నిజమైన నైపుణ్యం బయటికొచ్చిన రోజు
“సాహితి, వయోలిన్ను అక్కడ పెట్టు. ఈ స్లాట్ యశ్వంత్ది,” అని నిర్వాహకురాలు మాధవి చేతితో చూపగానే, స్టేజ్కి పక్కన ఉన్న చిలుక గుండా లాంటి ప్రవేశ దారిలో అందరి చూపు ఒక్కసారిగా ఆమె మీద పడింది. సాహితి కాసేపటి క్రితం తెరిచి, మెత్తని బట్టతో తుడిచి, స్వరాల కోసం సిద్ధం చేసిన తన వాయిద్యాన్ని నేలపై ఉన్న ప్లాస్టిక్ కుర్చీకి ఆనించి పెట్టాల్సి వచ్చింది; అదే క్షణంలో యశ్వంత్ మృదువైన కవర్ నుంచి తన మెరుస్తున్న వయోలిన్ను తీసి, “మామయ్యగారు వచ్చేశారు, వాళ్ల ముందు లైవ్ నా నుంచే మొదలు అయితే బాగుంటుంది,” అన్నాడు. ఆ మాట వినగానే వెనక నిలబడ్డ గురువుల శిష్యులు, ఇద్దరు జడ్జిలతో కలిసి వచ్చిన బంధువులు, స్పాన్సర్ వర్గం—అందరూ ఇదే సహజమన్నట్టు ముఖం సర్దుకున్నారు.
ఆమె భుజాలపై ఇంకా మెట్రో ప్రయాణం మడతలు ఉన్నాయి. ఉదయం సేవా రంగం ఈవెంట్ కాంట్రాక్ట్ పని చేసి, జీతం పూర్తికాక ముందే ఇంటి అద్దె, తమ్ముడి కాలేజీ ఫీజు, అమ్మ మందుల జాబితా గుండెల్లో పెట్టుకుని ఇక్కడికి వచ్చిన అలసట చేతుల కండరాల్లో గట్టిగా కూర్చుంది. అయినా ఈ సాయంత్రం ఎంపిక ఆమెది కావాలి; వచ్చే నెల తిరుపతి, విజయవాడ, విశాఖపట్నం సర్క్యూట్ ప్రోగ్రాముల్లో ఒకసారి అవకాశం వస్తే, బ్యాకప్ కళాకారిణి పేరు నుంచి బయటపడే దారి ఉంటుంది. కానీ మాధవి ఆమె ముందు నుంచే స్టాండ్పై ఉన్న నోటేషన్ షీట్లు తీసి యశ్వంత్ స్టాండ్కి మార్చింది. అదే అసలు అవమానం—స్లాట్ మార్చడమే కాదు, ఆమె సిద్ధతకూ యజమాని వాడే అన్నట్టు.
“నువ్వు వెనక నుంచే సపోర్ట్ ఇవ్వు,” మాధవి తక్కువగా చెప్పినా వినిపించేలా చెప్పింది. “అంత కఠినమైన ఆలాపనలో రిస్క్ వద్దు. యశ్వంత్కి ప్రెజెన్స్ ఉంది.”
సాహితి ఒక్క మాటా అనలేదు. తన వయోలిన్ దగ్గరికి వెళ్లి, ముడతపడ్డ బొటనవేలు గోరుతో పెగ్ను సగం అంగుళం తిప్పింది. తార స్వరం కొంచెం పైకెగిరి గాలి లోపల సన్నని మెరుపులా నిలిచింది. వెంటనే ఆమె బోను తీగపై అట్టే నెమ్మదిగా జరిపి, పంచమం దగ్గర ఆగి, ఆ సూక్ష్మ కంపనాన్ని మూడో తీగతో కలిపింది. పక్కనే నిల్చున్న శిష్యురాలు తనలో తనే ఊపిరి బిగించింది; ఇంత గజిబిజి శబ్దం మధ్య కూడా సరైన శ్రుతిని వినగల చెవి ఎవరికి ఉందో ఆ ఒక్క క్షణంలో తేలిపోయింది. కానీ మాధవి వెనక్కి తిరిగి చూడలేదు. “యశ్వంత్, ఫస్ట్ ఫ్రేజ్ చూపించు,” అంది.
యశ్వంత్ బోను ఎత్తిన తీరు మాత్రం బాగా ప్రాక్టీస్ చేసిన ఫోటోలా ఉంది. భుజం వంగింపు, చిరునవ్వు, స్టేజ్ పక్కనే నిల్చున్న తన మామయ్య రమణయ్య గారివైపు ఒక చిన్న తలాడింపు. అతను ఈ సాంస్కృతిక వేదిక ట్రస్టులో సభ్యుడు; అతని కూతురు వివాహానికి సంబంధించిన మాటల్లో యశ్వంత్ పేరు చాలా కాలంగా తిరుగుతోంది, సాహితితో అతనికి ఇంటివాళ్లకు మరియు స్నేహితులకు తెలిసిన సంబంధం ఉండేదని కొందరు గుసగుసలాడినా, ఈ మధ్య ఆ మాట ఎవరూ నోటికి తేవడం లేదు. స్టేజ్పై ఎవరు నిలబడతారో నిర్ణయమే సంబంధాన్ని కొలిచే కొలమానం అయిపోయింది.
జడ్జిలు కూర్చున్న టేబుల్ దగ్గర తెల్లని స్కోర్ షీట్లు రెడీగా ఉన్నాయి. టేబుల్పై ఉన్న నీలి పెన్నులో పాత మసి మరక, క్యాప్ పగిలిన చోటు—అవి సాహితికి బాగా తెలిసినవి; గత మూడు ఎంపికల్లో తానే ఆ షీట్లు సర్ది పెట్టింది. కానీ ఈరోజు తన చేతి ముద్ర ఉన్న వాటి మీద ఇంకొకరి పేరు మొదట వినిపిస్తోంది. ఆమె వయోలిన్ని మళ్లీ ఒడిలోకి తీసుకుంది. యశ్వంత్ మొదటి వాక్యం మొదలుపెట్టేలోపు, తను తనలో ఒక కఠిన స్వరచలనం వేసి చూశింది—త్వరిత గమకం, జారి పడకుండా ఒకే ఊపులో వాలిపోయే వంపు. దానికి ఉన్న చాపకింద నీరులాంటి నియంత్రణ పక్కనే ఉన్న వృద్ధ జడ్జి శేషాద్రి గారి చెవికి తగిలింది. ఆయన కళ్లజోడు పైకి ఎత్తి ఒక్కసారి ఆమెవైపు చూశారు.
“వినిపించకుండా ప్రాక్టీస్ చేయొద్దు,” మాధవి కోపంగా చెప్పింది. “ఇప్పుడు సెంటర్లో యశ్వంత్ ఉన్నాడు.”
యశ్వంత్ మొదలుపెట్టాడు. మొదటి మూడు మాత్రలు బాగానే వెళ్లాయి. నాల్గో మడిలో అతను ముడుచుకోవాల్సిన స్వరాన్ని నిటారుగా లాగాడు. శేషాద్రిగారు కనుబొమ్మ కదిలించారు. రమణయ్య గారు తన గొలుసు సరిచేసుకుంటూ, చూడనట్టు చూశారు. యశ్వంత్ వెంటనే రెండోసారి ప్రయత్నించబోతుండగా, సాహితి పక్క నుంచి ముందుకు ఒక్క అడుగు వేసింది. అడిగినవారు ఎవరూ లేరు. చెప్పిన మాటా లేదు. ఆమె బో చివరను తీగపై కేవలం స్పర్శించినంత మాత్రాన, ఆ కష్టం ఉన్న స్థానం నుంచి స్వరం కిందికి వాలి, అచ్చం సరైన గమకంతో తిరిగి తన స్థానానికి చేరింది—ఒక చిన్న సరిదిద్దు, ఒకే ఊపులో. గాలి లోపల ఉన్న తడబాటు కత్తిరించబడినట్టు అయింది.
“మళ్లీ అదే తీసుకో,” అన్నాడు శేషాద్రిగారు వెంటనే, కానీ ఈసారి యశ్వంత్ను కాదు, “నువ్వే.”
యశ్వంత్ నవ్వు మధ్యలోనే ఆగిపోయింది. “సర్, నేను—”
“అదే స్థానం,” అని మరో జడ్జి కఠినంగా చెప్పారు. “ఆమె చూపించినట్టు.”
ఇప్పుడు అందరూ స్పష్టంగా చూశారు. యశ్వంత్ బో చేతిలోనే ఉంది; కానీ ఎక్కడ మడవాలి, ఎంత నిటారుగా వదలాలి, ఎక్కడ వాలి మళ్లీ ఎక్కించాలి అన్న దారిలో అతని వేల్లు ఖాళీగా తడుముకుంటున్నాయి. మొదటి ప్రయత్నంలోనే స్వరం బీటలైంది. రెండోసారి బో తీగపై చిక్కుకుంది. స్టేజ్ పక్కన పూలదండలు పట్టుకున్న ఇద్దరు వాలంటీర్లు నవ్వు దాచుకునేందుకు పెదవులు కొరికారు. మాధవి ఒక్కసారిగా ముందుకు వచ్చి, “టెన్షన్ అయిందేమో, మెయిన్ స్టేజ్ మీద—” అని మొదలుపెట్టింది.
“ఇక్కడే కొనసాగుతుంది,” శేషాద్రిగారి స్వరం దారిని మూసేసింది. “తదుపరి ఎంపిక రౌండ్ ఇదే. సాహితి, నువ్వు పూర్తి ప్యాసేజ్ వాయించు.”
మాధవి ముఖం తెల్లబడింది. “సర్, షెడ్యూల్—”
“స్కోర్ షీట్ మార్చండి,” అని రెండో జడ్జి చెప్పారు. “ప్రస్తుతం వినేది ఆమెను.”
అది ఆ సాయంత్రం అసలు తలుపు మారిన క్షణం. మాధవి చేతిలో ఉన్న పత్రం యశ్వంత్ స్టాండ్ దగ్గర నుంచి తీసి జడ్జిల టేబుల్పైకి మార్చింది. యశ్వంత్ “ఒక్క నిమిషం” అన్నట్టు చేయి చాచి ఆపాలని చూశాడు; ఎవరూ ఆ చేతిని పట్టుకోలేదు, ఎవరూ వినలేదు. రమణయ్య గారు తొలిసారి పూర్తిగా ముందుకు వంగి చూశారు. అతని చూపులో కోపమా, భయమా అన్నది కంటే, తన బలంతో ముందే పెట్టిన పేరు ఇప్పుడు కుర్చీ లేకుండా నిలబెట్టబడింది అన్న కఠిన అసౌకర్యం ఎక్కువగా కనిపించింది.
సాహితి వాయిద్యాన్ని భుజానికి అద్దుకుంది. పక్క దారిలోని ట్యూబ్లైట్ హమ్ నిరంతరం వినిపిస్తోంది. స్టేజ్పై నుంచి వచ్చే మృదంగ రిహార్సల్ గుద్దులు దూరపు గుండె చప్పుడు లా కరిగిపోయాయి. ఆమె కాళ్లు నేలపై సరిగ్గా నిలిచాయి; ఉదయం నుంచి వేసుకున్న చెప్పులలో కాలి వేళ్లు నొప్పిగా ఉన్నా, బో మొదటి లాగుడులో ఆ శరీరం అంతా ఒకే రేఖ అయ్యింది. మొదటి పది మాత్రల్లోనే ఆమె ఎవరినీ చూసలేదు. రెండో వాక్యంలో తక్కువగా వినిపించే అంతర స్వరాన్ని గట్టిగా చూపించకుండా, మెత్తగా మడిచి బయటకు తెచ్చింది. జడ్జిల పెన్నులు ఆగకుండా కదిలాయి.
ప్యాసేజ్ కఠినమైన చోటుకు చేరేలోపు యశ్వంత్ మళ్లీ ముందుకు రావాలని చూశాడు. “దీన్ని నేను మెయిన్ స్టేజ్ మీద—”
“నీవు ఆపు,” శేషాద్రిగారు కళ్లజోడు తీసి టేబుల్పై పెట్టారు. అది ఆదేశం మాత్రమే కాదు, హక్కు తీసివేయడం. యశ్వంత్ బో నెమ్మదిగా కిందికి జారిపోయింది. మాధవి “సర్, ప్రేక్షకుల ముందు ఇలాంటిది…” అని తక్కువగా అనగానే, రెండో జడ్జి తలకూడా ఎత్తలేదు. “ప్రేక్షకుల ముందు నిలబడేది ఎవరో అందుకే చూస్తున్నాం.”
సాహితి మూడో వాక్యంలో దిగువ స్థాయి నుంచి పై తారకు ఎక్కే వేగదాటిని తీసుకుంది. అక్కడే చాలా మంది హడలిపోతారు; స్వరం పదునెక్కి అరుస్తుంది లేదా భయంతో కత్తిరించబడుతుంది. ఆమె మాత్రం ఎక్కడా పిడికిలి బిగించలేదు. బొటనవేలు మెడకు కేవలం తాకేంతగా ఉంచి, చిటికెన వేలిని ఒక్క క్షణం గాల్లో వేలాడదీసి, తర్వాత ఖచ్చితమైన స్థానంలో పడేసింది. ఆ స్థానం నుంచి వాలి వచ్చే గమకం జడ్జిల ముందున్న గాజు గ్లాసులోని నీటినే కంపింపజేసినట్టు అనిపించింది. పక్కనే నిల్చున్న శిష్యులలో ఒకరు అనుకోకుండా “అహ్” అని చిన్న శబ్దం చేశారు.
ఆమె ఆగలేదు. ఇప్పుడు ఇది పరీక్ష కాదు; ఎవరో ఇచ్చే అనుమతి కోసం వేచిచూడాల్సిన ప్రదర్శన కాదు. దొంగిలించబడిన స్లాట్నే తన చేతిలో తిరిగి రూపం మార్చుకుంటోంది. త్వరిత తానం మొదలయ్యింది. ప్రతి స్వరానికి మధ్య ఉన్న చిన్న గాలి కూడా ఆమె నియంత్రణలోకి వెళ్తోంది. బో కింది భాగం నుంచి పై భాగానికి మారే సరిహద్దు ఎక్కడుందో కనిపించకుండా లయ సాగింది. మాధవి పక్కకు తప్పుకుని నిలబడింది; ఆమె గళం, ఆమె షెడ్యూల్, ఆమె పరిచయాలు—ఈ దారిలో ఒక్కటీ పని చేయడం లేదు.
రమణయ్య గారి మొఖం గట్టిపడింది. యశ్వంత్ అతని వైపు చూసాడు; అక్కడ నుంచి ఆదుకోవాలనే సంకేతం రాలేదు. బదులు, వృద్ధుడు తన కుర్చీలో సర్దుకుని కాళ్లు కలిపి కూర్చున్నాడు—ఇప్పుడతను బంధువు కాదు, వినాల్సిన సాక్షి. అదే యశ్వంత్కు పెద్ద దెబ్బ. అతను స్టేజ్ అంచు నుంచి అరకడుగు వెనక్కి వెళ్లాడు. చేతిలో ఉన్న వయోలిన్ కేసు తలుపుకు తగిలి చిన్న శబ్దం చేసింది. ఎవ్వరూ తిరిగి చూడలేదు.
క్లైమాక్స్ ప్యాసేజ్ ముందు కేవలం రెండు మాత్రల విరామం మాత్రమే ఉంది. అదే భాగం కోసం ఈ ఎంపిక మొత్తం. వేగం, శ్రుతి, భావం—మూడూ కలిసి ఒక్క గాటులో నిలవాలి. చాలామంది ఇందులో ఒకదాన్ని కాపాడేందుకు ఇంకొకదాన్ని వదిలేస్తారు. సాహితి మాత్రం కళ్లను సగం మూసుకుని, బోను కొంచెం లోపలికి తిప్పింది. మొదటి దాటిలోనే స్వరరేఖ నేల నుంచి పైకి ఎగిరి మళ్లీ బిగుతు లేకుండా వంగింది. రెండో దాటిలో ఆమె ఆ వేగాన్ని రెట్టింపు చేసి కూడా ఒక్క స్వరం మురికి పడనివ్వలేదు. మూడోసారి అదే వాక్యం మార్పుతో తిరిగి వచ్చినప్పుడు, అందులోని మర్మస్థానం ఆమె చేతిలో పూర్తిగా బందీ అయిపోయింది—చప్పుళ్ల కోసం చేసిన అట్టహాసం కాదు, వయోలిన్ తానే ఇదే తన అసలు యజమాని అని చెప్పినట్టు.
జడ్జిల టేబుల్పై ఉన్న స్కోర్ షీట్లలో ఒకటి తిప్పబడింది. ఇంకోటి నేరుగా ఆమె పేరున్న వరుస దగ్గరకి లాగబడింది. శేషాద్రిగారు పెన్ను బిగించి చివరి గుర్తు పెట్టారు. రెండో జడ్జి, ఇప్పటివరకు ఎప్పుడూ నవ్వని మనిషిలా కనిపించిన ఆయన, తన కుర్చీని కొంచెం ముందుకు లాగి చివరి ముగింపు కోసం ఎదురుచూశారు. ఇది ఇక పోలిక కాదు. ముగింపు ఎక్కడ పడుతుందో చూసి నిర్ణయం ముద్రపడే క్షణం.
సాహితి చివరి వాక్యాన్ని ప్రారంభించింది. దిగువ స్థాయిలో నిశ్శబ్దంగా మొదలై, మధ్యలో ఒక కఠిన మడత తీసుకుని, అక్కడి నుంచి అలసట లేకుండా పైకి ఎగిరి, అచ్చం సరైన చోట తీగపై నిలిపి, ఒక్క మృదువైన కంపంతో దింపింది. ముగింపు స్వరం గదిలో అదృశ్యమవుతున్నంతవరకూ ఆమె బోను తీగపై నుంచి తీసలేదు. తీసిన తర్వాత కూడా ఆమె ముఖంలో గెలుపు కోసం తిరిగిచూసే ఆత్రం లేదు. ఆమె కేవలం వాయిద్యాన్ని క్రిందికి దించింది.
మాధవి దగ్గరికి రావడానికి అడుగు వేసి ఆగిపోయింది. యశ్వంత్ నోటిమీద నిలిచిన వాదన ఆగిపోయింది. రమణయ్య గారి వేళ్లు కుర్చీ అరలపై గట్టిగా పట్టుకున్నాయి. జడ్జిల టేబుల్పై ఆమె పేరుకి ఎదురుగా సంఖ్యలు వ్రాయబడ్డాయి; ఇంకో షీట్ మీద యశ్వంత్ వరుస మధ్యలోనే నిలిచిపోయింది.
సాహితి నెమ్మదిగా వయోలిన్ను కేసులో పెట్టింది. తాళం వేసే ముందు బోను సరిగా గుడ్డలో పెట్టి మూత మూసింది. తర్వాత జడ్జిల టేబుల్ దగ్గరకు వెళ్లి, తనకు చాచి ఇవ్వబోతున్న స్కోర్ షీట్ను తీసుకోకుండా, అది టేబుల్పైనే ఉండనిచ్చింది. “ఇది ఇక్కడే ఉండాలి,” అని చెప్పి, కేసు హ్యాండిల్ పట్టుకుని తిరిగి నడిచింది. ఆమె వెళ్లిపోయిన తర్వాత ట్యూబ్లైట్ హమ్ కింద, జడ్జిల టేబుల్పై ఆ స్కోర్ షీట్ అచ్చంగా అలాగే ఉండిపోయింది.