ಮುಟ್ಟದ ಸ್ಪರ್ಶವೇ ಉಳಿಯಿತು
“ನಂದಿನಿ, ಆ ತಟ್ಟೆ ಒಳಗೆ ಕೊಡಬೇಡ, ಬಾಗಿಲಲ್ಲೇ ನಿಲ್ಲು,” ಎಂದು ವಸುದಾ ಅತ್ತೆ ಕೈಯನ್ನು ಹಿಂದುಗಟ್ಟಿ ಹೇಳಿದ ಕ್ಷಣಕ್ಕೆ, ಬಿಸಿ ಬೋಂಡಾ ಇದ್ದ ಉಕ್ಕಿನ ತಟ್ಟೆ ನಂದಿನಿಯ ಬೆರಳುಗಳಲ್ಲಿ ಇನ್ನೂ ಬಿಸಿ ಇತ್ತು, ಆದರೆ ಅವಳಿಗೆ ಒಳಗಿದ್ದ ಉಷ್ಣದಲ್ಲಿ ಪಾಲಿಲ್ಲ. ಬೆಂಗಳೂರಿನ ಇಂದಿರಾನಗರದ ಆ ಬಾಡಿಗೆ ಅಪಾರ್ಟ್ಮೆಂಟ್ನ ಬಾಗಿಲು ಅರ್ಧ ತೆರೆದಿತ್ತು; ಒಳಗೆ ಬೆಳಕು, ನಗು, ಸಂಬಂಧಿಗಳ ಸದ್ದು. ಹೊರಗೆ ಅವಳು. ಒಂದು ಶಿಫ್ಟ್ ಮುಗಿಸಿ ನೇರ ಬಂದದ್ದರಿಂದ ಅವಳ ಕುರ್ಥಾದ ಕೈಮಣಿಯಲ್ಲಿ ಮಡಿಚುರುಕು ಗಟ್ಟಿಯಾಗಿ ಕುಳಿತಿತ್ತು, ಭುಜಗಳಲ್ಲಿ ದಿನವಿಡೀ ಫೋನ್ ಹಿಡಿದ ಬಿಗುಪನವಿತ್ತು. “ಪಾದರಕ್ಷೆ ಅಲ್ಲಿ ಇಟ್ಟು, ನೀನು ಇಲ್ಲಿ ಕೊಡು. ಶಿಲ್ಪಾ, ನೀನೇ ತೆಗೆದುಕೊಂಡು ಬಾ,” ಅತ್ತೆ ಮತ್ತೆಂದಳು; ನಂದಿನಿ ತಂದ ತಟ್ಟೆಯನ್ನು ಶಿಲ್ಪಾ ಒಳಗೆ ತೆಗೆದುಕೊಂಡಳು, ನಂದಿನಿಯನ್ನು ಅಲ್ಲ.
ಆ ಬಾಗಿಲಿನ ಒಳಗಡೆ, ಊಟದ ಮೇಜಿನ ಹತ್ತಿರ ನಿಂತಿದ್ದ ರಾಘವ ತಲೆ ಎತ್ತಿ ನೋಡಿದ. ಅವನ ಕಣ್ಣಿಗೆ ಮೊದಲು ತಟ್ಟೆ ಕಾಣಲಿಲ್ಲ; ಬಾಗಿಲಾಚೆಯಲ್ಲೇ ನಿಂತುಕೊಂಡ ಅವಳ ಬೆರಳಿನ ಬಿಳುಪೇ ಕಂಡಿತು. ಹಳದಿ ಕಾಗದದಲ್ಲಿ ಹೊದಿಸಿದ ಹೋಳಿಗೆಯ ಪ್ಯಾಕೆಟ್ ಅವಳ ಇನ್ನೊಂದು ಕೈಯಲ್ಲಿ ಒಣ ಶಬ್ದ ಮಾಡಿತು. ಈ ಮನೆಗೆ ತರಬೇಕಾದದ್ದು ಅವಳಿಂದ ಬರಬೇಕು; ಒಳಗೆ ತಿನ್ನಬೇಕಾದದ್ದು ಬೇರೆ ಯಾರಿಂದಾದರೂ ಇರಬೇಕು — ಇದನ್ನು ಅವನು ನೋಡುತ್ತಿದ್ದ. “ಅಮ್ಮ, ಒಳಗೆ ಬರಲಿ,” ಎಂದು ಅವನು ಹೇಳಿದಾಗ, ಅದರಲ್ಲಿ ಒತ್ತಾಯ ಇರಲಿಲ್ಲ; ನೋಡುವವನಿಗೆ ಕೇಳಿಸುವಷ್ಟೇ.
“ಅವಳು ತಾನೇ ಹೇಳಿದಾಳಲ್ಲ, ಎರಡು ನಿಮಿಷದಲ್ಲಿ ಹೋಗಬೇಕು ಅಂತ,” ಅತ್ತೆ ಸುಳ್ಳನ್ನು ಸುಲಭವಾಗಿ ಹೇಳಿದಳು. ನಂದಿನಿ ತುಟಿಯನ್ನು ಚಲಿಸಲಿಲ್ಲ. ಕಳೆದ ಹನ್ನೊಂದು ತಿಂಗಳು ಇದೇ ರೀತಿ ಹೋದವು — ಬಂಧು-ಬಳಗಕ್ಕೆ ತಿಳಿದಿರುವ ಸಂಬಂಧ, ಆದರೆ ಅವಳಿಗೆ ಮನೆಯ ಒಳವಾಸಲ್ಲ, ಬಾಗಿಲಿನ ಬಳಿಯ ಬಳಕೆ ಮಾತ್ರ. ಹಣದ ಮಾತಿನಲ್ಲಿ, ಆಸ್ಪತ್ರೆಗೆ ಓಡಾಟದಲ್ಲಿ, ವಸುದಾ ಅತ್ತೆಯ ಮೈಸೂರಿನ ಅಕ್ಕನಿಗೆ ನಗರದಲ್ಲಿ ವಾಸ್ತವ್ಯ ನೋಡಿಕೊಡುವಲ್ಲಿ ಅವಳು “ನಮ್ಮ ಮಗಳು”; ಊಟಕ್ಕೆ ಎಲೆ ಹಾಸುವಾಗ, ಪೂಜೆಯ ತಟ್ಟೆ ಹಿಡಿಯುವಾಗ, ಸಂಬಂಧಿಕರಿಗೆ ಪರಿಚಯಿಸುವಾಗ “ಹೊರಗಿನ ಹುಡುಗಿ”.
ಅವಳು ತಟ್ಟೆಯನ್ನು ಕೊಡುವಂತೆ ಕೈ ಚಾಚಿದಾಗ, ರಾಘವ ಅಚಾನಕ ಮೇಜನ್ನು ಬಿಟ್ಟು ಬಾಗಿಲಿನತ್ತ ಬಂದ. ಶಿಲ್ಪಾ ತೆಗೆದುಕೊಳ್ಳಲು ಮುಂದೆ ಬಂದ ಕೈಯನ್ನು ಅವನು ತಡೆಯಲಿಲ್ಲ; ಆದರೆ ತಟ್ಟೆ ನಂದಿನಿಯ ಕೈಯಿಂದ ತಪ್ಪಿ ಕೆಳಗೆ ಜಾರುವ ಮುನ್ನ, ಅವನ ಬೆರಳು ಅವಳ ಮಣಿಕಟ್ಟಿನ ಕೆಳಗಡೆ ಒಂದೇ ಕ್ಷಣ ಹಿಡಿದವು. ಕೇವಲ ತಟ್ಟೆ ಉಳಿಸಲು. ಕೇವಲ ಅದಕ್ಕಷ್ಟೇ. ಆದರೆ ಒಳಗಿನವರು ನೋಡದಷ್ಟು ಚಿಕ್ಕ, ಅವಳ ದೇಹಕ್ಕೆ ಮರೆತು ಹೋಗದಷ್ಟು ಗಟ್ಟಿಯಾದ ಹಿಡಿತ. “ಜಾಗ್ರತೆ,” ಅಂದನು. ಬಿಡುತ್ತಿದ್ದಂತೆ ಮತ್ತೆ ಬಾಗಿಲಿನ ರೇಖೆ ಇಬ್ಬರ ನಡುವೆ ನಿಂತುಕೊಂಡಿತು.
ಆ ರಾತ್ರಿ ಅವಳು ಮೆಟ್ರೋದಿಂದ ಇಳಿದು ಹಿಂತಿರುಗುವವರೆಗೆ ಆ ಒಂದು ಸ್ಪರ್ಶವೇ ಕೈಚುರುಕಿನಲ್ಲೆಲ್ಲ ಉಳಿಯಿತು. ರಾಘವ ಫೋನ್ ಮಾಡಲಿಲ್ಲ. ಸಂದೇಶವೂ ಬರಲಿಲ್ಲ. ಬರಬಾರದು ಎಂದು ಅವಳು ತಿಳಿದಿದ್ದಳು; ಬರಲಿ ಎಂಬ ಬೇಸರವನ್ನು ಆದರೂ ಬಿಡಲಾಗಲಿಲ್ಲ. ಅವಳ ಸೇವಾ ವಲಯದ ಕೆಲಸದಲ್ಲಿ ರಾತ್ರಿ ಎಂಟರವರೆಗೆ ದೂರುಗಳನ್ನು ಕೇಳಿ, ಪರರ ಕೋಪವನ್ನು ಮೃದುವಾದ ಧ್ವನಿಯಿಂದ ಹೊತ್ತುಕೊಂಡು ಬರುವುದು ಅವಳಿಗೆ ಹೊಸದಲ್ಲ. ಕಷ್ಟವಾದದ್ದು ಬೇರೆ — ಕೆಲಸದ ಜಾಗದಲ್ಲಿ ಅವಳ ಹೆಸರು ಸಿಸ್ಟಂನಲ್ಲಿ ಇದ್ದಿತು; ಈ ಸಂಬಂಧದಲ್ಲಿ, ಯಾವಾಗ ಬೇಕಾದರೂ ಅಳಿಸಬಹುದಾದ ಪ್ರವೇಶವೇ ಅವಳ ಪಾಲು.
ಮೂರು ದಿನಗಳ ನಂತರ, ಮಳೆಯಾದ ಸಂಜೆ, ಅಪಾರ್ಟ್ಮೆಂಟ್ನ ದಾರಿಬಿಡಿಯಲ್ಲಿ ಲಿಫ್ಟ್ ಬಾಗಿಲು ಮುಚ್ಚಿಕೊಳ್ಳುವ ಹೊತ್ತಿಗೆ ರಾಘವ ಓಡಿ ಬಂದು ಕೈ ಅಡ್ಡಹಾಕಿ ನಿಲ್ಲಿಸಿದ. ನಂದಿನಿ ಒಳಗಿದ್ದಳು; ಸ್ಟೀಲ್ ಗೋಡೆಗೆ ಅಂಟಿದ ಮಸುಕಾದ ಕನ್ನಡಿಯಲ್ಲಿ ಅವಳ ಭುಜದ ಮೇಲೆ ಒಣತುಪ್ಪದ ಮಚ್ಚೆ, ಒರೆಸಿದ ಗುರುತುಗಳು, ಹಳೆಯ ಬೆರಳಚ್ಚುಗಳು ಎಲ್ಲವೂ ಬೆರೆತು ಕಾಣುತ್ತಿತ್ತು. “ಅಮ್ಮ ಮತ್ತೆ ಏನಾದರೂ ಹೇಳಿದರು?” ಎಂದು ಅವನು ಕೇಳಿದ.
“ಏನು ಕೇಳಬೇಕು ಈಗ?” ನಂದಿನಿ ಕಣ್ಣುಗಳನ್ನು ಕನ್ನಡಿಯಲ್ಲೇ ಇಟ್ಟಳು.
“ನಿನಗೆ ತಟ್ಟೆ ಕೊಡಿಸಿಕೊಂಡ ರೀತಿಯ ಬಗ್ಗೆ—”
“ನನಗೆ ಕೆಲಸಕ್ಕೆ ತಡವಾಗುತ್ತಿಲ್ಲ ಈಗ,” ಎಂದಳು. ಅವಳ ಧ್ವನಿ ಸಮತಟ್ಟಾಗಿತ್ತು. ಲಿಫ್ಟ್ ಐದನೇ ಮಹಡಿಯಿಂದ ಮೂರಕ್ಕೆ ಇಳಿಯುತ್ತಿತ್ತು; ಪ್ರತಿಯೊಂದು ಮಹಡಿಯ ಸಂಖ್ಯೆಯ ಬೆಳಕು ಮಧ್ಯದಲ್ಲಿ ಆನ್ಆಫ್ ಆಗುತ್ತಿತ್ತು. ಅವನ ಕೈ ಇನ್ನೂ ಮುಚ್ಚುವ ಬಾಗಿಲಿನ ಬಳಿ ಇತ್ತು. ಅವನು ಒಳಗೆ ಇನ್ನೂ ಒಂದು ಹೆಜ್ಜೆ ಮುಂದೆ ಬಂದಿದ್ದರೆ ಅವಳ ಭುಜದ ರೇಖೆ ತಾಕುತ್ತಿತ್ತು. ಅವನು ಬರಲಿಲ್ಲ. ಕೈ ತೆಗೆದನು. ಬಾಗಿಲು ಮತ್ತೆ ಮುಚ್ಚಿತು. ಅವರ ಮಧ್ಯದ ಅಂತರ ಸ್ಟೀಲ್ನ ತಂಪಿನಲ್ಲಿ ಸ್ಪಷ್ಟವಾಗಿ ಉಳಿಯಿತು.
ಹೀಗೆ ಸಣ್ಣ ಸಣ್ಣ ತಡೆಗಳು ದಿನಚರಿಯಾಗಿದವು. ಬೆಳಿಗ್ಗೆ ಅವನು ಅವಳಿಗೆ ಮನೆ ಕೀ ಕೊಟ್ಟು “ನೀನು ಬರುತ್ತಾ ಹೋಗ್ತೀಯಲ್ಲ, ಅಮ್ಮ ಇದ್ದರೂ ಇರದಿದ್ದರೂ ಒಳಗೆ ಕಾಯು” ಎಂದಾಗ, ನಂದಿನಿ ಕೀಲಿಯನ್ನು ತೆಗೆಯದೆ, “ಮನೆಗೆ ಯಾರ ಅನುಮತಿ ಇದೆ ಅಂತ ಬಾಗಿಲೇ ಹೇಳುತ್ತಿದೆ,” ಎಂದು ಹಿಂದಿರುಗಿಸಿದಳು. ಆ ಕ್ಷಣ ಅವನ ಕಣ್ಣು ಸ್ವಲ್ಪ ಬದಲಾಗಿದ್ದವು; ಒಪ್ಪಿಗೆ ಅಲ್ಲ, ನೋವಿನ ಮೇಲೆ ಹಾಸಿದ ಎಚ್ಚರ. ಮತ್ತೊಂದು ಸಂಜೆ, ದೇವಸ್ಥಾನದಿಂದ ವಾಪಸ್ಸಾದ ಅತ್ತೆ ಮೆಟ್ಟಿಲಿನ ತಿರುವಿನಲ್ಲಿ ಅವರನ್ನು ಕಂಡು, ನಂದಿನಿಯನ್ನು ನೋಡಿ, “ರಾತ್ರಿ ತಡವಾಗಿ ಬಂದ ಹುಡುಗಿ ಇಲ್ಲಿ ನಿಂತರೆ ಜನ ಏನು ಹೇಳ್ತಾರೆ? ಹೋಗೋ ಮಾರ್ಗ ಗೊತ್ತಿಲ್ಲವೇ?” ಎಂದಳು. ರಾಘವ ನಂದಿನಿಯ ಕಡೆಗೆ ನೋಡುವುದೇ ಬೇಡವೆಂದು ನಿಂತಿದ್ದಂತೆ ಕಂಡಿತು. ನಂದಿನಿಗೆ ಅಷ್ಟೇ ಬೇಸರ. ಅವನು ಮಾತನಾಡಿದ್ದರೆ, ಜಗಳವಾಗುತ್ತಿತ್ತೇನು; ಮಾತನಾಡದೆ ನಿಂತಿದ್ದರಿಂದ, ಅವನು ಒಪ್ಪಿಕೊಂಡಂತೆಯೇ ನೋವು ಆಯಿತು.
ಆದರೆ ಅದರ ಮುಂದಿನ ವಾರ ಅವಳು ಕೆಲಸ ಮುಗಿಸಿ ಬಂದಾಗ, ವಸುದಾ ಅತ್ತೆಯ ಮನೆಯೊಳಗೆ ಸಂಬಂಧಿಕರ ಧ್ವನಿ ಕೇಳಿಸುತ್ತಿತ್ತು. ಬಾಗಿಲು ತೆರೆದಿತ್ತು. ಒಳಗೆ ಹೂವಿನ ವಾಸನೆ, ಚಹಾದ ಬಿಸಿ, ಸ್ಟೀಲ್ ಕಪ್ಗಳ ಸದ್ದು. ನಂದಿನಿಗೆ ಅತ್ತೆ ಫೋನ್ ಮಾಡಿ “ಸ್ವಲ್ಪ ಬಾ, ಲಡ్డు ಪ್ಯಾಕ್ ಮಾಡೋಕೆ ಕೈ ಬೇಕು” ಎಂದಿದ್ದಳು. ಅವಳು ಒಳಗೆ ಕಾಲಿಡುವ ಮುನ್ನವೇ, ಶಿಲ್ಪಾ ಪ್ಲಾಸ್ಟಿಕ್ ಮುಕ್ಕಾಲನ್ನು ಬಾಗಿಲಿನ ಬಳಿ ಇಟ್ಟು, “ಇಲ್ಲಿ ಕೂತು ಮಾಡಿ. ಒಳಗೆ ಜನ ಇದ್ದಾರೆ,” ಎಂದಳು. ಇದು ಹೊಸ ಅವಮಾನವಲ್ಲ; ಹೊಸದಾದದ್ದು ರಾಘವ ಮಾಡಿದದ್ದು. ಅವನು ಒಳಗಿದ್ದ ಹಾಲ್ನಿಂದ ಪ್ಯಾಕ್ಗಳ ಪೆಟ್ಟಿಗೆಯನ್ನು ತಂದು ನಂದಿನಿಯ ಮುಂದೆ ಇಟ್ಟಿಲ್ಲ. ಶಿಲ್ಪಾ ಚಾಚಿದ ಪೆಟ್ಟಿಗೆಯನ್ನು ಮಧ್ಯದಲ್ಲೇ ಹಿಡಿದು, “ಇದು ಒಳಗೆ ಬೇಕಿಲ್ಲ. ಅಮ್ಮ, ಪ್ಯಾಕ್ ಮಾಡಿಸಬೇಕಿದ್ದರೆ ಎಲ್ಲವನ್ನೂ ಹೊರಗೇ ಇಡಿ; ಇಲ್ಲದಿದ್ದರೆ ಯಾರನ್ನೂ ಕರೆಯಬೇಡಿ,” ಎಂದನು.
ಹಾಲ್ನೊಳಗೆ ಮಾತು ನಿಂತಿತು. ವಸುದಾ ಅತ್ತೆಯ ಮುಖ ಗಟ್ಟಿಯಾದಿತು. “ರಾಘವ, ಸಂಬಂಧಿಕರ ಮುಂದೆ ಮಾತು ತೂಕಮಾಪಿನಲ್ಲೇ—”
“ತೂಕಮಾಪು ನೀವು ನೋಡ್ತಿದ್ದೀರಲ್ಲ,” ಅವನು ಮುಗಿಸಿದ. ಆದರೆ ಅವನು ನಂದಿನಿಯ ಬಳಿಗೆ ಬಂದಿಲ್ಲ. ಅವಳ ಪಕ್ಕದ ಖಾಲಿ ಮುಕ್ಕಾಲಿನ ಮೇಲೂ ಕೂತಿಲ್ಲ. ಬಾಗಿಲಿನ ಒಳಭಾಗದಲ್ಲೇ ನಿಂತ. ರೇಖೆಯನ್ನು ಉಳಿಸಿಕೊಂಡು, ರೇಖೆಯ ಅವಮಾನವನ್ನು ಒಪ್ಪಲಿಲ್ಲ. ಅಷ್ಟರಲ್ಲಿ ನಂದಿನಿಗೆ ಮೊದಲ ಬಾರಿಗೆ ಏನೋ ತಟ್ಟಿತು — ಅವನ ದೂರವು ಬೇಸರದಿಂದಲೋ ಭಯದಿಂದಲೋ ಮಾತ್ರವಲ್ಲ; ಅವಳ ಮೇಲೆಯೇ ಬೀಳಬಹುದಾದ ಕೆಟ್ಟ ಮಾತಿನ ದಿಕ್ಕನ್ನು ತಡೆದಂತೆ.
ಆ ಅರಿವನ್ನು ಅವಳು ತಕ್ಷಣ ನಂಬಲಿಲ್ಲ. ನಂಬಲು ಕಾರಣವೂ ಬೇಗ ಬಂತು. ಭಾನುವಾರ ಬೆಳಿಗ್ಗೆ ವಸುದಾ ಅತ್ತೆ ನಂದಿನಿಯನ್ನು ತಮ್ಮ ಮನೆಯ ಅಡಿಗೆಮನೆಯ ಮೂಲೆಯಲ್ಲಿ ನಿಲ್ಲಿಸಿ, ಚಹಾ ಜಲ್ಲಿದ ಪಾತ್ರೆಯ ತುದಿಯನ್ನು ಒರೆಸುತ್ತಾ ನೇರವಾಗಿ ಹೇಳಿದಳು: “ನಿನ್ನ ಮನೆಗೆ ನಾನು ಮಾತನಾಡಿದ್ದೇನೆ. ಹುಡುಗ ನೋಡೋದು ಪ್ರಾರಂಭಿಸಲಿ ಅಂತ. ನೀನು ಇಷ್ಟು ಬರುತ್ತಾ ಹೋಗ್ತಾ ಇದ್ದರೆ ಮಾತು ಕೆಟ್ಟ ದಾರಿಯಲ್ಲಿ ಹೋಗುತ್ತದೆ. ರಾಘವಕ್ಕೂ ಒಳ್ಳೇ ಜೋಡಿ ನೋಡಿ ಮಾತು ಇದೆ. ನಮ್ಮ ಧರ್ಮದೊಳಗೇ, ನಮ್ಮವರಲ್ಲಿ. ನೀನು ಬುದ್ಧಿವಂತ ಹುಡುಗಿ, ಅರ್ಥ ಮಾಡಿಕೊಂಡುಕೋ.”
ಅವಳ ಕೈಯಲ್ಲಿದ್ದ ಟಿಫಿನ್ ಡಬ್ಬಿ ತಣ್ಣಗಾಗಿತ್ತು; ಒಳಗೆ ತಾಯಿ ಕಳಿಸಿದ ಲೆಮನ್ ರೈಸ್ ಇನ್ನೂ ಮುಟ್ಟದೇ ಇತ್ತು. ನಂದಿನಿ ತಲೆಯೆತ್ತಿ ನೋಡಿದಳು. “ನನ್ನ ಮನೆಗೆ ಯಾಕೆ ಮಾತನಾಡಬೇಕು ನೀವು?”
“ಯಾಕೆ ಅಂದ್ರೆ? ನಿನ್ನ ಒಳ್ಳೇಗಾಗಿಯೇ. ಇಂಥ ಬಂಧು-ಬಳಗಕ್ಕೆ ತಿಳಿದಿರುವ ಸಂಬಂಧಗಳಿಗೂ ಮಿತಿ ಇರಬೇಕು. ಜನಕ್ಕೆ ಮುಖ ತೋರೋದು ಕಷ್ಟ ಆಗಬಾರದು.”
ಆ ಪದವೇ ಅವಳ ಎದೆಯೊಳಗೆ ಕಿತ್ತುಕೊಂಡಿತು — ತಿಳಿದಿರುವ, ಆದರೆ ಒಪ್ಪದ; ಬಳಸದ, ಆದರೆ ಸೇರಿಸದ. ಅವಳು ಉತ್ತರಿಸಲೇಬೇಕೆನ್ನುವಷ್ಟರಲ್ಲಿ, ಅಡಿಗೆಮನೆ ಬಾಗಿಲಿನ ಹೊರಗೆ ನಿಂತಿದ್ದ ರಾಘವನ ನೆರಳು ಚಲಿಸಿತು. ಅವನು ಒಳಗೆ ಬಂದಿಲ್ಲ. ಅತ್ತೆಯ ಮಾತುಗಳನ್ನು ಮಧ್ಯೆ ಕತ್ತರಿಸಲಿಲ್ಲ. ಅವಳು ಇದನ್ನೇ ಮತ್ತೊಂದು ಬಲಹೀನತೆ ಎಂದು ತೆಗೆದುಕೊಳ್ಳಬಹುದಾಗಿತ್ತು; ಆದರೆ ಅತ್ತೆ ಹೊರಟ ತಕ್ಷಣ ಅವನು ಒಳಬಂದು ಡಬ್ಬಿಯನ್ನು ಅವಳ ಕೈಯಿಂದ ತೆಗೆದು ಮೇಜಿನ ಮೇಲೆ ಇಟ್ಟು, “ಇದು ಮತ್ತೆ ನಿನ್ನ ಮನೆಗೆ ಹೋಗಬಾರದು,” ಎಂದನು.
“ಏನು ಹೋಗಬಾರದು? ಡಬ್ಬಿಯಾ, ಮಾತಾ?”
“ಮಾತು.” ಅವನು ಕ್ಷಣಕಾಲ ನಿಂತ. “ನಿನ್ನೆ ಮೈಸೂರಿನಿಂದ ಜನ ಬಂದಿದ್ದರು. ಶಿಲ್ಪಾಳ ಮಾವನ ಮಗಳ ಬಗ್ಗೆ. ನನ್ನಗಾಗಿ. ನಾನು ಒಪ್ಪಿಲ್ಲ.”
“ಆದರೆ ಹೇಳಲಿಲ್ಲ.”
“ಹೇಳಿದ್ರೆ ಏನು ಆಗುತ್ತಿತ್ತು? ಅಮ್ಮ ನಿನ್ನ ಮುಂದೆ ನಿನ್ನನ್ನೇ ನಿಲ್ಲಿಸುತ್ತಿದ್ದರು. ನಾನು ಆಯ್ದವಳು ಇವಳು ಅಂತ ಹೇಳಿದ್ರೆ, ನಿನ್ನ ಮೆಟ್ಟಿಲು, ನಿನ್ನ ಕಚೇರಿ, ನಿನ್ನ ಮನೆ — ಎಲ್ಲದರ ಮೇಲೆ ಮಾತು ಹಾಕುತ್ತಿದ್ದರು.” ಅವನು ಕಣ್ಣನ್ನು ಅವಳಿಂದ ಸರಿಸಲಿಲ್ಲ. “ನಿನ್ನನ್ನು ಒಳಗೆ ತರೋಕೆ ಒಂದು ಹೆಜ್ಜೆ ಸಾಕು. ಹೊರಗೆ ತಳ್ಳೋಕೆ ಅವರಿಗೆ ಒಂದು ವಾಕ್ಯ ಸಾಕು.”
ಇದು ಪ್ರೇಮಪ್ರಕಟಣೆ ಆಗಬಹುದಾದ ಜಾಗ. ಆಗಲಿಲ್ಲ. ಅವನು ಅವಳನ್ನು ಮುಟ್ಟಲಿಲ್ಲ. ಅವಳು ಅವನತ್ತ ಒಂದು ಹೆಜ್ಜೆ ಹಾಕಲಿಲ್ಲ. ಆದರೆ ಹಿಂದಿನ ಎಲ್ಲ ಮೌನಗಳು ಹೊಸ ಅರ್ಥ ಪಡೆದವು — ಅವನ ನಿಲ್ಲಿಕೆ ಒಪ್ಪಿಗೆ ಅಲ್ಲ; ಅವನು ಹಾಕಿದ ಅಂತರ ಬಾಗಿಲಲ್ಲ, ಗುರಾಣಿಯಂತೆ.
ಆ ಅರಿವು ಬಂದ ನಂತರವೇ ನಂದಿನಿ ತೀರ್ಮಾನ ತೆಗೆದುಕೊಂಡಳು. ತಂಗಿ ಮದುವೆಗೆ ಹಣ ಬೇಕಿತ್ತು; ಮನೆಯಲ್ಲೂ ಒತ್ತಡ. ಮೈಸೂರಿನಲ್ಲಿರುವ ಮಾವನ ಪರಿಚಯದ ಬ್ಯಾಂಕ್ ಶಾಖೆಯಲ್ಲಿ ಕೆಲಸದ ಅವಕಾಶ ಬಂದಿತ್ತು. ಬೆಂಗಳೂರು ಬಿಡುವುದು ಒಳ್ಳೆಯದೇ ಎಂದು ಎಲ್ಲರೂ ಹೇಳುತ್ತಿದ್ದರು. ನಂದಿನಿಯೂ ಒಪ್ಪಿದಳು. ಬಿಟ್ಟು ಹೋದರೆ ಕನಿಷ್ಠ ಬಾಗಿಲಿನ ಬಳಿಯ ಅವಮಾನಕ್ಕೂ ಮರಳಿ ಬರಬೇಕಾಗುವುದಿಲ್ಲ. ಹೋಗುವ ಮೊದಲು ಅವಳು ಒಂದು ಕವರ್ನಲ್ಲಿ ವಸುದಾ ಅತ್ತೆ ಕೊಟ್ಟಿದ್ದ ಮನೆ ಕೀಲಿಯ ನಕಲು, ತಾನು ಖರ್ಚು ಮಾಡಿದ ಎರಡು ಸಣ್ಣ ಬಿಲ್ಗಳ ರಸೀದೆ, ಹಾಗೂ ಅತ್ತೆಗೆ ತಲುಪಬೇಕಾದ ಔಷಧದ ಚೀಟಿಯನ್ನು ಮಡಚಿ ಇಟ್ಟಳು. ಕಾಗದದ ಹೊದಿಕೆ ಒಣ ಶಬ್ದ ಮಾಡಿತು. ಮಧ್ಯಾಹ್ನ ಶಿಫ್ಟ್ ಮುಗಿದ ಮೇಲೆ ನೇರವಾಗಿ ರಾಘವನ ಅಪಾರ್ಟ್ಮೆಂಟ್ಗೆ ಹೋದಳು.
ಅಂದು ಮನೆಗೆ ಅತ್ತೆ ಇರಲಿಲ್ಲ. ಕೆಳ ಮಹಡಿಯ ಲಾಬಿಯಲ್ಲಿ ಟ್ಯೂಬ್ಲೈಟ್ ಮಂಕಾಗಿ ಹೊತ್ತಿತ್ತು. ಹೊರಗೆ ಮಳೆ ಬೀಳುತ್ತಿತ್ತು. ಲಿಫ್ಟ್ ಬರುವುದಕ್ಕೆ ತಡವಾಗುತ್ತಿತ್ತು. ನಂದಿನಿ ಫೋನ್ ಮಾಡಿ “ಕೆಳಗೆ ಇಳಿಯಿರಿ. ಕೀ ಕೊಡಬೇಕಿದೆ,” ಎಂದಳು. “ಮೇಲೆ ಬಾ,” ಎಂದ ಅವನ ಧ್ವನಿಗೆ ಅವಳು ತಕ್ಷಣ, “ಬೇಡ. ಕೆಳಗೇ,” ಅಂದಳು.
ಅವನು ಇಳಿದುಬಂದಾಗ ಅವಳು ಈಗಾಗಲೇ ಲಿಫ್ಟ್ ಬಾಗಿಲಿನ ಬಳಿ ನಿಂತಿದ್ದಳು. ಬೆನ್ನಿನ ಮೇಲೆ ಬ್ಯಾಗ್, ಕೈಯಲ್ಲಿ ಕವರ್, ತಣ್ಣಕಿನಿಂದ ಬೆರಳುಗಳು ಸ್ವಲ್ಪ ಬಿಗಿಹೋಗಿದ್ದವು. “ನಾಳೆ ಹೋಗ್ತೀನಿ,” ಎಂದಳು. “ಮೈಸೂರು ಶಾಖೆ. ಮನೆಗೂ ಅದೇ ಬೇಕು.”
ರಾಘವ ಎರಡು ಹೆಜ್ಜೆ ಮುಂದೆ ಬಂತು. “ನಂದಿನಿ—”
“ಇದು ಕೀ. ನಿಮ್ಮ ಅಮ್ಮಗೆ ಕೊಡಿ.” ಅವಳು ಕವರ್ ಮುಂದಿಟ್ಟಳು. “ಇನ್ನೇನು ಕೆಲಸಕ್ಕೂ ನನ್ನನ್ನು ಕರೆಸಬೇಡಿ. ಔಷಧದ ಚೀಟಿ ಒಳಗಿದೆ. ನಾನು ಖರ್ಚು ಮಾಡಿದದ್ದನ್ನೂ ಬರೆದಿದ್ದೇನೆ. ಏನೂ ಬಾಕಿ ಇರಬಾರದು.”
ಲಿಫ್ಟ್ ಬಾಗಿಲು ತೆರೆದಿತು. ಒಳಗಿನ ಕನ್ನಡಿಯಲ್ಲಿ ಅವರಿಬ್ಬರ ರೂಪ ಒಡೆಯಲ್ಪಟ್ಟಂತೆ ತೋರುತ್ತಿತ್ತು — ಅವಳು ಸ್ಪಷ್ಟ, ಅವನು ಬೆಳಕಿನ ವಿರುದ್ಧ ಸ್ವಲ್ಪ ಕತ್ತಲೆ. “ಬಾಕಿ ಇದಷ್ಟೇನಾ?” ಅವನು ಕೇಳಿದ. ಧ್ವನಿ ಗಟ್ಟಿಯಾಗಿರಲಿಲ್ಲ; ತಡೆಯಲ್ಪಟ್ಟಿತ್ತು.
“ಇನ್ನೇನಾದರೂ ಬಾಕಿ ಇಟ್ಟು ಏನು ಪ್ರಯೋಜನ?” ಅವಳು ಒಳಗೆ ಕಾಲಿಟ್ಟಳು. ಅವನು ಕೂಡ ಹಿಂದಟ್ಟುತ್ತಿದ್ದಾನೆಯೆಂದು ಅವಳ ದೇಹವೇ ಮೊದಲು ಊಹಿಸಿತು. ಅದಕ್ಕಿಂತ ಬೇಗ ಅವಳು ತಿರುಗಿ, ಕೈ ಎತ್ತಿ, “ಒಳಗೆ ಬರಬೇಡಿ,” ಎಂದಳು.
ಅದು ಬೇಡಿಕೆ ಅಲ್ಲ. ಗಡಿ. ಅವನ ಹೆಜ್ಜೆ ಲಿಫ್ಟ್ನ ಅಂಚಿನ ಬೆಳ್ಳಿ ಪಟ್ಟಿಯ ಮುಂದೆ ನಿಂತುಹೋಯಿತು. ಒಂದೇ ಕ್ಷಣದಲ್ಲಿ ಹಲವಾರು ಸಂಗತಿಗಳು ನಡೆದವು — ಮಳೆಯ ನೀರು ಅವನ ಭುಜದಿಂದ ಟಪಟಪ ನೆಲಕ್ಕೆ ಬಿದ್ದದ್ದು, ಲಿಫ್ಟ್ ಬಾಗಿಲು ಮತ್ತೆ ಮುಚ್ಚಿಕೊಳ್ಳಲು ಎಚ್ಚರಿಕೆಯ ಸದ್ದು ಕೊಟ್ಟದ್ದು, ನಂದಿನಿಯ ಕೈ ಇನ್ನೂ ಮಧ್ಯದಲ್ಲಿ ಎತ್ತಿ ನಿಂತದ್ದು. ಅವನು ಕವರ್ ತೆಗೆದುಕೊಳ್ಳಲಿಲ್ಲ. ಮೊದಲು ಅವಳ ಎತ್ತಿದ ಕೈಯತ್ತ ನೋಡಿದ. ನಂತರ ಅವಳ ಮುಖಕ್ಕೆ. ಮತ್ತೊಂದು ಅರ್ಧ ಹೆಜ್ಜೆ ಬಂದಿದ್ದರೆ ಅವಳ ಮಣಿಕಟ್ಟನ್ನು ಹಿಡಿಯಬಹುದಿತ್ತು; ಬಾಗಿಲನ್ನು ತಡೆದು ಅವಳನ್ನೇ ಹೊರಗೆ ತರುವುದು ಅವನಿಗೆ ಕಷ್ಟವಿರಲಿಲ್ಲ. ಆದರೆ ಅವನು ಮಾಡಿದದ್ದು ಬೇರೆ. ಬಾಗಿಲು ಮುಚ್ಚದಂತೆ ಕೈ ಚಾಚಿ, ಅವಳ ದೇಹಕ್ಕೆ ತಾಗದಷ್ಟು ದೂರದಲ್ಲಿ, ಅವಳ ಬೆರಳುಗಳ ಕೆಳಗಡೆ ಗಾಳಿಯಲ್ಲೇ ನಿಂತ ಕೈ. ತಡೆ. ಪ್ರಾರ್ಥನೆ ಅಲ್ಲ. ಒತ್ತಾಯವೂ ಅಲ್ಲ.
“ನೀನಿಲ್ಲ ಅಂತ ಹೇಳೋ ಹಕ್ಕು ನಿನಗಿದೆ,” ಅವನು ನಿಧಾನವಾಗಿ ಎಂದನು. “ನಿನ್ನ ಮೇಲೆ ನಾನು ಬರೋ ಹಕ್ಕಿಲ್ಲ.”
ಲಿಫ್ಟ್ನ ಎಚ್ಚರಿಕೆಯ ಸದ್ದು ತೀವ್ರವಾಯಿತು. ನಂದಿನಿಯ ಎತ್ತಿದ ಕೈ ನಡುಗಲಿಲ್ಲ; ಆದರೆ ಅವಳ ಎದೆಯಲ್ಲಿ ಉಸಿರು ಕಟ್ಟಿತು. ಅವನು ಇನ್ನೂ ಗಡಿಯನ್ನು ದಾಟಿರಲಿಲ್ಲ. ಅವನ ಕೈ ಈಗಲೂ ಮಧ್ಯದಲ್ಲಿ; ಮುಟ್ಟದೇ. ಅಷ್ಟರಲ್ಲಿ ಅವನು ಇನ್ನೊಂದು ಸ್ಪಷ್ಟವಾದ ಕೆಲಸ ಮಾಡಿದ — ಅವಳ ಕೈಯಿಂದ ಕವರ್ ಕಸಿದುಕೊಳ್ಳದೆ, ತನ್ನ ಬೆರಳುಗಳಿಂದ ಕವರ್ನ ತುದಿಯನ್ನು ಮಾತ್ರ ಹಿಡಿದು, “ಇದು ಮಾತ್ರ ಕೊಡ,” ಎಂದನು. ಕಾಗದ ಇಬ್ಬರ ಮಧ್ಯದಲ್ಲಿ ಎಳೆಯಿತು, ಒಣ ಶಬ್ದ ಮಾಡಿತು. ಅವರ ಬೆರಳುಗಳು ತಾಗಲು ಒಂದು ಉಗುರುದೂರ ಮಾತ್ರ ಉಳಿದಿತ್ತು. ಅವನು ಆ ದೂರವನ್ನೂ ಮುಚ್ಚಲಿಲ್ಲ.
“ನಿನ್ನನ್ನು ತಡೆದಿದ್ರೆ,” ಎಂದನು, “ನಿನ್ನ ದಾರಿಯನ್ನೇ ಮುಚ್ಚಿದಂತೆ ಆಗುತ್ತೆ. ಅದನ್ನೇ ನಾನು ಇಷ್ಟು ದಿನ ಮಾಡಿಲ್ಲ.”
ಆ ಸತ್ಯ ಅವಳೊಳಗೆ ಸರಿಯಾಗಿ ಕುಳಿತುಕೊಳ್ಳುವುದಕ್ಕೂ ಮುನ್ನ ಬಾಗಿಲು ಮತ್ತೆ ಸೇರಿಕೊಳ್ಳತೊಡಗಿತು. ನಂದಿನಿ ಕವರ್ನ ಹಿಡಿತ ಬಿಟ್ಟಳು. ಅವನು ತೆಗೆದುಕೊಂಡ. ಅವಳು ತಕ್ಷಣ ನೆಲದ ರೇಖೆಯ ಕಡೆ ಕಣ್ಣು ಇಳಿಸಿ, ಎತ್ತಿದ ಕೈಯನ್ನೇ ಬಾಗಿಲಿನ ಅಂಚಿಗೆ ತಂದಳು. ಅವನು ಇನ್ನೂ ಅಂಚಿನ ಹೊರಗೇ. “ಹಾಗಿದ್ದರೆ,” ಅವಳು ನಿಧಾನವಾಗಿ ಹೇಳಿದಳು, “ಇಲ್ಲೇ ನಿಲ್ಲಿ.”
ಅವನು ನಿಂತ. ಅಷ್ಟೇ.
ನಂದಿನಿ ತಾನೇ ಲಿಫ್ಟ್ನ ಮುಚ್ಚುವ ಗುಂಡಿಯನ್ನು ಒತ್ತಿದಳು. ಬಾಗಿಲು ಅವನ ಭುಜದ ಸಿಲುಯೆಟ್ವರೆಗೆ ಬಂದು ಸರಿಯುತ್ತಾ ಬಂದಿತು. ಅವಳ ಕೈ ಕೊನೆಯ ಕ್ಷಣದವರೆಗೂ ಅಂಚಿನಲ್ಲೇ ಇತ್ತು; ಅವನ ಕೈ ಹೊರಗೆ, ಮುಟ್ಟದೆ, ಆದರೆ ಹಿಂದಕ್ಕೆ ಸರಿಯದೆ. ಲಿಫ್ಟ್ ಬಾಗಿಲು ಅವೆರಡರ ಮಧ್ಯದ ಗಾಳಿಯನ್ನೇ ಕತ್ತರಿಸಿದಂತಾಯಿತು.
ಸ್ಟೀಲ್ ಕನ್ನಡಿಯ ಮಸುಕಾದ ರೇಖೆಯಲ್ಲಿ ನಂದಿನಿಯ ಉಸಿರು ಬಿದ್ದು ತೆಳುವಾದ ಮಂಜು ಮೂಡಿತು; ಹಳೆಯ ಬೆರಳಚ್ಚುಗಳ ಮೇಲಾಗಿ ಅದು ಕ್ಷಣಕಾಲ ಹಿಡಿದಿತ್ತು. پوءِ ಮಂಕು ಇನ್ನೂ ಸಂಪೂರ್ಣ ಅಳಿಯುವ ಮುನ್ನವೇ ದೃಶ್ಯ ಕತ್ತರಿಸಿತು.