ಅವಳ ಮೇಲೆ ಸೋಲು ಕಟ್ಟಿದ ಕೊಠಡಿ
“ನಂದಿತಾ, ಆ ಸಾಲಿನಲ್ಲಿ ಬೇಡ,” ಎಂದು ರೋಹಿತ್ ಮಾವ ಅವಳ ಕೈಯಲ್ಲಿದ್ದ ಮುಂಭಾಗದ ಅತಿಥಿ ಪಟ್ಟಿ ಕಿತ್ತುಕೊಂಡು, ಬದಲಾಗಿ ಸ್ಟೀಲ್ ತಟ್ಟೆ ತುಳಕಿದ. “ಜ್ಯೂಸ್ ಕಪ್ಗಳು ಕಡಿಮೆ ಆಗಿವೆ. ಅತ್ತ ಸರ್ವಿಸ್ ದಾರಿಗೆ ನಿಲ್ಲು.”
ಮುಂಭಾಗದ ಮೊದಲ ಸಾಲಿನ ಕುರ್ಚಿಗಳ ಬಳಿ ಎರಡು ಮನೆತನದ ಹಿರಿಯರು, ಆಭರಣದ ವ್ಯಾಪಾರಿಗಳು, ಮೊಬೈಲ್ ಹಿಡಿದು ಲೈವ್ ನೋಡುತ್ತಿದ್ದ ಆನ್ಲೈನ್ ಮಾರಾಟದ ತಂಡ—ಎಲ್ಲರೂ ಅದೇ ಕ್ಷಣದಲ್ಲಿ ತಲೆ ತಿರುಗಿಸಿದರು. ನಂದಿತಾಳ ಹೆಸರಿದ್ದ ಚಿಕ್ಕ ಫಲಕವನ್ನು ಈಗಾಗಲೇ ತೆಗೆದು, ಅದರ ಜಾಗದಲ್ಲಿ “ವಿಕ್ರಮ್” ಎಂದು ಇಟ್ಟಿದ್ದರು. ಬಂಧು-ಬಳಗಕ್ಕೆ ತಿಳಿದಿರುವ ಸಂಬಂಧ ಎನ್ನಿಸಿಕೊಂಡಿದ್ದ ಅವಳಿಗೆ ಕುಳಿತುಕೊಳ್ಳುವ ಹಕ್ಕನ್ನೇ ಜನರ ಮುಂದೆ ಹಿಂಪಡೆಯಲಾಗಿತ್ತು.
ನಂದಿತಾ ತಟ್ಟೆ ತೆಗೆದುಕೊಂಡಳು. ಕೈಯಲ್ಲಿ ಮೆಟ್ರೋ ಕಾರ್ಡ್ನ ಕೊರೆತ ಅಂಚು ಇನ್ನೂ ಸೀರೆ ಮಡಿಚಿನೊಳಗೆ ಸಿಕ್ಕಿಕೊಂಡಿತ್ತು; ಬೆಳಿಗ್ಗೆಯಿಂದ ಓಡಿದ ದೇಹದಲ್ಲಿ ಶಿಫ್ಟ್ ಮುಗಿದ ಕಗ್ಗತ್ತಲಿನ ಗಟ್ಟಿತನ. ಅವಳು ಏನೂ ಕೇಳಲಿಲ್ಲ. ಆದರೆ ರೋಹಿತ್ ಮಾವ ಕೈ ಚಾಚಿ ಕೊಠಡಿಯ ಒಳಬಾಗಿಲಿನ ಕೀಲಿಯನ್ನು ಅವಳ ಮುಂದೆ ತೋರಿಸಿದಾಗ, ನಂದಿತಾ ತನ್ನ ಬ್ಯಾಗಿನಿಂದ ಹಳೆಯ ಪ್ರವೇಶ ಕಾರ್ಡ್ನ್ನು ತೆಗೆಯಿತು, ಅವನ ಕೈಯಲ್ಲಿ ಇಟ್ಟುಬಿಟ್ಟಳು.
“ಇದು ರಾತ್ರಿ ಹಿಂದಿರುಗಿಸಬೇಕಿದ್ದದ್ದು,” ಅಂದಳು. “ಯಾರಿಗೆ ಒಳಬರುವುದು, ಯಾರನ್ನು ಹೊರಗೆ ನಿಲ್ಲಿಸಬೇಕು ಅನ್ನೋದನ್ನೂ ಜೊತೆಯಾಗಿ ಹಿಡ್ಕೊಳ್ಳಿ.”
ಅವನ ಮುಖದ ನಂಬಿಕೆ ಒಂದಿಷ್ಟು ಬಿತ್ತು. ಅಷ್ಟೇ ಮೊದಲ ಬಿರುಕು. ಆದರೆ ಅವನು ತಕ್ಷಣ ನಕ್ಕು, ಸುತ್ತಮುತ್ತ ಕೇಳಿಸುವಷ್ಟು ದೊಡ್ಡದಾಗಿ, “ಕೆಲಸದ ಜಾಗದಲ್ಲಿ ಕೆಲಸ ಮಾಡಿದ್ರೆ ಚೆನ್ನಾಗಿರುತ್ತೆ. ಎಲ್ಲರ ಮುಂದೆ ಜಾಣ್ಮೆ ತೋರಿಸ್ಬೇಡ,” ಎಂದನು.
ಬೆಂಗಳೂರು ನಗರದ ದೊಡ್ಡ ಹೋಟೆಲ್ ಮಂಟಪದ ಪಕ್ಕದ ಸರ್ವಿಸ್ ದಾರಿಯಲ್ಲಿ ಬೆಳಕಿನ ಮ್ಮ್ ಎನ್ನುವ ಗುನುಗುನು ನಿಂತಿರಲಿಲ್ಲ. ಒಳಗೆ ಮಲ್ಲಿಗೆ ವಾಸನೆ, ಹೊರಗೆ ಬಿಸಿ ಬಟ್ಟಲು, ಕಾಫಿ ಡಿಕಾಕ್ಷನ್, ತುರ್ತು ಓಟ. ಈ ನಿಶ್ಚಿತಾರ್ಥ-ಜತೆಗೂಡಿದ ಪ್ರದರ್ಶನವೇ ಮದುವೆ ಮಾತುಕತೆಗೆ ತೂಕ ಕೊಡುವ ಸಾಯಂಕಾಲ: “ವರ್ಷಾ ಲೈವ್” ಎಂಬ ಹೊಸ ಗೃಹೋಪಯೋಗಿ ಬ್ರಾಂಡ್ ಅನ್ನು ಬಂಧುಗಳ ಮುಂದೆ, ಗ್ರಾಹಕರ ಮುಂದೆ, ಹೂಡಿಕೆದಾರರ ಮುಂದೆ ಹೊರಡಿಸಬೇಕಿತ್ತು. ಈ ಪ್ರದರ್ಶನದ ಮಾರಾಟ ರೂಪರೇಖೆ, ಬೆಲೆ ಸರಣಿ, ಲೈವ್ ಪ್ರಶ್ನೋತ್ತರ ಕ್ರಮ—ಎಲ್ಲವನ್ನೂ ಮೂರು ತಿಂಗಳು ಕೂತು ಕಟ್ಟಿದ್ದವಳು ನಂದಿತಾಳೇ. ಆದರೆ ವೇದಿಕೆಯಲ್ಲಿ ಮೈಕ್ ಹಿಡಿಯಲು ವಿಕ್ರಮ್; ಬದಿಯಲ್ಲಿ ನಗಲು ಮಾಲತಿ ಅತ್ತೆ; ಎಲ್ಲ ಕೀರ್ತಿ ತಮ್ಮ ಮನೆಯಿಂದ ಹೊರಬರಬೇಕು ಎಂಬುದು ರೋಹಿತ್ ಮಾವನ ಲೆಕ್ಕ.
“ಕಪ್ಗಳನ್ನು ತುಂಬು, ಬೇಗ,” ಮಾಲತಿ ಅತ್ತೆ ಅವಳತ್ತ ನೋಡದೇ ಹೇಳಿದಳು. “ಮುಂಭಾಗಕ್ಕೆ ಹೋಗಬೇಡ. ಕ್ಯಾಮೆರಾ ಫ್ರೇಮ್ ಬರ್ತದೆ.”
ನಂದಿತಾ ತಟ್ಟೆಯ ಮೇಲೆ ಕಾಗದದ ಕಪ್ಗಳನ್ನು ಜೋಡಿಸಿದಳು. ಒಳಗೆ ವೇದಿಕೆಯ ನಿರೂಪಕಿ ಮೃದುವಾದ ಧ್ವನಿಯಲ್ಲಿ ಆರಂಭಿಸುತ್ತಿದ್ದಳು. “ನಮ್ಮ ಮನೆತನದ ಯುವ ನಾಯಕ ವಿಕ್ರಮ್ ಈಗ ನಿಮಗೆ ಈ ಹೊಸ ಮಾರಾಟ ಮಾದರಿಯ ಬಗ್ಗೆ ಹೇಳುತ್ತಾರೆ.”
ವಿಕ್ರಮ್ ಮೈಕ್ ಹಿಡಿದಾಗ ಅವನ ಕಫ್ನ ಬಟನ್ ಮಿಂಚಿತು; ಅವಳ ಮಾಡಿಸಿದ್ದ ಸ್ಲೈಡ್ಗಳು ದೊಡ್ಡ ಪರದೆಯ ಮೇಲೆ ಹರಿಯತೊಡಗಿದವು. ಮೊದಲ ಎರಡು ಸಾಲು ಸರಿಹೋಯಿತು. ಮೂರನೇ ಸ್ಲೈಡ್ನಲ್ಲಿ ಅವನು ತಪ್ಪು ಬೆಲೆ ಓದಿದ. ನಾಲ್ಕನೇ ಸ್ಲೈಡ್ನಲ್ಲಿ ಲೈವ್ ಆರ್ಡರ್ ಕಿಟ್ನ ಮೂರು ಹಂತದ ಯೋಜನೆಯನ್ನು ಎರಡು ಹಂತವೆಂದು ಹೇಳಿದ. ಐದನೆಯದರಲ್ಲಿ ಗ್ರಾಹಕರಿಗೆ ನೀಡಿದ ಮರುಪಾವತಿ ನಿಯಮವನ್ನೇ ತಲೆಕೆಳಗಾಗಿ ಹೇಳಿದರು.
ಮುಂಭಾಗದ ಕುರ್ಚಿಗಳಲ್ಲಿ ಕುಳಿತಿದ್ದ ಮೈಸೂರುದ ಅಂಗಡಿ ಸರಣಿಯ ಮಾಲೀಕ ಮೊದಲು ಕುಣುಕಿದ. “ಅದ್ರೆ ರಿಟರ್ನ್ ಹೊಣೆ ಯಾರು?” ಎಂದು ಗಟ್ಟಿಯಾಗಿ ಕೇಳಿದ. ಇನ್ನೊಬ್ಬರು ತಕ್ಷಣ, “ಮಾರ್ಜಿನ್ ಲೆಕ್ಕ ಸರಿಯಿಲ್ಲ. ಈ ಮಾದರಿಯಲ್ಲಿ ಕೊನೆಯ ಮೈಲಿಯ ವೆಚ್ಚ ಯಾರು ಹೊರುತ್ತಾರೆ?” ಎಂದರು.
ವಿಕ್ರಮ್ ನಗು ಸಡಿಲವಾಯಿತು. ಅವನು ಪರದೆಯನ್ನು ನೋಡಿದ, ಮತ್ತೆ ಮಾವನತ್ತ ನೋಡಿದ. ರೋಹಿತ್ ಮಾವ ತನ್ನ ಕುರ್ಚಿಯ ಅಂಚಿನಲ್ಲಿ ಮುಂದಕ್ಕೆ ಬಂದು ಕೈಯಿಂದ ಸೂಚನೆ ಕೊಟ್ಟ—ಏನಾದರೂ ಹೇಳು, ಮುಚ್ಚು, ತಳ್ಳಿ ಬಿಡು. ಆದರೆ ಪ್ರಶ್ನೆಗಳು ಸಾಲಾಗಿ ಬಂದವು.
“ಆಪ್ ಆರ್ಡರ್ ಬಂದೊಡನೆ ಸ್ಟಾಕ್ ಎಲ್ಲಿ ಲಾಕ್ ಆಗುತ್ತದೆ?” “ಲೈವ್ನಲ್ಲಿ ಹೇಳುವ ಆಫರ್, ಅಂಗಡಿಯಲ್ಲಿ ಕೂಡ ಅದೇನಾ?” “ಈ ಮಾದರಿ ಸೇವಾ ವಲಯದ ತರಬೇತಿ ಇಲ್ಲದೆ ಓಡುವುದೇ?”
ನಂದಿತಾ ಸರ್ವಿಸ್ ದಾರದ ಮಡಿವಳಿಯಲ್ಲಿ ನಿಂತಿದ್ದಳು. ಕಪ್ಗಳೊಳಗಿನ ಕಿತ್ತಳೆ ಬಣ್ಣದ ಪಾನಕ ಅಲುಗಾಡುತ್ತಿತ್ತು. ಮೊದಲಿಗೆ ಒಬ್ಬ ಸಪ್ಲೈಯರ್ ಹುಡುಗ ಅವಳತ್ತ ತಿರುಗಿ, “ಅಕ್ಕಾ, ಹಿಂಬದಿ ಡಿಸ್ಪ್ಲೇ ಬಾಕ್ಸ್ ತೆಗೆಯಲಾ?” ಎಂದು ಕೇಳಿದ. ಅವಳು ತಲೆಯಾಡಿಸಿದಳು. ಮುಂದಿನ ಕ್ಷಣದಲ್ಲಿ ನಿರೂಪಕಿ ಮೈಕ್ ಮುಚ್ಚಿ, ವೇದಿಕೆಯ ಅಂಚಿನಿಂದ ತಿರುಗಿ, “ನಂದಿತಾ, ರಿಟರ್ನ್ ಪಟ್ಟಿಯ ಸ್ಲೈಡ್ ಯಾವದು?” ಎಂದು ಕೇಳಿಬಿಟ್ಟಳು.
ರೋಹಿತ್ ಮಾವ ತಡಕಿಕೊಂಡ. “ವಿಕ್ರಮ್ ಹೇಳ್ತಾನೆ,” ಎಂದನು.
ಆದರೆ ಮೈಸೂರುದ ಮಾಲೀಕನ ಕಣ್ಣು ಈಗ ವಿಕ್ರಮ್ ಮೇಲಿರಲಿಲ್ಲ. ಅವನು ನೇರವಾಗಿ ನಂದಿತಾಳತ್ತ ನೋಡಿದ. “ಅವಳು ಗೊತ್ತಿದ್ದಂತೆ ಕಾಣ್ತಿದೆ. ಆ ರಿಟರ್ನ್ ವಿಂಡೋ ಎಷ್ಟು?” ಎಂದನು.
ಮತ್ತೊಂದು ತಲೆ ತಿರುಗಿತು. ಇನ್ನೊಂದು. ಮುಂಭಾಗದ ಸಾಲಿನ ಫೋನ್ ಹಿಡಿದಿದ್ದವರು ಚಿತ್ರದಿಂದ ವಿಕ್ರಮ್ನ್ನು ಕಳೆದು, ಸರ್ವಿಸ್ ದಾರಿಯ ಬಾಗಿನತ್ತ ಫ್ರೇಮ್ ಸರಿಸಿದರು. ನಂದಿತಾ ತಟ್ಟೆಯನ್ನು ಪಕ್ಕದ ಮೇಜಿನ ಮೇಲೆ ಇಟ್ಟಳು. ಕಪ್ಗಳ ಚಿಕ್ಕ ಶಬ್ದ ಮಾತ್ರ ಕೇಳಿಸಿತು.
“ಏಳು ದಿನ,” ಅಂದಳು ಅವಳು. “ಆದರೆ ಬಳಕೆ ತೆರೆದ ಉತ್ಪನ್ನಕ್ಕೆ ಬೇರೆ ನಿಯಮ. ಸ್ಲೈಡ್ ಒಂಬತ್ತು. ಕೆಳಗೆ ಹಸಿರು ಪಟ್ಟಿಯಲ್ಲಿ ಇದೆ.”
ಪರದೆ ಮುಂದೆ ನಿಂತಿದ್ದ ಹುಡುಗ ಸ್ಲೈಡ್ ಬದಲಾಯಿಸಿದ. ಹಸಿರು ಪಟ್ಟಿ ಹೊಳೆಯಿತು.
“ಕೊನೆಯ ಮೈಲಿ ವೆಚ್ಚ?” ಮತ್ತೊಬ್ಬರು ಕೇಳಿದರು.
“ಮೊದಲ ಎರಡು ಸಾವಿರ ಆರ್ಡರ್ಗಳಿಗೆ ನಾವು,” ನಂದಿತಾ ಹೇಳಿದಳು. “ಆಮೇಲೆ ಪ್ರದೇಶದ ಪಾಲುದಾರರ ಜೊತೆ ಹಂಚಿಕೆ. ಅದಕ್ಕಾಗಿಯೇ ಮೂರು ಹಂತ. ವಿಕ್ರಮ್ ಹೇಳಿದ್ದು ಎರಡು ಹಂತ ಅಲ್ಲ.”
ಕೊಠಡಿಯ ಗಾಳಿ ಬೇರೆ ದಿಕ್ಕಿಗೆ ತಿರುಗಿದಂತೆ ಆಯಿತು. ಈಗ ಪ್ರಶ್ನೆಗಳು ವೇದಿಕೆಗೆ ಹೋಗುತ್ತಿರಲಿಲ್ಲ; ಅವಳತ್ತ ಬಂದು ನಿಂತುಕೊಂಡವು.
“ಬೆಂಗಳೂರಿನ ಹೊರವಲಯಕ್ಕೆ ಡೆಮೊ ತಂಡ ಯಾರು?” “ರಿಟರ್ನ್ ಮೋಸ ತಡೆಯೋದು ಹೇಗೆ?” “ಲೈವ್ನಲ್ಲೇ ಅಪ್ಸೆಲ್ ಯಾವ ಹಂತದಲ್ಲಿ?”
ಪ್ರತಿಯೊಂದು ಪ್ರಶ್ನೆಯ ನಂತರ ಜನರು ವಿಕ್ರಮ್ ಕಡೆ ಅಲ್ಲ, ನಂದಿತಾಳ ತುಟಿಗಳ ಕಡೆ ನೋಡಿದರು. ಅವಳು ಸರ್ವಿಸ್ ದಾರದ ಅಂಚಿನಲ್ಲೇ ನಿಂತು ಉತ್ತರ ಕೊಟ್ಟಳು. ನಿರೂಪಕಿ ತನ್ನ ಮೈಕ್ ಅನ್ನು ವೇದಿಕೆಯ ಮಧ್ಯದಿಂದ ಕೆಳಕ್ಕೆ ಚಾಚಿದಳು. “ಇಲ್ಲಿ ಬನ್ನಿ,” ಎಂದಳು.
“ಬೇಡ,” ರೋಹಿತ್ ಮಾವ ಕಟುವಾಗಿ ಹೇಳಿದ. “ಅವಳು ಹಿಂಬದಿಯ ಕೆಲಸ ನೋಡ್ತಾಳೆ.”
“ಅದನ್ನೇ ಯಾರು ಕಟ್ಟಿದ್ದು?” ಮೈಸೂರುದ ಮಾಲೀಕ ಕೇಳಿದ.
ಒಂದು ಕ್ಷಣ ಯಾರೂ ಉತ್ತರಿಸಲಿಲ್ಲ. ನಂದಿತಾ ಮುಂದೆ ನಡೆದುಬಂದಳು. ಅವಳ ಸೀರೆ ಅಂಚು ತಟ್ಟೆಯೊಂದಕ್ಕೆ ತಗುಲಿ ಕ್ಷಣಕ್ಕೊಂದು ನಾದ ಮಾಡಿತು. ಅವಳು ಮೈಕ್ ತೆಗೆದುಕೊಳ್ಳಲಿಲ್ಲ; ಮೊದಲು ಪಕ್ಕದ ಸ್ಟ್ಯಾಂಡ್ನಲ್ಲಿದ್ದ ಉತ್ಪನ್ನ ಪ್ಯಾಕ್ಗಳನ್ನು ಸರಿಪಡಿಸಿದಳು. ದೊಡ್ಡ ಪ್ಯಾಕ್ ಮುಂಭಾಗಕ್ಕೆ, ಚಿಕ್ಕದು ಬಲಕ್ಕೆ, ಕಿಟ್ಗಳ ಕ್ರಮ ಬದಲಿಸಿ ಇಟ್ಟಳು.
“ಈ ಪ್ರದರ್ಶನದ ಲೆಕ್ಕ ಪ್ಯಾಕ್ಗಳಿಂದ ಓದಲು ಬರಬೇಕು,” ಅಂದಳು. “ಮೊದಲು ಕಡಿಮೆ ದರದದು ಕಣ್ಣಿಗೆ ಬಂದ್ರೆ ಮೇಲಿನ ಕಿಟ್ ಸಾಗಿದೆ ಅನ್ನಿಸೋದಿಲ್ಲ. ಅದಕ್ಕೇ ಕೇಂದ್ರದಲ್ಲಿ ಹಬ್ಬದ ಪ್ಯಾಕ್, ಬಲಕ್ಕೆ ಪ್ರತಿದಿನದ ಬಳಕೆ. ನಿಮ್ಮ ಅಂಗಡಿಗೆ ಹೋಗೋ ಗ್ರಾಹಕ ನೋಡೋ ದಾರಿ ಇದೇ.”
ಅವಳು ಆಗ ಮಾತ್ರ ಮೈಕ್ ಹಿಡಿದಳು. “ಸ್ಲೈಡ್ ಹನ್ನೆರಡು ಹಾಕಿ.”
ಸ್ಲೈಡ್ ಬದಲಾಯಿತು. ಇದನ್ನು ವಿಕ್ರಮ್ ತೋರಿಸಿರಲಿಲ್ಲ. ರೋಹಿತ್ ಮಾವ ಏಳುವಂತೆ ಚಲಿಸಿದ. “ಅದು ನಂತರ—”
“ಇಲ್ಲ,” ನಂದಿತಾ ಅವನತ್ತ ನೋಡದೇ ಹೇಳಿದಳು. “ಈಗ ಇದೇ. ನೀವು ಎಲ್ಲರೂ ಹಣ ಹಾಕೋದು ಈ ಹಂತದ ಮೇಲೆ.”
ಪರದೆಯಲ್ಲಿ ಪ್ರದೇಶವಾರು ವಿತರಣಾ ನಕ್ಷೆ, ಲೈವ್ ಮಾರಾಟದ ನಂತರದ ಕರೆಮಧ್ಯ, ಹಿಂತಿರುಗುವ ಸರಕು ಮಾರ್ಗ, ಅಂಗಡಿಗಳ ಪಾಲು—ಎಲ್ಲವೂ ಸ್ಪಷ್ಟವಾಗಿ ಹರಡಿದವು. ಮುಂಭಾಗದ ಸಾಲಿನ ಮೂವರು ಒಂದೇಸಾರಿ ಫೋಟೋ ತೆಗೆದರು. ಮಾಲತಿ ಅತ್ತೆಯ ತುಟಿಯಲ್ಲಿದ್ದ ಕೃತಕ ನಗು ಒಣಗಿತು.
“ಇದು ನಿನ್ನ ಸ್ಲೈಡ್ ಅಲ್ಲವಲ್ಲ?” ಅವಳು ಕೂಗಿದಳು.
“ನನ್ನದೇ,” ನಂದಿತಾ ನೇರವಾಗಿ ಹೇಳಿದಳು. “ಆಫರ್ ಕೋಡ್ ಕ್ರಮ, ರಿಟರ್ನ್ ಶೇಕಡಾವಾರು ಅಂದಾಜು, ರೀಸೆಲರ್ ಪಾಲು—ಇವೆಲ್ಲಕ್ಕೂ ಕೆಳಗೆ ನನ್ನ ಡ್ರಾಫ್ಟ್ ಮುದ್ರೆ ಇದೆ. ಬದಲಿಸಿ ಪ್ರಿಂಟ್ ಮಾಡಿದ್ದೀರಷ್ಟೆ.”
ಅದೊಂದು ಹೊಡೆತವಾಗಿ ಕೊಠಡಿಗೆ ತಾಗಿತು. ಪರದೆಯ ಕೆಳಭಾಗದಲ್ಲಿ ಚಿಕ್ಕ ಅಕ್ಷರದಲ್ಲಿ ಉಳಿದಿದ್ದ ಕಡತದ ಮುದ್ರೆ ದೊಡ್ಡ ಪರದೆಯಲ್ಲಿ ಈಗ ಎಲ್ಲರಿಗೂ ಕಾಣಿಸಿತು: ಎನ್. ನಂದಿತಾ. ದಿನಾಂಕ. ಆವೃತ್ತಿ ಸಂಖ್ಯೆ.
ವಿಕ್ರಮ್ ಮೈಕ್ ಹಿಡಿಯಲು ಕೈ ಚಾಚಿದ. “ನಂದಿತಾ, ಈಗ ಹೀಗೆ ಹೇಳ್ಬೇಡ. ಮನೆಯಲ್ಲಿ ಮಾತಾಡ್ಕೊಳ್ಳೋಣ.”
ಆ ಮಾತೇ ಅವನ ಸೋಲಿನ ಧ್ವನಿ ತಂದಿತು. ಬಂಧುಗಳ ಮುಂದೆ “ಮನೆ” ಎನ್ನುವ ಕೈರಕ್ಷೆ ಈಗ ತಡವಾಗಿತ್ತು. ಯಾಕೆಂದರೆ ಕೊಠಡಿ ಈಗ ಅವಳ ಉತ್ತರಕ್ಕಾಗಿ ಕಾಯುತ್ತಿತ್ತು.
ಮೈಸೂರುದ ಮಾಲೀಕ ಎದ್ದು ನಿಂತ. “ನಮಗೆ ಮನೇಲಿ ಮಾತು ಬೇಡ. ಪಾಲುದಾರಿ ಯಾರು ಜೊತೆ?” ಎಂದನು.
ರೋಹಿತ್ ಮಾವ ತಕ್ಷಣ ಮುನ್ನಡೆದ. “ನಮ್ಮ ಕುಟುಂಬದ ಪರವಾಗಿ—”
“ನಿಮ್ಮ ಕುಟುಂಬದ ಪರವಾಗಿ ಯಾರು ನಾಳೆ ಬೆಳಗ್ಗೆ ಕರೆ ತೆಗೆದುಕೊಳ್ಳುತ್ತಾರೆ?” ಎಂದು ಇನ್ನೊಬ್ಬ ಹೂಡಿಕೆದಾರ ಕತ್ತರಿಸಿದ. “ಲೈವ್ ಕುಸಿದ್ರೆ ಯಾರಿಗೆ ಕೇಳೋದು? ಅವಳಿಗಾ, ಅವನಿಗಾ?”
ನಿರೂಪಕಿ ಮೈಕ್ ಸಂಪೂರ್ಣವಾಗಿ ನಂದಿತಾಳ ಕೈಗೆ ಒತ್ತಿದಳು. ಈಗ ವೇದಿಕೆ ಮಧ್ಯದಲ್ಲಿದ್ದ ವಿಕ್ರಮ್ ಅಂಚಿಗೆ ಸರಿದಿದ್ದ; ಸರ್ವಿಸ್ ದಾರದ ಬಳಿ ನಿಲ್ಲಿಸಿದ್ದ ನಂದಿತಾಳೇ ಓದಿನ ಮಧ್ಯಕ್ಕೇರಿದ್ದಳು. ಈ ತಿರುವು ನೋಡಿದ ಜನರ ಕಣ್ಣುಗಳಲ್ಲಿ ಸುರಕ್ಷಿತ ಬದಿಯ ಲೆಕ್ಕ ಕ್ಷಣಕ್ಕೊಂದು ಬದಲಾಯಿತು.
ರೋಹಿತ್ ಮಾವ ಅಂತಿಮ ಉಳಿವಿಗೆ ಕೈ ಹಾಕಿದ. ಅವನು ನಕ್ಕಂತೆ ಮಾಡಿ, “ಅವಳು ನಮ್ಮ ಜೊತೆ ಇರುವ ಹುಡುಗಿ. ಖಂಡಿತ ಸಹಾಯ ಮಾಡ್ತಾಳೆ. ನಿಶ್ಚಿತಾರ್ಥ ಆದ್ಮೇಲೆ ಎಲ್ಲವೂ ಮನೆಯೊಳಗೆ ಸರಿಯಾಗುತ್ತೆ,” ಎಂದನು.
ನಂದಿತಾಳ ಮುಖದಲ್ಲಿ ಏನೂ ಕರಗಲಿಲ್ಲ. “ಸಹಾಯ?” ಎಂದು ನಿಧಾನವಾಗಿ ಕೇಳಿದಳು. ಮೈಕ್ನಿಂದ ಆ ಒಂದು ಪದ ಸುತ್ತಲಿನ ಗಾಜಿನ ಗೋಡೆಗೂ ತಾಗಿತು. “ಮೂರು ತಿಂಗಳು ರಾತ್ರಿ ಹನ್ನೆರಡು ತನಕ ಬೆಲೆ ಮಾದರಿ ಕಟ್ಟಿದವಳು ನಾನು. ಪೂರೈಕೆದಾರರೊಂದಿಗೆ ಕರೆ ಕುಳಿತವಳು ನಾನು. ಸೇವಾ ವಲಯದ ತರಬೇತಿ ಮಾದರಿ ಬರೆದು ಕೊಟ್ಟವಳು ನಾನು. ಕುರ್ಚಿ ತೆಗೆದು, ತಟ್ಟೆ ಕೊಟ್ಟು, ಈಗ ಕೆಲಸದ ಫಲವನ್ನೂ ‘ಸಹಾಯ’ ಅಂತ ಕಡಿಮೆ ಮಾಡ್ಬೇಕಾ?”
ರೋಹಿತ್ ಮಾವ “ನಂದಿತಾ—” ಎಂದು ಆರಂಭಿಸಿದ.
ಅವಳು ಅವನ ಮಾತಿನ ಮೇಲೆ ನೇರವಾಗಿ ಹತ್ತಿದಳು. “ಇಂದು ಇಲ್ಲಿ, ಎರಡು ಮನೆತನದ ಮುಂದೆ, ವ್ಯವಹಾರದ ಮುಂದೆ, ಸ್ಪಷ್ಟವಾಗಿ ಹೇಳ್ತೀನಿ. ಈ ಯೋಜನೆಯ ಕಾರ್ಯಾಚರಣಾ ಹೊಣೆ ನನ್ನದಾಗಿದ್ದರೆ ಮಾತ್ರ ನಾನು ವೇದಿಕೆಯಲ್ಲಿ ಉಳ್ತೀನಿ. ಪಾಲುದಾರಿ ಮಾತುಕತೆ ನನ್ನ ಜೊತೆಗೆ ನಡೆಯಬೇಕು. ಮತ್ತು ಸಂಬಂಧವೂ ಇದೇ ಗೌರವದಲ್ಲಿ ನಿಂತರೆ ಮಾತ್ರ ಮುಂದುವರೀತು. ಜ್ಯೂಸ್ ತಟ್ಟೆ ಹಿಡಿದ ಕೈಗೆ ನಿಮ್ಮ ಅನುಕೂಲಕ್ಕೆ ತಕ್ಕಂತೆ ಕೆಲಸವಿಟ್ಟು, ಗೌರವವನ್ನ ಬೇರೆ ಜಾಗದಲ್ಲಿ ಮರೆಮಾಚೋ ಮನೆಗೆ ನಾನು ಸೇರಲ್ಲ.”
ಒಂದು ಕ್ಷಣ ರೋಹಿತ್ ಮಾವ ಕೈಯಲ್ಲಿದ್ದ ಕಾಗದ ಕೆಳಗೆ ಜಾರಿತು. ಅವನು ತಗ್ಗಿ ಎತ್ತಿಕೊಳ್ಳುವಷ್ಟರಲ್ಲಿ ಮುಂಭಾಗದ ಇಬ್ಬರು ಹಿರಿಯರು ಈಗಾಗಲೇ ನಂದಿತಾಳತ್ತ ತಿರುಗಿದ್ದರು. ಅವರಲ್ಲಿ ಒಬ್ಬ, ವಿಕ್ರಮ್ಗಾಗಿ ಬಂದಿದ್ದ ಸಂಬಂಧಿ, ಕುರ್ಚಿ ಹಿಂದಕ್ಕೆ ಸರಿಸಿ, “ಆಗ ಒಪ್ಪಂದ ಕರಡು ಅವಳ ಹೆಸರಿನಲ್ಲಿ ಕಳುಹಿಸಿ,” ಎಂದನು. ಮತ್ತೊಬ್ಬರು ನೇರವಾಗಿ ವಿಕ್ರಮ್ಗೆ, “ನೀನು ಪ್ರಚಾರ ಮುಖ. ಓದನ್ನು ಅವಳಿಂದ ಕಲಿತುಬಾ,” ಎಂದರು.
ವಿಕ್ರಮ್ನ ಮುಖದ ಹೊಳಪು ತುಂಡಾಯಿತು. ಅವನು ಕೊನೆ ಪ್ರಯತ್ನವಾಗಿ, “ನಂದಿತಾ, ನಿನ್ನ ಸ್ಥಾನ—” ಎಂದನು.
“ನನ್ನ ಸ್ಥಾನವನ್ನು ಈಗ ಕೇಳ್ತೀರಾ?” ಅವಳು ಅವನತ್ತ ತಿರುಗಿದಳು. “ಮುಂಭಾಗದ ಕುರ್ಚಿ ತೆಗೆದಾಗ ಕೇಳಬೇಕಿತ್ತು.”
ಅವಳು ತನ್ನ ಬೆರಳಿನ ಉಂಗುರವನ್ನು ತೆಗೆಯಲಿಲ್ಲ, ಕಣ್ಣೀರು ಕೂಡ ಹಾಕಲಿಲ್ಲ; ಅದಕ್ಕಿಂತ ದುಬಾರಿ ಕೆಲಸವೊಂದು ಮಾಡಿದಳು. ಮೈಕ್ ಕೈಯಲ್ಲೇ ಹಿಡಿದು, ಮುಂಭಾಗದ ಸಾಲಿನ ಹಿರಿಯರ ಕಡೆ ನೋಡುತ್ತ, “ವಿತರಣಾ ಒಪ್ಪಂದದ ಪ್ರಾಥಮಿಕ ಓದನ್ನು ಈಗ ನಾನು ಮುಗಿಸುತ್ತೀನಿ. ವೈಯಕ್ತಿಕ ಸಂಬಂಧದ ವಿಷಯ—ಇದನ್ನೇ ಉತ್ತರ ಅಂತ ತೆಗೆದುಕೊಳ್ಳಿ,” ಎಂದಳು.
ಅಷ್ಟರಲ್ಲಿ ಮೈಸೂರುದ ಮಾಲೀಕ ಕೈ ಎತ್ತಿ, “ಮುಂದುವರಿಸಿ, ನಂದಿತಾ ಮ್ಯಾಡಮ್,” ಎಂದನು.
ಅವಳು ಸ್ಲೈಡ್ ಹದಿಮೂರುಕ್ಕೆ ಹೋದಳು. ಮಾತಿನ ವೇಗ ಗಟ್ಟಿಯಾದದ್ದು, ಸ್ಪಷ್ಟವಾದದ್ದು. ಪ್ರತಿ ಸಾಲಿನ ನಂತರ ಜನರು ನೋಟ್ ಬರೆದರು. ಮಧ್ಯೆ ರೋಹಿತ್ ಮಾವ ಏನೋ ಸೇರಿಸಲು ತುಟಿ ತೆರೆಯುತ್ತಿದ್ದ, ಆದರೆ ಯಾರೂ ಅವನತ್ತ ನೋಡಲಿಲ್ಲ. ಮಾಲತಿ ಅತ್ತೆ ಮೊದಲು ಪಕ್ಕದ ಹೆಂಗಸಿನ ಕಿವಿಯಲ್ಲಿ ಕುಸುಮುಸಿದಳು; ನಂತರ ಆ ಹೆಂಗಸು ಕೂಡ ತಿರುಗಿ ನಂದಿತಾಳ ಮಾತು ಕೇಳಲು ಶುರುಮಾಡಿದಳು. ಅದು ಮುಖ ಕಳೆದುಕೊಂಡ ಶಬ್ದವಿಲ್ಲದ ಕ್ಷಣ: ಅಧಿಕಾರ ಕೈ ಬಿಟ್ಟರೆ ಜನ ಮೊದಲು ಕಣ್ಣು ತಿರುಗಿಸುತ್ತಾರೆ.
ಓದು ಮುಗಿದ ಮೇಲೆ ನಿರೂಪಕಿ ಮತ್ತೆ ವೇದಿಕೆಯ ಮಧ್ಯಕ್ಕೆ ಬರಲು ಯತ್ನಿಸಿದಳು; ಆದರೆ ಮುಂಭಾಗದಿಂದಲೇ ಪ್ರಶ್ನೆಗಳು ನಂದಿತಾಳಿಗೇ ಬಂದವು—ಕರಡು ಯಾವಾಗ, ತರಬೇತಿ ಯಾವಾಗ, ಮೊದಲ ಲೈವ್ ಯಾವ ದಿನ. ಅವಳು ಚಿಕ್ಕದಾಗಿ ಉತ್ತರಿಸಿ ಮೈಕ್ ಹಿಂತಿರುಗಿಸಿದಳು. ವಿಕ್ರಮ್ ಅವಳ ಬಳಿ ಬರಲು ಒಂದು ಹೆಜ್ಜೆ ಹಾಕಿದ.
“ಒಮ್ಮೆ ಮಾತಾಡೋಣ,” ಎಂದನು, ಈ ಬಾರಿ ಎಲ್ಲರಿಗೂ ಕೇಳಿಸದ ಧ್ವನಿಯಲ್ಲಿ.
“ಇಲ್ಲಿ ಕೇಳಿದಷ್ಟು ಸಾಕು,” ಅಂದಳು ಅವಳು, ಅವನಿಗೆ ದಾರಿ ನೀಡದೆ.
ಆಮೇಲೆ ಮಾತ್ರ ನಂದಿತಾ ಹಿಂತಿರುಗಿ ಸರ್ವಿಸ್ ದಾರಿಗೆ ನಡೆದುಹೋದಳು. ಮುಂಭಾಗದ ಸಾಲು ಮತ್ತು ಪಕ್ಕದ ದಾರಿ ಸೇರುವ ಮಡಿವಳಿಯಲ್ಲಿ ಅದೇ ಸ್ಟೀಲ್ ತಟ್ಟೆ ಇನ್ನೂ ಕಾದಿತ್ತು. ಅವಳು ಅದನ್ನು ಎತ್ತಿಕೊಂಡಳು. ಕಪ್ಗಳಲ್ಲಿ ಉಳಿದ ಪಾನಕ ಚಲಿಸಿ ಚಿಕ್ಕಚಿಕ್ಕ ಶಬ್ದ ಮಾಡಿತು. ಮೊದಲು ಜಾಗ ಕೊಟ್ಟಿರದ ದೇಹಗಳು ಈಗ ಎರಡಂಚು ಸರಿದವು. ಯಾರೂ “ಅತ್ತ ನಿಲ್ಲು” ಎಂದಿಲ್ಲ. ನಂದಿತಾ ತಟ್ಟೆಯನ್ನು ಎರಡೂ ಕೈಗಳಿಂದ ಸಮತಟ್ಟಾಗಿ ಹಿಡಿದು, ಸರ್ವಿಸ್ ದಾರದ ಬಾಗಿನಲ್ಲೇ ನಿಂತು, ಅದು ಅಲುಗುವುದನ್ನು ನಿಲ್ಲಿಸಿದಳು; ಕಪ್ಗಳ ರಣರಣವೂ ಅಲ್ಲಿ ನಿಂತಿತು.