ನಿಜವಾದ ಕೌಶಲ್ಯ ಕಾಣುತ್ತಿದ್ದಂತೆಯೇ ಆಟ ತಿರುಗಿತು

“ಅದು ಬೇಡ, ನಯನಾ, ನೀನು ಈಗ ವೇದಿಕೆಗೆ ಏರಬೇಡ,” ಎಂದು ಲತಾ ಕೈಯಲ್ಲಿದ್ದ ಪಟ್ಟಿ ಮುಚ್ಚಿ ಸಾನ್ವಿಯ ಕಡೆ ತಿರುಗಿದ ಕ್ಷಣಕ್ಕೆ, ಹೋಟೆಲ್ ಅಂಗಳದ ವೃತ್ತದಲ್ಲಿ ನಿಂತಿದ್ದ ಬಂಧುಗಳ ಕಣ್ಣುಗಳೆಲ್ಲ ಒಂದೇ ಸಾರಿ ಅವಳ ಮೇಲಿಂದ ಜಾರಿದವು. ಮದುವೆ ಸಂಗೀತ ಕಾರ್ಯಕ್ರಮದ ಆರಂಭಗೀತೆಗೆ ನಯನಾನೇ ಎಂದು ನಿನ್ನೆವರೆಗೂ ಹೇಳಿದ್ದ ರಘು ಮಾವ ಕೂಡ, ಶುಭಮುಖ ಉಳಿಸಿಕೊಳ್ಳುವ ನಗು ಹೊತ್ತು, “ಕೊನೆ ಕ್ಷಣದಲ್ಲಿ ಚಿಕ್ಕ ಬದಲಾವಣೆ. ಸಾನ್ವಿ ಈಗ ಸ್ವಲ್ಪ ಚೆನ್ನಾಗಿ ಹೊಳೆಯ್ತಾಳೆ. ನೀನು ಹಿಂಭಾಗದಲ್ಲಿ ಇರು,” ಎಂದರು.

ನಯನಾಳ ಬೆರಳ ನಡುವೆ ಅರ್ಧಕ್ಕೆ ಮಡಚಿ ಮರುಮರು ತೆರೆದ ಖರ್ಚಿನ ಚೀಟಿ ಕಟುಕನೆ ಶಬ್ದ ಮಾಡಿತು. ಬೆಳಿಗ್ಗೆ ಮೆಟ್ರೋ ಇಳಿದು, ಕಾಟನ್ ಸೀರೆ ಮಡಿವು ಸರಿಪಡಿಸಿಕೊಳ್ಳುತ್ತ ಬಂದಿದ್ದ ಅವಳ ಭುಜಗಳಲ್ಲಿ ಇನ್ನೂ ದೀರ್ಘ ಪಾಳಿಯ ದಣಿವು ಇತ್ತು; ಸೇವಾ ವಲಯದ ಕೆಲಸ ಮುಗಿಸಿ ನೇರವಾಗಿ ಬಂದ ದೇಹದ ಗಟ್ಟಿತನ. ಆ ಹಾಡಿಗೆ ತಾನೇ ಸ್ವರಹೊಂದಿಸಿ, ತಾನೇ ಅಭ್ಯಾಸ ಮಾಡಿಸಿದ್ದಳು. ಆದರೆ ಅಂಗಳದ ಪ್ರವೇಶವಲಯದಲ್ಲಿ, ಮಲ್ಲಿಗೆ ಪರಿಮಳ, ಬೆಳಕಿನ ಕಂಬಗಳು, ಕ್ಯಾಮೆರಾ ಹಿಡಿದ ಮದುವೆಮನೆಯ ಹುಡುಗರು—ಎಲ್ಲರ ಮುಂದೆಯೂ ಅವಳ ಸ್ಥಾನವನ್ನು ಸುಗಮ ಸುಳ್ಳಿನಿಂದ ತೆಗೆದುಬಿಟ್ಟರು.

“ನಾನು ಓಪನಿಂಗ್‌ಗೆ ಸಿದ್ಧ,” ನಯನಾ ಮೃದುವಾಗಿ ಹೇಳಿದಳು.

ಸಾನ್ವಿ ಮೈಕ್ ಹಿಡಿಯುವ ಮುಂಚೆ ತುಟಿ ಬಾಗಿಸಿ ನಕ್ಕಳು. “ಅಕ್ಕಾ, ನೀನು ಅಷ್ಟು ಸೀರಿಯಸ್ ಆಗ್ಬೇಡ. ಲೈವ್ ಫೀಲಿಂಗ್ ಬೇರೆ. ನೀನು ಪಕ್ಕದಲ್ಲಿ ಲಿರಿಕ್ಸ್ ನೋಡಿಕೊಡು. ಏನಾದರೂ ತಪ್ಪಿದ್ರೆ ಕಿವಿಗೆ ಹೇಳು.” ಮಾತು ಮೃದುವಾಗಿತ್ತು; ಕತ್ತರಿಸಿದ್ದು ಅದರೊಳಗಿನ ಜಾಗ. ಎದುರು ಕುಳಿತಿದ್ದ ಹಿರಿಯ ಅತ್ತೆಗಳು ಒಬ್ಬರ ಕೈಗೆ ಒಬ್ಬರು ತಟ್ಟಿ, “ಸಾನ್ವಿಗೆ ಸ್ಟೇಜ್ ಪ್ರೆಸೆನ್ಸ್ ಇದೆ,” ಎಂದು ಕೇಳಿಸುವಷ್ಟು ಶಬ್ದದಲ್ಲಿ ಹೇಳಿದರು. ನಯನಾಳಿಗೆ ಮುಂದೆ ಇಟ್ಟಿದ್ದ ಕುರ್ಚಿಯನ್ನೂ ಯಾರೋ ಎಳೆದು ಕೇಬಲ್ ಕಟ್ಟಿ ಇಡುವ ಜಾಗಕ್ಕೆ ಸರಿಸಿದರು. ಕುರ್ಚಿ ಹಿಂತೆಗೆದ ದೃಶ್ಯವೇ ಸಾಕಾಯಿತು; ಅವಳಿಗೆ ಮೀಸಲಾಗಿದ್ದ ಜಾಗ ಹೇಗೆ ಹೊರಬಿದ್ದಿತೆಂಬುದು ಎಲ್ಲರಿಗೂ ಕಂಡಿತು.

ಅದೇ ಹೊತ್ತಿಗೆ ಅನೀಶ್ ಬಂದು ನಿಂತ. ವರನ ತಮ್ಮ, ರಘು ಮಾವನಿಗೆ ಎಲ್ಲೆಡೆ ಓಡಾಡುವ ಹುಡುಗ. ನಯನಾಳ ಜೊತೆಗಿನ ಬಂಧು-ಬಳಗಕ್ಕೆ ತಿಳಿದಿರುವ ಸಂಬಂಧವನ್ನು ಯಾರೂ ಒಪ್ಪಿಕೊಳ್ಳದೆ, ಯಾರೂ ನಿರಾಕರಿಸದೆ ಹಿಡಿದುಕೊಂಡಿದ್ದ ಅದೇ ಅಸ್ಪಷ್ಟ ಜಾಗದಲ್ಲಿ ಅವನು ವರ್ಷದಿಂದ ನಿಂತಿದ್ದ. “ನಿನ್ನ ಪಟ್ಟಿ?” ಎಂದು ಕೇಳಿದ.

ನಯನಾ ಅದನ್ನು ಅವನ ಕೈಗೆ ಕೊಡಲಿಲ್ಲ. “ಬೇಕಿಲ್ಲ. ನಾನು ಇಲ್ಲೇ ನಿಂತುಕೊಳ್ಳುತ್ತೇನೆ.”

ವೇದಿಕೆಯ ಎಡಬದಿಯ ಮಾನಿಟರ್ ಬಾಕ್ಸ್ ಪಕ್ಕಕ್ಕೆ ಅವಳನ್ನು ನಿಲ್ಲಿಸಿದರು. ಲತಾ ಕೈ ಸೂಚಿಸಿ, “ಕ್ಯೂ ಕೊಡು, ನೀರು ಕೊಡು, ಅಗತ್ಯವಿದ್ದರೆ ದ್ವಿತೀಯ ಸ್ವರ ಹಿಡಿ,” ಎಂದಳು. ಆ ಕೆಲಸದ ಧ್ವನಿಯಲ್ಲೇ ಅವಳನ್ನು ಗಾಯಕಿಯಿಂದ ಉಪಯೋಗದ ಕೈಯನ್ನಾಗಿ ಇಳಿಸಲಾಯಿತು. ಆದರೆ ಸಾನ್ವಿ ಮೊದಲ ಸಾಲನ್ನು ಹಿಡಿಯಲು ಮುಖ ತೆರೆದಾಗಲೇ ನಯನಾಳ ಕಿವಿಗೆ ಬೇರೆ ದೋಷ ಬಿತ್ತು—ಮಾನಿಟರ್‌ನಲ್ಲಿ ಕೆಳಸ್ವರ ಊದುತ್ತಿತ್ತು, ಹಿನ್ನಲೆ ಪಾಟದ ಶ್ರುತಿ ಅರ್ಧ ಚರಣಕ್ಕೆ ಕೆಳಗಿತ್ತು.

ಅವಳು ತಕ್ಷಣ ಮಾನಿಟರ್ ಕಡೆ ಬಾಗಿ, ತಂತಿ ಜೋಡಿಸಿದ್ದ ಹುಡುಗನ ಭುಜ ಮುಟ್ಟಿದಳು. “ಇದು ತಪ್ಪು ಕೀಲಿಯಲ್ಲಿ ಇದೆ. ಎರಡನೇ ಟ್ರ್ಯಾಕ್ ಹಾಕಿದ್ದೀಯಾ? ಓಪನಿಂಗ್ ಪೀಸ್ ಇದು ಅಲ್ಲ.” ಹುಡುಗ ಮೊದಲು ಅವಳತ್ತ ನೋಡುವಷ್ಟರಲ್ಲಿ ಸಾನ್ವಿ ಮೊದಲ ಪದವೇ ಗಟ್ಟಿಯಾಗಿ ತಪ್ಪಿಸಿಕೊಂಡು ಹೊರಬಿಟ್ಟಳು. ಅಂಗಳದಲ್ಲಿ ಕೆಲವರು ನಗುವನ್ನು ಗಂಟಲೊಳಗೆ ತಡೆದರು. ನಯನಾ ಕಾಯಲಿಲ್ಲ; ಬಾಗಿಕೊಂಡು ಮೊಬೈಲ್-ಮಿಕ್ಸರ್ ಜೋಡಣೆಯ ತಂತಿ ತೆಗೆದು, “ಮೊದಲ ಪ್ಲೇಲಿಸ್ಟ್. ಹಳದಿ ಗುರುತು ಹಾಕಿದದು,” ಎಂದಳು. ಹುಡುಗ ಗಾಬರಿಯಿಂದ ಅವಳ ಮಾತೇ ಕೇಳಿದ. ಸಂಗೀತ ಒಂದು ಕ್ಷಣಕ್ಕೆ ಕಡಿದು ಮತ್ತೆ ಸರಿಯಾದ ಶ್ರುತಿಯಲ್ಲಿ ಎದ್ದಿತು.

ಅದು ತುಂಬ ದೊಡ್ಡ ಜಯವಲ್ಲ. ಆದರೆ ವೇದಿಕೆಯ ಅಂಚಿನ ಕಡೆ ತಿರುಗಿದ್ದ ಎರಡು ಕ್ಯಾಮೆರಾಗಳು ಕ್ಷಣಮಾತ್ರ ಅವಳ ಕೈ ಚಲನವಲನವನ್ನು ಹಿಡಿದವು. ರಘು ಮಾವನ ಭ್ರೂಗಳು ಒಂದಿಷ್ಟು ಸೇರಿಕೊಂಡವು. “ಅವಳಿಗೆ ಕೇಳುತ್ತದೆ,” ಎಂದು ಯಾರೋ ಹಿಂಬದಿ ಕುರ್ಚಿಯಿಂದ ಗುಸುಗುಸಿದರು. ಅದೇ ನಯನಾಳಿಗೆ ಮೊದಲ ಮಣ್ಣಿನ ತುಂಡು—ತಳ್ಳಿಹಾಕಿದ ಜಾಗದಲ್ಲೇ ನೆಲ ಇದೆ ಎನ್ನುವಷ್ಟು.

ಸಾನ್ವಿ ಎರಡನೇ ಬಾರಿ ಆರಂಭಿಸಿದಳು. ಈ ಸಲ ತಾಳ ಸರಿಯಿತ್ತು, ಆದರೆ ಅವಳ ಉಸಿರು ಸಾಲಲಿಲ್ಲ. ಹಾಡಿನ ಮಧ್ಯದಲ್ಲಿ ಕೈಚಳಕ, ಕಣ್ಣು ಮಿಟುಕಾಟ, ನಗು—ಎಲ್ಲವನ್ನೂ ಅವಳು ಬಿಟ್ಟುಬಿಡಲಿಲ್ಲ; ಹಾಡನ್ನೇ ಬಿಟ್ಟಳು. ಪಲ್ಲವಿ ಏರಬೇಕಾದ ಜಾಗದಲ್ಲಿ ಸ್ವರ ಬೀಗದ ಬಾಗಿಲಿಗೆ ಡಿಕ್ಕಿ ಹೊಡೆದಂತೆ ನಿಂತುಬಿಟ್ಟಿತು. ಹಿಂದಿನ ಟ್ರ್ಯಾಕ್ ಮುಂದೆ ಓಡಿತು. ವೇದಿಕೆಯ ಮುಂಭಾಗದ ಮಕ್ಕಳು ಕೂಡ ತಲೆ ಎತ್ತಿ ನೋಡಿದರು. ಸಾನ್ವಿ ಹೆಡ್‌ಫೋನ್ ಸರಿಪಡಿಸಿಕೊಂಡಂತೆ ನಟಿಸಿ ಲತಾಳ ಕಡೆ ತಿರುಗಿದಳು. “ಸೌಂಡ್ ಸಮಸ್ಯೆ,” ಎಂದು ಮೈಕ್‌ನಲ್ಲೇ ಹೇಳಿಬಿಟ್ಟಳು.

ನಯನಾ ಈಗಾಗಲೇ ಚಲಿಸಿದ್ದಳು. ಅವಳು ಪಕ್ಕದ ಸ್ಟ್ಯಾಂಡ್‌ನಲ್ಲಿದ್ದ ದ್ವಿತೀಯ ಮೈಕ್ ತೆಗೆದು, ಟ್ರ್ಯಾಕ್ ದಾಟಿದ ಜಾಗದ ಸ್ವರವನ್ನು ನೇರವಾಗಿ ಹಿಡಿದಳು—ಒಂದೇ ಸಾಲು, ಹಿಂಬದಿಯಿಂದ, ಆದರೆ ಪೂರ್ಣ ಶ್ರುತಿಯಲ್ಲಿ. ಅವಳ ಸ್ವರ ಟ್ರ್ಯಾಕ್‌ನ ಕೇಡು ಮೆತ್ತೆ ಮೇಲೆ ಬಿದ್ದ ಉಕ್ಕಿನ ಅಂಚಿನಂತಿತ್ತು; ತಕ್ಷಣ ಗಾತ್ರ ಸರಿ ಆಯಿತು. ಸಾನ್ವಿ ತಡವಾಗಿ ಸೇರಲು ಯತ್ನಿಸಿದಳು, ಆದರೆ ಪದದ ಜಾಗ ಕಳೆದುಕೊಂಡಳು. ಅಂಗಳದಲ್ಲಿ ಕುಳಿತಿದ್ದ ಹಿರಿಯರು ಮುಂದೆ ವಾಲಿದರು. ಚಲನಚಿತ್ರ ಹಾಡು ಕೇಳುತ್ತಿದ್ದವರ ದೇಹಭಾಷೆ ಬದಲಾಯಿತು; ಈಗ ಅವರು ಯಾರು ಹಾಡು ಉಳಿಸುತ್ತಿದ್ದಾರೆ ಎಂದು ನೋಡುತ್ತಿದ್ದರು.

ನಯನಾ ಎರಡನೇ ಸಾಲನ್ನೂ ಹಿಡಿದಾಗ, ಸಾನ್ವಿಯ ಕೈ ಮೈಕ್ ಮೇಲೆಯೇ ಇದ್ದರೂ ನಿಯಂತ್ರಣ ಅವಳಲ್ಲಿರಲಿಲ್ಲ. ಹಿಂಭಾಗದಲ್ಲಿ ನೀರು ಹಂಚುತ್ತಿದ್ದ ಹುಡುಗನೂ ನಿಂತ. ಅನೀಶ್ ತನ್ನ ಕೈಯಲ್ಲಿದ್ದ ಉಡುಗೊರೆ ಕವರಿನ ಕಾಗದ ಒತ್ತುವುದನ್ನೇ ಮರೆತ. ಲತಾ “ಬ್ಯಾಕ್, ಬ್ಯಾಕ್,” ಎಂದು ತುಟಿ ಚಲಿಸಿದಳು, ಆದರೆ ಮುಂದೆ ಕುಳಿತಿದ್ದ ರಘು ಮಾವನ ಅಕ್ಕ ಅವಳನ್ನೇ ಕೈ ಸೂಚಿಸಿ ಮೌನವಾಗಿರಮಾಡಿದರು. ಯಾರು ಯಾರ ಕಡೆ ತಿರುಗುತ್ತಿದ್ದಾರೆಂಬುದೇ ಅಂಗಳದ ಓದನ್ನು ಬದಲಾಯಿಸಿತು.

ಪಲ್ಲವಿ ಮುಗಿದ ಕೂಡಲೆ ಲತಾ ಓಡಿಬಂದಳು. “ಸರಿ, ಸಾಕು, ಈಗ ಮತ್ತೆ ಸಾನ್ವಿ—” ಎಂದಳು. ಆದರೆ ಅದೇ ಹೊತ್ತಿಗೆ ಸಾನ್ವಿ ನೀರು ಹಿಡಿದುಕೊಂಡ ಕೈಯಲ್ಲಿ ಕಂಪನ ತೋರಿಸಿಕೊಂಡು, “ನನಗೆ ಟ್ರ್ಯಾಕ್ ಕೇಳ್ತಿಲ್ಲ,” ಎಂದು ಹೇಳಿದಳು. ಅವಳ ಮಾತು ಕಾರಣದಂತೆ ಕೇಳಿಸಲಿಲ್ಲ; ಬಿಡುವಿಗಾಗಿ ಹಾಕಿದ ಬಾಗಿಲಿನಂತೆ ಕೇಳಿಸಿತು. ನಯನಾ ಮೈಕ್ ಇಳಿಸದೇ ನಿಂತಿದ್ದಳು. ಉಸಿರೂ ಅಲೆಯದೇ, ಕಣ್ಣು ಮಾತ್ರ ಸಾನ್ವಿಯ ಮೆಟ್ಟಿಗೆ ಒಮ್ಮೆ ಹತ್ತಿ ಇಳಿದವು.

“ಟ್ರ್ಯಾಕ್ ಬೇಡ,” ಎಂದು ಹಿಂಬದಿಯಿಂದ ಅನೀಶ್ ಬಿಟ್ಟ ಮಾತು ಎಲ್ಲರಿಗೂ ಸ್ಪಷ್ಟವಾಗಿ ಕೇಳಿಸಿತು. ಲತಾ ಅವನತ್ತ ಕಣ್ಣೆರೆದು ನೋಡಿದಳು. ಅವನು ಸರಿಯಲಿಲ್ಲ.

ಇನ್ನೂ ದೊಡ್ಡ ಅವಮಾನ ಸಾನ್ವಿಗೆ ಆಗಬೇಕೆಂಬಂತೆ ರಘು ಮಾವ ವೇದಿಕೆಯ ಮೆಟ್ಟಿಲುಗಳ ತನಕ ಬಂದರು. ಅವರ ಮುಖದಲ್ಲಿ ಸಿಟ್ಟಿಗಿಂತ ಹೆಚ್ಚು ಭಯ—ಇಷ್ಟು ಹಣ ಹಾಕಿದ ಮದುವೆ ಕಾರ್ಯಕ್ರಮದ ಹೊಳಪು ಜಾರಿ ಬೀಳುವ ಭಯ. “ಮುಖ್ಯ ಕುಟುಂಬಗೀತೆ ಇನ್ನು ಐದು ನಿಮಿಷದಲ್ಲಿ. ಇದು ತಪ್ಪಾದರೆ ನಾಳೆವರೆಗೂ ಮಾತಾಗುತ್ತದೆ,” ಎಂದು ಲತಾಳಿಗೆ ಅವರು ಗಟ್ಟಿಯಾಗಿ ಹೇಳಿದರು. ಆ ಮಾತು ಮುಂಭಾಗದ ಮೂರು ಸಾಲಿಗೆ ಕೇಳಿಸಿತು. ಲತಾ ತಕ್ಷಣ ಸಮಾಧಾನದ ನಗು ಹಾಕಿ, “ಸಾನ್ವಿ ರೆಡಿ ಆಗ್ತಾಳೆ,” ಎಂದಳು.

“ಅವಳು ಅಲ್ಲ,” ಎಂದದ್ದು ಹಿರಿಯ ಅಜ್ಜಿ. ಕುರ್ಚಿಯಿಂದಲೇ. ಬಿಳಿ ಕೂದಲ ಮೇಲೆ ಕೆಂಪು ಪುಟ್ಟ ಹೂ ಅಲುಗಾಡಿತು. “ಆರಂಭ ಉಳಿಸಿದವಳು ಯಾರು, ಅವಳೇ ಹಾಡಲಿ. ನಮ್ಮ ಮನೆಯ ಹಾಡು ಮಧ್ಯದಲ್ಲಿ ನಿಲ್ಲಬಾರದು.”

ಆ ಕ್ಷಣದಲ್ಲಿ ವೃತ್ತವೇ ಚೀಲದ ಗೀಟು ಬಿಡಿಸಿದಂತೆ ಬದಲಾಯಿತು. ರಘು ಮಾವನ ಕಣ್ಣು ಮೊದಲು ಸಾನ್ವಿ ಕಡೆ ಹೋದವು, ನಂತರ ನಯನಾಳ ಮೇಲೆ ಬಂದವು. ಅವಳನ್ನು ಕರೆಸಿಕೊಳ್ಳಬೇಕಾದ ಮನುಷ್ಯನ ತಡವಾದ ಅವಮಾನ ಅವರ ಹೆಗಲಲ್ಲಿ ಗೋಚರಿಸಿತು. “ನಯನಾ,” ಅವರು ನಿಧಾನವಾಗಿಯೇ ಹೇಳಲು ಯತ್ನಿಸಿದರು, ಆದರೆ ಮೈಕ್ ತೆರೆದಿತ್ತು; ಎಲ್ಲರಿಗೂ ಕೇಳಿಸಿತು. “ನೀನೇ ತೆಗೆದುಕೋ.”

ಸಾನ್ವಿ ತಕ್ಷಣ, “ನಾನು ಸಹ ಸೇರ್ತೀನಿ,” ಎಂದಳು.

ನಯನಾ ಮೊದಲ ಬಾರಿಗೆ ನೇರವಾಗಿ ಅವಳತ್ತ ತಿರುಗಿದಳು. “ಸರಿಯಾದ ಸ್ವರದಲ್ಲಿ ಸೇರಬಲ್ಲೆಯಾದರೆ ಸೇರಿ.” ಸ್ವರ ಎತ್ತಲಿಲ್ಲ. ಅದಕ್ಕೇ ಕತ್ತರಿಸಿತು.

ಲತಾ ಆತಂಕದಿಂದ, “ಕನಿಷ್ಠ ಟ್ರ್ಯಾಕ್ ಓಡಲಿ—” ಎಂದಳು.

“ಆಫ್ ಮಾಡಿ,” ನಯನಾ ಮಾನಿಟರ್ ಹುಡುಗನಿಗೆ ಹೇಳಿದಳು. ಅವಳು ಕೈಯಿಂದ ಕೆಳಕ್ಕೆ ಒಂದು ಸಣ್ಣ ಸಂಕೇತ ಕೊಟ್ಟಳು. ಸಂಗೀತ ಕಡಿತಗೊಂಡಿತು. ಹೋಟೆಲ್ ಅಂಗಳದ ಮೇಲ್ಚಾವಣಿ ದೀಪಗಳ ಮಧ್ಯೆ ಒಂದು ನಿರ್ನಾದ ಜಾಗ ತೆರೆದಿತು. ಆ ಖಾಲಿಯಲ್ಲಿ ಯಾರ ಉಸಿರು ನಿಜ, ಯಾರ ಹೊಳಪು ಸಾಲುಕೊಂಡದ್ದು ಎಂಬುದು ಮರೆವಾಗಲಿಲ್ಲ. ನಯನಾ ಮೈಕ್ ಸ್ಟ್ಯಾಂಡ್‌ನಿಂದ ತೆಗೆದು ಹಿಡಿದಳು; ಇನ್ನೊಂದು ಕೈಯಿಂದ ಸೀರೆಯ ಉಡುಪನ್ನು ಮೊಣಕಾಲಿಗೆ ಅಂಟಿಸಿಕೊಂಡಳು. ಅವಳ ಪಾದ ತಂತಿಯ ಮೇಲಿಂದ ದಾಟಿ ನೇರವಾಗಿ ಮಧ್ಯವಲಯಕ್ಕೆ ಬಂತು. ಇಷ್ಟು ಹೊತ್ತು ಅಂಚಿನಲ್ಲಿ ನಿಲ್ಲಿಸಿದ್ದ ಹೆಂಗಸು ಈಗ ಎಲ್ಲರು ನೋಡುವ ಜಾಗದ ಮಧ್ಯವನ್ನು ತಾನೇ ಹಿಡಿದಳು.

ಕುಟುಂಬಗೀತೆ ಸರಳವಾದುದು, ಆದರೆ ಮೋಸ ತಡೆಯುವಷ್ಟು ಖಾಲಿ ಜಾಗಗಳಿದ್ದವು. ಮೊದಲ ಆಲಾಪನೆಯನ್ನು ನಯನಾ ಬಹಳ ಮೃದುವಾಗಿ ಆರಂಭಿಸಿದಳು; ಬಲ ತೋರಿಸಲು ಅಲ್ಲ, ನೆಲೆ ತೋರಿಸಲು. ಮೇಲ್ಸ್ವರಕ್ಕೆ ಏರಿದಾಗ ಅಜ್ಜಿ ಬೆರಳುಗಳ ಜಪಮಾಲೆ ನಿಂತಿತು. ಎರಡನೇ ಸಾಲಿನಲ್ಲಿ ಅವಳು ಕೆಳಸ್ವರದಿಂದ ಮೇಲೆ ಬೀಳದೆ, ಒಳಗಿಂದ ತೆರೆದಂತೆ ತಂದುಬಿಟ್ಟಳು. ಟ್ರ್ಯಾಕ್ ಇಲ್ಲದೆ, ಪದಗಳ ನಡುವಿನ ಅಂತರವೂ ಕೇಳಿಸುತ್ತಿತ್ತು. ಅದೇ ಅಂತರದಲ್ಲಿ ಅವಳ ತರಬೇತಿ, ಅವಳ ತಡೆದಿಟ್ಟ ಕೋಪ, ಅವಳಿಗೆ ಕೈಕೊಡದವರ ಮೇಲಿನ ಋಣಭಾರ ಯಾವುದೂ ಮಾತಾಗಿ ಬಾರದಂತೆ ಸ್ವರವಾಗಿತ್ತು.

ಸಾನ್ವಿ ಪಕ್ಕದಲ್ಲಿ ನಿಂತೇ ಸೇರಲು ನೋಡಿದಳು. ಮೊದಲಿಗೆ ಹಮ್ಮಿಂಗ್‌ನಂತೆ. ನಯನಾ ಪಲ್ಲವಿಯ ತುದಿಯನ್ನು ಸ್ವಲ್ಪ ಉದ್ದಗೊಳಿಸಿದಾಗ ಸೇರಬೇಕಾದ ಸ್ಥಳ ತಪ್ಪಿಬಿಟ್ಟಿತು. ಸಾನ್ವಿ ಎರಡನೇ ಬಾರಿ ಪದ ಹಿಡಿಯಲು ಬಾಯಿತೆರೆದಾಗ, ಅವಳ ಸ್ವರ ಅರ್ಧ ಅಡಿ ಕೆಳಗೆ ಬಿದ್ದು ಎಲ್ಲರಿಗೂ ಕೇಳಿಸಿತು. ಮುಂದೆ ಕುಳಿತಿದ್ದ ಇಬ್ಬರು ಮಾವಂದಿರು ತಲೆಯನ್ನು ತಕ್ಷಣ ತಿರುಗಿಸಿದರು. ಲತಾ ತಕ್ಷಣ ಕೈಯಿಂದ ತಾಳ ತೋರಿಸಿ ಅವಳನ್ನು ಉಳಿಸಲು ಯತ್ನಿಸಿದಳು, ಆದರೆ ಆ ಚಲನೆಯೇ ಇನ್ನೂ ಸ್ಪಷ್ಟವಾಗಿ ಹೇಳಿಬಿಟ್ಟಿತು—ಉಳಿಸಬೇಕಾದವಳು ಯಾರು, ಹೊತ್ತುಕೊಂಡು ಹೋಗುತ್ತಿರುವವಳು ಯಾರು ಎಂದು.

ನಯನಾ ಅವಳತ್ತ ನೋಡಲಿಲ್ಲ. ಹಾಡಿನ ಚರಣ ಬರುವಾಗ ಅವಳು ಮೈಕ್ ಅನ್ನು ತುಟಿಯಿಂದ ದೂರ ಸರಿಸಿ, ಯಾವುದೇ ಸಾಧನವಿಲ್ಲದೆ ಹಾಲ್ ತುಂಬುವಂತೆ ಶ್ವಾಸವಿಟ್ಟು ದೀರ್ಘ ಸಾಲು ಎಳೆದಳು. ಅಂಗಳದ ಬದಿಯ ಛತ್ರಿಯ ಕೆಳಗೆ ಮಾತನಾಡುತ್ತಿದ್ದ ಬಂಧುಗಳು ಮಾತನ್ನೇ ಅರ್ಧದಲ್ಲಿ ಬಿಟ್ಟರು. ಊಟದ ಮೇಜುಗಳ ಕಡೆ ಹೋಗುತ್ತಿದ್ದ ಸರ್ವರ್‌ ಕೂಡ ಹೆಜ್ಜೆ ನಿಧಾನ ಮಾಡಿದ. ಅನುಮಾನದಿಂದ ನೋಡುತ್ತಿದ್ದವರು ಈಗ ತಮ್ಮದೇ ತಪ್ಪು ಓದಿನೊಳಗೆ ಸಿಕ್ಕಿಬಿದ್ದರು. ಯಾರೂ ಸಾನ್ವಿಗೆ ಮುಂದೆ ಹೋಗಿ ಸೂಚನೆ ಕೊಡಲಿಲ್ಲ; ಎರಡು ನಿಮಿಷ ಹಿಂದಷ್ಟೇ ಅವಳ ಸುತ್ತ ತಿರುಗುತ್ತಿದ್ದ ಜನ ಈಗ ವೇದಿಕೆಯ ಅಂಚಿನ ನಯನಾಳ ಉಸಿರಿನ ಏರುಪೇರಿಗೆ ತಕ್ಕಂತೆ ನಿಂತಿದ್ದರು.

ಚರಣ ಮಧ್ಯದಲ್ಲಿ ಸಾನ್ವಿ ಮತ್ತೆ ಹಿಡಿಯಲು ಬಂದಾಗ, ನಯನಾ ಕೈಯನ್ನು ಸ್ವಲ್ಪ ಎತ್ತಿ ತಾಳಕ್ಕೆ ಸೂಚನೆ ನೀಡಿದಳು—ಸ್ವಾಗತದ ಸೂಚನೆ ಅಲ್ಲ, ನಿಯಮದ. ಸೇರಬೇಕಾದರೆ ಇಲ್ಲೇ ಸೇರಿ ಎಂಬ. ಸಾನ್ವಿ ಬಾಯಿ ತೆರೆದಳು, ಮುಚ್ಚಿಕೊಂಡಳು. ಅವಳು ತಾನು ಹಾಡದೆ ನಿಂತಿರುವುದು ಎಲ್ಲರಿಗೂ ಗೋಚರಿಸಿತು. ಅದೇ ಅವಳ ಸೋಲಿನ ಘೋಷಣೆ. ಮೈಕ್ ಕೈಯಲ್ಲಿತ್ತು, ಆದರೆ ಉಪಯೋಗಿಸಲು ಆಗುತ್ತಿರಲಿಲ್ಲ. ರಘು ಮಾವ ಮೆಟ್ಟಿಲಿನ ಬಳಿ ನಿಂತಲ್ಲೇ ತಮ್ಮ ಉಡುಪು ಕೊನೆಯ ಮಡಿವು ಒತ್ತಿಕೊಂಡು ನಿಂತರು; ಯಾರಿಗೆ ಕಾರ್ಯಕ್ರಮ ಒಪ್ಪಿಸಿದ್ದರು ಎಂಬ ಪ್ರಶ್ನೆಗೆ ಈಗ ಯಾವುದೇ ಗೌರವದ ಉತ್ತರ ಉಳಿದಿರಲಿಲ್ಲ.

ಕೊನೆಯ ಪಲ್ಲವಿಗೆ ಮುಂಚೆ ಅಜ್ಜಿ ಸ್ವಲ್ಪ ಎದ್ದು, ಕಂಪಿಸಿದ ಕೈಯಿಂದ ನಯನಾಳ ಕಡೆ ಇಂಗಿತಮಾಡಿದರು. “ಮೇಲಿನ ಸಾಲು,” ಎಂದರು. ಅದು ಬೇಡಿಕೆಯಲ್ಲ, ಅಧಿಕಾರ ಬದಲಾವಣೆ. ಮನೆಯ ಹಿರಿಯರು ಆರಿಸಿಕೊಂಡ ಜಾಗವೇ ವೇದಿಕೆಯನ್ನು ಕಟ್ಟಿಹಾಕಿತು. ನಯನಾ ಆ ಮೇಲಿನ ಸಾಲನ್ನು ಖಾಲಿ ಅಂಗಳದ ಮೇಲಕ್ಕೆ ಹಾರಿಸಿದಳು. ಬೆಳಕು ಕಂಬಗಳ ನಡುವೆ ಅದು ಒಮ್ಮೆ ಮೆಲುಕು ಹೊಡೆದು, ನೇರವಾಗಿ ಕುರ್ಚಿಗಳ ವೃತ್ತದ ಮಧ್ಯೆ ಬಂದು ಕುಳಿತಂತೆ ಆಯಿತು. ಸಾನ್ವಿ ಆ ಸ್ವರದ ಮೇಲೆ ಹೆಜ್ಜೆ ಇಡಲಾರದೆ ಬದಿಗೆ ಸರಿದಳು. ಅವಳ ಹೀಲಿನ ಒಂದು ಹೊಡೆತ ಮಾನಿಟರ್ ತಂತಿಗೆ ತಾಗಿ ಕಿರಿಕಿರಿಯ ಸದ್ದು ಕೊಟ್ಟಿತು; ಅವಳು ತಾನೇ ಬೆಚ್ಚಿಬಿದ್ದು ನಿಂತಳು.

ಹಾಡು ಅಂತ್ಯದತ್ತ ಹರಿದಾಗ ಅನೀಶ್ ವೇದಿಕೆಯ ಮೆಟ್ಟಿಲುಗಳ ಬಳಿ ಬಂದು ನಿಂತಿದ್ದ. ಅವನ ಕಣ್ಣಲ್ಲಿ ಆ ಪರಿಚಿತ ಮೌನವೇ, ಆದರೆ ಈ ಬಾರಿ ಅದು ಅಸ್ಪಷ್ಟವಲ್ಲ. ಯಾರನ್ನು ನೋಡುವುದು ಸುರಕ್ಷಿತ ಎಂದು ಲೆಕ್ಕ ಹಾಕಿದ ಮುಖವಲ್ಲ; ಯಾರ ಬಳಿ ನಿಲ್ಲಬೇಕು ಎಂದು ಆರಿಸಿಕೊಂಡ ಮುಖ. ಲತಾ ಮತ್ತೊಮ್ಮೆ ಮುಂದಕ್ಕೆ ಬರಲು ಯತ್ನಿಸಿ ತಡೆಯಿಸಿಕೊಂಡಳು. ರಘು ಮಾವ ಒಂದೇ ಸಾರಿ “ಸಾಕು” ಎಂದರೆ ಕಾರ್ಯಕ್ರಮ ಅವರ ಕೈಗೆ ಮರಳಿ ಬರುವಂಥ ಅವಕಾಶ ಕಳೆದುಹೋಗಿತ್ತು. ಅದು ಈಗ ಅವರದ್ದೇ ಅಲ್ಲ.

ನಯನಾ ಕೊನೆಯ ಸಾಲನ್ನು ಮೈಕ್‌ನೊಳಗೆ ಅಲ್ಲ, ಮೈಕ್‌ಗೂ ಮೀರಿದ ಸ್ಥಿರತೆಯಿಂದ ಹಿಡಿದಳು. ಅಂತಿಮ ಸ್ವರವನ್ನು ಉದ್ದಗೊಳಿಸಿ ಇಳಿಸಿದ ನಂತರ ಮಾತ್ರ ಮೈಕ್ ಕೆಳಗೆ ತಂದಳು. ಕಿವಿಗೆ ತಕ್ಷಣ ಹಿನ್ನಲೆಯ ಖಾಲಿ ಹಮ್ ಬಂತು—ನಿಲ್ಲಿಸಿದ ಸಾಧನಗಳ ಉಳಿದ ಜೀವ. ಆ ಶಬ್ದವೇ ವೇದಿಕೆಯ ಹಿಂದೆ ಸಿಕ್ಕಿಹಾಕಿಕೊಂಡ ಸಾನ್ವಿಯ ಮೌನಕ್ಕಿಂತ ದುರ್ಬಲವಾಗಿತ್ತು.

ಯಾರೋ ಅವಳ ಬಳಿಗೆ ಬಂದು ಏನೋ ಹೇಳಲು ಚಲಿಸಿದ ಹೆಜ್ಜೆಯ ಸದ್ದು ಕೇಳಿಸಿತು. ನಯನಾ ತಿರುಗಲಿಲ್ಲ. “ಮಾನಿಟರ್ ಆಫ್ ಮಾಡಿ,” ಅಷ್ಟೇ ಎಂದಳು. ನಂತರ ಮೈಕ್‌ನ್ನು ಸ್ಟ್ಯಾಂಡ್‌ಗೆ ಇಡದೆ, ಪಕ್ಕದ ಹುಡುಗನ ಕೈಗೆ ಕೊಟ್ಟು, ಅಂಗಳದ ಪಕ್ಕದ ದಾರಿಗೆ ಇಳಿದಳು. ಮಾನಿಟರ್ ವೆಡ್ಜ್ ಅಂಚಿನ ಬಳಿಯಲ್ಲಿ ಒಂದು ಕ್ಷಣ ನಿಂತು, ಉಸಿರನ್ನು ಸಮವಾಗಿ ಒಳಗೆಳೆದಳು. ಅವಳ ಬಾಯಿಯಿಂದ ಹೊರಬಂದ ಕೊನೆಯ ಬಿಸಿಯ ಗಾಳಿಯ ನಂತರ ಹಿಂಬದಿಯಿಂದ ಒಮ್ಮೆ ಬಿದ್ದ ಪ್ರತಿಧ್ವನಿ ಬಿಚ್ಚುಮಾಡಿಕೊಂಡು ಬತ್ತಿಹೋಗಿತು.