಿಲ್ಲ ಅನ್ನೋ ಸಣ್ಣ ಸರಿವು.
ನಂದಿನಿ ತೊಳೆದ ಬಟ್ಟೆಗಳನ್ನು ಪಿಚ್ಚಿಟ್ಟು ಹಾಲು ತುಂಬಿದ ಸಣ್ಣ ಬಕೆಟ್ಗೆ ಹಾಕುತ್ತಿದ್ದಾಗ ಅತ್ತಿಗೆ ಮತ್ತೆ ಹತ್ತಿರ ಬಂದು ನಿಂತಳು. “ಸರಿ, ಸಾಕು. ವಿಕ್ರಂ, ನೀನು ಬದಲಾಯಿಸ್ಕೋ. ನಂದಿನಿ, ನೀನು ಬಾತ್ರೂಮ್ ಒರೆಸಿ, ನಂತರ ಕೆಳಗಿನ ಕಸದ ಚೀಲವನ್ನೂ ಇಳಿಸಿಬಿಡು. ಹುಡುಗ ಇಲ್ಲಿ ಕೂತು ಜನರನ್ನು ನೋಡಬೇಕು.” ಮುಖದಲ್ಲಿ ಕಾಳಜಿ, ಕಂಠದಲ್ಲಿ ಆದೇಶ. ಮನೆಯ ಮುಖ ಉಳಿಸುವ ಚಲನವಲನವೇ ಅದು.
ವಿಕ್ರಂ ಎದ್ದುಕೊಳ್ಳಲಿಲ್ಲ. ನಂದಿನಿ ಮಾತ್ರ ಕ್ಷಣಕ್ಕೊಂದು ನಿಂತಳು. ನೆಲದಲ್ಲಿ ಇನ್ನೂ ನೆನೆಯಾದ ಹಾಲಿನ ಹಾಸು, ಬಟ್ಟಲಿನ ದಪ್ಪ ವಾಸನೆ, ಎಲ್ಲರ ಕಣ್ಣುಗಳು. ಇದೇ ಜಾಗ ಮತ್ತೆ ಅವರನ್ನು ಬೇರ್ಪಡಿಸುವ ಜಾಗ. ಅವಳು ಬಕೆಟ್ನ ಹಿಡಿಯನ್ನು ಹಿಡಿದು ಎದ್ದಳು. “ಬಾತ್ರೂಮ್ಗೂ ಇದೇ ನೀರು ಬೇಕು,” ಎಂದಳು ಸಾದಾ ಸ್ವರದಲ್ಲಿ. “ಇದನ್ನೂ, ಇವುಗಳನ್ನೂ ಒಬ್ಬಳೇ ತೆಗೆದುಕೊಂಡು ಹೋಗೋದಿಲ್ಲ. ಬಾ, ವಿಕ್ರಂ. ಮೊದಲು ಈ ಕೆಸರು ಮುಗಿಸೋಣ.”
ಅವಳು ಅನುಮತಿ ಕೇಳಲಿಲ್ಲ. ಕೆಲಸದ ಕ್ರಮ ಹೇಳಿದಳು. ಅತ್ತಿಗೆಯ ಕಣ್ಣಲ್ಲಿ ಸಣ್ಣ ಬೆಚ್ಚುಗೆ ಓಡಿತು. “ನಂದಿನಿ, ನಾನು ಏನು ಹೇಳ್ತಿದ್ದೇನೆ ಕೇಳ್ತೀಯಾ?”
“ಕೇಳ್ತಿದ್ದೇನೆ,” ನಂದಿನಿ ಬಕೆಟ್ ಎತ್ತಲು ಎರಡನೇ ಕೈ ಹುಡುಕದೆ ನಿಂತಳು. “ಆದ್ರೆ ಇದನ್ನೀಗ ಬಿಡಿದ್ರೆ ಕೆಳಗೆ ಹಾದಿ ತುಂಬ ಚಿಮ್ಮುತ್ತೆ.”
ವಿಕ್ರಂ ಅವಳ ಪಕ್ಕಕ್ಕೆ ಬಂದು ಹಿಡಿಯನ್ನು ಇನ್ನೊಂದು ಬದಿಯಿಂದ ಹಿಡಿದ. “ಅಮ್ಮ, ನಾವು ಇದನ್ನೇ ಮುಗಿಸಿ ಬರ್ತೀವಿ,” ಎಂದನು. ಹೀಗೆ ಹೇಳುವಾಗ ಅವನ ಸ್ವರ ಜೋರಾಗಿರಲಿಲ್ಲ; ಆದರೆ ಹಿಂದಕ್ಕೆ ಸರಿಯದಷ್ಟು ಗಟ್ಟಿ ಇತ್ತು. ಮೇಜಿನ ಬಳಿಯ ಹಿರಿಯರು ಮುಖ ತಿರುಗಿಸಿ ಬೇರೆ ಮಾತಿಗೆ ಹೋಗುವಂತೆ ನಟಿಸಿದರು. ಅತ್ತಿಗೆ ಅಲ್ಲಿ ದೊಡ್ಡ ಗದ್ದಲ ಮಾಡಲಿಲ್ಲ. ಮನೆಯಲ್ಲಿ ಜನ ತುಂಬಿರುವಾಗ ತೆರೆದ ಜಗಳಕ್ಕೂ ಮಿತಿ ಇರುತ್ತದೆ.
ಬಕೆಟ್ ತುಂಬ ಭಾರವಾಗಿರಲಿಲ್ಲ; ಆದರೆ ಮಿಶ್ರಣ ಕೆಟ್ಟಿತ್ತು. ಹಾಲು, ನೀರು, ಒದ್ದೆ ಬಟ್ಟೆ, ಕಾಗದದ ತುಂಡು, ಸ್ವಲ್ಪ ಹೂದಳ—ಹಿಡಿ ಸ್ವಲ್ಪ ಜಾರಿದರೆ ಎಲ್ಲವೂ ಪಾದಗಳಿಗೆ ಮೇಲೆತ್ತುವಂಥದು. ವಿಕ್ರಂ ಎಡಬದಿಯಲ್ಲಿ, ನಂದಿನಿ ಬಲಬದಿಯಲ್ಲಿ ಹಿಡಿದು ದಾರಿಯೊಳಗೆ ಹೊರಟರು. ಝೂಂ ಮಾಡುವ ಟ್ಯೂಬ್ಲೈಟ್ ಕೆಳಗೆ ಅವರು ಹೆಜ್ಜೆ ಸರಿಪಡಿಸಬೇಕಾಯಿತು. “ನಿಧಾನ,” ನಂದಿನಿ ಎಂದಳು. “ಮೂಲೆ ಇದೆ.”
“ಗೊತ್ತಿದೆ,” ಎಂದ ವಿಕ್ರಂ. ನಂತರ ನಿಧಾನವಾಗಿ, ಅವಳಿಗೆ ಮಾತ್ರ, “ಮೊದಲು ಹೇಳ್ಬೇಕಿತ್ತು.”
“ಈಗ ಹಿಡಿ ಜಾರಬೇಡ,” ಅಂದಳು ಅವಳು.
ಅದು ದೂರು ಅಲ್ಲ; ಕ್ಷಮೆಯನ್ನೂ ತಡೆಯುವ ಮಾತು. ಮುಂದೆ ಕೆಲಸ. ವಿಕ್ರಂ ಆ ಮಾತನ್ನು ಹಾಗೇ ಒಪ್ಪಿಕೊಂಡ. ಬಾತ್ರೂಮ್ ಬಾಗಿಲಿನ ಬಳಿ ಬಕೆಟ್ ಇಳಿಸಿ ಇಬ್ಬರೂ ಬೇರೆ ಬೇರೆ ಬಟ್ಟೆ ತೆಗೆದುಕೊಂಡರು. ಅವಳು ನೆಲದ ಬಿಳಿಹಚ್ಚನ್ನು ತೊಳೆಯುತ್ತಿದ್ದಳು; ಅವನು ಮೇಜಿನ ಕಾಲಿನಿಂದ ಹಾಲು ಒರೆಸಿಕೊಂಡು ಬಂದ ಮಸಿಯನ್ನು ಕುಳಿತು ಕೀಳುತ್ತಿದ್ದ. ಬಿಸಿ ನೀರು ಚೆಲ್ಲಿದಾಗ ಹುಳುಸಾದ ಸಿಹಿ ವಾಸನೆ ಮೇಲೆದ್ದು ಬಂತು. “ಆ ಬ್ಲೀಚ್ ಕೊಡ್ತೀಯಾ?” ಎಂದು ಅವನು ಕೇಳಿದ. ಅವಳು ನೀಡಿದಳು. ಅವರು ಕೆಲಸದ ಮಧ್ಯೆ ಮಾತ್ರ ಮಾತಾಡಿದರು; ಆದರೆ ಆ ತುಂಡು ಮಾತುಗಳು ದಿನವೆಲ್ಲ ಕೇಳದಿದ್ದ ಬೆಂಬಲಕ್ಕಿಂತ ಗಟ್ಟಿಯಾಗಿದ್ದವು.
ಮತ್ತೆ ಹಾಲ್ಗೆ ಹೋದಾಗ ಅತ್ತಿಗೆ ನೇರವಾಗಿ ಅವರನ್ನು ನೋಡದೆ, “ಕೆಳಗಿನ ಕಸದ ಡ್ರಮ್ ತುಂಬಿದೆ,” ಎಂದಳು. “ಯಾರಾದರೂ ಇಳಿಸಬೇಕು.” ನಂದಿನಿಯ ಕಡೆ ಮಾತ್ರ ಅಲ್ಲ, ಗಾಳಿಗೆ ಹೇಳಿದಂತೆ. ಮುಖ ಉಳಿಸಿಕೊಳ್ಳುವ ಕೊನೆಯ ಯತ್ನ. ನಂದಿನಿ ಕಸದ ಚೀಲ ಕಟ್ಟಿ ಬಕೆಟ್ ಪಕ್ಕಕ್ಕೆ ಇಟ್ಟಳು. ವಿಕ್ರಂ ಇನ್ನೊಂದು ಸಣ್ಣ ಡಬ್ಬಿಯಲ್ಲಿ ಒದ್ದೆ ಬಟ್ಟೆ, ಫಿನೈಲ್ ಬಾಟಲ್, ಬ್ರಷ್ ತುಂಬಿದ. “ಒಟ್ಟಿಗೇ ತೆಗೆದುಕೊಂಡು ಹೋಗ್ತೀವಿ,” ಎಂದನು. ಅತ್ತಿಗೆ ಏನೂ ಹೇಳಲಿಲ್ಲ. ಹೇಳಿದರೆ ಎಲ್ಲರಿಗೂ ಕೇಳಿಸುತಿತ್ತು; ಕೇಳಿಸಿದರೆ ಅದು ಈಗ ಆದೇಶವಲ್ಲ, ವಿರೋಧವಾಗಿಬಿಡುತ್ತಿತ್ತು.
ಮೆಟ್ಟಿಲು ಇಳಿಯಲು ಬರುವಾಗ ಒಳಮನೆಯ ಗದ್ದಲ ಹಿಂದೆ ಉಳಿಯಿತು. ಕೆಳಮಹಡಿಯ ತೆರೆದ ಜಾಗದಿಂದ ಸೂರ್ಯನ ಕಾವು ಒಳಗೆ ಹೊಕ್ಕಿದ್ದರೂ ಮೆಟ್ಟಿಲಿನ ಕೊಳಕು ಗೋಡೆಗಳು ತಂಪಾಗಿದ್ದವು. ಮೇಲೆ ಎಲ್ಲೋ ಪ್ರೆಶರ್ ಕುಕ್ಕರ್ ಒಂದು ಉದ್ದ ಸೀಟಿ ಬಿಟ್ಟಿತು. ಕೆಳಗಿನಿಂದ ಯಾರೋ ಡೆಲಿವರಿ ಹುಡುಗ ಬೈಕ್ ಸ್ಟಾರ್ಟ್ ಮಾಡಿದ ಶಬ್ದ. ನಂದಿನಿಯ ಕರದೊಳಗೆ ಹಿಡಿ ಕಚ್ಚುತ್ತಿತ್ತು. ವಿಕ್ರಂ ತನ್ನ ಬೆರಳನ್ನು ಸ್ವಲ್ಪ ಬದಲಿಸಿ ಭಾರವನ್ನು ಅವಳ ಕೈಯಿಂದ ತಗ್ಗಿಸಿದ.
“ಇಲ್ಲಿ ತಿರುಗು,” ಅಂದಳು ಅವಳು. “ಪಕ್ಕಕ್ಕೆ ಹಿಡಿದ್ರೆ ಗೋಡೆಗೆ ಅಪ್ಪಳಿಸತ್ತೆ.”
“ಹೌದು.”
ಅವರು ಎರಡನೇ ಮಹಡಿಯ ತಿರುವಿನಲ್ಲಿ ನಿಂತು ಮತ್ತೆ ಹೆಜ್ಜೆ ಸರಿಪಡಿಸಿದರು. ಅವಳ ಮುಖದ ಬದಿಗೆ ತಪ್ಪಿಸಿಕೊಂಡ ಕೂದಲು ಬಿಸಿ ಬೆವರಿಗೆ ಅಂಟಿಕೊಂಡಿತ್ತು. ವಿಕ್ರಂ ಏನೋ ಹೇಳಲು ಉಸಿರೆಳೆದ, ಆದರೆ ನಂದಿನಿ ಮೊದಲೇ, “ಮೇಲೆ ಹೋದ್ಮೇಲೆ ಮತ್ತೆ ಯಾರಾದರೂ ನಿನ್ನನ್ನ ಬೇರೆಗಿಳಿಸ್ತಾರೆ. ನೀನು ಬರ್ತಿಯಾ?” ಎಂದು ಕೇಳಿದಳು.
ವಿಕ್ರಂ ಹಿಡಿಯನ್ನು ಬಿಗಿಗೊಳಿಸಿದ. “ನೀನು ಬಿಡದಿದ್ದರೆ ಇಲ್ಲ.”
ಅವಳು ಮೊದಲ ಬಾರಿ ಅವನ ಕಡೆ ತಿರುಗಿ ನೋಡಿದಳು. ಅದರಲ್ಲಿ ಪ್ರೇಮದ ಸಾರ್ವಜನಿಕ ಹೊಳಪು ಏನೂ ಇರಲಿಲ್ಲ; ದಿನವೆಲ್ಲ ಮಾಡಿದ ಕೆಲಸದ ಜುಗುಪ್ಸೆ, ಅವಮಾನದಿಂದ ಬಂದ ಕಟ್ಟು, ಈಗ ಹಂಚಿಕೊಂಡ ಭಾರದಿಂದ ಸ್ವಲ್ಪ ಸರಿಯಾದ ಉಸಿರು ಮಾತ್ರ. “ಹಾಗಾದರೆ ಬಿಡ್ಬೇಡ,” ಎಂದಳು.
ಕೆಳಗೆ ಕಸದ ಡ್ರಮ್ನಲ್ಲಿ ಚೀಲ ಹಾಕಿ, ನೀರು ಬದಲಿಸಿ, ಮತ್ತೆ ಬಕೆಟ್ನಲ್ಲಿ ಸ್ವಚ್ಛ ನೀರು ತುಂಬಿ ಮೇಲಕ್ಕೆ ಏರೋ ಹೊತ್ತಿಗೆ ಕೈಗಳು ಇನ್ನಷ್ಟು ಭಾರವಾದವು. ಆದರೂ ಈ ಭಾರ ಮೊದಲಿನಂತಿರಲಿಲ್ಲ. ಹಾಲ್ ಎದುರಿನ ಬಾಗಿಲು ತೆರೆದಿತ್ತು; ಅಲ್ಲಿ ಮತ್ತೆ ಬಂಧುಗಳ ಮಾತು, ಪಾತ್ರೆಗಳ ಕಟಕಟ, ನಿಶ್ಚಿತಾರ್ಥದ ಸಿದ್ಧತೆಯ ಗದ್ದಲ ಕಾಯುತ್ತಿತ್ತು. ಆದರೆ ಮೆಟ್ಟಿಲಿನ ಮಧ್ಯದ ಸಣ್ಣ ತಾಣಕ್ಕೆ ತಲುಪಿದಾಗ ನಂದಿನಿ ಮುಂದೇ ನಿಂತುಬಿಟ್ಟಳು. “ಒಮ್ಮೆ ಇಳಿಸೋಣ,” ಎಂದಳು.
ಅವಳು ಮೊದಲು ಹಿಡಿಯನ್ನು ನಿಧಾನವಾಗಿ ಕೆಳಗೆ ಬಿಟ್ಟಳು. ವಿಕ್ರಂ ಕೂಡ ಮತ್ತೊಂದು ಬದಿಯನ್ನು ಇಳಿಸಿದ. ಬಕೆಟ್ ಅವರಿಬ್ಬರ ನಡುವೆ ಮೆಟ್ಟಿಲಿನ ತಾಣದಲ್ಲಿ ಕೂತಿತು. ಒದ್ದೆ ಬಟ್ಟೆಯ ಸುಟ್ಟ ಸುವಾಸನೆ, ಫಿನೈಲ್ನ ಕಹಿ ವಾಸನೆ, ಮೇಲಿನ ದಾರಿಯ ಟ್ಯೂಬ್ಲೈಟ್ನ ಮೃದುವಾದ ಝೂಂ—ಅದರ ಮಧ್ಯೆ ಅವರು ಇಬ್ಬರೂ ತಮ್ಮ ತಮ್ಮ ಹಿಡಿಗಳನ್ನು ಇನ್ನೂ ಬಿಡಲಿಲ್ಲ. ಲೋಹದ ಹಿಡಿಗಳು ಒಮ್ಮೆ ಮುಂದೆ, ಒಮ್ಮೆ ಹಿಂದೆ ಸಣ್ಣವಾಗಿ ಅಲೆಯುತ್ತಾ ಬಂದವು. ನಂದಿನಿಯ ಬೆರಳುಗಳು ಹಾಗೆಯೇ ಇವೆ. ವಿಕ್ರಂನ ಬೆರಳುಗಳೂ ಹಾಗೆಯೇ. ಆ ಅಲುಗಾಟ ನಿಧಾನವಾಗಿ ಕಮ್ಮಿಯಾಗಿ, ಕೊನೆಗೆ ನಿಂತಿತು.