తక్కువని చూసింది ఎవరంటే?

“అది లోపలివాళ్ల లైన్, మీరు కుడివైపు నిల్చోండి,” అని గేటు దగ్గర రిబ్బన్ పట్టుకున్న అబ్బాయికి శైలజ అత్త చేతితో సూచించింది. అదే క్షణం, పసిడి అంచు ఉన్న చీరలో వచ్చిన సంధ్యను మాత్రం ఆమె నవ్వుతూ లోపలికి ఆహ్వానించింది. మాధవి మెట్రో నుంచి తొందరగా వచ్చి చేతిలో పట్టుకున్న చిన్న బహుమతి సంచి కిందికి జారిపోగా, గేటు దగ్గర కూలింగ్ టీ గ్లాసు పెట్టిన ప్లాస్టిక్ టేబుల్‌పై వలయం మచ్చలా తడిచేసింది. చుట్టూ నిల్చున్న బంధువుల చూపులు ఒక్కసారిగా ఆమె మెడలో వేలాడుతున్న ముడతలు పడ్డ గుర్తింపు పట్టీ మీదకీ, తర్వాత ఆమె ముఖంపైనకీ వచ్చి ఆగాయి.

మాధవి వంగి సంచి ఎత్తుకుంది. “నాకు పిలుపు వచ్చింది,” అంది అంతే. వేడుకోవడంలేదు, వివరణ ఇవ్వడంలేదు. ఆమె మాట వినకముందే శైలజ అత్త గట్టిగా, అందరూ వినేలా, “పిలుపు అందరికీ వస్తుంది. కూర్చోబెట్టేది ఎవరో మేమే నిర్ణయిస్తాం,” అంది. మాట కంటే ఎక్కువగా కడుపు కోసింది ఆ ‘మేమే’. ఎందుకంటే ఇది సాధారణ పెళ్లి చూపులు కాదు; అర్జున్ కుటుంబం, వారి ఈవెంట్ సంస్థ, వారి దగ్గరి వారందరూ కలసి చూసే నిశ్చితార్థ-సహవ్యాపార అతిథి స్వాగతం. ఇంటివాళ్లకు మరియు స్నేహితులకు తెలిసిన సంబంధం ఎవరితో ఉందో, ఎవరిని నిజంగా గుమ్మం దాటిస్తారో ఈ వలయంలోనే తేలేది.

ఆమె వెనక్కి తగ్గలేదు. గేటు చెక్కచట్రం పక్కన ఉన్న సన్నని ఖాళీలో నిలబడి, “అయితే లోపలికి రానివ్వండి. గుమ్మం బయట నిలిపేయడం మాత్రం మీ జాబితాలో ఉండదు,” అంది. ఆ వాక్యం చప్పుడే చేయలేదు, కానీ పక్కనే గాజు గ్లాసులు సర్దుతున్న బాలుడు తలెత్తి ఆమెను మరోసారి చూసాడు. శైలజ అత్త ముఖంపై చిన్న అసహనం మెరిపింది. పూర్తిగా తోసేయలేని మనిషి, పూర్తిగా గౌరవించలేని మనిషి—ఆ మధ్యస్థితి ఆమెకు ఇష్టం ఉండదు.

“సరే,” అంది శైలజ అత్త వెంటనే కొత్త అవమానం కనిపెట్టినట్టు. “అక్కడ ఖాళీగా నిలబడి ఏమవుతుంది? స్వాగత పట్టిక దగ్గర అతిథుల పేర్లు టిక్ పెట్టు. నువ్వూ సేవా రంగంలోనే పని చేస్తావుగా—ఇది నీకు బాగానే వస్తుంది.” అని ఒక పలుచని లెజర్ పుస్తకం, నీలిరంగు పెన్ను ఆమె చేతిలో పెట్టింది. పెన్ను మూత దగ్గర పాత మసి మరక. మాధవి అది చూసి గుర్తుపట్టింది—ఇలాంటి పుస్తకాలతోనే ఆమె రోజూ క్లయింట్ల ముందు నిలబడుతుంది. కానీ ఈ రాత్రి ఆమెను పనిమనిషిలా నిలబెట్టడానికి ఆ పరిచయాన్ని ఆయుధంగా వాడుతున్నారు.

సంధ్యను అంతలో ఇద్దరు అమ్మాయిలు తీసుకెళ్లి లోపల మొదటి వరుస కుర్చీ దగ్గర కూర్చోబెట్టారు. ఆమెకు కుంకుమ, తాంబూలం, ఫొటోల కోసం ప్రత్యేక వెలుతురు. మాధవికి మాత్రం లెజర్, పేర్ల జాబితా, ఎవరు ఎవరితో వచ్చారో అడగాల్సిన తక్కువ స్థాయి పని. ఒక్కో అతిథి పేరు చెబుతుంటే శైలజ అత్త పక్కనే నిలబడి సరిచేస్తోంది—“అక్క అని రాయకు, ‘గారు’ అని రాయ్… వాళ్లు ముఖ్యమైన వారు”—అంటూ. ఉపయోగపడాలి, కానీ గుర్తింపు మాత్రం పై వరుసకు ఎక్కకూడదు. అదే ఆట.

మాధవి ప్రశాంతంగా పేర్లు టిక్ పెడుతూ నిల్చుంది. అర్జున్ ఇంకా కనిపించలేదు. పై అంతస్తు మెట్ల దగ్గర నుంచి అతని సిబ్బంది పరుగులు, ఫోన్‌ల మోగుళ్లు, బైక్ పార్కింగ్ నుంచి వస్తున్న అతిథుల కేకలు వినిపిస్తున్నాయి. ఆ మధ్యలో రమేష్—వేదికను నడిపే హోస్ట్—ఒకసారి వచ్చి లెజర్ వైపు చూసి, “ఇది ఎవరి దగ్గర పెట్టారు?” అన్నాడు. శైలజ అత్త అతనికంటే ముందే, “ఇదే చూసుకుంటుంది. మన వాళ్లే,” అంది, కానీ ఆ ‘మన వాళ్లు’లో యజమానితనం లేదు; ఉపయోగానికి పెట్టిన హక్కు మాత్రమే.

రమేష్ వెళ్లిపోయాడు. రెండు నిమిషాల తర్వాత తిరిగి వచ్చేటప్పటికి అతని నడక మారిపోయింది. ఈసారి అతను నేరుగా శైలజ అత్త దగ్గరకు రాకుండా, గేటు పక్కనే నిల్చున్న మాధవివైపు నడిచాడు. అతను వచ్చి కాస్త వంగి, బహిరంగంగా, “మాధవి గారూ, మీరు ఇక్కడ ఎందుకు నిల్చున్నారు? సార్ అడిగారు—మీరు వచ్చిన వెంటనే ఆయనకు చెప్పమన్నారు,” అన్నాడు. ‘నువ్వు’ నుంచి ‘గారూ’కి మారిన ఆ ఒక పదం చుట్టూ ఉన్న చూపులన్నీ కదిలించేసింది. రమేష్ చేతితో పక్కకు తప్పుకోమని సంకేతం చేయగా, ఇప్పటివరకు లెజర్‌పై చేతి వేసి నిల్చున్న శైలజ అత్త స్వల్పంగా వెనక్కి జారాల్సి వచ్చింది.

మాధవి కనురెప్ప కూడా కొట్టలేదు. “నేను ఇక్కడే పెట్టారు,” అంది లెజర్ మూసి. రమేష్ ఒక్క క్షణం శైలజ అత్త వైపు చూసి, తర్వాత స్పష్టంగా, “ఈ పట్టిక వద్ద కాదు, మేడం. లోపల మొదటి స్వాగత వరుసకి రావాలి. అర్జున్ సార్ చెప్పింది అదే,” అన్నాడు. గుమ్మం చట్రం దగ్గర నిల్చున్న ఇద్దరు బంధువులు ఆ మాట విన్నాక తమ శరీరాలు తామే సరిచేసుకున్నట్టు అయ్యారు. చప్పట్లేమీ లేవు, ఆశ్చర్యమని ఎవరూ చెప్పలేదు. కానీ ఇప్పటివరకు మాధవిని ఆపడానికి సరిపోయిన గాలి, ఒక్కసారిగా ఆమెకి దారి ఇవ్వడం మొదలుపెట్టింది.

శైలజ అత్త త్వరగా తేరుకుంది. “అతను బిజీగా ఉంటాడు. ఎవరో తప్పుగా చెప్పి ఉంటారు. లోపల కూర్చోబెట్టేది ఇప్పటికే నిర్ణయించాం,” అంది. ఆమె గళం దిగలేదు; ఇంకా అధికారమున్నట్టు వినిపించాలనే పట్టుదల. వెంటనే లోపల గోడకు అమర్చిన ర్యాంక్ బోర్డు వైపు చూపించింది. కుటుంబ పెద్దల స్వాగత క్రమం, ముందువరుస సీట్ల క్రమం, జంటల ఫోటో స్థానం—అన్నీ తెల్ల బోర్డుపై మాగ్నెట్ చీట్లు. పై వరుసలో ‘సంధ్య – కుటుంబ ప్రత్యేక ఆహ్వానం’ అని, కింద వరుసలో ‘మాధవి – అతిథి సమన్వయం’ అని వేసి ఉంది. ఒకే గుమ్మం దాటిన ఇద్దరికీ, ఒకరికి గౌరవ స్థానం, మరొకరికి పని స్థానం.

బోర్డు కనిపించగానే శైలజ అత్తకు ధైర్యం తిరిగొచ్చింది. “చూసావా? క్రమం వేసి ఉంది. గందరగోళం వద్దు,” అంది. ఆ మాట విన్న వెంటనే మాధవి లెజర్, పెన్ను రెండూ టేబుల్‌పై నిశ్శబ్దంగా పెట్టింది. పెన్ను గట్టిగా తగిలి చిన్న మసి చుక్క బోర్డు కిందపడిన తెల్ల కాగితంపై పడింది. ఆమె పని చేతిలో లేదని, తనను అక్కడ కట్టేసిన గొలుసు విడిచేసిందని అందరికీ కనిపించేంత చిన్న, కానీ కోసే కదలిక అది.

అర్జున్ దిగివచ్చేటప్పటికి కింద ప్రాంగణం మరింత నిండిపోయింది. మల్లెపూల వాసన, ఫోటోగ్రఫీ లైట్ల వేడి, వంటింటి నుంచి వచ్చే నెయ్యి ఆవిరి కలిసిపోయాయి. అతను మెట్ల చివర ఆగలేదు; ఎవరికి నమస్కారం చేయలేదు; నేరుగా గేటు పక్కనున్న మాధవి వద్దకు వచ్చాడు. చుట్టూ నిల్చున్నవాళ్లు తామే మార్గం ఇచ్చారు. అతని చూపు ముందుగా శైలజ అత్తపై పడింది, తర్వాత మాధవి చేతి దగ్గర ఉన్న మూసిన లెజర్‌పై. “ఇది ఎవరు ఇచ్చారు?” అన్నాడు.

శైలజ అత్త ముందుకు వచ్చింది. “సాధారణంగా—”

“నేను ఆమెను స్వాగతం కోసం ఎదురు చూస్తున్నాను,” అని అతను ఆమె మాట నరికి అన్నాడు. స్పష్టంగా, అందరూ వినేలా. “పని చేయడానికి కాదు. ముందుగా లోపలికి రావాల్సింది మాధవి. మొదటి సీటు కూడా ఆమెది.” సంధ్య కూర్చున్న వరుస వైపు ఒక్క చూపు కూడా వేయలేదు. అదే చూస్తున్న వారికి మరింత గుచ్చింది.

గాలి లేచినట్టు బంధువుల అంచనాలు కదిలాయి. శైలజ అత్త నవ్వు తేవాలనుకుంది; రాలేదు. “అర్జున్, ఇంతమందిముందు ఇలా—”

“ఇంతమందిముందే పెట్టారు కదా క్రమం,” అన్నాడు అతను. “అందుకే ఇంతమందిముందే సరిచేస్తాను.” రమేష్ వైపు తిరిగి, “ర్యాంక్ బోర్డు తీసుకురా,” అన్నాడు. ఆదేశం కాదు; తుదితీర్పు లాంటిది. రమేష్ ఒక క్షణం ఆలస్యం చేయకుండా గోడ నుంచి బోర్డు తీసి మధ్యలో ఉన్న స్టాండ్‌పై పెట్టాడు. మాగ్నెట్ చీట్లు ఒక్కసారిగా అందరికీ చదవగలిగేంత దగ్గరికి వచ్చాయి.

ఇప్పుడే పాత క్రమాన్ని కాపాడుకోవాలనే చివరి ప్రయత్నం చేసింది శైలజ అత్త. ఆమె చేతిని చాచి పై వరుసలో ఉన్న ‘సంధ్య’ చీటిని పట్టుకుంది. “ఇది ఒక్కరోజు కార్యక్రమం కాదు. ఇంటి గౌరవం—”

“అత్త,” అర్జున్ గళం ఈసారి చల్లగా పడింది, “ఇంటి గౌరవం ఎవరిని గుమ్మం వద్ద నిలిపారన్నదితోనే తెలుస్తుంది.” తర్వాత అతను బోర్డు పక్కన నిల్చున్న మాధవి వైపు తిరిగి, అందరి ముందు కొద్దిగా తలవంచి, “మాధవి గారూ, మీరు ముందు రండి. మీ పేరు మొదట ఉండాలి. మీరు అంగీకరిస్తేనే ఈ క్రమం మొదలవుతుంది,” అన్నాడు.

అది ప్రేమ ప్రకటనలా వినిపించలేదు. యజమానివైపు నుంచి ఇచ్చిన హక్కు ప్రకటనలా వినిపించింది. మాధవి చేతిలో ఇంకా లెజర్ మసి మచ్చే ఉంది. గుమ్మం చట్రం దగ్గర రెండు నిమిషాల క్రితం ఆమెను కుడివైపు నిల్చోమన్న అదే ప్రాంగణంలో, ఇప్పుడు అందరి కళ్ల ముందూ ఆమెను ముందు రమ్మంటున్నారు. సంధ్య కుర్చీ అంచుపై తన చేతి వేళ్లు బిగించి కూర్చుంది. శైలజ అత్త పట్టుకున్న మాగ్నెట్ చీటి ఆమె వేలి నుంచి జారిపడి బోర్డు ఫ్రేమ్‌ను తాకి చప్పుడిచ్చింది. అదే ఆ క్షణపు కనిపించే నష్టం.

మాధవి ముందుకు నడిచింది. తొందరగా కాదు; మొహమాటంగా కాదు. బోర్డు దగ్గర ఆగి మొదట శైలజ అత్త చేతిలోంచి జారిన ‘సంధ్య’ చీటిని ఎత్తుకుంది. దాన్ని కింద వరుసలో పెట్టలేదు. ముందు, పై వరుస ఎడమ చివర ఖాళీ ఉన్న చోట తన పేరు చీటిని తీసి ఉంచింది. “మాధవి – కుటుంబ స్వాగతం” అని రాసిన కొత్త చీటిని రమేష్ ఎప్పుడో సిద్ధం చేసి తెచ్చి పట్టుకున్నాడు; ఆమె అతని చేతి నుంచి తీసుకుని పై లైన్ మధ్యలో చేర్చింది. తర్వాతే ‘సంధ్య – ప్రత్యేక ఆహ్వానం’ చీటిని కాస్త దిగువకు జరిపింది. క్రమం ఆమె చేతిలోనే మళ్లీ కట్టబెట్టబడింది. ముందుగా ఎవరిని చేరుకుంటారు, ఎవరిని కూర్చోబెడతారు, ఫొటోలో ఎవరిని మొదట పిలుస్తారు అన్నది ఒక్క కదలికలో మారిపోయింది.

శైలజ అత్త దగ్గర నుంచి మాట రాలేదు. ఇప్పటివరకు నిల్చున్న తీరు కూడా కూలిపోయింది; ఆమె చేయి గాల్లోనే ఆగిపోయింది, ఎవరిని ఆపాలో తెలీక. రమేష్ వెంటనే పక్కనున్న సిబ్బందికి, “మొదటి సీటు మార్చండి,” అన్నాడు. ఇద్దరు అబ్బాయిలు సంధ్య ముందు పెట్టిన పూల పలక, తాంబూలం తీసి పక్క సీటుకి మార్చారు. ఆ మార్పు చప్పుడే అసలు దెబ్బ. లైట్ల వేడి కింద కుర్చీ కాళ్లు రాతిమీద గీసుకుంటూ చేసిన కటుకైన శబ్దం, పాత చదువును గీసి తొలగించినట్టుగా వినిపించింది.

అర్జున్ చేయి ముందుకు చాచి, “రండి,” అన్నాడు. మాధవి ఈసారి అతని చేయి పట్టుకోలేదు. ముందు నడిచి, మొదటి వరుస సీటు దగ్గర ఆగి, కూర్చోకముందే రమేష్ వైపు చూసింది. “రికార్డు పుస్తకంలో కూడా ఇదే క్రమం పెట్టండి,” అంది. ఆమె స్వరం గట్టిగా లేదు; కానీ ఆదేశం ఎవరికి వచ్చిందో అక్కడున్న ప్రతి ఒక్కరికీ అర్థమైంది. రమేష్ వెంటనే టేబుల్ దగ్గరున్న లెజర్ తీసుకొచ్చాడు.

శైలజ అత్త చివరి సారి పలికింది. “మాధవి, ఇవన్నీ అవసరమా?”

మాధవి ఆమెవైపు తిరిగి చూసింది. “గుమ్మం దగ్గర మొదలైనది, గోడ దగ్గరే ముగియాలి,” అంది. ఆ మాట విన్నాక అర్జున్ ఏమీ అనలేదు. అవసరమూ లేదు.

గోడకు అమర్చిన ర్యాంక్ బోర్డు మళ్లీ తన స్థలానికెళ్లింది. పై లైన్‌లో ‘1. మాధవి – కుటుంబ స్వాగతం’. దాని కింద ‘2. సంధ్య – ప్రత్యేక ఆహ్వానం’. పక్కనే లెజర్‌లో మొదటి నమోదు వద్ద మాధవి తనే నీలి పెన్నుతో చిన్న గీత వేసి సంఖ్య మార్చింది—2ని ఒక దెబ్బతో 1గా. మసి ఇంకా తడిగానే మెరుస్తుండగా, గేటు దగ్గర చల్లారిపోయిన టీ గ్లాసు కింద ఏర్పడిన వలయం మచ్చలాగే, ఆ నంబర్లు గోడపై స్థిరంగా నిలిచిపోయాయి.