అందరూ ఓడిపోతుందని చూసారు

మధుసూదన్ మామయ్య మెట్ల మలుపు దగ్గర కాలు అడ్డంగా పెట్టి, సిరి చేతిలో ఉన్న అతిథుల రిజిస్టర్‌ను ఒక్కసారిగా లాగేశాడు. “ఇది పైకి తీసుకెళ్లేది నువ్వా? కింద కేటరింగ్ వాళ్లతో ఉండు. కమిటీ ఓటు దగ్గర నిలబడే హక్కు నీకు లేదు,” అన్నాడు గట్టిగా. పసుపు చీరలు, బంగారు గొలుసులు, మల్లెపూల మధ్య ఆ మాట మెట్ల గోడను తాకి తిరిగొచ్చినట్టే వినిపించింది. సిరి వేల్లు రిజిస్టర్ అంచుపై గట్టిగా బిగిశాయి. ఆమె ఎడమచేతిలో ఫోన్ వెలుగు ముడుచుకుని ఉంది; రెండు గంటల క్రితం వచ్చిన సరఫరాదారుడి సందేశం ఇంకా తెరవబడి, అరచేతిలో నీలి కాంతి కొట్టుకుంటోంది. దిగువ హాల్లో వడ్డించిన టీ గ్లాసులు చల్లారిపోయి స్టీల్ ట్రే మీద గోధుమ వలయాలు వదిలాయి.

మెట్ల దిగువన నిలబడ్డ అనసూయ అత్త నిటారుగా చూసింది. పై అంతస్తులో నిశ్చితార్థపు వేదిక దగ్గర కూర్చోవాల్సిన పెద్దలు ఒక్కొక్కరుగా వెనక్కి తిరిగి చూస్తున్నారు. సిరి తల్లి పద్మకి ఈ సభలో కుర్చీ దొరకటం కూడా పెద్ద ఉపకారంలా మాట్లాడిన వాళ్లంతా ఇప్పుడు వినిపించే దూరంలోనే ఉన్నారు. సిరి రిజిస్టర్‌ను వదల్లేదు. “దారి ఇవ్వండి, మామయ్య. పిలిచిన వాళ్ల సీట్లు ఇంకా సరిచూడాలి,” అంది. అతను నవ్వలేదు; పెదవి వంకరయ్యింది.

“సీట్లు?” అతను ఉద్దేశపూర్వకంగా పై మెట్టుపై నిలబడ్డాడు. “నీ అమ్మ పెళ్లి సమయానికి ఎవరు డబ్బు పెట్టారో గుర్తుందా? మా ఇంటి పేరు పెట్టుకుని నువ్వు ఇక్కడ తిరుగుతున్నావు. దాని అర్థం కమిటీ సభ్యురాలివని కాదు. ఇంటివాళ్లకు మరియు స్నేహితులకు తెలిసిన సంబంధం ఉందని, ఇంట్లోకి లోపలికి వచ్చి పనులు చూశావని, ఓటు వేయడానికి ఎక్కేస్తావా?” అతని స్వరం ఇప్పుడే చేరిన బంధువుల కోసం కొంచెం మరింత గట్టిగా మారింది. “ధన్యవాదం ఉండాలి. గీత దాటకూడదు.”

ఆ మాటలో నిక్షేపంలా దాచిన అవమానం మెట్ల మధ్య ఇరుక్కుపోయింది. విహాన్‌ పై అంతస్తు రైలింగ్ దగ్గర కనిపించాడు; అతని చొక్కా చేతి ముడతలు తొందరలో వేసుకున్నట్టు ఉన్నాయి. అతను ఒక్క మెట్టు దిగాలని చూశాడు, కానీ మధుసూదన్ మామయ్య చేతిని చాచి ఆపేశాడు. “పెళ్లికొడుకు కిందకి రాకూడదు ఇప్పుడే,” అన్నాడు, అదే సమయంలో సిరిని చూస్తూ, “ఇంకా రిజిస్టర్ వదిలిపెట్టు. నీ పని అయిపోయింది.”

సిరి ఒక్క క్షణం కళ్లను పైకి ఎత్తి విహాన్‌ వైపు చూసింది. సమాధానం అక్కడి నుంచి కాదు. ఆమె మళ్లీ మామయ్య వైపే తిప్పుకుంది. “నాకు నిలబడే హక్కు లేదంటారా?” అంది తట్టిపడే నిశ్శబ్దంతో. “అయితే గత మూడు వారాలుగా కమిటీ ఖాతా నోట్సులు, పూలవాడు, వంటవాడు, హాల్ ముందస్తు చెల్లింపు రసీదులు, విరాళాల ధృవీకరణ—all నా పేరుమీదే ఎందుకు తిరిగాయి, మామయ్య?”

మలుపు దగ్గర ఎక్కుతున్న ఇద్దరు అబ్బాయిలు ఒకేసారి ఆగిపోయారు. వారిలో ఒకడు పట్టుకున్న నీటి కార్టన్ మెట్టుపై మోగింది. మాట అడ్డంగా కొట్టినట్టు మధుసూదన్ మామయ్య ముఖం కాసేపు ఖాళీ అయింది. అతను వెంటనే కోలుకుని, “అది సౌకర్యం కోసం. నువ్వు ఫోన్లు ఎత్తావు. అంతే,” అన్నాడు. కానీ ఆ ‘అంతే’లో ముందున్న ధైర్యం లేదు.

“సౌకర్యం కోసం?” సిరి రిజిస్టర్‌ను అతని చేతి నుంచి నెమ్మదిగా లాగి తన ఛాతీకి దగ్గర చేసింది. “హాల్ అడ్వాన్స్ ఆలస్యమైపోయిన రాత్రి నేను వచ్చి చెల్లించకపోతే ఇవాళ ఈ మెట్లు కూడా తెరవబడేవి కావు. అతిథుల గదుల జాబితా ఎవరిని అడిగి మార్చారు? పూజారి గారి సమయం ఎవరితో ఖరారు చేశారు? మీరు పైకి వెళ్లి కూర్చోవచ్చు. కానీ ప్రతి నిర్ణయం నా దగ్గర నుంచి వెళ్లింది.”

మెట్ల మలుపు మరింత ఇరుకైంది. పైకి భోజన బాక్సులు మోస్తున్న బాలురు కిందనే ఆగిపోయారు; ఒక ప్లాస్టిక్ డబ్బా మూత లోపలి వంట చల్లారిపోవడంతో లోహపు వాసన వచ్చింది. కిందనుంచి రాఘవ్—సంఘం కన్వీనర్—వేగంగా ఎక్కి వచ్చాడు. అతని భుజంపై ఫైల్ సంచి ఊగుతోంది. “సిరిగారూ, రెండో జాబితా ఎక్కడుంది?” అని అడిగే వరకు పరిస్థితి అతనికి పూర్తిగా అర్థం కాలేదు. వెంటనే మధుసూదన్ మామయ్యని చూసి ఆగిపోయాడు.

“జాబితా నాకు ఇవ్వండి,” అన్నాడు మామయ్య త్వరగా. “ఇక నుంచి నేను చూస్తా.”

రాఘవ్ కనుబొమ్మలు ముడిచాడు. “ఎలా చూస్తారు? దాతల నిర్ధారణలు, వంటగది సరుకు, వేదిక సీటింగ్—అన్నీ సిరిగారే సమన్వయం చేశారు. ఈ ఉదయం నుంచీ నేను అయిదుసార్లు వాళ్లకే ఫోన్ చేశా.” అతను చెప్పినది కేవలం సమాచారం కాదు; ఎవరి వద్ద తాళం ఉందో బయటపడిన శబ్దం. అనసూయ అత్త కిందనుంచి, “మామయ్య, పూలకొలువు కూడా ఆమెనే మార్చించింది. మీరు అయితే ఇంకా పాత జాబితానే చూసారు,” అంది. ఒక్కసారిగా మెట్ల మీద ఎవరు ఎక్కగలరు, ఎవరు కాదు అన్నది మాటల్లోనే మారిపోయింది.

మధుసూదన్ మామయ్య ఇప్పుడు పూర్తిగా దారిని మూసుకోలేకపోయాడు. అతని వెనక పెద్దలు కూర్చోవాల్సిన వేదిక ఉంది; ముందర సిరి నిలబడి ఉంది; పక్కలుగా వెళ్లాల్సిన వాళ్లు అటకాయించారు. తాను కాపలా కాయుతున్నట్టు నిలిచిన స్థానం ఇప్పుడు అతడినే మేకిపెట్టింది. అతను విహాన్ వైపు తిరిగి, “నీ పెళ్లి సంగతి. ఇక్కడ ఎవరు ఎంత దగ్గరగా ఉంటారో ఒక హద్దు ఉండాలి,” అన్నాడు. చివరి ప్రయత్నంగా ఆ మాటను బంధుత్వపు తీగకి కట్టాడు. “పనులు చూసిందంటే ఇంటి కోడలయిపోదు.”

సిరి మొహం మారలేదు. “నేను ఎవరి కోడల్ని ఇప్పుడే ప్రకటించుకోవడానికి ఇక్కడ లేను,” అంది. “కానీ పని చూసింది నేనే. అది మీరు మీకు అనుకూలంగా కనిపించనంత మాత్రాన మాయమవదు.” ఆమె ఒక మెట్టు ఎక్కింది. మామయ్య వెనక్కి జరగక తప్పలేదు. రిజిస్టర్ తెల్ల పేజీలు పైకి కనిపించాయి; పేర్లు, సమయాలు, చెల్లింపులు, గది సంఖ్యలు—అన్నీ చేతిరాతలో వరుసగా ఉన్నాయి. పైనుంచి పెద్దమనుషులలో ఇద్దరు లేచి చూస్తుండగా, కిందనుంచి ఇంకొంత మంది చేరుకున్నారు. పాత నమ్మకం మొదటిసారిగా బిగుసుకుంది.

మరో క్షణానికే పక్క హాల్లోని కుటుంబ సభకు పిలుపు వచ్చింది. నిశ్చితార్థపు కార్యక్రమం మొదలుపెట్టే ముందు ఖర్చుల తేడా, దాతల కేటాయింపుపై చిన్న ఓటు వేయాల్సి ఉందని రాఘవ్ చెప్పాడు. ఇదే పని కోసం రిజిస్టర్ పైకి వెళ్తోంది. మధుసూదన్ మామయ్య వెంటనే అవకాశాన్ని పట్టుకోవాలని చూశాడు. “సరే,” అన్నాడు గట్టిగా. “అందరి ఎదుటే నిర్ణయించుకుందాం. కమిటీ ముందు పని ఎవరి చేతిలో ఉండాలో స్పష్టం అవుతుంది.” అతని స్వరంలో ఆలస్యంగా వచ్చిన ధైర్యం ఉంది—గెలిచినట్టు కాదు, తప్పక గెలవాలని ఒత్తిడి పెట్టుకున్నట్టు.

హాల్ మధ్యన కుర్చీలు రెండు వరుసలుగా పెట్టారు. మధ్యలో ఓ సన్నని దారి. అక్కడే ఓటు కార్డులు పంచారు—ఎర్ర అంచు ఉన్న తెల్ల కార్డులు. వేదిక పక్క టేబుల్ మీద చల్లారిన టీ గ్లాస్ వలయం ఇంకా తుడవలేదు. సిరి దాని పక్కన రిజిస్టర్ పెట్టి నిటారుగా నిల్చుంది. మధుసూదన్ మామయ్య ముందుకొచ్చి, “సిరి ఇప్పటివరకు చేసినవి సహాయక పనులు మాత్రమే. ఇక నుంచి కుటుంబ పెద్దల కమిటీ నేరుగా చూసుకుంటుంది. చర్చ ముగిసింది,” అన్నాడు. అతను చర్చ మొదలుకాకముందే ముగించాలనుకున్నాడు.

“ముగియలేదు,” సిరి అంది.

ఆ ఒక్క మాట హాల్‌లోని గాలి దిశ మార్చినట్టైంది. ఆమె రిజిస్టర్ తెరిచి మొదటి పేజీ తిప్పలేదు కూడా; అవసరం రాలేదు. “నేను రక్షణగా మాట్లాడటం ఆపుతున్నాను,” అంది. “ఈ కార్యక్రమాన్ని సమన్వయం చేసే హక్కు నాదే. అతిథుల జాబితా, చెల్లింపులు, గదుల కేటాయింపు, వేదిక మార్పులు, సరఫరాదారుల ఒప్పందాలు—ఇప్పటివరకు నా చేతిలో నడిచాయి. ఇక్కడి నుంచి కూడా అలాగే కొనసాగుతాయి. ఆలస్యంగా నాకు పైకి కూర్చోమని ఇచ్చే ముఖరక్షణ అవసరం లేదు. ఈ సభ ముందు ఓటు వేయండి—పని ఎవరికి అప్పగించబడి ఉంది, ఇక ఎవరితో కొనసాగాలి.”

మధుసూదన్ మామయ్య ముఖం ఒక్కసారిగా ఎర్రబడింది. “ఏ హక్కుతో నువ్వే ప్రకటిస్తున్నావు?” అన్నాడు. చేతిని పైకెత్తి కార్డులు పంచుతున్న అబ్బాయిని ఆపాలని చూశాడు. అది పాత ఆజ్ఞలా బయటికి వచ్చింది; వినిపించినా, కదిలించింది కాదు. రాఘవ్ ముందుకు వచ్చి స్పష్టంగా అన్నాడు, “పని ఎవరివద్ద నడిచిందో చూసి ఓటు వేయండి. మాటలు కాదు, వ్యవహారం.” అనసూయ అత్త కుర్చీ నుంచి లేచి తన కార్డు తీసుకుంది. “నేను చూసింది సరిపోతుంది,” అంది. ఇంకొక పెద్దమ్మ తన దగ్గర కూర్చున్న కోడలికి కార్డు అందించింది. మధ్యదారి ఒక్కసారిగా ఓటు ఫ్లోర్ అయింది.

మధుసూదన్ మామయ్య ఇప్పుడే మరో పట్టు వెతికాడు. “సిరి, అవసరానికి మించి వెళ్లొద్దు. నీ అమ్మకు మా ఇంటి ఋణం ఉంది. నువ్వు ఇక్కడ నిలబడడం సరే. కానీ పేరుకు పేరే ఉండాలి. సమన్వయం నీ దగ్గరే ఉండనివ్వచ్చు—కానీ కమిటీ పేరుతో.” ఆలస్యంగా విసిరిన చీరచిడి ముక్కలా ఆ ఆఫర్ కిందపడింది. క్షణం ముందు వరకూ ఆమెను మెట్ల దిగువన నిలబెట్టిన మనిషి, ఇప్పుడు ఆమె నిలబడటానికే అనుమతి ఇస్తున్నట్టు మాట్లాడుతున్నాడు. కానీ ఆ అనుమతి విలువ పోయింది; అందరూ చూసారు.

సిరి అతని వైపుకు ఒకచోటే నిలబడి చూసింది. “అది మీరిప్పుడు ఇస్తున్న అనుమతి కాదు,” అంది. “ఇప్పటి దాకా నా మీద నడిపించిన పనిని నా పేరుమీద గుర్తించడం మాత్రమే. నేను సమన్వయకర్తగా కొనసాగుతాను. దాన్ని కమిటీ రికార్డులో ఇప్పుడే నమోదు చేయండి.” ఆమె రాఘవ్ వైపు చేయి చాపింది. “ఓటు కార్డులు.”

కార్డులు పంచబడ్డాయి. మధ్యదారిలో కూర్చున్నవాళ్లు, గోడకట్టున నిలుచున్నవాళ్లు, మెట్ల దగ్గర నుంచే దిగివచ్చిన వాళ్లు—ఎవరి ముఖంలోనూ ఉత్సాహం లేదు; చదివిన నిజాన్ని తిప్పి చెప్పలేని ఇబ్బంది మాత్రమే ఉంది. రాఘవ్, “సిరిగారే కొనసాగాలి అనుకునేవాళ్లు కార్డు పైకి ఎత్తండి,” అన్నాడు.

మొదట అనసూయ అత్త కార్డు పైకి లేచింది. వెంటనే మరో రెండు. తర్వాత వేదిక పక్క నుంచి, మెట్ల అంచు నుంచి, మధ్య వరుసలో కూర్చున్న అల్లుళ్ల నుంచి. ప్రతి కార్డు లేవగానే మధుసూదన్ మామయ్య ముఖం కాస్త కాస్త దిగింది. అతను తన చేతులను ఛాతీ దగ్గర ముడుచుకుని నిలబడ్డాడు; తర్వాత ఒక్కసారిగా విప్పి, ఎవరో తనవైపు చూస్తారేమోనన్నట్టు అటూ ఇటూ చూశాడు. ఎవరూ కాపాడటానికి మాట తీసుకోలేదు. అతని ఆజ్ఞ వెళ్లే దారులు అక్కడికక్కడే మూసుకుపోయాయి.

సిరి తన కార్డును చివరగా ఎత్తింది. మధ్యదారిలో, ఓటు ఫ్లోర్ మీద, తెల్ల కార్డు ఎర్ర అంచుతో నిటారుగా నిలిచింది. ఆమె స్వరం చల్లగా, స్పష్టంగా వెళ్లింది. “రిజిస్టర్ నా వైపే ఉంటుంది. తర్వాతి అంశం చదవండి.” ఆమె చేయి ఇంకా పైకే ఉంది; ఎదురుగా మధుసూదన్ మామయ్య చేతులు నెమ్మదిగా కిందికి జారాయి.