ನನ್ನಗಾಗಿ ಕೊಠಡಿಯೇ ಕಾದಿತ್ತು

ನಂದಿನಿ ಎರಡು ಕೈಗಳಿಂದ ಹುಡುಗಿಯ ದುಪ್ಪಟ್ಟೆಯನ್ನು ಎದೆವರೆಗೆ ಎಳೆದು ಮುಚ್ಚಿದಳು, ನಂತರ ವಾಂತಿ ಚೆಲ್ಲಿದ ನೆಲದ ಮೇಲೆ ಬಕೆಟ್‌ನ ನೀರು ಸುರಿದು ಮೊಣಕಾಲೂರಿ ಒರೆಸತೊಡಗಿದಳು. “ಜೋರಾಗಿ ಅಳಬೇಡ,” ಎಂದು ಅವಳು ನಿಶ್ಶಬ್ದವಾಗಿ ಹೇಳಿದಳು, “ವಾರ್ಡನ್ ಕೇಳಿದ್ರೆ ನಿನಗೇ ಕಷ್ಟ.” ಹಾಸ್ಟೆಲ್‌ನ ತಳಮಹಡಿಯ ಸಣ್ಣ ವೀಕ್ಷಕರ ಕೋಣೆಯಲ್ಲಿ ಫಿನೈಲ್ ವಾಸನೆಗೆ ಬಿಸಿ ಮದ್ಯದ ಹುಣ್ಣು ಬೆರೆತು ತಲೆಗುಂಗಿಸುತ್ತಿತ್ತು. ದೀರ್ಘ ಓಡಾಟದಿಂದ ಅವಳ ಭುಜಗಳ ಮೇಲೆ ಕುರ್ತಿಯ ಮಡಿಚುರುಕು ಗಟ್ಟಿಯಾಗಿ ಕುಳಿತಿತ್ತು; ಮೆಟ್ರೋ ಇಳಿದು ಬಸ್ ಹಿಡಿದು, ಅಲ್ಲಿಂದ ಕಾಲೇಜು ಹಿಂಬಾಗಿಲು ತಲುಪಿದ ದಣಿವು ಇನ್ನೂ ಮೊಣಕೈಗಳಲ್ಲಿ ಉಳಿದಿತ್ತು.

“ನೀನೇ ಕರೆಸಿಕೊಂಡಿಯಾ?” ಎಂದು ಬಾಗಿಲ ಬಳಿ ನಿಂತ ವಾರ್ಡನ್ ಮಂಜುಳಾ ಕಣ್ಣು ಚೂರುಮಾಡಿದಳು.

“ಅವಳು ನನಗೆ ಕರೆ ಮಾಡ್ಲಿಲ್ಲ, ಅಮ್ಮ,” ನಂದಿನಿ ತಕ್ಷಣ ಸುಳ್ಳು ಹೊತ್ತುಕೊಂಡಳು. “ನಾನು ಕೆಳಗೆ ಓದುತ್ತಿದ್ದೆ. ಸದ್ದು ಕೇಳಿ ಬಂದೆ.”

ಹಾಸಿಗೆಯ ಅಂಚಿನ ಮೇಲೆ ಕುಸಿದುಕೊಂಡಿದ್ದ ಪ್ರಥಮವರ್ಷದ ಮಗಳು ತಲೆತಗ್ಗಿಸಿಕೊಂಡೇ ನಡುಗುತ್ತಿದ್ದಳು. ಅವಳ ತಂದೆಗೆ ಫೋನ್ ಹೋದರೆ ಓದು ಮುಗಿಯುವ ಮುಂಚೆ ಮನೆಗೆ ಎಳೆದುಕೊಂಡು ಹೋಗುತ್ತಾರೆ ಎಂದು ನಂದಿನಿಗೆ ಗೊತ್ತು. ಅದಕ್ಕಾಗಿಯೇ ಅವಳು ಹುಡುಗಿಯ ಚಪ್ಪಲಿಯನ್ನೂ, ಚೀಲವನ್ನೂ ಸೇರಿಸಿ ಬಾಗಿಲ ಹಿಂದಕ್ಕೆ ಸರಿಸಿ, ಬೆರಳಿನಿಂದ ನೆಲದ ಕೊಳೆಯನ್ನೆಲ್ಲ ಒರೆಸಿ ಮಚ್ಚೆ ಕಾಣದಂತೆ ಮಾಡಿದಳು. ಮಂಜುಳಾ ಗುಣಗುಣಿಸುತ್ತಾ ರಿಜಿಸ್ಟರ್ ತೆಗೆಯುವಷ್ಟರಲ್ಲಿ, ಶಶಾಂಕ್ ತನ್ನ ಕೊಠಡಿಯಿಂದ ಹೊರಬಂದು ಬಾಗಿಲಂಚಿನಲ್ಲಿ ನಿಂತನು. ಕಾಲೇಜಿನ ಹುಡುಗರ ವಸತಿ ಬ್ಲಾಕ್ ಎದುರಿನ ಟ್ಯೂಷನ್ ಕೊಠಡಿಗೆ ಅವನು ರಾತ್ರಿ ತನಕ ಓದುತ್ತಿದ್ದ. ಏನೂ ಹೇಳದೆ ಅವನು ನೀರಿನ ಬಾಟಲಿ ಮುಂದಿಟ್ಟ. ಮಂಜುಳಾ ಅವನತ್ತ ನೋಡುವ ಮೊದಲು ನಂದಿನಿಯೇ ಬಾಟಲಿ ಹಿಡಿದು ಆ ಮಗಳಿಗೆ ತುಟಿಗೆ ತಟ್ಟಿ ಕುಡಿಸಿದಳು.

“ಮತ್ತೆ ನೀನೇನಾ ಈ ಎಲ್ಲಾ ಗಜಬಜೆಗೆ?” ಮಂಜುಳಾ ಮೂಗುಮುಚ್ಚಿದಳು. “ಎಲ್ಲರಿಗೂ ತಾಯಿ ಆಗ್ಬೇಕಾ?”

ಪ್ರಶ್ನೆಯಲ್ಲಿ ಕೃತಜ್ಞತೆ ಇರಲಿಲ್ಲ; ಕೆಲಸ ಒಪ್ಪಿಸಿ ತಳ್ಳುವ ಹಕ್ಕು ಮಾತ್ರ ಇತ್ತು. ಆದರೂ ಮಂಜುಳಾ ರಿಜಿಸ್ಟರ್ ಮುಚ್ಚುವಾಗ, “ಇವತ್ತಿಗೆ ಮೇಲಿನ ಖಾಲಿ ಓದು ಕೊಠಡಿಯೊಳಗೆ ಕುಳಿತುಕೋ. ಹೊರಗೆ ಅಲೆದ್ರೆ ಗೇಟ್ ಹಾಕ್ತೀನಿ,” ಎಂದು ಹೇಳಿದಳು. ಅದು ಆಶ್ರಯಕ್ಕಿಂತ ಕಡಿಮೆ, ಆದರೂ ಇದೇ ಮೊದಲ ಸಣ್ಣ ಹೊರಿವು—ನಂದಿನಿಗೆ ಒಮ್ಮೆಲೆ ಹೊರದಬ್ಬದೇ ಒಳದ್ವಾರದ ಅಂಚಿನಲ್ಲಾದರೂ ಉಳಿಯಲು ಬಿಡುವ ಸಡಿಲಿಕೆ. ಅವಳು ಏನೂ ಹೇಳದೆ ತಲೆಬಾಗಿದಳು.

ಬೆಳಿಗ್ಗೆಗಷ್ಟರಲ್ಲೇ ಆ ಸಡಿಲಿಕೆ ಏನೂ ಅಲ್ಲ ಎನ್ನುವುದು ಮತ್ತೆ ಸ್ಪಷ್ಟವಾಯಿತು. ಕಾಲೇಜಿನ ಎದುರಿನ ಪಿಜಿ-ಮನೆಯನ್ನು ನೋಡಿಕೊಳ್ಳುತ್ತಿದ್ದ ವಿಭಾ ಅಕ್ಕ ಮನೆಗೆ ಬಂಧುಗಳು ಬಂದಿದ್ದರು. ನಂದಿನಿ ತರಗತಿಯಿಂದ ಹೊರಬಂದು ನೇರ ಅಲ್ಲಿ ಹೋದಳು; ಮಧ್ಯಾಹ್ನದ ಊಟಕ್ಕೆ ಸಾಂಬಾರ್ ಕುದಿಯುತ್ತಿತ್ತು, ಸ್ಟೀಲ್ ಕೌಂಟರ್ ಅಂಚಿನಲ್ಲಿ ಮೆಣಸಿನ ಪುಡಿ ಡಬ್ಬಿ, ಹಳೆಯ ಪೆನ್ನಿನ ಮಚ್ಚೆ ಬಿದ್ದ ಲೆಕ್ಕದ ಪುಸ್ತಕ, ಬಾಡಿಗೆ ಕೀಲಿಗಳ ಗುಚ್ಛ ಒದ್ದಾಡುತ್ತಿದ್ದವು. ಪಿಜಿಯಲ್ಲಿ ಇರುವ ಹುಡುಗಿಯರ ಪರೀಕ್ಷೆ ಕಾಲ, ಕೆಲಸದವಳು ಬರಲಿಲ್ಲ. ಆದ್ದರಿಂದ ಯಾರು ನೆನಪಿಗೆ ಬರುವರು? ನಂದಿನಿಯೇ.

ಅವಳು ಪಾತ್ರೆ ಇಳಿಸಿ, ಎಲೆ ಹಾಕಿ, ಹೊರಗಿನಿಂದ ಬಂದ ವಿಭಾ ಅಕ್ಕನ ಅಣ್ಣನ ಮಕ್ಕಳಿಗೆ ನೀರು ತಂದುಕೊಟ್ಟಳು. ಕೆಲಸ ಮುಗಿದ ಮೇಲೆ ಊಟದ ಮೇಜಿನ ಬಳಿಯಲ್ಲಿ ನಾಲ್ಕು ಕುರ್ಚಿಗಳು ತುಂಬಿದ್ದವು. ಐದನೆಯ ಕುರ್ಚಿಯನ್ನು ನಂದಿನಿ ಸ್ವಲ್ಪ ಸರಿಸಿದಳು. ವಿಭಾ ಅಕ್ಕ ಅವಳ ಕೈ ಮೇಲೆ ಚುಟುಕನೆ ತಟ್ಟಿದಳು.

“ಅದು ಮಗಳ ಜಮಾಯಿಗೆ. ನೀನು ಅಡಿಗೆಯಲ್ಲೇ ತಿನ್ನು.”

ಅಡಿಗೆಯ ಬಾಗಿಲಿನ ಬಳಿಯ ಪ್ಲಾಸ್ಟಿಕ್ ಮಂಚದ ಮೇಲೂ ಜಾಗ ಇರಲಿಲ್ಲ; ಅಲ್ಲಿ ಚೀಲಗಳನ್ನು ರಾಶಿ ಮಾಡಿ ಇಟ್ಟಿದ್ದರು. ನಂದಿನಿ ನಿಂತಂತೆಯೇ ತಟ್ಟೆ ಹಿಡಿದಳು. ಬಂಧುಗಳ ಮುಂದೆ ವಿಭಾ ಅಕ್ಕ ನಕ್ಕುಕೊಂಡು, “ಈ ಹುಡುಗಿ ತುಂಬಾ ಉಪಯೋಗಕ್ಕೆ ಬರುತ್ತಾಳೆ. ನಮ್ಮವರೇ ಅಂದ್ರೆ ಹೌದು… ಆದರೆ ಮಿತಿಯೊಳಗೆ ಇರಬೇಕು. ಬಂಧು-ಬಳಗಕ್ಕೆ ತಿಳಿದಿರುವ ಸಂಬಂಧದಂತೆ ಯಾರು ಬೇಕಾದರೂ ಒಳಗೆ ಹೊರಗೆ ನಡೆದ್ರೆ ಮಾತು ಬರುತ್ತೆ,” ಅಂದಳು. ಮಾತು ಶಶಾಂಕ್ ಕಡೆ ತಿರುಗಿಸದೇ ಹೇಳಿದರೂ ಅಚ್ಚುಕಟ್ಟಾಗಿ ಅಲ್ಲಿ ಹೊಡೆದಿತ್ತು. ಶಶಾಂಕ್ ಆ ಮನೆಯಲ್ಲಿ ಮೇಲ್ಮಹಡಿಯ ಸಣ್ಣ ಕೊಠಡಿಯಲ್ಲಿ ವಾಸಿಸುತ್ತಿದ್ದ, ಬ್ಯಾಂಕ್ ಪರೀಕ್ಷೆಗೆ ತಯಾರಿ ಮಾಡಿಕೊಳ್ಳುತ್ತಿದ್ದ. ಅವನು ತನ್ನ ತಟ್ಟೆ ಹಿಡಿದು ನಿಂತದ್ದೇ ಉಳಿದ. “ಅಮ್ಮ, ನಾನು—”

“ನೀನು ಕುಳಿತುಕೋ,” ವಿಭಾ ಅಕ್ಕ ಕಟುವಾಗಿ ಕಡಿದಳು. “ಅವಳಿಗೆ ಅಭ್ಯಾಸ ಇದೆ.”

ಅಭ್ಯಾಸ. ಪದ ಚಿಕ್ಕದು; ಆದರೆ ನಿಂತುಕೊಂಡು ತಿನ್ನುವ ಕಾಲಿಗೆ ಒಮ್ಮೆಲೆ ಮುಳ್ಳು ಬೆಳೆದ ಹಾಗೆ ಆಯಿತು. ನಂದಿನಿ ಏನೂ ಹೇಳಲಿಲ್ಲ. ತಟ್ಟೆಯ ಸಾಂಬಾರ್ ಅಂಚು ಬೆರಳಿಗೆ ಹರಿದಾಗ ಮಾತ್ರ ಅದನ್ನು ಒರೆಸಿದಳು. ಆ ಮನೆಯಲ್ಲಿನ ಅವಳ ಸ್ಥಾನ ಊಟ ಮಾಡೋವನದ್ದು ಅಲ್ಲ, ಊಟ ಮುಗಿದ ಮೇಲೆ ಮೇಜು ತೊಳೆದವನದ್ದು ಎಂದು ಎಲ್ಲರಿಗೂ ಕಾಣುವಂತೆ ಮಾಡಲಾಗುತ್ತಿತ್ತು.

ಅದಾದಮೇಲೆ ದಿನಗಳು ವೇಗವಾಗಿ ಹರಿದವು. ಬೆಳಿಗ್ಗೆ ಕಾಲೇಜು, ಮಧ್ಯಾಹ್ನ ಗ್ರಂಥಾಲಯ, ಸಂಜೆ ಎರಡು ಮಕ್ಕಳಿಗೆ ಪಾಠ, ರಾತ್ರಿ ಕರೆ ಬಂದರೆ ಪಿಜಿಗೆ ಹೋಗಿ ಯಾರಾದರೊಬ್ಬರ ರಜೆ ಅರ್ಜಿ ಬರೆಯುವುದು, ವೈದ್ಯರ ಬಳಿ ಕರೆದೊಯ್ಯುವುದು, ಜಾರಿ ಬಿದ್ದವರಿಗೆ ಔಷಧ ತರುವುದು—ಬೆಂಗಳೂರು ಅವಳನ್ನು ಮೆಟ್ರೋ ರೈಲು ಬಾಗಿಲಿನಂತೆ ತೆರೆದು ಮುಚ್ಚುತ್ತಲೇ ಇತ್ತು. ಸೇವಾ ವಲಯದಲ್ಲಿ ರಾತ್ರಿ ಕೆಲಸ ಮಾಡುವ ಅತ್ತೆ ಮನೆಗೆ ಬಂದರೆ ಕಣ್ಣು ತೆರೆದು ಮಾತನಾಡಲೂ ಕಷ್ಟ, ಆದ್ದರಿಂದ ನಂದಿನಿ ಅವರ ಬಾಡಿಗೆ ಮನೆಯಲ್ಲೂ ಹೆಚ್ಚು ಹೊತ್ತು ಇರಲು ಆಗದು. ಹಾಸ್ಟೆಲ್ ಮುಚ್ಚಿದ ದಿನಗಳಲ್ಲಿ ವಿಭಾ ಅಕ್ಕನ ಪಿಜಿಯ ಮೇಲಿನ ಸ್ಟೋರ್ ರೂಮಿನ ಕೀಲಿಯನ್ನೇ ಅವಳಿಗೆ ಕೊಟ್ಟಿದ್ದರು—“ಬೇಕಾದ್ರೆ ಮಾತ್ರ, ರಾತ್ರಿ ತಡವಾದ್ರೆ ಮಾತ್ರ”—ಎಂಬ ಷರತ್ತಿನ ನೆರಳಿನಲ್ಲಿ.

ಆ ರಾತ್ರಿ ಮಳೆ ಕುಸಿದುಬಿದ್ದಿತ್ತು. ಹನ್ನೊಂದೂವರೆ ಹೊತ್ತಿಗೆ ನಂದಿನಿಯ ಫೋನ್ ಕದಡಿತು. ಪಿಜಿಯ ಹೊಸ ಮಗಳು, ದಾವಣಗೆರೆಯಿಂದ ಬಂದ ಶಿಲ್ಪಾ, ಶಬ್ದ ಬರದಂತೆ ಅತ್ತಳು. “ಅಕ್ಕಾ… ರಕ್ತ ಬರುತ್ತಿದೆ… ವಿಭಾ ಅಕ್ಕ ಬಾಗಿಲು ತಟ್ಟ್ತಿದ್ದಾರೆ…”

ನಂದಿನಿ ಓಡಿ ತಲುಪುವಷ್ಟರಲ್ಲಿ ವಿದ್ಯುತ್ ಹೋಗಿ, ಮೆಟ್ಟಿಲಂಚಿನ ಹಳದಿ ಆಪತ್ ದೀಪ ಮಾತ್ರ ಹೊಳೆಯುತ್ತಿತ್ತು. ಶಿಲ್ಪಾ ಬಾತ್‌ರೂಂ ಬಾಗಿಲ ಬಳಿ ವಾಲಿಕೊಂಡಿದ್ದಳು; ಕೈಯಲ್ಲಿದ್ದ ಬಟ್ಟೆ ಸಂಪೂರ್ಣ ಕೆಂಪಾಗಿತ್ತು. ಪರೀಕ್ಷೆಯ ಒತ್ತಡ, ತಿಂಗಳು ತಪ್ಪಿ ಬಂದ ಭೀತಿ, ಮನೆಯವರಿಗೆ ತಿಳಿದರೆ ಆಗುವ ಗದ್ದಲ—ಎಲ್ಲವೂ ಅವಳ ದೇಹಕ್ಕಿಂತ ಮುಂಚೆಯೇ ಕುಸಿದುಬಿದ್ದಿದ್ದವು. ವಿಭಾ ಅಕ್ಕ ಹೊರಗಿಂದ ಬಾಗಿಲು ಬಡಿದಳು. “ಏನು ನಡೆಯುತ್ತಿದೆ? ತೆರೆಯಪ್ಪ!”

ನಂದಿನಿ ಒಳಗಿಂದ ಕಡ್ಡಿ ಹಾಕಿದಳು. ಶಿಲ್ಪಾಳನ್ನು ಹಿಡಿದು ಕುಳ್ಳಿರಿಸಿದಳು. “ತಲೆ ಎತ್ತಬೇಡ. ಉಸಿರಾಡು.” ತನ್ನ ದುಪ್ಪಟ್ಟೆಯ ಒಂದು ತುದಿ ಕಿತ್ತು ಅವಳ ಕೈಗೆ ಬಿಗಿಯಾಗಿ ಕೊಟ್ಟಳು. ನಂತರ ಮಗುಚಿಕೊಂಡು ನೆಲದ ಮಚ್ಚೆ ತೊಳೆದಳು, ಬಕೆಟ್ ತುಂಬಿಸಿದಳು, ಕಸದ ಚೀಲದಲ್ಲಿ ಒದ್ದೆ ಬಟ್ಟೆಗಳನ್ನು ತುಳಕಿದಳು. ಶಿಲ್ಪಾಳ ನಡುಗು ಕಡಿಮೆಯಾಗುತ್ತಿರಲಿಲ್ಲ; ಅವಳು ಬೆನ್ನಿಗೆ ಕೈ ಹಾಕಿ ಹಿಡಿದುಕೊಂಡೇ ಕುಳಿತುಕೊಂಡಳು. ಹೊರಗಿಂದ ವಿಭಾ ಅಕ್ಕನ ಸದ್ದು ತೀವ್ರವಾಗುತ್ತಿತ್ತು—“ನಂದಿನಿ, ಇದು ನನ್ನ ಮನೆ. ಈಗಲೇ ತೆರೆಯು.”

ಬೀಗದ ಜಾಲರಿಯಿಂದ ಬೆಳಕು ಕತ್ತರಿಸಿಕೊಂಡು ಒಳಬಿದ್ದಾಗ ನಂದಿನಿಗೆ ಹೊರಗೆ ಮತ್ತೊಬ್ಬನ ನೆರಳು ಕಾಣಿಸಿತು. ಶಶಾಂಕ್. ಅವನು ಏನೂ ಮಾತನಾಡಲಿಲ್ಲ. ಕೆಳಗೆ ಓಡಿ ಔಷಧ ಅಂಗಡಿ ಮುಚ್ಚುವ ಮುನ್ನ ಬೇಕಾದ ವಸ್ತುಗಳನ್ನು ತಂದು, ಬಾಗಿಲ ಕೆಳಗಿನ ಬಿಡುವಿನಲ್ಲಿ ಸವರಿದ. ಪ್ಯಾಕೆಟ್ಟಿನ ಜೊತೆ ಒಂದು ಸಣ್ಣ ಚೀಟಿ—“ಬಿಸಿ ನೀರು ಕೆಟ್ಲಿಯಲ್ಲಿ.” ಅಷ್ಟೇ. ಅವನು ಒಳನುಸುಳಲಿಲ್ಲ; ಪ್ರಶ್ನೆಯೂ ಕೇಳಲಿಲ್ಲ. ಆದರೆ ಒಳಗಿರುವ ಕಷ್ಟದ ಗಾತ್ರವನ್ನೂ, ಅದನ್ನು ಯಾರನ್ನು ಅವಮಾನಿಸದೇ ನಂದಿನಿ ಹೊರುತ್ತಿದ್ದಾಳೋ ಅದನ್ನೂ ಸಂಪೂರ್ಣವಾಗಿ ಕಂಡನು.

ಶಿಲ್ಪಾಳನ್ನು ಮಲಗಿಸಿ, ಬಾತ್‌ರೂಮ್ ಶುಚಿಗೊಳಿಸಿ, ಬೀಗ ತೆರೆದಾಗ ರಾತ್ರಿ ಒಂದು ಮೀರಿತ್ತು. ವಿಭಾ ಅಕ್ಕ ಒಳಗೆ ನೋಡಿಯೇ ತಕ್ಷಣ ಮುಖ ಬದಲಿಸಿಕೊಂಡಳು. ನೆಲ ಸ್ವಚ್ಛ, ಹುಡುಗಿ ಮಲಗಿರುವಳು, ಶಬ್ದವಿಲ್ಲ. ಅವಳಿಗೆ ಬೇಕಿದ್ದ ಗಲಾಟೆಯ ಸಾಕ್ಷಿ ಇಲ್ಲದಿದ್ದರಿಂದ ಸಿಟ್ಟು ಇನ್ನೂ ಹೆಚ್ಚಿತು.

“ಚಾಕಚಕ್ಯ ಅಂತಿಕೊಂಡಿಯಾ?” ಅವಳು ಹತ್ತಿರಬಂದು ಗುಸುಗುಸುವಾಗಿ ಕೇಳಿದಳು. “ನನ್ನ ಮನೆಯಲ್ಲಿ ನನ್ನನ್ನು ಹೊರಗಿಟ್ಟು ಬೀಗ ಹಾಕ್ತೀಯಾ?”

ನಂದಿನಿಯ ಕೈಯಲ್ಲಿ ಇನ್ನೂ ಸ್ಟೋರ್ ರೂಮಿನ ಕೀಲಿ ಇತ್ತು. ತಡವಾಗಿ ಹಿಂದಿರುಗಿಸಬೇಕಾದ ಆ ಚಿಕ್ಕ ಕೀಲಿಯ ತುದಿ ಬೆರಳಿಗೆ ಚುಚ್ಚುತ್ತಿತ್ತು.

ಮತ್ತೊಂದು ದಿನ ಸಂಜೆ, ಬಂಧುಗಳು ಮತ್ತೆ ಬಂದಿದ್ದರು. ಈ ಬಾರಿ ವಿಭಾ ಅಕ್ಕ ಸ್ವತಃ ಮೆಟ್ಟಿಲ ಮಧ್ಯೆ ನಿಂತುಕೊಂಡು ನಂದಿನಿಗೆ ಹೇಳಿದಳು, “ಇವತ್ತು ನೀನು ಮೇಲಿನ ಸ್ಟೋರ್ ರೂಮಲ್ಲಿ ಇರಬಹುದು. ಆದರೆ ಬಾಗಿಲು ತೆರೆದಿಡು. ಯಾರಾದರೂ ಕೇಳಿದ್ರೆ ನೀನು ಕೆಲಸಕ್ಕೆ ಉಳಿದಿದೀಯೆ ಅಂತ ನಾನು ಹೇಳ್ತೀನಿ. ಮತ್ತು… ಶಶಾಂಕ್ ಮೇಲಕ್ಕೆ ಬಾರದಂತೆ ನೋಡ್ಕೋ. ಮನೆಯ ಮಾನ ಇದೆ.”

ಆ ಮಾತಿನ ಕೊನೆಯಲ್ಲಿ ಆಶ್ರಯವಿರಲಿಲ್ಲ; ಕಾವಲು ಕೆಲಸ ಮಾತ್ರ ಇತ್ತು. ಬಾಡಿಗೆಗೆ ನೀಡಿದ ಗೋಡೆಗಳೂ ಅವಳಿಗೆ ಅವಮಾನ ಷರತ್ತಿನೊಂದಿಗೆ ಮಾತ್ರ ಸಿಗಬೇಕಾಗಿತ್ತು. ನಂದಿನಿ ಕ್ಷಣಕಾಲ ಕೀಲಿಯನ್ನು ನೋಡಿದಳು. ಕಪ್ಪು ಹ್ಯಾಂಡಲ್‌ಗೆ ಹಳೆಯ ನೀಲಿ ಮಸಿ ಮಚ್ಚೆ ಇತ್ತು; ಲೆಕ್ಕದ ಪುಸ್ತಕದ ಪೆನ್ನಿನಿಂದ ಬಿದ್ದ ಗುರುತು ಹಾಗೆ. ಎಷ್ಟು ಬಾರಿ ಈ ಕೀಲಿ ಅವಳನ್ನು ಮಳೆಯ ರಾತ್ರಿ ಒಳಗೆ ಬಿಡಿದಿತೋ, ಅಷ್ಟೇ ಬಾರಿ ಯಾರೆಲ್ಲರ ಮನೆ ಎಂಬುದನ್ನೂ ನೆನಪಿಸಿತು.

“ಬೇಡ,” ಅವಳು ಹೇಳಿದಳು.

ವಿಭಾ ಅಕ್ಕ ಮೊದಲು ಕೇಳದೆ ಹೋದಂತೆ ನೋಡಿದಳು. “ಏನು?”

ನಂದಿನಿ ಕೀಲಿಯನ್ನು ಅವಳ ಕರತಲದ ಮೇಲೆ ಇಟ್ಟಳು. ಈ ಬಾರಿ ಜಾರಿಬಿಡದಂತೆ ಬೆರಳು ಮುಚ್ಚಿ ಹಿಡಿಯುವಷ್ಟು ಒತ್ತಿ ಕೊಟ್ಟಳು. “ಬಾಗಿಲು ತೆರೆದಿಟ್ಟುಕೊಂಡು ಇರೋ ಜಾಗದಲ್ಲಿ ನಾನು ಇರಲ್ಲ. ಕೆಲಸಕ್ಕೆ ಉಳಿದಿದ್ದಾಳೆ ಅಂತ ಹೇಳಿಸಿಕೊಳ್ಳೋ ಜಾಗದಲ್ಲೂ ಇರಲ್ಲ.”

ಮೆಟ್ಟಿಲಂಚಿನಲ್ಲಿ ಇಬ್ಬರು ಪಿಜಿ ಹುಡುಗಿಯರು ನಿಂತಿದ್ದರು. ಕೆಳಗೆ ಶಶಾಂಕ್ ಕೈಯಲ್ಲಿ ಪುಸ್ತಕ ಹಿಡಿದು ಮೇಲೆ ನೋಡುತ್ತಿದ್ದ. ಯಾರೂ ಮಾತಾಡಲಿಲ್ಲ. ವಿಭಾ ಅಕ್ಕನ ಮುಖದಲ್ಲಿ ಮೊದಲು ಅವಿಶ್ವಾಸ, ನಂತರ ಕೋಪ, ಕೊನೆಗೆ ಅಸೌಕರ್ಯ ಓಡಾಡಿದವು. “ಹಾಗಾದ್ರೆ ಎಲ್ಲಿ ಹೋಗ್ತೀಯ? ಹಾಸ್ಟೆಲ್ ಗೇಟ್ ಮುಚ್ಚಿರುತ್ತೆ.”

“ಹೊರಗೆ ನಿಂತುಕೊಳ್ಳುತ್ತೇನೆ,” ನಂದಿನಿ ಹೇಳಿದಳು. ಅದು ಧೈರ್ಯದ ಘೋಷಣೆ ಆಗಿರಲಿಲ್ಲ; ಬೇಡಿಕೊಳ್ಳದ ನಿರ್ಧಾರ ಮಾತ್ರ. ಅವಳು ಮೆಟ್ಟಿಲಿಳಿದಳು. ಮಳೆಯ ತೇವ ಗಾಳಿಯಲ್ಲಿ ದೇಹದ ದಣಿವು ಒಮ್ಮೆಲೆ ದಪ್ಪವಾಗಿ ಕುಳಿತಿತು. ತಾನು ಎಷ್ಟು ಹಗುರವೋ ಅಷ್ಟು ಒಂಟಿಯೂ ಅನ್ನಿಸಿತು.

ರಸ್ತೆ ದಾಟಿ ಬಸ್ ನಿಲ್ದಾಣದ ಷೆಡ್ ಕೆಳಗೆ ನಿಂತಾಗ, ಶಶಾಂಕ್ ಅವಳ ಹಿಂದೆ ಬಂದು ನಿಂತನು. ಛತ್ರಿ ಅವನ ಕೈಯಲ್ಲಿ ಮುಚ್ಚಿದಂತೆಯೇ ಇತ್ತು; ಮಳೆ ಈಗ ರಪ್ಪನೆ ಮಾತ್ರ. “ಹಾಸ್ಟೆಲ್‌ಗೆ ಹೋದ್ರೆ ಒಳಗೆ ಬಿಡಲ್ಲ,” ಎಂದನು.

“ಗೊತ್ತು.”

“ಅತ್ತೆ ಮನೆ?”

“ರಾತ್ರಿ ಶಿಫ್ಟ್. ಬೀಗ ಹಾಕಿರುತ್ತೆ.”

ಅವನು ಇನ್ನೂ ಒಂದು ಹೆಜ್ಜೆ ಹತ್ತಿರಬಂದನು, ಆದರೆ ಅವಳ ದಾರಿಗೆ ಕೈ ಹಾಕಲಿಲ್ಲ. ತನ್ನ ಜೇಬಿನಿಂದ ಸಣ್ಣ ಕೀಲಿಯನ್ನೆಳೆದನು. “ಇದನ್ನು ಕೊಡೋಕೆ ಬಂದಿಲ್ಲ,” ಎಂದನು ನಿಧಾನವಾಗಿ. “ಏಕೆಂದರೆ ನಾನು ನಿನ್ನನ್ನು ಮತ್ತೊಂದು ಸಾಲದ ಬಾಗಿಲಿಗೆ ಕಳಿಸಲು ಇಷ್ಟ ಇಲ್ಲ.”

ನಂದಿನಿ ಅವನತ್ತ ನೋಡಿದಳು. ಅವನು ರಸ್ತೆ ಎದುರಿನ ಮನೆಯನ್ನು ತೋರಿಸಿದ—ಪಿಜಿಗೆ ಅಂಟಿಕೊಂಡಿದ್ದ ಹಳೆಯ ಸ್ವಂತ ಮನೆ, ತಳಮಹಡಿಯಲ್ಲಿ ಅವನ ಮಾವನವರು ಹಿಂದೆ ಪುಸ್ತಕ ಅಂಗಡಿ ಇಟ್ಟಿದ್ದ ಜಾಗ, ಮೇಲ್ಮಹಡಿಯಲ್ಲಿ ಅವನು ವಾಸಿಸುವ ಭಾಗ. ಆ ಮನೆಗೆ ಅವಳು ನೂರಾರು ಬಾರಿ ಬಾಗಿಲವರೆಗೂ ಮಾತ್ರ ಬಂದಿದ್ದಳು; ಒಳಗೆ ಕಾಲಿಟ್ಟದ್ದು ಬಿಲ್ಲು ಕೊಡಲು, ಔಷಧ ತರುವುದಕ್ಕೆ, ಅಥವಾ ಯಾರನ್ನಾದರೂ ಕರೆಯಲು ಮಾತ್ರ. ತಂಗಲು ಅಲ್ಲ.

“ಮೇಲಿನ ಸಣ್ಣ ಕೊಠಡಿ ಖಾಲಿ ಮಾಡಿದ್ದೇನೆ,” ಎಂದನು. “ನನ್ನ ಪುಸ್ತಕಗಳ ಅರ್ಧ ಕೆಳಗೆ ಇಳಿಸಿದ್ದೇನೆ. ಹಾಸಿಗೆ ಹಾಸಿದ್ದೇನೆ. ನೀರು ಇಟ್ಟಿದ್ದೇನೆ. ನೀನು ಬರಬೇಕು ಅಂದ್ರೆ… ಈಗ ಬಾ. ಇಲ್ಲ ಅಂದ್ರೆ ನಾನು ಇಲ್ಲೇ ನಿಂತಿರುತ್ತೇನೆ. ನಿನಗೆ ಬೇಡದ ಮಾತು ಒಂದನ್ನೂ ಹೇಳಲ್ಲ.”

ಅದರೊಳಗೆ ವಿನಂತಿ ಇತ್ತು, ಆದರೆ ಷರತ್ತು ಇರಲಿಲ್ಲ. ಅವನು ಕೀಲಿಯನ್ನು ಅವಳ ಕೈಗೆ ಒತ್ತಲಿಲ್ಲ; ತನ್ನ ಕರತಲದಲ್ಲೇ ಹಿಡಿದಿದ್ದ. ಅವಳೇ ಆಯ್ಕೆ ಮಾಡಬೇಕಿತ್ತು. ಅದೇ ವ್ಯತ್ಯಾಸ ನಂದಿನಿಯ ಎದೆಯಲ್ಲಿ ಗಟ್ಟಿಯಾಗಿ ತಟ್ಟಿ ಕೇಳಿಸಿತು.

ಅವರು ರಸ್ತೆಯನ್ನು ದಾಟಿದರು. ಮನೆಯ ಮುಂಭಾಗದ ಕಬ್ಬಿಣದ ಗೇಟ್ ತೆರೆದಿತ್ತು. ಒಳವಾಸಲಿನ ದೀಪ ಹಚ್ಚಿ ಇಟ್ಟಿದ್ದರು; ಯಾರಾದರೂ ಬಂದು ತಾಳೆ ತಟ್ಟುವವರೆಗೂ ಅಲ್ಲ, ಬಂದವರಿಗಾಗಿ ಕಾಯುವ ಬೆಳಕಿನಂತೆ. ಮೆಟ್ಟಿಲೇರಿದಾಗ ನಂದಿನಿಯ ಚಪ್ಪಲಿ ತಳದಲ್ಲಿ ದಿನಪೂರ್ತಿ ಅಂಟಿಕೊಂಡಿದ್ದ ಧೂಳು ಒಣಗಿದಂತೆ ಕಿರಿಕಿರೆಂದಿತು. ಮೇಲಿನ ಮಂಟಪದ ಬಾಗಿಲು ಅರೆತೆರೆದಿತ್ತು.

ಶಶಾಂಕ್ ಅಲ್ಲಿ ನಿಂತು ಬಾಗಿಲನ್ನು ಪೂರ್ಣ ತೆರೆದನು. “ನಂದಿನಿ,” ಎಂದನು, ಧ್ವನಿ ತುಂಬಾ ಸರಳವಾಗಿ, “ಒಳಗೆ ಬಾ.”

ಅವಳು ಅಂಚಿನಲ್ಲಿ ನಿಂತಳು. ಒಳಗೆ ಹೊಸದಾಗಿ ಸಜ್ಜುಗೊಂಡ ಕೊಠಡಿ ಎಂಬ ಪ್ರದರ್ಶನ ಇರಲಿಲ್ಲ; ಬದುಕು ತಳ್ಳಿಹಾಕಿ ಜಾಗ ಮಾಡಿರುವ ಗುರುತು ಇತ್ತು. ಗೋಡೆಯ ಬಳಿಯ ಕುರ್ಚಿಯ ಮೇಲೆ ಅವನ ನೋಟ್‌ಪುಸ್ತಕಗಳ ಕಟ್ಟಿ. ಕಿಟಕಿಯ ಕಂಬಿಗೆ ಒಣಗಲು ಹಾಕಿದ ಟವೆಲ್ ಮತ್ತೊಂದು ಕೊಠಡಿಗೆ ಸರಿಸಲಾಗಿದೆ. ಸಣ್ಣ ಮೇಜಿನ ಮೇಲೆ ಸ್ಟೀಲ್ ಗ್ಲಾಸ್, ಔಷಧ ಪಟ್ಟೆ, ಕೂದಲು ಕಟ್ಟಿ ಹಾಕಿಕೊಳ್ಳಲು ಕಪ್ಪು ರಬ್ಬರ್. ಹಾಸಿಗೆಯ ಒಂದು ಬದಿ ಖಾಲಿಯಾಗಿ ಹರಡಿತ್ತು. ಆ ಖಾಲಿತನವೇ ಅತ್ಯಂತ ದೊಡ್ಡ ಸ್ವಾಗತ.

“ವಿಭಾ ಅಕ್ಕ—” ಎಂದು ಅವಳು ಆರಂಭಿಸಿದಳು.

“ಅವರು ನಾಳೆ ಮಾತಾಡ್ತಾರೆ,” ಎಂದನು. “ಇವತ್ತು ರಾತ್ರಿ ನೀನು ಎಲ್ಲಿ ಮಲಗುತ್ತೀಯೆ ಅನ್ನೋದು ಮೊದಲು.”

ಆ ಮಾತು ಅವಳನ್ನು ಮೃದುವಾಗಿ ಮುರಿದಿತು. ಇಷ್ಟು ದಿನ ಎಲ್ಲರೂ ಅವಳು ಯಾರಿಗಾಗಿ ಏನು ಮಾಡುತ್ತಾಳೆ ಎನ್ನುವುದನ್ನೇ ಮೊದಲು ಕೇಳುತ್ತಿದ್ದರು; ಅವಳು ಎಲ್ಲಿ ಮಲಗುತ್ತಾಳೆ ಅನ್ನುವುದನ್ನು ಯಾರೂ ಮೊದಲ ಪ್ರಶ್ನೆ ಮಾಡಿರಲಿಲ್ಲ. ನಂದಿನಿ ನಿಧಾನವಾಗಿ ಒಳಕ್ಕೆ ಕಾಲಿಟ್ಟಳು. ಬಾಗಿಲಂಚು ದಾಟುವಷ್ಟರಲ್ಲಿ ಅವಳ ಬೆನ್ನು ನೇರವಾಯಿತು; ಯಾರನ್ನೂ ಎಚ್ಚರಿಸದಂತೆ, ಯಾರ ಮನೆಯೊಳಗೆ ದಾಪುಗಾಲಿಡದಂತೆ ನಡೆದು ಬಂದ ಅಭ್ಯಾಸ ಒಂದಷ್ಟು ಬಿಡಿಬಿಟ್ಟಂತೆ.

ಶಶಾಂಕ್ ನಂತರ ಮಾತ್ರ ಕೀಲಿಯನ್ನು ಬಾಗಿಲಿನ ಒಳಗಿನ ಕಬ್ಬಿಣದ ಗುರಿಗೆ ಹಾಕಿದನು. ಅವನು ಹತ್ತಿರ ಬಂದು ಅವಳ ಕೈಯಿಂದ ಚೀಲ ತೆಗೆದುಕೊಳ್ಳುವ ಮೊದಲು ಕ್ಷಣಕಾಲ ನಿಂತು, “ಇದು ನಿನ್ನಿಂದಲೇ ಆಗಬೇಕು,” ಎಂಬಂತೆ ಕಣ್ಣಿಂದ ಕೇಳಿದ. ನಂದಿನಿಯೇ ತನ್ನ ಚೀಲವನ್ನು ಹಾಸಿಗೆಯ ಬಳಿಯ ನೆಲಕ್ಕೆ ಇಳಿಸಿದಳು. ಅದೇ ಅಂತಿಮ ಉತ್ತರ.

ಅವಳು ಬಾಗಿಲನ್ನು ಒಳಗಿನಿಂದ ಸದ್ದಿಲ್ಲದೆ ಎಳೆದು ಮುಚ್ಚಿದಳು.

ಹಾಸಿಗೆಯ ಬದಿಯಲ್ಲಿ ಮಡಚಿ ಇಟ್ಟಿದ್ದ ಹಾಸುಗೆಯ ತುಂಡು ದೀಪದ ಮೃದುವಾದ ಬೆಳಕಿನಲ್ಲಿ ಸಮವಾಗಿ ಬಿದ್ದುಕೊಂಡಿತ್ತು; ಅವಳು ಒಳಕ್ಕೆ ಬಂದ ನಂತರವೂ ಅದರ ಅಂಚಿನ ಬಟ್ಟೆ ಸುರುಳಿಯಾಗದೆ, ತಟ್ಟಾಗಿ ಕಾದಂತೆಯೇ ಇತ್ತು.