ಗೇಟ್ ಕತ್ತರಿಸಿದವರು ಹೊರಗೇ ನಿಂತರು
“ಆ ಕುರ್ಚಿ ಬೇಡ, ಅಲ್ಲಿ ಕುಳಿತುಕೊಳ್ಳೋದು ಮನೆಯವರಿಗಷ್ಟೇ,” ಎಂದು ರಾಘವೇಂದ್ರ ಕೈಯಿಂದಲೇ ಸೂಚಿಸಿದ. ನಂದಿನಿ ಎಳೆದಿಟ್ಟಿದ್ದ ಮಡಿಚಿದ ಬಿಲ್ ಚೀಟಿ ಅವಳ ಬೆರಳಲ್ಲಿ ಮತ್ತೆ ಬಿಚ್ಚಿ ಮತ್ತೆ ಮಡಿಯಿತು. ಮಂಗಳ ಕಾನ್ವೆನ್ಷನ್ ಹಾಲ್ ಮುಂಭಾಗದ ಆಗಮನ ದಾರಿಯಲ್ಲಿ ಹೂದಂಡೆಗಳು, ಕಾರುಗಳ ಹಾರ್ನ್, ಬಿಸಿ ಡೀಸೆಲ್ ವಾಸನೆ ಎಲ್ಲವೂ ಮಿಶ್ರವಾಗಿದ್ದವು; ಆದರೆ ಅವಳಿಗೆ ಮೊದಲು ತಾಕಿದ್ದು ಅವಮಾನ. ಈ ಮದುವೆಯ ಸಿಹಿಪದಾರ್ಥ ಪೆಟ್ಟಿಗೆಗಳಿಂದ ಹಿಡಿದು ತಾಂಬೂಲ ಚೀಲಗಳವರೆಗೆ ಯಾವ ಲಾರಿಯು ಯಾವ ಹೊತ್ತಿಗೆ ಬರುತ್ತದೆ ಎಂಬ ಲೆಕ್ಕ ಅವಳ ಬ್ಯಾಗ್ನಲ್ಲಿ ಇತ್ತು. ಆದರೂ ಭದ್ರತಾ ಹುಡುಗನಿಗೆ ರಾಘವೇಂದ್ರ ಹೇಳಿದೊಂದೇ ಮಾತು ಸಾಲಾಯಿತು. “ಪಾಸ್ ಇವರ ಕೈಯಿಂದ ತೆಗೆದುಕೊಳ್ಳಿ. ರಿಸೀವ್ ನಾನು ಮಾಡ್ತೀನಿ.”
ನಂದಿನಿ ಕೈ ಮುಂದಿಟ್ಟಾಗಲೇ ಅವನ ಸೋದರಳಿಯ ಬಂದು ಅವಳ ಪಕ್ಕದ ಪ್ಲಾಸ್ಟಿಕ್ ಕುರ್ಚಿಯನ್ನು ಎಳೆದುಕೊಂಡು ಹೋದ. “ಇದು ಶೋಭಾ ಅತ್ತೆಗೆ,” ಎಂದನು, ನೋಡಲೂ ಇಲ್ಲ. ಚಹಾ ಗ್ಲಾಸ್ ಮೇಜಿನ ಮೇಲೆ ತಣ್ಣಗಾಗುತ್ತಾ ವಲಯ ಬಿಟ್ಟಿತ್ತು. ಬೆಳಗ್ಗೆಯಿಂದ ಓಡಾಡಿ ಬಂದ ಮೆಟ್ರೋ ಕಾರ್ಡಿನ ನುಣುಚಿದ ಅಂಚು ಅವಳ ಪರ್ಸ್ ಹೊರಗೆ ತೂರಿಬಂದಿತ್ತು. ಈ ಮದುವೆಗೆ ಹಣ ಕೊಟ್ಟವಳು ಅವಳು ಅಲ್ಲ; ಆದರೆ ಎಲ್ಲ ಸರಬರಾಜುದಾರರ ಮುಂಗಡವನ್ನು ತನ್ನ ಪರಿಚಯದ ಮೇಲೆ ಹಿಡಿದು ನಿಲ್ಲಿಸಿದವಳು ಅವಳು. ವಿಕ್ರಮ್ನೊಂದಿಗೆ ಅವಳ ಸಂಬಂಧ ಬಂಧು-ಬಳಗಕ್ಕೆ ತಿಳಿದಿರುವ ಸಂಬಂಧ ಎಂದು ಎಲ್ಲರಿಗೂ ಗೊತ್ತಿದ್ದರೂ, ಹಾಲ್ ಮುಂಭಾಗದಲ್ಲಿ ಆ ಪರಿಚಯಕ್ಕೆ ಬೆಲೆ ಇರಲಿಲ್ಲ.
“ನಂದಿನಿ, ನೀನು ಒಳಗೆ ಹೋಗಿ ಮೇಕಪ್ ರೂಂ ಕಡೆ ಇರೋ,” ಶೋಭಾ ಅತ್ತೆ ಮೃದುವಾಗಿ ಹೇಳಿದ ಸ್ವರದಲ್ಲೇ ನೂಕುವಿಕೆ ಇತ್ತು. “ಹೆಂಗಸೊಂದು ಲೋಡಿಂಗ್ ಜಾಗದಲ್ಲಿ ನಿಂತರೆ ಚೆನ್ನಾಗಿರೋದಿಲ್ಲ. ಮೇಲೆ ನಮ್ಮ ಮನೆ ಗೌರವ.”
“ಗೌರವಕ್ಕಾಗಿ ನಾನು ಮೂರು ದಿನಗಳಿಂದ ಸರಕುಗಳ ಹಿಂದೆ ಓಡಿದೇನಾ?” ಎಂದು ನಂದಿನಿ ಕೇಳಲಿಲ್ಲ. ಅವಳು ಕೇವಲ ಲೋಡಿಂಗ್ ಪಟ್ಟಿ ಇರುವ ಕಡತವನ್ನು ಗಟ್ಟಿಯಾಗಿ ಹಿಡಿದಳು. ತಕ್ಷಣ ರಾಘವೇಂದ್ರ ಅದು ಕೂಡ ತೆಗೆದುಕೊಂಡು ಮಹೇಶ್ಗೆ ಕೊಟ್ಟ. “ಇಂದಿಂದ ಮುಂದೆ ನನ್ನ ಮಾತು. ಯಾರ ಲಾರಿ ಬಂದ್ರೂ ಮೊದಲು ನನ್ನ ಬಳಿ ನಿಲ್ಲಿಸು. ಅವಳನ್ನು ಕೇಳಬೇಡ.”
ಮಹೇಶ್ ಕ್ಷಣಕ್ಕೊಂದು ತಡವಾಯ್ತು. ನಂದಿನಿಯ ಕಣ್ಣಿಗೆ ಕಣ್ಣೂರಿಸಲಿಲ್ಲ. “ಸರಿ ಅಣ್ಣಾ,” ಎಂದನು. ಅದೇ ಹೊತ್ತಿಗೆ ಒಳಗಿನಿಂದ ಬಂದೊಬ್ಬ ಮಾಮ “ಮನೆಯ ಹುಡುಗಿ ಅಂದ್ರೆ ಮನೆಯವರ ತರಹೇ ಇರೋದು, ಕೆಲಸದವರಂತೆ ದಾರಿಯಲ್ಲಿ ನಿಂತಿರ್ಬಾರದು” ಎಂದು ಹಸಿ ನಗೆಯೊಂದಿಗೆ ಹೇಳಿದ. ಮಾತು ಅವಳ ಕಿವಿಗೆ ಮಾತ್ರ ಅಲ್ಲ; ಹತ್ತಿರ ನಿಂತಿದ್ದ ಕ್ಯಾಟರಿಂಗ್ ಜನ, ಹೂವು ತರುತ್ತಿದ್ದವರು, ಭದ್ರತಾ ಹುಡುಗ—ಎಲ್ಲರಿಗೂ ಕೇಳುವಂತೆ.
ನಂದಿನಿ ಅಡ್ಡಬಾಗಿಲಿನ ಕಂಬದ ಹತ್ತಿರ ನಿಂತಳು. ಅರ್ಧ ತೆರೆದ ಬಾಗಿಲಿನ ಅಂಚಿನಲ್ಲಿದ್ದ ಆ ಸಣ್ಣ ವಿರಾಮ ಜಾಗವೇ ಅವಳಿಗೆ ಕೊಡಲಾದ ಗಡಿ. ಪರ್ಸ್ನೊಳಗಿದ್ದ ಫೋನ್ ಕಂಪಿಸಿತು. ದಾವಣಗೆರೆಯ ಮಿಠಾಯಿ ಘಟಕದಿಂದ ಸಂದೇಶ—ಮೊದಲ ವಾಹನ ಹೊರಟಿದೆ, ಎರಡನೆಯದು ಹತ್ತಿರ. ಅವಳು ಒಂದು ಸಾರಿ ರಾಘವೇಂದ್ರನತ್ತ ನೋಡಿದಳು. ಅವನು ಈಗಾಗಲೇ ತನ್ನ ಕುತ್ತಿಗೆಯ ಪಟ್ಟಿಯ ಪಾಸ್ ಚುಕ್ಕುನೇರ ಮಾಡಿ, ಬಂದವರನ್ನು ತಡೆಯುವ, ಬಿಡುವ ಅಧಿಕಾರ ತನ್ನದೇ ಅನ್ನೋ ಭಂಗಿಯಲ್ಲಿ ನಿಂತಿದ್ದ.
“ಡ್ರೈವರ್ಗಳ ಜೊತೆ ಮಾತು ನನ್ನಲ್ಲೇ ಬರುತ್ತೆ,” ಅವನು ಜೋರಾಗಿ ಹೇಳಿದ. “ಯಾರೂ ಗೊಂದಲ ಮಾಡಬೇಡಿ. ಮದುವೆ ಮನೆ ಇದು, ಮಾರುಕಟ್ಟೆ ಅಲ್ಲ.”
ಅವಮಾನ ಸಾಕಾಗಲಿಲ್ಲವೆನ್ನುವಂತೆ ಇನ್ನೊಂದು ಹೊಡೆತ ಬಂತು. ಬೆಂಗಳೂರು ಉತ್ತರ ಭಾಗದಿಂದ ಬಂದ ಹೂವಿನ ವ್ಯಾನ್ ಗೇಟಿಗೆ ತಿರುಗುತ್ತಿದ್ದಂತೆ ಭದ್ರತಾ ಹುಡುಗ ಅದನ್ನು ಒಳಕ್ಕೆ ಬಿಡದೆ ನಿಲ್ಲಿಸಿದ. “ರಾಘವೇಂದ್ರ ಸರ್ ಹೇಳಿದ್ರು, ಮೊದಲು ದೃಢೀಕರಣ.” ವ್ಯಾನ್ ಚಾಲಕ ದೂರದಿಂದಲೇ ನಂದಿನಿಯನ್ನು ಗುರುತಿಸಿ ಕೈ ಎತ್ತಿದ; ಆದರೆ ಮಹೇಶ್ ಅವನನ್ನು ತಡೆದ. “ಅವರು ಅಲ್ಲ. ಸರ್ ಬಳಿ ಹೋಗಿ.” ಹೂವಿನ ವ್ಯಾನ್ ಹಿಂತಿರುಗಿ ತಪ್ಪು ಸಾಲಿನಲ್ಲಿ ನಿಂತಿತು. ನಂದಿನಿಯ ಬಾಯಿಗೆ ನಗು ಬಂದಿಲ್ಲ; ಆದರೆ ಮೊದಲ ಬಿರುಕು ಸ್ಪಷ್ಟವಾಯಿತು. ಚಾಲಕ ರಾಘವೇಂದ್ರ ಮುಂದೆ ಬಂದಾಗ, “ನನಗೆ ಕೊಟ್ಟ ಟೋಕನ್ ನಂದಿನಿ ಮ್ಯಾಡಂ ಹೆಸರಿನಲ್ಲಿ ಇದೆ” ಎಂದನು.
ರಾಘವೇಂದ್ರ ಚಡಪಡಿಸಿದ. “ಇನ್ನು ಮುಂದೆ ಹೆಸರೇನು ಬೇಡ. ಮನೆ ಪರವಾಗಿ ನಾನು.” ಅವನು ಕೈ ಚಾಚಿದ. ಚಾಲಕ ಪ್ಲಾಸ್ಟಿಕ್ ಫೈಲ್ನೊಳಗಿದ್ದ ಚಿಕ್ಕ ಸ್ವೀಕೃತಿ ಚೀಟಿಯನ್ನು ಹೊರತೆಗೆದರೂ ಕೊಟ್ಟಿಲ್ಲ. “ಕೋಡ್ ಫೋನ್ಗೆ ಹೋಗುತ್ತದೆ ಸರ್,” ಎಂದನು. “ಅವರ ಸಂಖ್ಯೆಗೆ.”
ಅದರಷ್ಟರಲ್ಲಿ ನಂದಿನಿ ಫೋನ್ ತೆರೆದಳು. ಪರದೆಯ ಮೇಲೆ ಸಂದೇಶದ ನಾಲ್ಕಂಕಿ ಸಂಖ್ಯೆ ಬೆಳಗಿತು. ಅವಳು ಏನೂ ಹೇಳದೆ ನಡೆದು ವ್ಯಾನ್ ಬಳಿ ಹೋಗಿದಳು. ಭದ್ರತಾ ಹುಡುಗ ಅವಳ ಮುಂದೆ ನಿಂತ, ಆದರೆ ಚಾಲಕ ಕಾಗದವನ್ನು ಅವಳ ಕಡೆ ತಿರುಗಿಸಿದ. “ಮ್ಯಾಡಂ, ಹೇಳಿ.” ಅವಳು ಸಂಖ್ಯೆ ಓದಿದಳು. ಹಿಂಬಾಗಿಲು ತೆರೆದಿತು. ಮೊದಲ ಹೂಮಾಲೆಗಳ ಬುಟ್ಟಿ ನೇರವಾಗಿ ಅವಳ ಪಾದಗಳ ಹತ್ತಿರ ಇಳಿಯಿತು. ರಾಘವೇಂದ್ರನ ಚಾಚಿದ ಕೈ ಗಾಳಿಯಲ್ಲಿ ಉಳಿಯಿತು.
ಅದು ಕೇವಲ ಒಂದು ವ್ಯಾನ್ ಮಾತ್ರ. ಆದರೆ ಆಗಮನ ದಾರಿಯ ಮೇಲೆ ಓದುವವರು ಬೇಗ ಕಲಿಯುತ್ತಾರೆ. ಮಹೇಶ್ ಕ್ಷಣದಲ್ಲೇ ಕಡತವನ್ನು ಮರಳಿ ಅವಳ ಕಡೆ ತಂದ. “ಮ್ಯಾಡಂ, ಮುಂದಿನ ಲಾರಿ ಯಾವ ದಿಕ್ಕಿನಿಂದ?” ಎಂದನು. ಶೋಭಾ ಅತ್ತೆ ಮುಖದಲ್ಲಿ ಗಟ್ಟಿತನ ಇಟ್ಟುಕೊಂಡೇ, “ಸರಿ, ಹೂವುಗಳನ್ನು ಒಳಗೆ ಸರಿಯಾಗಿ ಹಾಕಿಸು” ಎಂದಳು; ಆದರೂ ಅದನ್ನು ನಂದಿನಿಗೇ ನೋಡುತ್ತ ಹೇಳಬೇಕಾಯಿತು. ಪಕ್ಕದಲ್ಲಿದ್ದ ಚಿಕ್ಕಮ್ಮ ಅವಳಿಗೆ ಈಗಾಗಲೇ ಕಿತ್ತುಕೊಂಡು ಹೋದ ಕುರ್ಚಿಯ ಬದಲು ಇನ್ನೊಂದು ತಂದು ಇಟ್ಟಳು. ಯಾರು ಕರೆಯಲಿಲ್ಲ; ಆದರೆ ಅವಳ ಮುಂದೆ ಖಾಲಿ ಜಾಗ ಮಾಡಲಾಯಿತು.
ರಾಘವೇಂದ್ರ ಆ ಬದಲಾವಣೆಯನ್ನು ನಿಲ್ಲಿಸಲು ಮತ್ತೆ ಗಟ್ಟಿಯಾಗಿ ಮಾತನಾಡಲು ಪ್ರಯತ್ನಿಸಿದ. “ಒಂದು ಕೋಡ್ ಬಂದಿದ್ರೆ ಅಷ್ಟಕ್ಕೆ ದೊಡ್ಡದಾಗೋದಿಲ್ಲ. ಮುಖ್ಯ ಸರಕು ಇನ್ನೂ ಬರಬೇಕಿದೆ. ಅದರ ಜವಾಬ್ದಾರಿ ನನ್ನದು.” ಅವನ ಶಬ್ದದಲ್ಲಿ ಮೊದಲು ಇದ್ದ ನಿಶ್ಚಿತತೆ ಸ್ವಲ್ಪ ಜಾರಿ ಹೋಗಿತ್ತು. ನಂದಿನಿ ಅವನಿಗೆ ಉತ್ತರ ಕೊಡಲಿಲ್ಲ. ಅವಳು ತನ್ನ ಪಟ್ಟಿ ಮಹೇಶ್ಗೆ ತೋರಿಸಿ, “ಮೈಸೂರು ರಸ್ತೆ ದಿಕ್ಕಿನಿಂದ ಬರುವ ಸಿಹಿಪದಾರ್ಥ ಲಾರಿ ಬಂದಾಕ್ಷಣ ಬಲಗಡೆಯ ಲೋಡಿಂಗ್ ಸ್ಲಾಟ್ ಖಾಲಿ ಇಡಿ. ಡ್ರೈ ಫ್ರೂಟ್ ಪೆಟ್ಟಿಗೆಗಳನ್ನು ನೆಲಕ್ಕೆ ನೇರ ಬೇಡ, ಪ್ಲಾಟ್ಫಾರ್ಮ್ ಮೇಲೆ.” ಅಂದಳು. ಮಹೇಶ್ “ಸರಿ” ಎಂದ. ಮಾತು ಸಣ್ಣದು, ಆದರೆ ಯಾರ ಮಾತು ಈಗ ಕೆಲಸ ಮಾಡುತ್ತದೆ ಎನ್ನುವುದನ್ನು ಎಲ್ಲರೂ ಕೇಳಿದರು.
ಮುಂದಿನ ಅರ್ಧ ಗಂಟೆ ಆಗಮನ ದಾರಿ ಅವಳ ಸುತ್ತ ಮಡಚಿಕೊಂಡಂತಾಯಿತು. ಕ್ಯಾಟರಿಂಗ್ ಮೇಲ್ವಿಚಾರಕ ಬಂದು “ಅಕ್ಕ, ಪಾಯಸಕ್ಕೆ ಬಾದಾಮಿ ಪೆಟ್ಟಿಗೆ ಯಾವದು?” ಎಂದು ಕೇಳಿದ. ಹೂವು ಹೊರುತ್ತಿದ್ದ ಹುಡುಗರು ಅವಳ ಸೂಚಿಸಿದ ದಾರಿಯಲ್ಲೇ ತಿರುಗಿದರು. ಬಾಗಿಲಲ್ಲಿ ನಿಂತಿದ್ದ ಇಬ್ಬರು ಬಂಧುಗಳು ಮೊದಲು ರಾಘವೇಂದ್ರನತ್ತ ನೋಡಿದರು, ನಂತರ ನಂದಿನಿ ಯಾರನ್ನು ಒಳಗೆ ಬಿಡುತ್ತಾಳೋ ಅದನ್ನೇ ಗಮನಿಸಿದರು. ಕುರ್ಚಿ, ವಂದನೆ, ಪ್ರಶ್ನೆ—ಎಲ್ಲವೂ ಮೌನವಾಗಿ ಬದಲಾಗಿದವು. ರಾಘವೇಂದ್ರಗೆ ಎದುರಿಗೆ ಖಾಲಿ ಸ್ಥಳ ಇದ್ದರೂ, ಯಾರೂ ಮೊದಲು ಅವನ ಬಳಿ ಹೋಗಲಿಲ್ಲ.
ಅಷ್ಟರಲ್ಲಿ ದೊಡ್ಡ ವಿಷಯ ತಲುಪಿತು. ದಾವಣಗೆರೆಯಿಂದ ಬಂದ ಸಿಹಿಪದಾರ್ಥಗಳ ಲಾರಿ ಕೆಂಪು ದಾರಿಯ ತಿರುವು ತಿರುಗಿ ನೇರವಾಗಿ ಮುಖ್ಯ ಆಗಮನ ಸಾಲಿಗೆ ಬಂತು. ಈ ಲಾರಿಯಲ್ಲೇ ಮದುವೆ ಸಾಯಂಕಾಲದ ತಾಂಬೂಲ ಪೆಟ್ಟಿಗೆಗಳು, ಅತಿಥಿಗಳಿಗೆ ಕೊಡುವ ವಿಶೇಷ ಮಿಠಾಯಿ ಡಬ್ಬೆಗಳು, ವೇದಿಕೆಗೆ ಹೋಗುವ ಬೆಳ್ಳಿ ಹೊದಿಕೆಯ ತಟ್ಟೆಗಳ ಸುರಕ್ಷಿತ ಪೆಟ್ಟಿಗೆಗಳು—ಎಲ್ಲವೂ. ತಡವಾದರೆ ಹಾಲ್ ಒಳಗಿನ ಅರ್ಧ ಕಾರ್ಯಕ್ರಮವೇ ನಿಲ್ಲುತ್ತಿತ್ತು.
ರಾಘವೇಂದ್ರ ಒಮ್ಮೆಲೆ ಮುಂದೆ ನುಗ್ಗಿದ. “ಇದನ್ನ ಇಲ್ಲಿ ನಿಲ್ಲಿಸು! ಮೊದಲು ನಾನು ನೋಡ್ತೀನಿ.” ಅವನು ಚಾಲಕನ ಬಾಗಿಲು ತಟ್ಟಿ, “ಕಲೆಕ್ಷನ್ ಪಾಸ್ ಎಲ್ಲಿದೆ?” ಎಂದು ಕೇಳಿದ. ಚಾಲಕ ಕಿಟಕಿಯಿಂದ ಹೊರಗೆ ನೋಡಿದ. “ಸ್ವೀಕರಿಸುವವರ ಹೆಸರು?”
“ರಾಘವೇಂದ್ರ,” ಅವನು ಸದ್ದುಮಾಡಿ ಹೇಳಿದ. “ಮನೆಯ ಹಿರಿಯ ಅಳಿಯ.”
ಚಾಲಕ ತಲೆ ಕದಲಿಸಲಿಲ್ಲ. ಪಕ್ಕದ ಆಸನದಲ್ಲಿದ್ದ ಸಹಾಯಕನು ಚೀಟಿಯನ್ನು ನೋಡಿದ. “ಇಲ್ಲ ಸರ್. ಹೆಸರು ಬದಲಾಯಿಸಲು ಕಳುಹಿಸಿದವರ ಒಪ್ಪಿಗೆ ಬೇಕು. ಇಲ್ಲಾಂದ್ರೆ ಸರಕು ಇಳಿಯೋದಿಲ್ಲ.”
“ಯಾರಿಗೆ ಕರೆ ಮಾಡ್ಬೇಕೋ ಮಾಡಿ,” ರಾಘವೇಂದ್ರ ಕೋಪದಿಂದ ಹೇಳಿದ. “ಇಲ್ಲಿನ ನಿರ್ಧಾರ ನನ್ನದು.”
“ಇಲ್ಲಿನದು ಇರಲಿ,” ನಂದಿನಿ ಮೊದಲ ಬಾರಿಗೆ ಅವನ ಮಾತು ಮಧ್ಯೆ ಕತ್ತರಿಸಿದಳು. ಅವಳು ಈಗಾಗಲೇ ಫೋನ್ ಕಿವಿಗೆ ಹಾಕಿದ್ದಳು. ಸಾಲಿಗ್ರಾಮದ ಉತ್ಪಾದನಾ ಘಟಕದ ಲೆಕ್ಕಾಧಿಕಾರಿಣಿಯ ಧ್ವನಿ ಸ್ಪಷ್ಟವಾಗಿ ಕೇಳಿಸಿತು. “ನಂದಿನಿ ಅವರೆ, ಅಂತಿಮ ವಾಹನ ತಲುಪಿದೆ. ಬಿಡುಗಡೆ ನಿಮ್ಮ ದೃಢೀಕರಣದ ಮೇಲೆ.”
ರಾಘವೇಂದ್ರ ತಿರುಗಿ ಅವಳತ್ತ ಬಂದ. “ಫೋನ್ ಕೊಡು. ಮನೆ ಪರವಾಗಿ—”
ನಂದಿನಿ ಒಂದು ಹೆಜ್ಜೆ ಹಿಂದೆ ಹೋಗಲಿಲ್ಲ. “ನಿಮಗೆ ಒಳಗೆ ಹೋಗುವ ದಾರಿ ಇದೆ,” ಅಂದಳು, ಸ್ವರ ಸಮ. “ಈ ಸರಕು ಸ್ವೀಕರಿಸುವ ದಾರಿ ನನ್ನದು.”
ಅವನು ನಕ್ಕಂತೆ ಮಾಡಿ ಸುತ್ತಲಿನ ಬಂಧುಗಳನ್ನೆಲ್ಲ ತನ್ನ ಪರಕ್ಕೆ ಕರೆಸಿಕೊಳ್ಳಲು ನೋಡಿದ. “ನೋಡ್ರಿ, ಹುಡುಗಿ ಕೋಪದಲ್ಲಿ ಮಾತಾಡ್ತಾಳೆ. ಇದು ಖಾಸಗಿ ವಿಷಯ ಅಲ್ಲ. ಮದುವೆ ಮನೆ. ಕೀಲಿಗಳು, ಪಾಸ್ ಎಲ್ಲವೂ ಮನೆಯವರಲ್ಲಿ ಇರಬೇಕು.”
ಅದೇ ಹೊತ್ತಿಗೆ ಚಾಲಕ ಕೆಳಗಿಳಿದು ಉಕ್ಕಿನ ಕ್ಲಿಪ್ ಹಾಕಿದ ಕಡತವನ್ನು ಮುಂದೆ ಹಿಡಿದ. ಅದರೊಳಗೆ ಪಾರದರ್ಶಕ ಜೇಬಿನಲ್ಲಿ ಇದ್ದ ಸ್ವೀಕೃತಿ ಚೀಟಿಯ ಮೇಲೆ ದೊಡ್ಡ ಅಕ್ಷರದಲ್ಲಿ: ಸ್ವೀಕರಿಸುವವರು — ನಂದಿನಿ. ಕೆಳಗೆ ಬಿಡುಗಡೆ ಗುರುತು ಖಾಲಿ. ಸಹಾಯಕನು ಚಿಕ್ಕ ಕಿತ್ತಳೆ ಬಣ್ಣದ ಗೇಟ್ ಚೀಟಿಯನ್ನು ಕೂಡ ಹೊರತೆಗೆದ. “ಇದು ಯಾರ ಕೈಗೆ?” ಎಂದು ಕೇಳಿದ.
ಒಂದು ಕ್ಷಣಕ್ಕೆ ಆಗಮನ ದಾರಿಯ ಶಬ್ದವೇ ಬೇರೆ ಬಗೆಯಾಗಿ ಕೇಳಿಸಿತು—ಎಂಜಿನ್ ನಡುಕು, ಸ್ಟೀಲ್ ಟ್ರಾಲಿಯ ಚರಚರ, ದೂರದ ನಾದಸ್ವರ. ಯಾರೂ ಮಾತಾಡಲಿಲ್ಲ, ಏಕೆಂದರೆ ಈಗ ಮಾತಿನ ಬೆಲೆ ಇರಲಿಲ್ಲ; ಕೈಗೆ ಯಾರಿಗೆ ಏನು ಕೊಡಲಾಗುತ್ತದೆ ಅಷ್ಟೇ ಮುಖ್ಯ.
ರಾಘವೇಂದ್ರ ಮುಂದೆ ಕೈ ಚಾಚಿದ. “ನನಗೆ ಕೊಡಿ.”
ಸಹಾಯಕನು ಅವನ ಕೈ ಮೀರಿಸಿ ನಂದಿನಿಯತ್ತ ನೋಡಿದ. “ಮ್ಯಾಡಂ?”
ಅವಳು ಗೇಟ್ ಚೀಟಿಯನ್ನು ತೆಗೆದುಕೊಂಡಳು. ಅವಳ ಮೆಟ್ರೋ ಕಾರ್ಡಿನ ನುಣುಚಿದ ಅಂಚು ಹೊರಗೆ ಕಾಣುತ್ತಿದ್ದ ಅದೇ ಪರ್ಸ್ನಿಂದ ಅವಳು ಮುದ್ರಣ ಮಸಿ ಇರುವ ಸಣ್ಣ ಮುದ್ರೆಪ್ಯಾಡ್ ಹೊರತೆಗೆದಳು; ಮುನ್ನೆಚ್ಚರಿಕೆಗೆ ತಂದದ್ದೇ ಅದು. ಸ್ವೀಕೃತಿ ಚೀಟಿಯ ಕೆಳಗಿನ ಜಾಗದಲ್ಲಿ ತನ್ನ ಹೆಸರು ಬರೆದಳು. ನಂತರ ಚಾಲಕನತ್ತ ತಿರುಗಿ, “ಮುಖ್ಯ ಪ್ರವೇಶ ಸಾಲು ಬೇಡ. ಬಲಗಡೆಯ ಲೋಡಿಂಗ್ ಸ್ಲಾಟ್ಗೆ ತಿರುಗಿಸಿ. ಮಹೇಶ್, ಹಳದಿ ಕಂಬದೊಳಗಿನ ಜಾಗ ಖಾಲಿ. ನನ್ನ ಲೈನ್ಗೆ ಮಾತ್ರ ಇಳಿಸು.”
“ನಂದಿನಿ!” ಶೋಭಾ ಅತ್ತೆ ಈಗ ನಿಜವಾಗಿಯೇ ಕಠಿಣವಾಗಿ ಕರೆದಳು. “ಅದು ಒಳಗಿನ ಮಂಟಪದ ಸರಕು. ಯಾಕೆ ಬದಿಗೆ—”
“ಅತ್ತೆ,” ನಂದಿನಿ ಅವಳತ್ತ ನೋಡಿದಳು, ಕಣ್ಣಿನಲ್ಲಿ ಬೇಡಿಕೆ ಇಲ್ಲ. “ಹಾಲ್ ಮುಂಭಾಗದಲ್ಲಿ ನನ್ನನ್ನು ನಿಲ್ಲಿಸಬೇಡಿ, ಪಾಸ್ ತೆಗೆದುಕೊಳ್ಳಿ, ರಿಸೀವ್ ನಾನು ಮಾಡ್ತೀನಿ ಅಂತ ನೀವು ಎಲ್ಲರೂ ಕೇಳಿದ್ರಿ. ಸರಿ. ಇಂದಿನಿಂದ ಈ ಲೋಡ್ ನನ್ನ ಅನುಮತಿ ಇಲ್ಲದೆ ಒಳಗೆ ಕದಲೋದಿಲ್ಲ. ವೇದಿಕೆಗೆ ಬೇಕಾದಷ್ಟು ನಾನು ಹೇಳುವ ಕ್ರಮದಲ್ಲಿ ಹೋಗುತ್ತದೆ.”
ರಾಘವೇಂದ್ರ ಮುಖ ಕೆಂಪಾಗಿತ್ತು. ಅವನು ಮಹೇಶ್ ಮೇಲೆ ಗರ್ಜಿಸಿದ. “ಏನು ನೋಡ್ತಿಯಾ? ಲಾರಿಯನ್ನು ಒಳಗೆ ತಳ್ಳಿ!”
ಮಹೇಶ್ ಗೊಂದಲದಿಂದ ಅವನನ್ನೂ ಅವಳನ್ನೂ ನೋಡಿದ. ನಂತರ ನಂದಿನಿಯ ಕೈಯಲ್ಲಿದ್ದ ಗೇಟ್ ಚೀಟಿ, ಸಹಾಯಕನ ಕೈಯಲ್ಲಿದ್ದ ಪಟ್ಟಿಯನ್ನು ನೋಡಿದ. ಅವನು ಸ್ಪಷ್ಟವಾಗಿ ತಲೆಯಡಗಿಸಿದ. “ಮ್ಯಾಡಂ ಹೇಳಿದ ಸ್ಲಾಟ್,” ಎಂದನು. ಇಬ್ಬರು ಹುಡುಗರು ಟ್ರಾಲಿ ತಳ್ಳುತ್ತ ಅವಳ ಕಡೆ ಓಡಿದರು. ರಾಘವೇಂದ್ರ ಬದಿಗಾಗದೆ ನಿಂತಾಗ, ಚಾಲಕ ನೇರವಾಗಿ ಹೇಳಿದ. “ಸರ್, ದಾರಿ ಬಿಡಿ. ಬಿಡುಗಡೆ ಆಗಿದೆ.”
ಅದು ಮೊದಲ ಒಡೆತವಲ್ಲ; ಕೊನೆಯ ತಳ್ಳುವಿಕೆಯೂ ಅಲ್ಲ. ರಾಘವೇಂದ್ರ ಇನ್ನೂ ದೇಹದಿಂದ ದಾರಿ ತಡೆಯಲು ಪ್ರಯತ್ನಿಸಿದ. “ಮನೆಯವರನ್ನು ಹೊರಗೆ ನಿಲ್ಲಿಸಿ ಕೆಲಸದವರಿಗೆ ಕೊಡ್ತೀಯಾ?” ಅವನು ನಂದಿನಿಯತ್ತ ಹೆಜ್ಜೆ ಹಾಕಿದ.
ಅವಳು ಫೋನ್ನಲ್ಲಿದ್ದ ಲೆಕ್ಕಾಧಿಕಾರಿಣಿಗೆ ಸ್ಪಷ್ಟವಾಗಿ ಹೇಳಿದಳು: “ದಾಖಲಿಸಿ. ಮುಖ್ಯ ಸರಕು ಸ್ವೀಕರಿಸುವುದು ನಂದಿನಿ. ಅನಧಿಕೃತ ಕೈಗೆ ಬಿಡಬೇಡಿ. ಯಾರಾದರೂ ಮಧ್ಯೆ ತಡೆಯಿದ್ರೆ ವಾಹನ ಹಿಂತಿರುಗಿಸಬೇಡಿ; ನನ್ನ ಸ್ಲಾಟ್ಗೆ ಮಾತ್ರ ಇಳಿಸಿ.” ಆ ಪಾರ್ಶ್ವದಿಂದ ಒಪ್ಪಿಗೆಯ ಧ್ವನಿ ಬಂತು. ಚಾಲಕ ಕೇಳುವಂತೆ ಸ್ಪೀಕರ್ ತೆರೆದಿತ್ತು.
ಈ ಬಾರಿ ಶೋಭಾ ಅತ್ತೆಯೇ ರಾಘವೇಂದ್ರನ ಕೈ ಮುಟ್ಟಿದಳು. ಹಿಡಿದು ನಿಲ್ಲಿಸಲು ಅಲ್ಲ; ಅವನನ್ನು ಹಿಂದೆ ಸರಿಸಲು. ಹೊರಗಿನಿಂದ ಬರುತ್ತಿದ್ದ ಬಂಧುಗಳು, ಒಳಗೆ ಹೋಗುತ್ತಿದ್ದ ಪುರೋಹಿತರು, ಕ್ಯಾಟರಿಂಗ್ ಜನ—ಎಲ್ಲರ ಕಣ್ಣೆದುರೇ ಅವನ ಮಾತು ಕುಸಿಯಿತು. ಅವನು ಈಗ ಆದೇಶ ಕೊಡುತ್ತಿರಲಿಲ್ಲ; ಪ್ರವೇಶ ಕೇಳುವವನಂತೆ ಕೇಳಬೇಕಾಯಿತು. “ಸರಿ, ಕನಿಷ್ಠ ಎರಡು ಪೆಟ್ಟಿಗೆಗಳನ್ನು ಮೊದಲು ವೇದಿಕೆಗೆ ಕಳುಹಿಸು.”
ನಂದಿನಿ ಅವನತ್ತ ನೋಡದೆ ಮಹೇಶ್ಗೆ ಹೇಳಿದಳು. “ಮೊದಲು ತಾಂಬೂಲ ಡಬ್ಬೆಗಳ ಸಾಲು. ನಂತರ ಬೆಳ್ಳಿ ಹೊದಿಕೆಯ ತಟ್ಟೆಗಳ ಪೆಟ್ಟಿಗೆ. ರಾಘವೇಂದ್ರ ಅವರ ಕೈಗೆ ಏನೂ ಕೊಡಬೇಡಿ. ಒಳಗೆ ಬೇಕಾದ್ದು ಯಾರಿಗೆ ಎನ್ನುವುದು ನಾನು ಹೇಳ್ತೀನಿ.”
ಎಂಜಿನ್ ಬಲಕ್ಕೆ ತಿರುಗಿತು. ಲಾರಿಯ ಹಿಂಬಾಗಿಲು ಅವಳ ಸೂಚಿಸಿದ ಸ್ಲಾಟ್ಗೆ ಸರಿಯಾಗಿ ಬೆಸೆದು ನಿಂತಿತು. ಉಕ್ಕಿನ ರ್ಯಾಂಪ್ ಧಪ್ಪನೆ ಇಳಿಯಿತು. ಇಬ್ಬರು ಹುಡುಗರು ಕಡ್ಡಿ ಕತ್ತರಿಸಿದರು. ರಾಘವೇಂದ್ರ ನಿಂತಿದ್ದ ಜಾಗದಲ್ಲೇ ಈಗ ಅವನನ್ನು ಬಿಟ್ಟು ಸರಕು ಚಲಿಸತೊಡಗಿತು; ಜನರು ಅವನ ಬಳಿಯಿಂದ ದಾಟಿ, ಅವಳ ಸಾಲಿಗೆ ಸೇರಿದರು. ಅವನು ಮತ್ತೆ ಏನೋ ಹೇಳಲು ಬಾಯಿ ತೆರೆದ, ಆದರೆ ಚಾಲಕ ಈಗಾಗಲೇ ಮುಂದಿನ ದಾಖಲೆಗಾಗಿ ನಂದಿನಿಯ ಕೈ ಕಾಯುತ್ತಿದ್ದ.
ಅವಳು ಗೇಟ್ ಚೀಟಿಯನ್ನು ರ್ಯಾಂಪ್ ಪಕ್ಕದ ಕಬ್ಬಿಣದ ಕೊಕ್ಕಿಗೆ ಅಂಟಿಸಿದಳು, ಕೈ ಎತ್ತಿ ಒಂದೇ ಮಾತು ಹೇಳಿದಳು. “ಇಳಿಸಿ.”
ಮೊದಲ ಪೆಟ್ಟಿಗೆ ಅವಳ ಬದಿಯ ಲೋಡಿಂಗ್ ಸ್ಲಾಟ್ನಲ್ಲಿ ಬಿದ್ದಾಗ ಮರದ ಮೂಲೆ ಸಿಮೆಂಟ್ಗೆ ಸವರಿ ಕಠಿಣ ಶಬ್ದ ಮಾಡಿತು. ಎರಡನೆಯದು ಅದಕ್ಕೆ ಸರಿಯಾಗಿ ನೆತ್ತಿಕೊಂಡಿತು. ಮೂರನೆಯದು ಮೇಲೇರಿತು. ಅರ್ಧ ತೆರೆಯಲಾದ ಹಿಂಬಾಗಿಲಿನ ನೆರಳಲ್ಲಿ ಪೆಟ್ಟಿಗೆಗಳ ಗುಡ್ಡ ಅವಳ ರೇಖೆಯೊಳಗೆ ನೆಲಸುತ್ತ ಹೋಗಿತು; ಎಂಜಿನ್ ಇನ್ನೂ ಅವಳ ಕಡೆ ಮುಖಮಾಡಿಯೇ ಗಂಟುಗುಟ್ಟುತ್ತ ನಿಂತಿತ್ತು.