తీసేసిన నా పేరు మెట్లపైకి ఎక్కింది

“అయ్యో, కాదు—ఆ మెట్ల దారి మీకాదు. ఎడమ వైపు తిరిగి వెనక గుమ్మం దగ్గరకి వెళ్లండి,” అని గులాబీ కండువా వేసుకున్న స్వాగత అబ్బాయి చేతిని అడ్డంగా చాచి మాధవి అడుగు కత్తిరించాడు.

ఆమె కాలి చెప్పులో రోజు మొత్తం తిరిగిన బరువు ఉంది; మెట్రో నుంచి దిగినప్పటి ధూళి ఇంకా అంచుల వద్ద తెల్లగా కట్టుకుంది. మెడలో సేవా రంగం ఉద్యోగానికి వేసుకునే పాత గుర్తింపు పట్టీ మడతలు పడి చీర మడతలో దాచుకున్నా, కాస్త బయటికి జారింది. ముందు మెట్లపై పసుపు, కుంకుమ, దీపాలతో పెద్దల కోసం దారి ఖాళీగా ఉంది. ఆ దారినే కాసేపటి క్రితం నవ్వుతూ రిషికను—అర్జున్‌కు కుదిరిన కొత్త పెళ్లికూతురిని—లోపలికి తీసుకెళ్లారు.

“నేను ఇంటివాళ్లకు మరియు స్నేహితులకు తెలిసిన సంబంధం. అర్జున్ వాళ్లే పిలిచారు,” మాధవి గట్టిగా కాదు, స్పష్టంగా అంది.

అక్కడికే సుమిత్ర అత్త వచ్చి నిలిచింది. బంగారు నెక్లెస్ మెడలో కదిలింది, పెదవులపై తేనెలో ముంచినట్టు నవ్వు, కళ్లలో మాత్రం తలుపు కట్టే చల్లదనం. “పిలిచాం కదా. అందుకే వచ్చావు. కానీ ఇప్పుడు ముందు వరుసలో కాదు, పాపా. నీకు పని వైపు దారి. కానుకలు నమోదు చేసే పట్టిక దగ్గర కూర్చో. పెద్దల మధ్య కలిసిపోతే మాటలు వస్తాయి.”

వెనక నిల్చున్న ఇద్దరు మేనత్తలు చీర అంచులు నోటికి పెట్టుకుని చూసారు. మాధవి ఒక్క క్షణం సుమిత్ర అత్త భుజం మీదుగా ఆ మెట్లను చూసింది. ఆ మెట్లు ఎక్కి, ఆ ఇంట్లోకి వధువు బంధువులు, దగ్గరి వాళ్లు, పేరున్న వాళ్లు వెళ్తున్నారు. ఆమెను మాత్రం కానుకల పట్టిక దగ్గర కూర్చోబెట్టి రాసే చేతిగా మార్చేస్తున్నారు.

“సరే,” అని మాధవి అంది. సుమిత్ర అత్త కళ్లలో చిన్న విజయపు వెలుగు మెరిపినంతలోనే ఆమె చేతిలోని కారు తాళం తీసి స్వాగత పట్టిక అంచుపై ఉంచింది. “అర్జున్ నిన్న రాత్రి నా దగ్గరే వదిలినది. ఆలస్యంగా తిరిగి ఇస్తున్నాను. ఇక మీ ఇంటి తలుపులూ, మీ వాహనాలూ, మీ గౌరవ దారులూ—అన్నీ మీవే.”

పట్టిక మీద ఇప్పటికే పడి ఉన్న పువ్వు రేకులు, సెల్లోటేప్, అతిథి జాబితా పుస్తకం మధ్య ఆ తాళం చప్పుడుగా తిరిగి ఆగింది. దగ్గర్లో నిల్చున్న రఫీ, స్వాగత నిర్వాహకుడు, ఒకసారి తాళం, ఒకసారి సుమిత్ర అత్త ముఖం చూశాడు. ముందు దారిని ఆపించిన ఆమెకు అది మొదటి గీరు—చిన్నది, కానీ అందరూ చూసినది.

మాధవి వెనక గుమ్మం దారికి వెళ్లలేదు. కానుకల నమోదు పట్టిక దగ్గర ఖాళీ కుర్చీని తానే లాగి కూర్చుంది. “ఎవరెవరు ఏ కవర్లు పెట్టారో గట్టిగా రాసుకుంటాను,” అంది. “ఎవరూ మర్చిపోరు.” అది సహాయం కాదు; ఎవరూ ఊహించని సమాధానం. సేవకురాలి చోటు ఇచ్చి మౌనంగా నిలబెడతామని అనుకున్న చోట ఆమె లెక్కల దగ్గర కూర్చొని, ఆ ఇంటి ముఖానికే సాక్షి అయింది.

పదినిమిషాల్లో సుమిత్ర అత్త రెండో కోయత పెట్టింది. ముందు మెట్ల వద్ద అతిథుల పేర్లతో పెట్టిన చిన్న కార్డులు ఉన్నాయి. “ఇది రిషిక బంధువుల వరుస. ఇది మన ఇంటి పెద్దలు. ఇది వరుడి సన్నిహితులు.” అంటూ ఆమె కార్డులు సరిచేస్తూ, “మాధవి, నువ్వు అక్కడ కాదు. భోజనశాలకు దిగే పక్క మెట్టు దగ్గర కుర్చీ. ఎవరైనా అడిగితే కార్యాలయ పని చూసే అమ్మాయి అనాలి,” అంది.

ఆ మాట బహిరంగంగా పడింది. కార్యాలయ పని చూసే అమ్మాయి. ఒకప్పుడు అదే అత్త, “మా అర్జున్‌కు మాధవిలాంటి స్థిరమైన అమ్మాయి దొరికితే చాలు” అని తన ఇంటి భోజన పట్టిక దగ్గర అన్నది. ఇప్పుడు అదే నోరు ఆమెను పేరులేని పనివారిగా కుదిస్తోంది. అర్జున్ రెండు మెట్లు దిగువన నిలబడి ఫోన్ చూస్తున్నట్టు నటించాడు. అతడి మెడలోని సుగంధ ద్రవం వాసన వరకూ మాధవికి వచ్చింది; కానీ తల మాత్రం పైకెత్తలేదు.

“నాకో కుర్చీ పెట్టాలంటే నా పేరుతో పెట్టండి,” మాధవి అంది.

“ఇక్కడ పేర్లు ఎవరి ఇష్టం వచ్చినట్టు కాదు,” సుమిత్ర అత్త గరగర లాడింది. ఆమె చేతితో ఒక ఖాళీ కార్డును తిప్పి, మాధవి ఎదుటి మెట్ల వరుసనుంచి తీసేసింది. అది కేవలం కార్డు కాదు; అందరి ఎదుట ఒక స్థానం తొలగింపు.

ఇంతలో పెళ్లికొడుకు వాళ్ల పెద్ద మామ వేణు బయట ప్రాంగణంలోకి వచ్చాడు. అతడి వెంట హోటల్ సిబ్బంది, ఇద్దరు భద్రతా సిబ్బంది, రఫీ పరుగెత్తుకుంటూ వచ్చారు. పై అంతస్తులో వధువు గదికి తీసుకెళ్లాల్సిన వారిని పిలిచే సమయం వచ్చింది. ఎవరిని ముందు తీసుకెళ్లాలి, ఎవరికి తలుపు తెరవాలి అన్నది ఇప్పుడు అందరి కళ్ల ముందు జరిగే పని.

రఫీ ముందుగా రిషిక వైపు కదిలాడు. సుమిత్ర అత్త చీర అంచు ఎగరేసి, “ఇదిగో, ముందు అమ్మాయి వాళ్లు, తర్వాత మనవాళ్లు,” అని ఆదేశం వేసింది. అదే క్షణం వేణు మామ చూపు కానుకల పట్టికపై పడ్డ తాళం మీద ఆగింది. తాళంపై అర్జున్ పేరు చెక్కిన చిన్న లోహపు పలక ఉంది. దాని పక్కనే మాధవి చీర మడతల మధ్యన కనిపించిన పాత గుర్తింపు పట్టీ—ఎంతకాలం పని చేసి ధరిస్తే అలా అంచులు మసకబారుతాయో అలా.

“ఆ తాళం ఇక్కడకి ఎలా వచ్చింది?” వేణు మామ అడిగాడు.

ఎవరూ వెంటనే మాట మాట్లాడలేదు. రఫీ గంతు ఆపుకున్నాడు. మాధవి లేచి నిలబడి, “నిన్న రాత్రి తిరిగి ఇచ్చేయాల్సింది. ఇవాళ ఇచ్చాను,” అంది. అంతే.

వేణు మామ ముఖరేఖ కఠినమైంది. రిషిక కుటుంబం, ఫోటోగ్రాఫర్లు, మేనమామలు, మేనత్తలు—అందరి మధ్య అతడు ఒక్కసారిగా దారి మార్చాడు. రఫీకి చేతితో సంకేతం చేసి, “మొదట మాధవిగారిని లోపలికి తీసుకెళ్లండి. పక్క గుమ్మం కాదు. ప్రధాన మెట్లు. ఆమె ఇక్కడ అతిథి. ఆ మాట తర్వాత,” అన్నాడు.

ఒక్కసారిగా రఫీ శరీరం తిప్పుకుంది. కాసేపటి క్రితం ఆపిన చేతే ఇప్పుడు ముందుకు చాచి, “మాధవిగారు, ఈవైపు,” అన్నాడు. భద్రతా సిబ్బంది కూడా పక్కకు జరిగారు. రిషిక వైపుకి తెరుచుకోబోతున్న లోపలి తలుపు ముందుగా మాధవి ముందు తెరుచుకుంది. జనంలో కదలిక వచ్చింది; ఎవరి మెడలో ఉన్న పూసల దండ అలా మోగిందో, ఎవరి చేతిలోని స్టీల్ గ్లాసు ఝంకారమో మాధవికి స్పష్టంగా వినిపించింది.

సుమిత్ర అత్త వెంటనే నవ్వు తెచ్చుకుంది. “అది అవసరం లేదు మామయ్యా, పిల్ల మనసుకు నొప్పి వచ్చింది. నేను పిలిచి మాట్లాడుకుంటా,” అంటూ మాధవి మణికట్టు వైపు చేయి చాపింది.

మాధవి వెనక్కి అర్ధడుగు వెళ్లింది. “ఇక్కడే చెప్పండి,” అంది. “ఇంతసేపూ అందరి ముందే స్థానాలు మార్చారు కదా. ఇప్పుడు మాటలు వెనక మూలలో ఎందుకు?”

అర్జున్ అప్పుడే ప్రాణం వచ్చిందే అన్నట్టు ముందుకొచ్చాడు. “మాధవి, రెండు నిమిషాలు. పై వరండాలో మాట్లాడేద్దాం. అమ్మ ఉద్దేశం అది కాదు. పరిస్థితి…” అతడి గొంతు మొదట మృదువుగా మొదలై, చివరికి తనకే ఇబ్బంది కలిగిన మనిషి మాదిరి తడబాటులోకి జారింది.

“పరిస్థితి నిన్న నుంచే ఉంది,” మాధవి అంది. “నన్ను పిలిచింది మీరు. నన్ను గుర్తుపట్టనట్టు నటించింది కూడా మీరు. పై వరండా మీకు ముఖం కాపాడే చోటు కావచ్చు. నాకు కాదు.”

అర్జున్ దగ్గరకు ఇంకో మెట్టు వచ్చాడు. “తాళం అలా పెట్టాల్సిన అవసరం ఏముంది? అందరూ చూస్తున్నారు.”

“అందుకే పెట్టాను,” మాధవి చెప్పింది. “దాచిపెట్టితే మళ్లీ మీదగ్గరే ఉండేది.”

అతడు ఒక్క క్షణం చుట్టూ చూసాడు. ఇద్దరు మేనమామలు మాట్లాడుకుంటున్నట్టు నటిస్తూ దగ్గర నిలబడ్డారు. రిషిక తల్లి ముక్కు పక్క బొట్టు సరిచేసుకుంటూ ఇదే వైపు చూస్తోంది. అర్జున్ గొంతులోని ధైర్యం కరిగిపోయింది. “నువ్వు అనుకుంటున్నది అంత కాదు,” అన్నాడు. కానీ ఎవరూ వినాలనుకునేలా అతడు చెప్పలేకపోయాడు.

ఇప్పటికే లోపలి నుంచి వధువు కుటుంబ పెద్దల పిలుపు వచ్చింది. పై మెట్ల అంచున ఎర్రటి వస్త్రపు పట్టీతో కొన్ని ఆహ్వాన చిహ్నాలు వేలాడుతున్నాయి—ఎవరు ప్రధాన ఆతిథ్య వరుసలో నిలబడాలో గుర్తు చేసే కండువాలు. రఫీ వాటిలో ఒకదాన్ని తీసుకుని సుమిత్ర అత్తకి ఇవ్వబోతుంటే వేణు మామ చేయి చాపి ఆపేశాడు.

“అది ఆమెకు కాదు,” అని స్పష్టంగా అన్నాడు. “మాధవి, ఇక్కడికి రా.”

మొత్తం ఆవరణ ఒక క్షణం చెవులు తెరిచింది. వేణు మామ మెట్ల మొదటి ల్యాండింగ్‌పైకి ఎక్కి, అందరికీ వినిపించేలా అన్నాడు, “మన ఇంట్లోకి ఎవరు ఏ పేరుతో వచ్చారో నాకు తెలుసు. మాటిచ్చి వెనక్కి తగ్గిన వాళ్లకు లజ్జా వేరే. కానీ ఆ లజ్జాను అమ్మాయి మీద పని మచ్చలా రాయనివ్వను. స్వాగత ప్రధాన వరుసలో నిలబడేది మాధవిగారు. కండువా ఆమెదే. పై ల్యాండింగ్‌లో నా కుడివైపు.”

సుమిత్ర అత్త నోట మాట రాలేదు. “మామయ్యా, ఇప్పుడు ఈ సమయంలో—” అనగానే ఆయన ఆమె మాటని అచ్చం మెట్టు అంచు దగ్గరే ఆపాడు.

“ఇప్పుడే ఈ సమయంలో,” అన్నాడు. “కాసేపటి క్రితం నువ్వే అందరి ముందే స్థానం మార్చావు. ఇప్పుడు నేనే అందరి ముందే సరిచేస్తున్నా.” ఆయన రఫీ చేతిలోని ఆ ఎర్రటి ఆతిథ్య కండువాను తీసుకుని నేరుగా మాధవి వైపు చాపాడు. “ధరించు.”

మాధవి ముందుకు నడిచింది. చుట్టూ ఉన్నవాళ్ల చూపులు ఆమె చీర అంచు, చెయ్యి, మెట్లపై అడుగు, వేణు మామ చేతిలోని కండువా—అన్నీ ఒక్క వరుసలో చదువుతున్నాయి. అర్జున్ పక్కకు తప్పుకోక తప్పలేదు. అతడి భుజం మెట్టు స్తంభానికి తగిలి చిన్నగా కదిలింది. రిషికవాళ్లలో ఎవరో “ఇది ఏమిటి?” అని గుసగుసగా అడిగిన స్వరం గాలిలో విరిగింది.

మాధవి కండువా తీసుకుంది. వేసుకోవడానికి ముందే సుమిత్ర అత్త మళ్లీ జోక్యం చేసుకోవడానికి ముందుకొచ్చింది. “అది అతిథి గుర్తు కాదు, ఇంటి పెద్దలతో ఉండే—”

“అందుకే,” మాధవి అంది. ఆమె గొంతు ఎత్తలేదు; కానీ మెట్లన్నీ విన్నాయి. “నేను మీ మూలన మాట్లాడుకోవడానికి రావట్లేదు. మీరు తీసేసిన చోటే నిలబడతాను.”

ఆమె కండువాను ఎడమ భుజంపై సరిచేసుకుంది. ఎర్రటి అంచుపై బంగారు అక్షరాల్లో ఆ ఇంటి పేరు మెరిసింది. అది ఇప్పుడు ఆమె శరీరంపైనే చదవబడుతోంది. వేణు మామ చేతితో పై ల్యాండింగ్‌ చూపించాడు. “ముందు ఆమె,” అన్నాడు రఫీకి.

ఇదే చివరి ప్రయత్నమని అర్జున్ గ్రహించినట్టు ముందుకొచ్చి, “మాధవి, దయచేసి ఇది పెద్ద విషయం చేయకు,” అన్నాడు. అతడి గొంతులో ఇంతసేపటి వరకు దాక్కున్న భయం ఇప్పుడు బయటికి వచ్చింది—తన పెళ్లి రోజు కాదు, తన ఇంటి ఎదుట తన బలహీనత బయటపడిపోవడం గురించిన భయం.

మాధవి అతడిని నేరుగా చూసింది. “నేను ఏమీ చేయలేదు,” అంది. “మీరు నన్ను దిగువ మెట్టుపై పెట్టారు. ఇప్పుడు నేను పై మెట్టు ఎక్కుతున్నాను. అంతే.”

వేణు మామ రఫీని తిప్పి, “వరుసను మార్చు,” అన్నాడు. క్షణంలోనే మెట్లపై నిలబడాల్సిన పేర్ల కార్డులు చేతి చేతికి మారాయి. కాస్త ముందే తీసేసిన ఖాళీ కార్డు స్థానంలో రఫీ త్వరగా కొత్త కార్డు పెట్టాడు—‘మాధవిగారు’. సుమిత్ర అత్త చేతిలో ఉండాల్సిన కండువా ఆమె చేతికి రాలేదు; ఆమెను రెండో ల్యాండింగ్ దిగువన నిలబడమని భద్రతా సిబ్బంది సహజంగానే అడ్డుకున్నారు, ఎందుకంటే దారి ఇప్పుడు మరోలా చదవబడుతోంది.

ఆ ఒక్క కదలికలో నష్టం కనిపించింది—సుమిత్ర అత్త గట్టిగా పట్టుకున్న అధికార స్వరం ఒక్కసారిగా పలుచబడిపోయింది; అర్జున్ అడుగు ఆగిపోయింది; రిషికవాళ్ల చూపులు పై నుంచి కిందకి కాక, కింద నుంచి పైకి మారాయి. ఎవరూ చప్పట్లు కొట్టలేదు. ఎవ్వరూ ఉపన్యాసం చెప్పలేదు. కానీ ఎవరు ఎవరికి దారి ఇస్తున్నారో, ఎవరిని పేరుపెట్టి పిలుస్తున్నారో, ఎవరు మెట్టుమీద ఆగాల్సి వస్తోందో—అది అంతా ఒకేసారి మారిపోయింది.

మాధవి మెట్లు ఎక్కింది. మొదటి ల్యాండింగ్ దాటి, వేణు మామ కుడివైపు ఆగింది. కింద అర్జున్ నిల్చున్న మెట్టు ఆమెకన్నా ఒకటంత దిగువన ఉంది; సుమిత్ర అత్త దాని కంటే ఇంకో మెట్టు దిగువన ఆగాల్సి వచ్చింది. మాధవి భుజంపై ఉన్న ఎర్రటి ఆతిథ్య కండువా అంచు గాలిలో ఒకసారి తేలి, తర్వాత నెమ్మదిగా ఆమె చీర పైనే నిశ్చలంగా వేలాడింది.