చూడగానే ఆమెనే మినహాయింపు చేశారు

“మాధవి కాదు, హారతి ప్లేట్ సౌమ్య పట్టుకుంటుంది—నువ్వు పక్కదారిలో లోపలికి వెళ్లు,” అని శైలజ అత్త గుమ్మం దగ్గరే ఆమె చేతిలోని వెండి తాళాన్ని లాగేసుకుంది.

వాకిలి ముందు రంగోలి అంచున మాధవి అడుగు అలా ఆగిపోయింది. పూలతో కట్టిన తలుపు, నాదస్వరపు మోగింపు, వరుసగా దిగుతున్న బంధువులు—అందరి చూపు ఒక్కసారిగా ఆమె చేతి నుంచి వెళ్లిపోయిన తాళంపైనే పడింది. తెల్లవారుజాము నుంచి ఆమెే పూల బిల్లు చెల్లించింది, క్యాటరింగ్ అడ్వాన్స్ ఆమె ఖాతా నుంచి వెళ్లింది, అర్జున్ తండ్రి డయాలిసిస్ రోజులలో సేవా రంగం ఉద్యోగం చేసి రాత్రిళ్లు అకౌంట్లు చూసి ఈ ఫంక్షన్ నిలబెట్టింది—కానీ గుమ్మం వద్ద హక్కు మాత్రం క్షణంలో తీసేశారు.

“అత్తయ్య,” అంది ఆమె, గొంతు ఎక్కకుండా, “హారతి ప్లేట్ ఎవరు పట్టుకుంటారో మీ ఇష్టం. కానీ అతిథుల పేర్లు చూసే జాబితా నా దగ్గరే ఉంటుంది.”

అని చెప్పి ఆమె వెనక్కి తగ్గలేదు. శైలజ అత్త వెనక పెట్టిన రిజిస్టర్ టేబుల్ మీదున్న అతిథుల పుస్తకం, కార్డు కట్ట, గదుల తాళాలు—అన్నీ ఒక్క కదలికలో తనవైపు జార్చుకుంది. అక్కడ నిలబడ్డ ఇద్దరు ఫొటోగ్రాఫర్లు ఒకరినొకరు చూసుకున్నారు. శైలజ అత్త ముఖం పైపూతలా గట్టిగా నిలిచింది. అదే మొదటి చీలిక.

హైదరాబాద్ అవుటర్ రింగ్ దగ్గర ఉన్న ఆ ఫంక్షన్ కంపౌండ్ మధ్యలో ఓ బహిరంగ మేడ. ఒక వైపు ప్లాస్టిక్ కుర్చీల వరుసలు, మరో వైపు పానకం గ్లాసులు, మధ్యలో వస్తూ పోతూ ఉండే బంధువుల వలయం. ఎలివేటర్ అద్దం మీద పాత తుడుపు మచ్చలా ప్రతి ముఖం కొద్దిసేపు కనిపించి జారిపోతుంది. మాధవి చేతి బ్యాగ్ జిప్ దగ్గర మెట్రో కార్డు ముదురు అంచు కనిపిస్తోంది; లోపల ఉదయం పెట్టుకున్న భోజన డబ్బా ఇంకా చల్లారిపోయి ఉంటుంది. తినడానికి కూడా ఆమెకు గడియం రాలేదు.

“ఆమెను రిజిస్టర్ దగ్గర పెట్టొద్దు,” అని శైలజ అత్త తన చెల్లెలి కోడలికి బిగ్గరగా చెప్పింది. “వధువు వాళ్ల పెద్దలు వస్తారు. పక్కదారి సౌకర్యం చూసుకోమని చెప్పు. నీళ్ల బాటిళ్లు ఎవరికెక్కడ పెట్టాలో అదే చూడు.”

మాధవిని అందరి ముందూ పనిమనిషిలా తిరిగించే తీరు అది. వెంటనే రెండు కుర్చీలు రిజిస్టర్ టేబుల్ దగ్గర నుంచి తీసి సౌమ్య, నిఖిల్ దగ్గర పెట్టారు. తాంబూలం కవర్లు ఆమె చేతి దారి నుంచి మళ్లించారు. ఒక చిన్న బాలుడు “అక్కా, అతిథుల పేర్లు ఎక్కడ?” అని అడగగానే శైలజ అత్త మధ్యలోనే, “నువ్వు నిఖిల్ అన్నయ్యని అడుగు,” అంది. ఆ ఒక్క మాట చుట్టూ ఉన్నవాళ్లకు తీర్పులా వినిపించింది.

మాధవి తల పైకి ఎత్తి రిజిస్టర్ తెరిచింది. “నిఖిల్,” అంది సూటిగా, “గదులు ఎవరికెవరికో నీకు తెలుసా?”

అతను అటూ ఇటూ చూసి నవ్వు నటించాడు. “వాట్సాప్‌లో ఉంది.”

“వాట్సాప్‌లో ఉన్నది బుకింగ్ స్క్రీన్‌షాట్. వధువు అమ్మమ్మకి నేల అంతస్తు గది, వరుడు మామయ్యకి వెరాండా పక్క గది, పిల్లలతో వచ్చిన వారికి రెండో బ్లాక్. ఎవరు వచ్చాక ఎవరిని ఎక్కడికి నడిపించాలో జాబితా ఇది.” ఆమె పేజీ తిప్పి చూపించింది. “పేర్లు తప్పిస్తే మొట్టమొదట అడిగేది నిన్ను కాదు. ఈ ఇంటి గౌరవాన్నే అడుగుతారు.”

అది విన్న రమణయ్య మామయ్య, ఇప్పటివరకు కూలింగ్ టీ గ్లాసు పట్టుకుని పక్కన నిల్చున్నాడు, కాసేపు ముందుకు వాలాడు. అతను అర్జున్ చిన్నప్పటి నుంచి ఇంటి పెద్దల దగ్గర మాట చెప్పగలిగిన మనిషి. “జాబితా ఆమె దగ్గరే ఉండాలి,” అని పెద్దగా చెప్పలేదు; కానీ అతను చెప్పినంత శబ్దమే చాలు. అతని పాదాలు మాధవి టేబుల్ వైపు ఒక అడుగు కదిలాయి. అతడి వెంట వధువు వాళ్ల డ్రైవర్ తీసుకొచ్చిన సూట్‌కేస్‌లతో వచ్చిన ఇద్దరు పనివాళ్లు కూడా అక్కడికే తిరిగారు. వలయంలో భుజాలు మారాయి.

శైలజ అత్త వెంటనే నవ్వు పూయించింది. “అయ్యో, నేను కూడా అదే చెప్పాను. చిన్నపాటి గందరగోళం. మాధవి, నువ్వు అక్కడ కూర్చో… సౌమ్య, లేచి నిల్చో.”

కానీ కుర్చీ కదిలేలోపే ఒక కొత్త చిక్కు వచ్చేసింది. అర్జున్ కార్ గుమ్మం దగ్గర ఆగింది. అతడు దిగగానే ఇద్దరు బంధువులు ముందుకు వెళ్లారు; మాధవి వైపు చూడకముందే శైలజ అత్త అతని భుజం మీద చెయ్యేసి, “ముందు లోపలికి రా. బయటి ఏర్పాట్లు పిల్లలు చూస్తారు,” అంది. పిల్లలు. ఆ మాట ఉద్దేశపూర్వకంగా మాధవి దాకా చేరింది. ఈ సంబంధం ఇంటివాళ్లకు మరియు స్నేహితులకు తెలిసిన సంబంధమే అయినా, తుది పేరు ఎవరూ బహిరంగంగా పెట్టలేదు. అదే ఆమెను నెట్టేయడానికి వారి ఆయుధం.

అర్జున్ క్షణం ఆగాడు. మాధవి అతన్ని చూడలేదు. రిజిస్టర్ పేజీని సరిచేసి, వధువు పక్షం పెద్దమనిషి రాక సమయాన్ని గుర్తు పెట్టుకుంది. చూడకపోవడమే ఆమె జవాబు. అది శైలజ అత్త ఊహించని రెండో చీలిక.

ఇంకా పదినిమిషాల్లో ఆవరణ వలయం గట్టిపడింది. వరుడు పక్షం, వధువు పక్షం, మధ్యలో పెద్దలు కుర్చీలు వేసుకుని కూర్చున్నారు. ఏవో పేర్లు, గోత్రాలు, ముహూర్తాల మధ్య ఒక్క చిన్న వ్యవహారం తెరపైకి తేలింది—ఎంగేజ్‌మెంట్ తర్వాత కొత్త జంటకి నగరంలో ఉన్న పాత అపార్ట్‌మెంట్ ఎవరి ఆధ్వర్యంలో ఇవ్వాలి? ఇప్పటిదాకా అది అర్జున్ తండ్రి పేరుతో ఉండేది. ఇప్పుడు ఆరోగ్యం కుదరక, దాన్ని ఎవరికి చూడమంటారు? ఫ్యామిలీలో ఎవరు బాధ్యత తీసుకుంటారన్న మాట మొదలయ్యింది. శైలజ అత్త ఎప్పట్నుంచో దానికి సమాధానం రెడీగా పెట్టుకుంది.

“నిఖిల్ చూసుకుంటాడు,” అంది ఆమె అందరికీ వినిపించేలా. “అబ్బాయిల పని అబ్బాయిలే చూస్తే బాగుంటుంది. అమ్మాయి బయట ఉద్యోగం, తిరుగు ప్రయాణాలు… ఇవన్నీ వేరే.”

మాధవి ఒక్కసారి తలెత్తింది. మాట కేవలం ఇంటి తాళంపై కాదు. ఇంట్లోకి ఎవరు హక్కుతో వెళ్తారు, ఎవరు ఈ కుటుంబానికి బయటివాళ్లు—ఆ తీర్పు. ఆమె మోకాలిపై ఉన్న కార్డు కట్ట గట్టిగా నొక్కుకుంది. ఇవి భోజన టోకెన్లు కాదు; అతిథుల పేర్లు సరిచూసి ఉండాల్సిన గుర్తింపు కార్డులు. ప్రతీ కార్డు మీద ఒక ఇంటిపేరు, ఒక బంధం, ఒక సీటు హక్కు.

అప్పుడే రమణయ్య మామయ్య కుర్చీ నుంచి లేచాడు. “శైలజా, నిఖిల్ చూసుకుంటాడా?” అన్నాడు. “మూడునెలల క్రితం హాస్పిటల్ బిల్లులకు చెక్కు ఎవరు ఇచ్చారు? అద్దెదారులతో మాట్లాడి ఖాళీ చేయించినది ఎవరు? బ్యాంకు ఆటో డెబిట్ ఆపేసి మళ్లీ పెట్టింది ఎవరు? మాధవి పేరు మీదనే అన్ని కాల్స్ వచ్చాయి.”

వలయంలో నిల్చున్నవాళ్ల పాదాలు మళ్లీ కదిలాయి. వధువు పక్షం నుంచి వచ్చిన ఒక పెద్దమ్మ కుర్చీని మాధవి దగ్గరికి కొద్దిగా లాగుకుంది. నిఖిల్ చేతిలో ఉన్న మొబైల్ కిందికి జారిపోయి పాకెట్‌లోకి వెళ్లింది. సౌమ్య, ఇప్పటివరకు శైలజ అత్త వెనుక నిల్చుని ఉన్నది, మెల్లగా పక్కకు తప్పుకుంది. ఎవరి భుజం ఎవరి వైపు తిరిగిందో వలయం స్పష్టంగా చూపించింది. మాధవి చుట్టూ గాలి మారింది.

శైలజ అత్త ముఖం నవ్వు నుంచి కఠినంగా, అక్కడి నుంచి మృదువుగా మారింది. “అయ్యో, అలా ఎందుకు తీసుకుంటున్నారు? మాధవి మన పిల్లల్లాంటిదే. నేను ‘బయట ఉద్యోగం’ అన్నది శ్రమ పడకూడదనో. ఇప్పుడు ఇంత జనముందు చర్చ ఎందుకు? రేపు కూర్చొని మాట్లాడుకుందాం. ఈరోజు కార్యక్రమం ముగిద్దాం.”

మాధవి ఆ మాట వినగానే రిజిస్టర్ మూసింది. శబ్దం పెద్దది కాదు, కానీ చుట్టూ నిల్చున్న వాళ్లకు వినిపించింది. “ఇప్పుడే మాట్లాడాలి,” అంది. “గుమ్మం వద్ద నన్ను పక్కదారికి పంపినప్పుడు అందరూ చూశారు. రిజిస్టర్ దగ్గర నుంచి కుర్చీలు తీసేసినప్పుడు అందరూ చూశారు. ఇప్పుడు ‘మన పిల్లల్లాంటిదే’ అని చెప్పి మూసేయలేరు. నేను ఆలస్యంగా పిలిచే మనిషిని కాదు.”

అర్జున్ ఈసారి ఆమె వైపు నేరుగా చూశాడు. శైలజ అత్త మధ్యలోకి రావడానికి అడుగు వేసింది. “మాధవి, మాటను పెద్దది చెయ్యొద్దు.”

“పెద్దది నేను చెయ్యడం లేదు,” మాధవి చెప్పింది. “మీరు చిన్నది చెయ్యాలని చూస్తున్నారు.”

ఆమె కింద నేలపై చూసింది. రంగోలి అంచు దాటి మధ్యలో ఖాళీ చేసిన చోట భోజన టోకెన్లకు వాడే చిన్న ప్లాస్టిక్ కార్డులు పడివున్నాయి. ఎరుపు, పసుపు, ఆకుపచ్చ—విభాగాల కోసం. ఆమె వాటిలో తెలుపు కార్డుల కట్ట తీసుకుంది. ఒక్కొక్కటిపై నల్ల అక్షరాల్లో అతిథి గది కేటాయింపు రాసేందుకు ఉపయోగిస్తారు. చదవడానికి సులభం. దాచలేనివి.

“రమణయ్య మామయ్య,” అంది ఆమె, “మీరు ఇప్పుడే చెప్పిన ప్రశ్న అందరికీ స్పష్టంగా వినిపించాలి. ఈ ఇంటి కొత్త తాళం, బాధ్యత, అధికారిక పరిచయం—ఇవ్వాలనే నిర్ణయం మీ ముందే ఉండాలి. ముసుగుగా కాదు.”

శైలజ అత్త ఒక్కసారిగా ముందుకొచ్చి కార్డుల కట్ట ఆమె చేతిలోనుండి తీసుకునేలా చాచి, “నాటకం ఆపు,” అంది.

మాధవి చేయి వెనక్కి తీసుకుంది. ఆ కదలికలో రెండు కార్డులు నేలపై జారాయి. పక్కనే ఉన్న చిన్న పిల్లవాడు భయపడి వెనక్కి తగ్గాడు. అందరి కళ్లూ ఇప్పుడు కార్డుల మీద. మాధవి వంగి ఆ రెండూ తీసుకుని మళ్లీ నిలిచింది. “నాటకం మీరు మొదలుపెట్టారు అత్తయ్య,” అంది. “కానీ ఇప్పుడు స్టేజ్ మీ చేతిలో లేదు.”

అర్జున్ ముందుకు వచ్చి శైలజ అత్తని పక్కకు తప్పించాడు. అతని గొంతు మొదటిసారి గట్టిగా వినిపించింది. “అమ్మ, సరిపోతుంది.”

అది విన్న వెంటనే శైలజ అత్త ముఖంపై మొదటి నిజమైన దెబ్బ పడింది. ఆమె చుట్టూ నిల్చున్న వాళ్లు తానే ఆధారం అన్నట్టు ఉన్న కట్టుతనం ఒక్క క్షణంలో వదిలేసింది. నిఖిల్ వెంటనే, “నేను చూడకపోయినా పర్లేదు,” అని పల్చగా అన్నాడు. ఎవరూ అతన్ని చూడలేదు.

రమణయ్య మామయ్య నేల మధ్యకు వచ్చి నిల్చున్నాడు. “సరే,” అన్నాడు. “ఇంత జనముందే అనుమానం వచ్చిందంటే, ఇంత జనముందే చదువు తేలాలి. మన పెద్దల దగ్గర ఒక పద్ధతి ఉంది. ఎవరి పేరుని అంగీకరిస్తామో వాళ్ల కార్డు పైకి ఎత్తి చూపాలి. దాచుకోలేని పద్ధతి.”

శైలజ అత్త ఆలోచించి వెంటనే మారింది. “అయితే కుటుంబ పెద్దలే నిర్ణయించాలి. అందరికీ ఏమిటీ?”

“గుమ్మం దగ్గర అవమానం అందరికీ చూపించావు,” మాధవి అంది. “ఇప్పుడు తీర్పు కూడా అందరి ఎదుటే.”

ఆమె కార్డుల కట్టను రమణయ్య మామయ్య చేతిలో పెట్టలేదు. తనవద్దే ఉంచుకుంది. అదే శైలజ అత్తకు మూడో దెబ్బ. నియంత్రణ జారిపోయింది. మాధవి వలయం మధ్య అడుగు వేసి నిలబడింది. “ఈ తెలుపు కార్డు పైకి ఎత్తేవాళ్లు,” అంది, “మాధవి ఈ ఇంటి తాళం చూసే హక్కు ఉందని, అర్జున్ పక్కన అధికారికంగా పేరు చెప్పబడాలని అంగీకరించినవాళ్లు. ఎత్తలేని వాళ్లు చేతిలోనే పెట్టుకోండి. తర్వాత మాట మార్చొద్దు.”

అది పెళ్లి పెద్దల మండలిలా కాకుండా, ఒక్కసారిగా వలయంలోని ప్రతి మనిషికి పరీక్షగా మారింది. ముందుగా రమణయ్య మామయ్య చేయి పైకెళ్లింది. ఆ తర్వాత వధువు పక్షం పెద్దమ్మ. ఆమె వెనుక కూర్చున్న ఇద్దరు పురుషులు కూడా. అర్జున్ నేరుగా మాధవి దగ్గరికి వచ్చి తెలుపు కార్డు తీసుకుని తన తల ఎత్తు వరకూ లేపాడు. అతను ఆమె పక్కనే నిలబడటంతో వలయంలో ఉన్న కొందరి పాదాలు మళ్లీ మార్గం మార్చాయి; నిఖిల్ వైపు నిల్చున్న ముగ్గురు కుర్రాళ్లు అతని దారి వదిలి అర్జున్ వైపు చేరారు. సౌమ్య తన చేతిలోని పసుపు కార్డును కింద వేసి తెలుపు కార్డు తీసుకుంది. రెండు కుర్చీలు గద్దె లాగినట్టు శైలజ అత్త చుట్టూ ఖాళీ అయ్యాయి.

“ఇది సరైన పద్ధతి కాదు,” అని శైలజ అత్త అరిచింది. కాని ఆమె గొంతు ఇప్పుడు వలయాన్ని ఆపే గొంతు కాదు; వలయం మధ్యలో మిగిలిపోయిన గొంతు. ఆమె కూడా ఒక కార్డు తీసుకుంది—దాన్ని పైకెత్తాలా, చేతిలో ఉంచాలా అన్న గందరగోళంలో ఆగిపోయింది. ఆ ఆగిపోవడమే ఆమె పరాభవం. ఎందుకంటే మిగతా చేతులు ఒక్కొక్కటిగా పైకెళ్తున్నాయి.

మాధవి ఆగలేదు. “లెక్క చెప్పండి మామయ్య,” అంది.

రమణయ్య మామయ్య గట్టిగా లెక్కపెట్టడం మొదలుపెట్టాడు. “ఒకటి… మూడు… ఆరు… తొమ్మిది…” ప్రతి సంఖ్యతో ఒక నిజం బహిరంగమైంది. శైలజ అత్త చుట్టూ నిల్చున్న వారు కార్డులు దిగువనే పట్టుకున్నారు. పైకెత్తకపోయినా, ఎత్తలేకపోయినట్టు అందరికీ కనబడుతోంది. అర్జున్, కార్డు ఎత్తిన చేతిని కిందపడనివ్వకుండా, మరో చేతితో తన జేబులోంచి చిన్న తాళాల గుత్తి తీసి మాధవి వైపు చాచాడు.

ఆమె వెంటనే తీసుకోలేదు. “ఇది ఆలస్యంగా విసిరిన ఉపకారం లా వద్దు,” అంది బిగ్గరగా, అందరికీ వినిపించేలా. “గుమ్మం దగ్గర తీసేసిన హక్కు, గుమ్మం ముందు తిరిగి చెప్పాలి.”

అర్జున్ ఒక అడుగు వెనక్కి కాకుండా ముందుకేసి, మాధవి వైపు తిరిగి, “ఈ ఇంటి తాళం మాధవిదే,” అన్నాడు. “ఇకనుంచి ఆమె పేరు దాచేది ఎవరూ కాదు.”

శైలజ అత్త ముందుకొచ్చి ఏదో చెప్పబోయింది. కానీ రమణయ్య మామయ్య లెక్క చివరికి వచ్చేశాడు. “పదిహేను.” అతను శైలజ అత్త చేతిలో దిగువనే ముడుచుకున్న కార్డు వైపు చూసి, “కిందపట్టుకున్న చేతుల లెక్క ఐదు,” అన్నాడు.

అప్పుడు మాధవి అర్జున్ చేతిలోని తాళాల గుత్తిని తీసుకుంది. తాళాల మోగింపు మధ్య వలయానికి స్పష్టంగా వినిపించింది. ఆమె మరో చేతిలో ఒక తెలుపు కార్డును ఎత్తి పట్టుకుంది—తన పేరుతో, రమణయ్య మామయ్య ఇప్పుడే నల్లపెన్నుతో రాసిన అక్షరాలు అందరికీ చదవగలిగేలా. “ఇది సరిపోతుంది,” అంది. “ఇప్పటినుంచి పక్కదారి నాకు లేదు.”

వలయం మధ్య నేలపై చల్లారిన టీ గ్లాసు వదిలిన వలయం మచ్చ పక్కనే ఆమె ఎత్తిన తెలుపు కార్డు మాత్రమే నిలిచింది; మిగతా చేతులు ఒక్కొక్కటిగా కిందపడ్డాయి, ఆ ఓపెన్ ప్రాంగణ వలయం ఆమెవైపు విడిపోతూ.