ಎಲ್ಲರೂ ಅವಳನ್ನೇ ತಪ್ಪೆಂದರು
“ಅದನ್ನೇ ತೆಗೆದುಕೊ, ಒಳಗೆ ಅತಿಥಿಗಳಿಗೆ ಕಾಫಿ ತಿರುಗಿಸು.”
ಬೆಳ್ಳಿ ಅಂಚಿನ ತಟ್ಟೆಯನ್ನು ಶೈಲಜಾ ಅತ್ತೆ ನಂದಿನಿಯ ಕೈಗೆ ಬಲವಂತವಾಗಿ ಒತ್ತಿದ ಕ್ಷಣಕ್ಕೆ, ಮುಂಭಾಗದ ಕಮಾನು ಗೇಟ್ ಬಳಿ ಇಳಿದ ಹೊಸ ಕಾರಿನ ಬಾಗಿಲು ಕೂಡ ತೆರೆದಿತ್ತು. ಹೂದಂಡಗಳಿಂದ ಮೆರಗು ಬಂದ ಆವರಣ, ನಾದಸ್ವರದ ಹರಿವು, ಕ್ಯಾಮೆರಾ ಬೆಳಕು—ಎಲ್ಲದರ ಮಧ್ಯೆ ಅವಳನ್ನು ನೇರವಾಗಿ ಬದಿ ಕೆಲಸಕ್ಕೆ ತಳ್ಳಿದ ಆ ಕೈಗಿಂಡು ಹಲವರು ನೋಡಿದರು. ನಂದಿನಿಯ ಬೆರಳಿಗೆ ತಟ್ಟೆಯ ಉರಿ ತಗುಲಿತು; ಕಪ್ಗಳು ಜಣಜಣ ಮೋಗ್ಗಿದವು. ಅವಳ ಇನ್ನೊಂದು ಕೈಯಲ್ಲಿ ಕೆಳಗೆ ಹಿಡಿದ ಮೊಬೈಲ್ ಪರದೆ ಕಿಂಚಿತ್ ಹೊಳೆಯುತ್ತಿತ್ತು, ಉತ್ತರಿಸದ ಸಂದೇಶದ ಬಿಳಿ ಚೌಕ ಮಾತ್ರ ಕಾಣುತ್ತಿತ್ತು. ಬೆಳಗ್ಗಿನಿಂದ ಓಡಾಟದಲ್ಲಿ ತಂಪಾದ ಊಟದ ಡಬ್ಬಿ ಹಿಂಭಾಗದ ಕೌಂಟರ್ ಅಂಚಿನಲ್ಲಿ ಹಾಗೆಯೇ ಬಿದ್ದಿತ್ತು.
“ಅತ್ತೆ, ನಾನು ಅರ್ಜುನ್ ಕರೆದಿದ್ದಕ್ಕೆ ಬಂದಿದ್ದೇನೆ,” ನಂದಿನಿ ಸಮತಟ್ಟಾಗಿ ಹೇಳಿದಳು.
“ಕರೆದಿರಬಹುದು. ಅದರಿಂದ ಯಾರೂ ಮನೆಯ ಮುಂಭಾಗದಲ್ಲಿ ನಿಲ್ಲೋದಿಲ್ಲ,” ಶೈಲಜಾ ಅತ್ತೆಯ ನಗುವು ತೆಳುವಾಗಿತ್ತು, ಆದರೆ ಧ್ವನಿ ಎಲ್ಲರಿಗೂ ಕೇಳುವಷ್ಟು ಗಟ್ಟಿಯಾಗಿತ್ತು. “ಬಂಧು-ಬಳಗಕ್ಕೆ ತಿಳಿದಿರುವ ಸಂಬಂಧ ಅಂದ್ರೆ ಮಾತಿನಿಂದ ಆಗೋದಿಲ್ಲ. ಇಲ್ಲಿ ಯಾರು ಎಲ್ಲ ನಿಲ್ಲಬೇಕು ಅಂತ ಮನೆಯವರು ತೀರ್ಮಾನ ಮಾಡ್ತಾರೆ. ನೀನು ಈಗ ತಟ್ಟೆ ಹಿಡಿದು ಒಳಗೆ ಹೋಗು.”
ಹತ್ತಿರ ನಿಂತಿದ್ದ ಇಬ್ಬರು ಚಿಕ್ಕಮ್ಮಂದಿರು ಕಣ್ಣುಗಳನ್ನು ಮೇಲಿಂದ ಕೆಳಕ್ಕೆ ಚಲಿಸಿದರು—ನಂದಿನಿಯ ಸಾದಾ ಸೀರೆ, ಮೆಟ್ರೋ ಪ್ರಯಾಣದ ಧೂಳಿನ ಮಚ್ಚೆ ತಿಂದ ಚಪ್ಪಲಿ, ಉದ್ದ ಕೆಲಸದ ದಿನದ ಗಟ್ಟಿತನ ಉಳಿದ ಭುಜಗಳು. ಅವರ ಹಿಂದೆ ನಿಂತಿದ್ದ ವಧುಪಕ್ಷದವರು ಯಾರೋ ನಿಧಾನವಾಗಿ, “ಸೇವಾ ವಲಯದಲ್ಲಿ ಕೆಲಸ ಮಾಡ್ತಾಳಂತೆ,” ಎಂದರು. ಮಾತು ಚೂರಿಯ ಅಂಚಿನಂತೆ ಸಣ್ಣದಾಗಿತ್ತು, ಆದರೆ ಕಡಿತ ಸ್ಪಷ್ಟ.
ನಂದಿನಿ ತಟ್ಟೆಯನ್ನು ಹಿಂದಿರುಗಿಸಬಹುದಿತ್ತು. ಅವಳು ಮಾಡಲಿಲ್ಲ. ಬದಲಿಗೆ, ಒಂದು ಹೆಜ್ಜೆ ಬಲಕ್ಕೆ ಸರಿದು ಮುಖ್ಯದ್ವಾರದ ಸರಿಯಾದ ಮಧ್ಯದಿಂದ ತಪ್ಪಿಕೊಂಡಳು, ಆದರೆ ಒಳಗೆ ಹೋಗಲಿಲ್ಲ. ಅಲ್ಲಿ ನಿಂತಿದ್ದ ಸ್ವಾಗತದ ಹುಡುಗನ ಕೈಯಿಂದ ಅತಿಥಿಗಳ ಅಕ್ಷತೆ ಪಾತ್ರೆಯನ್ನು ತೆಗೆದು ಅವನಿಗೇ ತಟ್ಟೆ ಕೊಟ್ಟಳು. “ಕಾಫಿ ಚಳಿ ಆಗೋದಕ್ಕಿಂತ ಮೊದಲು ತಿರುಗಿಸು,” ಅಂದಳು. ಹುಡುಗ ಕಣ್ಣು ದೊಡ್ಡದಾಗಿಸಿ ತಟ್ಟೆ ಹಿಡಿದ. ಕ್ಷಣಮಾತ್ರಕ್ಕೆ ಶೈಲಜಾ ಅತ್ತೆಯ ಮುಖದಲ್ಲಿ ಸಣ್ಣ ಬಿರುಕು ಬಿತ್ತು; ಆದೇಶ ಅವಳಿಂದ ಹೊರಟಿತ್ತು, ಆದರೆ ಕೈಯಲ್ಲಿದ್ದ ವಸ್ತು ಈಗ ಅವಳ ಆಜ್ಞೆಯಂತೆ ನಡೆಯಲಿಲ್ಲ.
ಆ ಬಿರುಕು ಚಿಕ್ಕದಾಗಿದ್ದರೂ ಕಂಡಿತು. ಅದಕ್ಕೇ ಶೈಲಜಾ ಅತ್ತೆ ತಕ್ಷಣ ಧ್ವನಿಯನ್ನು ಇನ್ನೂ ಎತ್ತಿದಳು. “ನಂದಿನಿ, ಅರ್ಥ ಮಾಡ್ಕೋ. ಇಂದು ನಿಶ್ಚಿತಾರ್ಥ. ಅರ್ಜುನ್ ಪಕ್ಕದಲ್ಲಿ ಯಾರೇ ನಿಂತರೂ ಅದನ್ನೇ ಎಲ್ಲರೂ ಓದುತ್ತಾರೆ. ಆದ್ದರಿಂದಲೇ ನಾನು ಹೇಳ್ತಿದ್ದೇನೆ—ನಿನ್ನಿಂದ ಅವನ ಹೆಸರಿಗೆ, ನಮ್ಮ ಮನೆಯ ಮುಖಕ್ಕೆ ಮಾತು ಬರಬಾರದು.”
ಕಮಾನು ಕೆಳಗಿನ ತೆರೆಯ ರಿಂಗ್ನಲ್ಲಿ ಜನರ ಓಡಾಟ ಸ್ವಲ್ಪ ನಿಧಾನವಾಯಿತು. ಬಂದು ಸೇರುವ ಬಂಧುಗಳು ಯಾರನ್ನು ನೋಡಬೇಕು ಎಂದು ತಡೆಯುತ್ತ ನಿಂತರು. ಮುಂಭಾಗದಲ್ಲಿ ಮದ್ದಳೆ, ಹಿಂಭಾಗದಲ್ಲಿ ಊಟದ ವಾಸನೆ, ಮಧ್ಯದಲ್ಲಿ ಶೈಲಜಾ ಅತ್ತೆಯ ಸಾಲು ಗಾಳಿಯಲ್ಲಿ ಕಟ್ಟಿ ಬಿದ್ದಂತೆ ಇತ್ತು.
“ಹಾಗಿದ್ರೆ ಯಾರು ನಿಲ್ಲಬೇಕು?” ನಂದಿನಿ ಕೇಳಿದಳು.
ಅತ್ತೆ ನಿರೀಕ್ಷಿಸಿದ ಪ್ರಶ್ನೆ ಅದು ಅಲ್ಲ. “ಮನೆಯವರು ತೀರ್ಮಾನ ಮಾಡ್ತಾರೆ ಅಂತ ಹೇಳಿದೆನಲ್ಲ.”
“ಮನೆಯವರು ಅಂದ್ರೆ ಯಾರು?” ನಂದಿನಿಯ ಧ್ವನಿ ಜೋರಾಗಿರಲಿಲ್ಲ; ಅದಕ್ಕೇ ಇನ್ನೂ ದೂರ ಹೋಯಿತು. “ಈ ನಿಶ್ಚಿತಾರ್ಥ ಯಾರದು? ಅರ್ಜುನ್ದ್ದು. ಅವನ ಪಕ್ಕದಲ್ಲಿ ಯಾರು ನಿಲ್ಲಬೇಕು ಅಂತ ಹೇಳೋ ಹಕ್ಕು ನಿಮಗೆ ಯಾರು ಕೊಟ್ಟರು?”
ಕಪ್ಗಳ ಜಣಜಣದ ಮೇಲೆ ಆ ಪ್ರಶ್ನೆ ನೇರವಾಗಿ ಬಿದ್ದಿತು. ಶೈಲಜಾ ಅತ್ತೆಯ ತುಟಿ ತೆರೆದು ಮುಚ್ಚಿತು. ಕ್ಯಾಮೆರಾಮ್ಯಾನ್ ಕೂಡ ಕ್ಷಣ ತಿರುಗಿ ನೋಡಿದ. ಗೇಟ್ನ ಒಳಭಾಗದ ಮೆಟ್ಟಿಲಲ್ಲಿ ನಿಂತಿದ್ದ ಮಾಧವ ಮಾವ ಕೆಳಗಿಳಿಯಲು ಕೈ ಜೋಡಿಸಿದ್ದ ಹಾಗೆ ನಿಂತರು. ಯಾರೋ ಬಾಯಲ್ಲಿ ಹಾಕಿದ್ದ ಕಡಲೆಕಾಯಿ ಕಚ್ಚದೆ ಉಳಿಯಿತು.
“ನಾನು... ದೊಡ್ಡವಳು,” ಶೈಲಜಾ ಅತ್ತೆ ಕೊನೆಗೆ ಹೇಳಿದಳು, ಆದರೆ ಅದರೊಳಗೆ ಮೊದಲು ಇದ್ದ ಆಜ್ಞೆ ಇರಲಿಲ್ಲ. “ಈ ಮನೆಯ ಗೌರವ ನಾನು ನೋಡ್ಕೊಳ್ಳಬೇಕು.”
“ಗೌರವ ನೋಡ್ಕೊಳ್ಳೋದು ಬೇರೆ, ತೀರ್ಮಾನ ಕಸಿದುಕೊಳ್ಳೋದು ಬೇರೆ,” ನಂದಿನಿ ಹೇಳಿದಳು. “ಅರ್ಜುನ್ ನನ್ನನ್ನು ಇಲ್ಲಿ ನಿಲ್ಲಿಸಬೇಕೆಂದಿದ್ದಾನಾ, ಇಲ್ಲವಾ? ಅವನು ಇಲ್ಲೇ ಇದ್ದಾಗ ಅವನ ಬದಲು ನೀವು ಉತ್ತರ ಯಾಕೆ ಕೊಡ್ತಿದ್ದೀರಿ?”
ಇದೇ ಮೊದಲು ಜನರು ಕೇವಲ ನೋಡುತ್ತಿರಲಿಲ್ಲ; ಯಾರು ಯಾರ ಕಡೆ ಹೋಗಬೇಕು ಎಂದು ದೇಹದಿಂದಲೇ ಓದುತ್ತಿದ್ದರು. ವಧುಪಕ್ಷದವರು ಸ್ವಲ್ಪ ದೂರ ಸರಿದು ಮಾಧವ ಮಾವನ ಮುಖ ನೋಡಿದರು. ಬಾಗಿಲಿನ ಹತ್ತಿರದ ಇಬ್ಬರು ಸಂಬಂಧಿಕರು ಶೈಲಜಾ ಅತ್ತೆಯ ಪಕ್ಕದಿಂದ ಬಿದ್ದು ಮಧ್ಯಕ್ಕೆ ಬರದೆ ಅಂಚಿನಲ್ಲಿ ನಿಂತರು. ಕವ್ಯ, ಅರ್ಜುನ್ ಚಿಕ್ಕಪ್ಪನ ಮಗಳು, ಕೈಯಲ್ಲಿದ್ದ ಹೂಗುಚ್ಛ ಹಿಡಿದು ನಂದಿನಿಯ ಸಮೀಪಕ್ಕೆ ಬಂದಳು; ಯಾರೂ ಕರೆಯಲಿಲ್ಲ, ಆದರೆ ಅವಳ ಹೆಜ್ಜೆಯೇ ಓದನ್ನು ಬದಲಿಸಿತು.
ಒಳಗಿನಿಂದ ಅರ್ಜುನ್ ಹೊರಬಂದಾಗ ಅವನ ಗಲದಲ್ಲಿ ಮಾಲೆಯ ಅರ್ಧ ಭಾಗ ಮಾತ್ರ ಹಾಕಲಾಗಿತ್ತು. ಜಾಕೆಟ್ನ ಬಟನ್ ಕೂಡ ಪೂರ್ಣ ಮುಚ್ಚಿರಲಿಲ್ಲ. ಅವನು ಮೊದಲು ನಂದಿನಿಯ ಕಡೆ ನೋಡಲಿಲ್ಲ; ನೇರವಾಗಿ ಶೈಲಜಾ ಅತ್ತೆಯ ಕಡೆ ನೋಡಿದ. “ನೀವು ಮತ್ತೆ ಏನು ಮಾಡ್ತಿದ್ದೀರಿ?” ಅವನ ಗಟ್ಟಿ ಕಣ್ಣು ನೋಡಿದ ಕ್ಷಣಕ್ಕೆ ಅತ್ತೆ ಮುಖ ತಿದ್ದಿಕೊಂಡಳು.
“ನಾನು ಏನೂ ಮಾಡ್ತಿಲ್ಲ. ಕಾರ್ಯಕ್ರಮ ಸರಿಯಾಗಿ ನಡೆಯಲಿ ಅಂತ—”
“ಸರಿಯಾಗಿ?” ಮಾಧವ ಮಾವ ಕೆಳಗೆ ಬಂದರು. “ಮುಂಭಾಗದ ಗೇಟ್ನಲ್ಲಿ ಹುಡುಗನಿಗೆ ಕರೆದವರನ್ನು ತಟ್ಟೆ ಹಿಡಿಸೋದು ಸರಿಯೇ?”
ಅದು ಮೊದಲ ಬಾರಿಗೆ ದೊಡ್ಡವರ ಧ್ವನಿ ಅತ್ತೆಯ ಮೇಲೆ ಬಿತ್ತು. ಶೈಲಜಾ ಅತ್ತೆ ತಕ್ಷಣ ಬೇರೆ ನೆಲ ಹುಡುಕಿದಳು. “ಮಾವ, ಮಾತು ಸಣ್ಣದಲ್ಲ. ಜನ ನೋಡ್ತಿದ್ದಾರೆ. ಅವಳ ಸ್ಥಾನ ಸ್ಪಷ್ಟವಾಗಿರಬೇಕು.”
ಈ ಬಾರಿ “ಸ್ಥಾನ” ಎಂಬ ಪದಕ್ಕೆ ಜನರು ಇಷ್ಟು ಬೇಗ ಪ್ರತಿಕ್ರಿಯಿಸಿದರು, ನಂದಿನಿಗೇ ಗಾಳಿಯ ದಿಕ್ಕು ಬದಲಾದಂತೆ ಅನ್ನಿಸಿತು. ಅರ್ಜುನ್ ಎರಡು ಹೆಜ್ಜೆ ಮುಂದೆ ಬಂದು ಮುಂಭಾಗದ ತೆರೆದ ವಲಯದಲ್ಲೇ ನಿಂತನು; ಅವನ ಪಕ್ಕದಲ್ಲಿ ಖಾಲಿ ಜಾಗ ಸ್ಪಷ್ಟವಾಗಿ ಕಾಣಿಸಿತು. ಆದರೆ ಅವನು ಅವಳನ್ನು ಎಳೆಯಲಿಲ್ಲ. ಅವನ ಮುಖದಲ್ಲಿ ಸದಾ ಇರುವ ಆ ಕಠಿಣತೆ ಇತ್ತು—ತಡವಾಗಿ ಬರುವವನು, ಕಡಿಮೆ ಮಾತನಾಡುವವನು, ಆದರೆ ಒಮ್ಮೆ ತೀರ್ಮಾನ ಮಾಡಿದರೆ ಕಲ್ಲಿನಂತೆ ನಿಂತುಕೊಳ್ಳುವವನದು.
“ನಂದಿನಿ,” ಅವನು ಹೇಳಿದ. ಆ ಒಂದು ಹೆಸರಿಗೆ ಹತ್ತಿರದವರು ತಲೆ ತಿರುಗಿಸಿದರು.
ಶೈಲಜಾ ಅತ್ತೆ ಇನ್ನೊಮ್ಮೆ ಪ್ರಯತ್ನಿಸಿದಳು; ಹಳೆಯ ಕ್ರಮ ಕೊನೆಯ ಸಲ ತಿಕ್ಕಾಡಿದಂತೆ. “ಅರ್ಜುನ್, ಇಂಥ ಜಿದ್ದಿನಿಂದ ನಡೆಯಲ್ಲ. ನಾಳೆ ಮಾತು ಬಂದರೆ ಯಾರ ಮುಖ ನೋಡ್ತೀಯ? ಕಂಪನಿಯಲ್ಲಿ ಕೆಲಸ ಮಾಡುವ ಹುಡುಗಿ ಬಂದಾಳೆ ಅಂದ್ರೆ ಸಾಕಾ? ನಮ್ಮ ಮನೆ, ನಮ್ಮ ಬಂಧು-ಬಳಗ—”
“ಹಾಗೇನಾ?” ನಂದಿನಿ ಅವಳ ಮಾತನ್ನೇ ಕತ್ತರಿಸಿದಳು. ಅದು ಮೊದಲ ಬಾರಿ. ಅವಳು ನೇರವಾಗಿ ವಲಯದ ಮಧ್ಯಕ್ಕೆ ನಡೆಯಿತು. ಹಿಂಭಾಗದ ಅಲಂಕಾರದ ದೀಪಗಳು ಅವಳ ಸೀರೆಯ ಸರಳ ಗೀರಿಗೆ ಹೊಳೆಯಲಿಲ್ಲ; ಆದರೂ ಎಲ್ಲ ಕಣ್ಣುಗಳೂ ಅವಳ ಮೇಲಿದ್ದವು. “ಸರಿ. ನೀವು ಎಲ್ಲರ ಮುಂದೇ ಸ್ಥಾನ ಕೇಳಿದ್ದೀರಲ್ಲ. ಆಗ ಎಲ್ಲರ ಮುಂದೇ ಹೇಳ್ತೇನೆ.”
ಕವ್ಯ ಕೈಯಲ್ಲಿದ್ದ ಚಿಕ್ಕ ಕುಂಕುಮದ ತಟ್ಟೆಯನ್ನು ಗಾಬರಿಯಿಂದ ಬದಿಗೆ ಹಿಡಿದಳು. ಶೈಲಜಾ ಅತ್ತೆ ಮುಂದೆ ಬಂದು ದಾರಿಯನ್ನು ಅಡ್ಡಗಟ್ಟಲು ಯತ್ನಿಸಿದಳು, ಆದರೆ ಮಾಧವ ಮಾವ ಒಂದು ಬದಿಗೆ ಸರಿದು ನಿಂತದ್ದರಿಂದ ಅವಳಿಗೇ ಮಧ್ಯದಲ್ಲಿ ಜಾಗ ಸಿಕ್ಕಲಿಲ್ಲ. ಅದೇ ಅವಳ ಹಾನಿ—ಮುಖ್ಯ ದಾರಿ ಅವಳ ಕೈಯಿಂದ ಹೊರಟಿತು.
ನಂದಿನಿ ತನ್ನ ಕೈಚೀಲದಿಂದ ಒಂದು ಚಿಕ್ಕ ಕೀಲಿಕಟ್ಟನ್ನು ಹೊರತೆಗೆದಳು. ಅದರಲ್ಲಿ ಅರ್ಜುನ್ನ ಅಪಾರ್ಟ್ಮೆಂಟ್ ಕೀ, ಕಪ್ಪು ರಬ್ಬರ್ ಚಿಕ್ಕ ಟ್ಯಾಗ್ನೊಂದಿಗೆ, ಎಲ್ಲರಿಗೂ ಪರಿಚಿತ. ಕಳೆದ ಮೂರು ವರ್ಷಗಳಿಂದ ಅವನ ಓಡಾಟ, ಔಷಧಿ, ಬ್ಯಾಂಕ್ ಚಲಾವಣೆ, ರಾತ್ರಿ ಆಸ್ಪತ್ರೆ ಕರೆ—ಎಲ್ಲದರ ಮಧ್ಯೆ ಆ ಕೀ ಅವಳ ಬಳಿ ಇರುತ್ತಿತ್ತು ಎಂದು ಕೆಲವರು ಊಹಿಸಿದ್ದರು; ಯಾರೂ ಬಾಯಿಗೆ ತರುತ್ತಿರಲಿಲ್ಲ. ಈಗ ಅವಳು ಆ ಕೀಲಿಯನ್ನು ಎತ್ತಿ ಎಲ್ಲರಿಗೂ ಕಾಣುವಂತೆ ಹಿಡಿದಳು.
“ಇದನ್ನೇ ಯಾವಾಗಲೂ ನಾನು ಹಿಂದಿರುಗಿಸಬೇಕು ಅಂತ ಯೋಚಿಸಿದ್ದೆ,” ಅವಳು ಹೇಳಿದಳು. “ಯಾಕಂದ್ರೆ ಈ ಮನೆಯ ಬಾಗಿಲ ಬಳಿ ಪ್ರತಿ ಸಾರಿ ನಾನು ಬರಬೇಕಾಗಿದ್ದೇ ಕೆಲಸಕ್ಕೆ ಬಂದವರ ಹಾಗೆ. ಆದರೆ ಇಂದು ನೀವು ಒಳ್ಳೆಯದು ಮಾಡಿದ್ದೀರಿ, ಶೈಲಜಾ ಅತ್ತೆ. ಎಲ್ಲರ ಮುಂದೇ ಕೇಳಿದೀರ—ನನ್ನ ಸ್ಥಾನ ಏನು ಅಂತ.”
ಅವಳು ಕೀಲಿಕಟ್ಟನ್ನು ಶೈಲಜಾ ಅತ್ತೆಯ ಕಡೆ ಅಲ್ಲ, ಅರ್ಜುನ್ನ ಕೈಗೆ ಇಟ್ಟಳು. ಅವನ ಬೆರಳು ಮುಟ್ಟುತ್ತಿದ್ದಂತೆಯೇ ತಕ್ಷಣ ಬಿಡದೆ, ಒಂದೇ ಕ್ಷಣ ಹಿಡಿದಿಟ್ಟುಕೊಂಡು ಮುಂದಿನ ಸಾಲು ಹೇಳಿದಳು. “ಇದು ನಿನ್ನ ಮನೆ ಕೀ. ಆದರೆ ನಿನ್ನ ಬದುಕಿನ ಬಾಗಿಲ ಬಳಿ ನಾನು ಹೊರಗೆ ನಿಲ್ಲೋದಿಲ್ಲ. ನಾನು ಕೆಲಸಕ್ಕೆ ಕರೆಯಿಸಿಕೊಂಡ ಹೆಂಗಸು ಅಲ್ಲ. ನಾನು ನಿನ್ನ ಜೊತೆ ಮದುವೆಯಾಗಲು ಒಪ್ಪಿಗೆ ಕೊಟ್ಟ ಹೆಂಗಸು. ನೀನು ಹಿಂದಕ್ಕೆ ಸರಿದಿದ್ದರೆ ಈಗಲೇ ಹೇಳು. ಇಲ್ಲ ಅಂದ್ರೆ, ಎಲ್ಲರ ಮುಂದೇ ನನ್ನನ್ನು ಬದಿಗೆ ತಳ್ಳೋ ಹಕ್ಕು ಯಾರಿಗೂ ಇಲ್ಲ.”
ಅದೇ ಕ್ಷಣದಲ್ಲಿ ಮೂರು ಸಂಗತಿಗಳು ಒಟ್ಟಿಗೆ ನಡೆದವು. ಶೈಲಜಾ ಅತ್ತೆಯ ಮುಖದ ಅಡಿಪಾಯವೇ ಕುಸಿದಂತೆ ಆಯಿತು; ಅವಳು “ಇದು ಯಾವ ಮಾತು—” ಎಂದು ಶುರುಮಾಡಿ ಪದ ಹುಡುಕದೆ ನಿಂತಳು. ಅರ್ಜುನ್ ಕೀಲಿಯನ್ನು ಮುಷ್ಟಿಯಲ್ಲಿ ಬಿಗಿದನು, ನಂತರ ನಂದಿನಿಯ ಕೈ ಬಿಡದೆ ತನ್ನ ಪಕ್ಕದ ಖಾಲಿ ಜಾಗಕ್ಕೆ ಕರೆದನು. ಮತ್ತೂ ಮುಖ್ಯವಾಗಿ, ಜನರು ಓದನ್ನು ತಿದ್ದಿಕೊಂಡರು—ಹಿಂದೆ ಅಂಚಿನಲ್ಲಿ ನಿಂತಿದ್ದವರು ಈಗ ದಾರಿ ಬಿಡುತ್ತ ಸರಿದರು. ವಧುಪಕ್ಷದ ದೊಡ್ಡಮ್ಮ ತಾನೆ ಸರಿದು, “ಅಯ್ಯೋ, ಜಾಗ ಬಿಡಿ,” ಎಂದಳು; ಅದು ಆದೇಶವಾಗಿರಲಿಲ್ಲ, ಆದರೆ ಹೊಸ ಕ್ರಮ ಅದರಲ್ಲಿ ಕಟ್ಟಿಕೊಂಡಿತು.
ಶೈಲಜಾ ಅತ್ತೆ ಇನ್ನೂ ಹಿಂತಿರುಗಲಿಲ್ಲ. “ಒಪ್ಪಿಗೆ ಕೊಟ್ಟಿರೋದು ಮನೆಯ ಒಪ್ಪಿಗೆಯೇ ಆಗೋದಿಲ್ಲ,” ಅಂದಳು. ಧ್ವನಿ ಈಗ ಹಿಂದಿನದಷ್ಟು ಏರಲಿಲ್ಲ. “ಈ ರೀತಿ ಜನ ಮುಂದೆ—”
“ಜನ ಮುಂದೆ ಪ್ರಾರಂಭ ಮಾಡಿದದ್ದು ನೀವು,” ನಂದಿನಿ ತಿರುಗಿ ಹೇಳಿದಳು. “ಇಗ ಜನ ಮುಂದೆ ಮುಗಿಯುತ್ತದೆ.”
ಅವಳು ಅರ್ಜುನ್ ಪಕ್ಕದಲ್ಲಿ ಸರಿಯಾಗಿ ನಿಂತಳು. ಯಾರೂ ಅವಳನ್ನು ಎಳೆಯಲಿಲ್ಲ; ಅವಳು ತನ್ನೇ ಸ್ಥಾನ ಹಿಡಿದಳು. ಕುಂಕುಮದ ತಟ್ಟೆ ಹಿಡಿದಿದ್ದ ಕವ್ಯ ತಕ್ಷಣ ಮುಂದೆ ಬಂತು. ಶೈಲಜಾ ಅತ್ತೆ ಕೈ ಚಾಚಿ ತಡೆಯಲು ಯತ್ನಿಸಿದಳು, ಆದರೆ ಕವ್ಯ ಅವಳನ್ನು ನೋಡಲೂ ಇಲ್ಲ. ತಟ್ಟೆ ನಂದಿನಿಯ ಮುಂದೆ ಬಂದಿತು. ನಂದಿನಿ ಬೆರಳ ತುದಿಯಿಂದ ಕುಂಕುಮ ಮುಟ್ಟಿ ತನ್ನ ನೆತ್ತಿಗೆ ಇಟ್ಟುಕೊಂಡಳು. ಬಳಿಕ ಅದೇ ಕೈಯಿಂದ ಅರ್ಜುನ್ನ ಭುಜದ ಬಳಿಯ ಮಾಲೆಯ ಸರಿಯಾದ ಭಾಗವನ್ನು ಸರಿಪಡಿಸಿದಳು—ಬೇರೆಯವರ ಕೆಲಸದಂತೆ ಅಲ್ಲ, ಮನೆಯೊಳಗಿನ ಹಕ್ಕಿನಂತೆ.
ಮಾಧವ ಮಾವನ ಕಂಠ ಗಟ್ಟಿಯಾಗಿ ಕೇಳಿಸಿತು. “ಮೊದಲು ಆರತಿ ಇವರಿಬ್ಬರಿಗೂ.”
ಶೈಲಜಾ ಅತ್ತೆ ಕ್ಷಣಕ್ಕೆ ಸ್ಥಬ್ಧಳಾಗಿದಳು. ಆ ಒಂದು ಸಾಲು ಅವಳಿಂದ ಕೊನೆಯ ಅಧಿಕಾರದ ತುಂಡನ್ನೂ ಕಿತ್ತುಕೊಂಡಿತು. ಆರತಿ ತಟ್ಟೆ ಅವಳ ಕೈಗೆ ಬರಲಿಲ್ಲ; ನೇರವಾಗಿ ಮತ್ತೊಬ್ಬ ಅಕ್ಕನ ಕೈಯಿಂದ ನಂದಿನಿ-ಅರ್ಜುನ್ ಎದುರಿಗೆ ತಿರುಗಿತು. ಕ್ಯಾಮೆರಾ ಬೆಳಕು ಈಗ ಅವರನ್ನು ಕೇಂದ್ರ ಮಾಡಿ ಹೊಳೆಯಿತು. ಶೈಲಜಾ ಅತ್ತೆ ಬದಿಯಲ್ಲಿ ನಿಂತಿದ್ದಳು, ಆದರೆ ಯಾರೂ ಅವಳ ಅನುಮತಿ ಕೇಳಲಿಲ್ಲ. ಅವಳ ಮುಖ ಉಳಿಸಿಕೊಳ್ಳಲು ಹೇಳಿಕೊಂಡಿದ್ದ ಎಲ್ಲ ಮಾತುಗಳೂ ತಾನೇ ಅವಳ ಮುಖದ ಮೇಲೆ ಬಿದ್ದಂತಾಯಿತು.
ಅರ್ಜುನ್ ನಿಧಾನವಾಗಿ, ನಂದಿನಿಗೇ ಕೇಳುವಂತೆ, “ಇಷ್ಟು ತಡ ಮಾಡಬಾರ್ದಿತ್ತು,” ಎಂದನು.
“ಈಗ ಮಾಡಿದ್ರೆ ಸಾಕು,” ನಂದಿನಿ ಕಣ್ಣು ನೇರವಾಗಿ ಇಟ್ಟು ಹೇಳಿದಳು. ನಂತರ ಎಲ್ಲರಿಗೂ ಕೇಳುವಷ್ಟು ಸ್ಪಷ್ಟವಾಗಿ ಸೇರಿಸಿದಳು, “ಇಂದಿನಿಂದ ನನ್ನನ್ನು ಹಿಂಭಾಗದ ದಾರಿಯಲ್ಲಿ ತಳ್ಳಬೇಡಿ. ನಾನು ಈ ಮನೆಯ ಮುಂಭಾಗದ ಜಾಗದಲ್ಲೇ ಬರುತ್ತೇನೆ.”
ಅವಳು ಅಲ್ಲೇ ನಿಂತು ಇನ್ನೊಂದು ಕ್ಷಣವೂ ವ್ಯರ್ಥ ಮಾಡಲಿಲ್ಲ. ಆರತಿ ತಿರುಗುವ ಮೊದಲು ಹಿಂಭಾಗದಿಂದ ಯಾರೋ ಗಾಬರಿಯಲ್ಲಿ ಮತ್ತೊಂದು ಕಾಫಿ ತಟ್ಟೆ ತಂದಿದ್ದರು. ನಂದಿನಿ ತಿರುಗಿ ಅದನ್ನೇ ಕೈಗೆತ್ತಿಕೊಂಡಳು—ಈ ಸಲ ಯಾರ ಆದೇಶಕ್ಕೂ ಅಲ್ಲ, ತನ್ನ ನಡೆಯಲ್ಲಿ. ಮುಂಭಾಗದ ವಲಯದಿಂದ ಅಡಿಗೆ ಬದಿಯ ಸಣ್ಣ ದಾರಿಯ ಕಡೆ ಸಾಗುವಾಗ, ಅಲ್ಲಿ ನಿಂತಿದ್ದ ಇಬ್ಬರು ಅಡುಗೆ ಮನೆ ಹುಡುಗಿಯರು ತಕ್ಷಣ ಬದಿಗೆ ಸರಿದರು. ಇನ್ನೇನು ಮೊದಲು ಅವಳ ದಾರಿಗೆ ಯಾರೋ ತಟ್ಟೆ ಒತ್ತಿದಿದ್ದ ಜಾಗದಲ್ಲೇ ಈಗ ಯಾರೂ ಅವಳ ಕೈಗೆ ಏನೂ ನೂಕಲಿಲ್ಲ. ಸೇವಾ ದಾರಿಯ ಮಡಿವಿನಲ್ಲಿ ಅವಳು ತಟ್ಟೆಯನ್ನು ಸಮವಾಗಿ ಹಿಡಿದು ತಿರುಗಿದಳು; ಕಪ್ಗಳ ಜಣಜಣ ನಿಧಾನವಾಗಿ ತಣ್ಣಗಾಗಿ, ಅವಳ ಕೈಗಳಲ್ಲಿ ಸರಾಗವಾಗಿ ನಿಂತಿತು.