వాళ్లు వదిలిన జాడ తిరిగొచ్చింది

మాధవి టేబుల్‌పై ఉన్న కాగితాల గుట్టను లాగి తనవైపు తిప్పేసేసరికి, కౌంటర్ ముందు నిల్చున్న వాళ్ల క్యూలైన్ ఒకేసారి అల్లకల్లోలమైంది. “సర్, ఈ రోజు నమోదు ఆగిపోతే రేపటి చెల్లింపులు కూడా ఆగిపోతాయి,” అని ఆమె చెప్పేలోపే విహాన్ ఆమె భుజం పక్కనుంచి చెయ్యి చాపి, ప్రదర్శనలా చిరునవ్వు పెట్టాడు. “సర్దేశా, చిన్న సాంకేతిక జామ్ మాత్రమే. నేను చూస్తాను.” అతని వెనక గోడకు బిగించిన రోజువారీ విధుల జాబితాలో రాహుల్ పేరు, విహాన్ పేరు, ఇంకో ఇద్దరి పేర్లు ఉన్నాయి. మాధవి పేరు లేదు. కానీ మెజ్ క్రింద పెట్టిన ల్యాప్‌టాప్‌లో తెరిచి ఉన్న సరిదిద్దు పట్టికలో మాత్రం ఒక్కో వరుస ఆమె వేళ్ల గుర్తులతోనే పరుగెడుతోంది.

“మీరు చూస్తారా?” మాధవి ప్రశ్నను సుతిమెత్తగా కాదు, స్పష్టంగా వేసింది. “అయితే ఈ మూసుకుపోయిన పాత నమోదును ఏ ఫైల్‌తో కలిపారో చెప్పండి.”

విహాన్ క్షణం ఆగాడు. క్యూలో నిల్చున్న ఓ వృద్ధుడు టోకెన్ రసీదును అర్ధమడిచినట్టే మళ్లీ విప్పి చూశాడు. మెత్తని కాగితం రేగిన శబ్దం విన్న మాధవి, స్క్రీన్‌పై తేదీలను తెరిచింది. “ఈ సరి చేసే చిట్టా నిన్న రాత్రి పదకొండు నలభైకి నేను ఉంచాను. ఉదయం మీరు దానిని ముద్రించి మీ పేరుతో పైకి పెట్టారు. కానీ మూల నమోదులో మార్గం తెరుచుకోవడం లేదు. ఎందుకంటే మూలపు పేరు తప్పుగా కుట్టారు.”

రాహుల్ దగ్గరకు వచ్చి, ఎవరికీ వినిపించకూడదన్నట్టు నిటారుగా నిల్చున్నాడు. “మేడం, కస్టమర్లు ఎదురు చూస్తున్నారు.”

“అయితే చదువు,” అంది మాధవి. అతని చేతిలో ఉన్న రోజు పట్టికను ఆమె అతని ఛాతీ నుంచి లాక్కొని, జాబితాలోని ఖాళీ చోటు చూపించింది. “ఈ పని చేసినవారి పేరు ఎక్కడ?”

రాహుల్ కళ్లలో చికాకు మెదిలింది. కానీ క్యూలోని ఇద్దరు చూసి నిల్చున్నారని గుర్తించి, అతను బిగుసుకుని అన్నాడు, “మాధవి పేరు తాత్కాలికంగా తీసేశారు… అధికారిక నమోదు ఇంకా….”

“పేరు తీసేసి పని మాత్రం పెట్టారు,” అంది మాధవి. “అది నమోదు లోపమా, లేక అలవాటా?”

ఆమె మాట పూర్తవగానే ముందున్న ప్లాస్టిక్ కుర్చీ మూల మీద అర్ధంగా కూర్చున్న మహిళ లేచి నిల్చుంది. “పని ఆమె చేస్తుంటే సంతకం ఎవరిది?” అని అడిగింది. అది పెద్ద గెలుపు కాదు. కానీ గది ఒక్క క్షణం విహాన్ మాటకే తిరగని గది అయింది. మాధవి కాగితాల కట్టను రాహుల్ ముందు ఉంచి, “మూల పట్టిక తెరువు. జామ్ నేను తీర్చేస్తాను. పేరు విషయం తర్వాత కాదే — ఇప్పుడే నోట్ పెట్టు,” అంది.

ఆఫీసు నుంచి బయటకు వచ్చేసరికి హైదరాబాద్ సాయంత్రం చెమటతో మెట్రో స్తంభాలకూ అద్దె ఇళ్ల గోడలకూ ఒకే మట్టి రంగు వేసినట్టుండింది. ఆమె బ్యాగులో ఆ రోజు మధ్యాహ్నం తినని పులిహోర కవర్ ఉంది; దాని కింద పాత గేటు తాళం. రెండు వారాలుగా విహాన్ ఫ్లాట్ అదనపు తాళం తన దగ్గరే ఉండిపోయింది. ఆలస్యంగా తిరిగిచ్చిన వస్తువులన్నీ మాటలకన్నా ఎక్కువ చెప్పేస్తాయని ఆమెకు తెలుసు. కానీ ఈ రోజు అత్తగారి ఇంటి మెట్లదగ్గర ఆ తాళం చేతిలో ఉండటం తాను విన్నపం కోసం వచ్చానన్న భావన కలిగిస్తుందని కూడా తెలుసు.

శారద అత్త గుమ్మం దగ్గరే ఆమెను ఆపేసింది. లోపల డైనింగ్ టేబుల్ చుట్టూ కూర్చుని ఉన్న బంధువుల నవ్వులు గిన్నెల మోగుడులో కలిసిపోతున్నాయి. “చెప్పకుండా ఇలా వచ్చేసావేంటి? లోపల పెద్దవాళ్లు ఉన్నారు,” అంది శారద. అదే సమయంలో, లోపల నుంచి విహాన్ గళం వినిపించింది—“అది మా ఆఫీసులో సహాయం చేసే మాధవి. ఫైళ్ల పని ఉంది.” సహాయం చేసే. పేరు ఉన్నా హోదా తీసేసిన మాట. బయట నిల్చున్న ఆమెకు కుర్చీ దొరకలేదు; గుమ్మం పక్కన పాత ప్లాస్టిక్ కుర్చీ మూలే ఖాళీగా ఉంది, కాని దానిమీద శుభలేఖ కవర్లు పెట్టారు.

మాధవి తాళం చెవిని అరలో తిప్పింది. “నన్ను లోపల పిలవకపోయినా పరవాలేదు. కానీ నన్ను ఏమని చెప్పాలో మీరు ఇద్దరూ ముందే కుదుర్చుకున్నట్టున్నారు.”

శారద అత్త చీర కొన బిగించింది. “ఇంటివాళ్లకు మరియు స్నేహితులకు తెలిసిన సంబంధం అనే దానికి గౌరవం కావాలి. ఇల్లు, పెళ్లి, సమయం—ఇవి అమ్మాయిలు అర్థం చేసుకోవాలి. ఆఫీసులో పని చేసినంత మాత్రాన ఇక్కడ స్థానమొస్తుందనుకోకూడదు.”

“అక్కడ పని నా చేతుల మీదుంది. ఇక్కడ స్థానం మీ నోటిలో ఉంది,” అంది మాధవి. ఆమె తాళాన్ని శారద చేతిలో పెట్టలేదు. గుమ్మం బల్లమీద పెట్టింది. “తాళం తిరిగిచ్చాను. మాట మాత్రం మీరు తిరిగి పెట్టలేరు.”

విహాన్ బయటకు వచ్చాడు. అతను తన గళాన్ని తక్కువగా పెట్టుకున్నా, అవమానం మాత్రం గుమ్మం దాటిపోతుంది. “ఇప్పుడు సీన్ చేయొద్దు. నిశ్చితార్థం గురించి మాట్లాడుతున్నాం. టైమింగ్ అర్థం చేసుకో.”

“నిశ్చితార్థం?” మాధవి అతని కళ్లలోకి నేరుగా చూసింది. “అయితే నన్ను ఏ పేరుతో అక్కడ ఉంచి, ఏ పేరుతో ఇక్కడ బయట నిలబెట్టావో గుర్తుంచుకో.”

ఆ రాత్రి ఆమె అద్దె ఫ్లాట్ కారిడార్‌లో లైట్ అస్తమానంగా మెరుస్తూ ఉంది. మెట్లదగ్గర రాహుల్ ఎదురుచూస్తున్నాడు. అతని చేతిలో అర్ధం మడిచిన చిన్న రసీదు, మరో చేతిలో కార్యాలయ అంతర్గత నమోదుల ప్రతులు. “అక్కా, ఇవి నేను తీసుకురావడం సరైంది కాదేమో,” అన్నాడు. “కానీ ఈరోజు నువ్వే జామ్ తీశావని అందరికీ తెలుసు. వాళ్లు లోపల మరో లాగ్ మూసేయమన్నారు.”

మాధవి అతని చేతిలోనుండి పేజీలు తీసుకుంది. తేదీలు, సమయాలు, సరి చేసిన వరుసలు. మొదటి ఎంట్రీ—మూడు నెలల క్రితం, ఆమె యూజర్ గుర్తింపు. తర్వాతి వారాల్లో అదే నమూనా, కాని పై ప్రదర్శనలో విహాన్ పేరు. రాహుల్ ఒక్క పంక్తి చదివాడు: “సరిదిద్దు ప్రక్రియ ప్రారంభించినది—మా….” అతను ఆగిపోయాడు. రెండో ప్రతిలో అక్షరాలు స్పష్టంగా ఉన్నాయి. “మాధవి దేవి.”

రాహుల్ తలెత్తి చూశాడు. “రేపటి మీటింగ్‌లో విహాన్ సర్ చెప్పబోయేది ఇంకేమీ నమ్మలేను.”

అది వినగానే మాధవి భుజాలు సడలలేదు; మరింత గట్టిపడ్డాయి. “ఇది నా పని చేశానని నిరూపిస్తుంది. నా పేరు ఎందుకు తుడిచారో కాదు.”

మరుసటి ఉదయం ఆఫీసులో గాలి వేరుగా ఉంది. రాహుల్ విధుల పట్టికను గోడ నుంచి తీసి టేబుల్ మీదకు జరిపాడు—మొదటిసారి మాధవి వైపు. విహాన్ లోపలికి వచ్చి అతడిపై గట్టిగా పడబోతే, రాహుల్ పేజీని అందరి ముందే చదివాడు. “సరిదిద్దు నమూనా ప్రారంభం: మాధవి దేవి. తదుపరి మార్పులు ఆమె గుర్తింపుతో. అందుకే జామ్ తీర్చింది కూడా ఆమె.” క్యూలో నిల్చున్న వారు తమ టోకెన్లు చూశారు; ఎవరికీ పెద్ద ప్రసంగం అవసరం లేదు. విహాన్ నోట్లో మొదలైన అధికార స్వరం కుదిరిపోలేదు. అతను కుర్చీలో కూర్చోబోయి తిరిగి నిల్చున్నాడు.

“సరే,” అన్నాడు చివరికి, పక్కకి తీసుకెళ్లే ప్రయత్నంతో. “ఇది అంతా బయట పడాల్సిన పని కాదు. నీ పేరు తిరిగి వేయిస్తాను. జీతంలో కూడా మార్పు. కానీ ఇంటి విషయాలు, ఆఫీసు విషయాలు కలపకు.”

మాధవి పేపర్‌ను మడిచి బ్యాగులో పెట్టింది. “మీకు సర్దుకుపోయే చోటే నిజం ఉండాలి అనుకోవద్దు.”

ఆ సాయంత్రం శారద అత్తే ఫోన్ చేసింది. స్వరం మృదువే, కానీ చేతి వేళ్లు గొంతుపై ఉంచినట్టు. “వచ్చి మాట్లాడుదాం. పెద్దవాళ్ల ముందు తప్పుగా వెళ్లింది. నీ పేరు కూడా సరిచేస్తాం. కానీ పాత విషయాలు తెరవకు. పెళ్లి పనుల్లో బురద కలపకు.”

మాధవి ఆటోలో కూర్చుని ఆలోచించింది. వేరే అమ్మాయి కోసం కొలువైన బంగారు తాంబూలాల మధ్య తన పేరు సరిచేయిస్తాం అని చెప్పేవాళ్లు, పేరు అనేది కేవలం పలకరింపు కాదు అని ఇప్పటికీ గ్రహించలేదు. శారద ఇంటి గుమ్మం దగ్గర ఈసారి తాళం బల్లమీద లేదు. బదులుగా అతిథుల చెప్పుల వరుస ఉంది. ఆమెను లోపలికి పిలిచారు; కానీ కూర్చోమన్న చోటు చివరి మూల. మధ్యలో విహాన్, అతని పక్కన పండితుడు తేదీలు చెబుతున్నాడు.

“ముందు జరిగిన దానికి క్షమించు,” అన్నాడు విహాన్, ఇతరులెవ్వరూ వినలేని తక్కువ స్వరంలో. “నీవు చాలా దగ్గరైంది. అందుకే కొంచెం దాచాల్సి వచ్చింది.”

దగ్గరైంది. ఆ మాట మాధవికి ఒక్కసారిగా అసహ్యంగా తగిలింది. దగ్గరికి రావాలనుకున్నది తాను కాదు; అతడే తన పని, తన సమయం, తన నిశ్శబ్దాన్ని వాడుకున్నాడు.

అప్పుడే వంటగది నుంచి శారద అత్త పాత ప్లాస్టిక్ ఫైలు తీసుకొచ్చింది. “ఇవి పాత ఫ్లాట్ పేపర్లు. గుమ్మం వద్ద వాళ్లు అడిగారు, ఎవరు లోపలికి వస్తారో రాతలో ఉంచమన్నారు. నువ్వూ చాలాసార్లు వచ్చావు కాబట్టి…” అంది. మాట మధ్యలోనే ఆగిపోయింది. ఎందుకంటే ఫైలు నుంచి జారి వచ్చిన పాత అద్దె గృహ నివాసుల నమోదు చిట్టాలో ఒకే ఇంటి పేరు రెండు సార్లు ఉంది. మొదటి వరుస: “విహాన్ కుమార్, శారద.” రెండో వరుస మీద సరిచేయించిన దిద్దుబాటు మసి. పై నుంచి రాసినది: “సహాయకురాలు మాధవి.” కానీ అంచుల వద్ద పాత అక్షరాల గాట్లు ఇంకా ఉన్నాయి.

మాధవి ఆ పేజీని దగ్గరకు లాగింది. “ఇది ఎప్పుడు?”

శారద వెంటనే ఫైలు మూయబోయింది. “పాత అద్దె ఇల్లు. అప్పటి గందరగోళం. వాటిని వదిలేద్దాం.”

“వదిలేయమంటే?” మాధవి మసి కింద కనబడుతున్న అక్షరాల్ని గోరుతో అంచనా వేసింది. ‘మా…ధ…వి.’ దాని పక్కన ఇంటిపేరు భాగం కోసి మళ్లీ కుట్టారు. పై నుంచి చీపురు వేసినట్టు కొత్త పేరుతో కాదు, కొత్త హోదాతో. సహాయకురాలు. పేరు దాచలేక హోదా మార్చేసిన తెలివి.

విహాన్ ముఖం ఒక్కసారిగా గట్టిపడింది. “ఆ నమోదు అప్పుడు అవసరం కోసం చేసాం. నా తల్లిని కాపాడాల్సి వచ్చింది. అద్దెదారులు, యజమాని, మా బంధువులు—”

“ఎవరినుండి?” మాధవి అడిగింది. “నన్నా?”

అతను సమాధానం ఇవ్వలేదు. శారద మాత్రం చెప్పింది. “నీ అమ్మ చనిపోయాక, నీ నాన్న అప్పుల్లో మునిగి ఉన్నప్పుడు, మా అన్నగారు నిన్ను కొంతకాలం మా దగ్గర ఉంచమన్నారు. కానీ బయట వాళ్లకు ఆ సంగతి వేరేలా చెప్పాం. ఆస్తి గొడవలు, కులం, మాటలు… ఎవరికీ చిక్కకూడదనుకున్నాం.”

ఆ మాట చిన్నదే. కానీ దాని కింద మాధవికి ఒక్కసారిగా గత ఏళ్లన్నీ శబ్దం చేశాయి. సహాయం చేసే అమ్మాయి, దగ్గరైన ఉద్యోగి, గుమ్మం బయట నిల్చోబెట్టే వ్యక్తి—ఏ పాత్రయినా వాళ్లకు సులభం. ఎందుకంటే మొదటినుంచీ నమోదు పట్టికలో ఆమెను “మన ఇంటి పిల్ల”గా కాదు, అవసరానికి తగ్గట్టు మార్చుకునే పేరుతో ఉంచారు. అద్దె ఫ్లాట్ పాత గుమ్మం రిజిస్టర్, ఆఫీసు విధుల పట్టిక, విహాన్ పలకరింపు—అన్నీ ఒకే దారంతో కుట్టబడ్డాయి.

ఆ రాత్రే మాధవి నిద్రపోలేదు. పాత ఫైలు నుంచి తనకు దొరికిన ఫోటోకాపీ, రాహుల్ ఇచ్చిన సమయాల పట్టిక, తన దగ్గర మిగిలిన మొదటి చిరునామా రసీదు—అన్ని నేలమీద పేర్చింది. ఆ రసీదు ఆమె ఎన్నోసార్లు మడిచి విప్పినదే; అద్దె చెల్లింపు కౌంటర్‌లో “స్వీకరించినది: ఎం. దేవి, నివాసి” అని పచ్చ మసితో ఉన్న ముద్ర ఇప్పటికీ మసకబారకుండా ఉంది. అదే భవనం తర్వాత నిర్వహణ సంఘం కొత్త రిజిస్టర్ తెరిచినప్పుడు, నివాసి పేరు తుడిచిపోయి సహాయకురాలు అయ్యింది.

ఉదయానికి ఆమె నేరుగా పాత నివాస సంఘం రికార్డుల కార్యాలయానికి వెళ్లింది. చిన్న గది. ఇనుప అల్మారాలు. లోపల పేపరు వాసన, చెమట, పాత స్టాంపు ఇంకు. కౌంటర్ వెనక సరోజ కూర్చుంది. “ఏం కావాలి?”

మాధవి ఫైళ్లు వరుసగా పెట్టింది. “పాత నివాసి నమోదు. దిద్దుబాటు నమోదు. అద్దె రసీదు. తర్వాతి మార్పు పత్రం. ఇవన్నీ ఒకే ఫైలుకు చెందినవి. మొదటి పేరును తప్పుగా మార్చారు. నేను సరిచేయించుకోవడానికి వచ్చాను.”

సరోజ నిర్లిప్తంగా మొదలుపెట్టి, రెండో పేజీ దగ్గరకు రాగానే కళ్లద్దాలు సరిచేసుకుంది. “ఇక్కడ మొదట ‘నివాసి’గా ఉంది. తర్వాత ఎరేజ్ చేసి ‘సహాయకురాలు’గా మార్చారు. దానికి యజమాని సంతకం లేదు.” ఆమె మూడో పేజీ తీసుకుంది. “మరి ఇది? అదే తేదీకి చెల్లింపు రసీదు నీ చేతి సంతకం. స్వీకరణ ముద్ర ఉంది.” నాలుగో పేజీ—రాహుల్ తీసుకొచ్చిన డిజిటల్ సమయాల ముద్రిత ప్రతులు. “ఇవి తర్వాతి సంవత్సరాల్లో కూడా అదే పేరుతో వ్యవహారం నడిచినట్టు చూపుతున్నాయి.”

కౌంటర్ పక్కన నిల్చున్న విహాన్ ఒక్క అడుగు ముందుకు వేసాడు. అతడు అక్కడికి వస్తాడని మాధవి ఊహించింది. “సరోజ గారు, ఇది ఇంటి లోపల పరిష్కరించుకుంటాం. పాత తప్పిదం. కొత్త ఫైల్ తెరిచి—”

“కాదు,” అంది మాధవి. ఆమె స్వరం పెద్దది కాదు; తేల్చిన స్వరం. “కొత్త ఫైల్ కాదు. పాత ఫైల్‌లో తప్పుడు పేరు కుట్టారు. అదే ఇప్పుడు సరిచేయాలి.”

సరోజ చేతిని ఆపింది. “యజమాని వారసత్వ సంబంధం చూపించే ఏదైనా ఉందా?”

మాధవి చివరి కాగితం తీసింది. దానిని ఎవరూ చూడరనుకున్న చోట అది మిగిలి ఉండడం వాళ్ల పొరపాటు. పాత అద్దె ఒప్పందం వెనుక భాగంలో నివాసుల అత్యవసర వివరాల కాలమ్. ‘స్థానిక సంబంధం’ దగ్గర శారద అన్నగారి సంతకం, కింద వాక్యం: “మాధవి — అన్న కుమార్తె, తాత్కాలిక నివాసి.” ఆ తర్వాత ఎరుపు పెన్నుతో కొట్టివేసి, పక్కన నీలి మసితో “సహాయకురాలు” అని వేశారు. కొట్టేసిన అక్షరాలు చచ్చిపోలేదు.

సరోజ ఆ పేజీని గట్టిగా చదవలేదు; కానీ చదివింది. గదిలో ఉన్న అధికారం ఎవరి గొంతులో ఉందో ఆ క్షణంలో మారిపోయింది. విహాన్ మాట్లాడబోయాడు; సరోజ అతడిని చూడకుండా, “వెనక్కి నిల్చోండి. పత్రధారి మాట్లాడుతున్నారు,” అంది.

మాధవి ఫారమ్‌ను తీసుకుని తన పేరును స్పష్టంగా రాసింది. “మాధవి. అన్న కుమార్తె. నివాసి అని ఉన్న పాత నమోదును అసలు పఠనం ప్రకారం పునరుద్ధరించండి. తర్వాతి తప్పుడు హోదా దిద్దుబాటును రద్దు చేయండి.” ఆమె పెన్ను ఆగలేదు. వేలిముద్ర పెట్టాల్సిన చోట వేలిని నల్ల ఇంకులో ఒత్తింది. పక్కనే ఉన్న దిద్దుబాటు రిజిస్టర్ ఆమెవైపు తిప్పబడింది; ఎన్నాళ్లుగానో మొదటిసారి ఒక పట్టిక ఆమెను బయట నిలబెట్టలేదు.

సరోజ పాత ఎంట్రీ మీద సరిదిద్దు గీత గీసి, కొత్త పఠనాన్ని సరైన కాలమ్‌లో చేర్చింది. “ఇక్కడ, మీరు స్వయంగా ధృవీకరించండి.” మాధవి చదివింది. ఒక్క అక్షరం కూడా వంగలేదు. ఆమె తల ఊపి, “ఇదే,” అంది.

కౌంటర్‌పై ఉన్న గుండ్రటి ముద్రను ఆమెవైపు జరిపారు. మాధవి దాన్ని పట్టుకుంది. క్షణం పాటు పాత అర్ధమడిచిన రసీదు, గుమ్మం బల్లమీద పెట్టిన తాళం, ప్లాస్టిక్ కుర్చీ మూల—all ఆమె చేతిలో గట్టిగా చేరినట్టయ్యాయి. ఆమె ముద్రను ఇంకుప్యాడ్‌పై ఒత్తి, సరిచేసిన పేరి ఎంట్రీపై బలంగా దించింది.

టక్.

రికార్డ్స్ కౌంటర్‌పై ఆ ముద్ర శబ్దం కఠినంగా పడి, ఇంకు తడిగా మెరుస్తూ క్రమంగా గట్టిపడింది.