ఆమె పేరు పై వరుసకే చేరింది
“అమ్మాయి, ఆ మెట్ల మధ్య ల్యాండింగ్దారి కాదు, పక్క సర్వీస్దారి,” అని ఉషర్ చేతిని అడ్డంగా చాచి మాధవిని తిప్పేశాడు. ఆమె చేతిలోని చిన్న భోజన పెట్టె చల్లారిపోయి చెమట పట్టిన ప్లాస్టిక్లా జారిపోతోంది. ముందున్న ప్రధాన మెట్లపై పూలతోరణం కింద వరుసగా ఎక్కుతున్న వాళ్లలో వసుంధర అత్త తన చూపుతోనే మరొకరిని ముందుకు నెట్టింది. “పెళ్లికూతురు వాళ్ల దగ్గరి బంధువులు ముందు. నువ్వు కింద హాలులో కూర్చో. పైకి పిలిస్తే రా.”
మాధవి ఆగలేదు. “నన్నెవరైనా అతిథిలా పక్కకు తిప్పాలంటే, ముందుగా నా పేరు జాబితా నుంచి తీసేయండి,” అంది. మాట బిగ్గరగా కాదు; కానీ దగ్గర్లో ఉన్న ఇద్దరు పిన్ని పిల్లలు తల తిప్పి చూశారు. ఆ ఒక్క క్షణం చాలు—అవమానం దాచిపెట్టే గుడ్డ చిలిచిపోయింది. హైదరాబాద్లోని ఈ ఫంక్షన్హాల్కు అడ్వాన్స్ చెల్లించినప్పుడు ఆదిత్యతో పాటు నిలబడి మెనూ చూసింది ఆమెనే; అతని తల్లి కోసం బంగారు అంచు కార్డులు ముద్రించమని చెప్పింది ఆమెనే; ఇంటివాళ్లకు మరియు స్నేహితులకు తెలిసిన సంబంధం అని ఏడాది నుంచి అందరూ తెలుసు. కానీ ఈరోజు, లైట్ల మధ్య, ఆమెకు ఇచ్చింది పక్కదారి.
వసుంధర అత్త వెంటనే దగ్గరికి వచ్చింది. కాంచీపట్టు అంచు చెయ్యికి చుట్టుకుని, చీర మడతలలో అధికారంలా గట్టిపడి ఉంది. “జాబితా, పేరు, ఇవన్నీ ఇప్పుడు చెప్పుకోవాల్సిన పనిలేదు. పెద్దలు ఉన్నారు. సమయానికి సమయం ఉంటుంది. కింద కూర్చో అన్నాం అంటే కింద కూర్చో. ఇక్కడ యావత్ కుటుంబం చూస్తోంది.”
“అదే కనుక చెబుతున్నా,” మాధవి అంది. “చూస్తున్నారుగా.”
అదే ఆమెకు మొదటి చిన్న గెలుపు. వసుంధర అత్త వెంటనే గట్టిగా మందలించలేక, ఉషర్వైపు చూసి, “పాసేజీ ఖాళీగా ఉంచు,” అంది. ఆ మాట మాధవిని తొలగించడానికి అన్నా, ఆగి నిల్చున్నవాళ్లందరికీ ఒకటి స్పష్టం అయింది—ఆమెను ఎవరూ గుర్తులేని అమ్మాయిగా తొక్కేయలేరు. ఆమె నిల్చున్న చోటే చిన్న గుంపు ఏర్పడింది.
పైహాలులో నాదస్వరపు శబ్దం పొడవుగా విరిసింది. ఆదిత్య దిగివస్తున్నాడు అన్న గుసగుస ఒక వైపు వెళ్లి మరొక వైపు తిరిగింది. కానీ అతను మెట్లపై కనిపించగానే వసుంధర అత్త తన మేనకోడలిని ముందుకు లాగి, “ఇదిగో, రింగుల తట్టి పట్టేది ఇది. పక్కన నిలబడేది కూడా ఇది. ఫోటోలో రక్తసంబంధం బాగుంటుంది,” అంది. తట్టి మీద చిన్న కార్డు పెట్టారు—“కుటుంబ వర్గం.” మాధవికి ఎదురుగా ఉన్న ఖాళీ కుర్చీని కూడా వెంటనే తీసి వెనుక వరుసకి మార్చేశారు.
ఆదిత్య అది చూసాడు. ముఖం గట్టిగా ఉన్నా అడుగు మాత్రం నెమ్మదించింది. అతను ఏదో చెప్పాలని నోరు విప్పేలోగా పెద్దమ్మ, “ఇప్పుడు గొడవ వద్దురా. ముందుగా కార్యక్రమం జరగాలి,” అని చేతితో సర్దేసింది. ఆ ఒక్క సర్దుబాటుతో మాధవి స్థానం మరింత అధికారికంగా దిగజారిపోయింది. తట్టి ఆమె చేతిలోనుండి పోయింది; పక్కన ఉండాల్సిన స్థానం పోయింది; ఎదురు చూసిన వ్యక్తి మాత్రం “ఇప్పుడే కాదు” అన్నట్లుగా నిలిచిపోయాడు.
మాధవి వెనక్కి తగ్గలేదు. కింద కారిడార్కి వెళ్లి గోడకు ఆనుకుని నిల్చుంది. ట్యూబ్లైట్ మసక మోగుడు, ఎగ్జాస్ట్ ఫ్యాన్ గొంతు, ఆమె అరచేతిలో తలకిందులుగా పెట్టుకున్న ఫోన్ వెలుగు—అన్నీ కలిపి గొంతు బిగిచేసే నిశ్శబ్దంలా ఉన్నాయి. స్క్రీన్పై ఆదిత్య నుంచి మెసేజ్ మాత్రమే: “ఇంకో నిమిషం.” ఆమె వెంటనే టైప్ చేసింది—“నిమిషం కాదు. స్థానం.” పంపి ఫోన్ను మూసేసింది. బుగ్గ పక్కన జారిన జుట్టు చెమటతో అంటుకుంది. చేతిబ్యాగ్లో ఇంకా అతని ఫ్లాట్ అదనపు తాళం ఉంది—మూడు వారాల క్రితం వసుంధర అత్త “ఇప్పుడిప్పుడే అంత స్వేచ్ఛ అవసరం లేదు” అని చెప్పిన తర్వాత కూడా తిరిగి ఇవ్వని తాళం.
మరో అయిదు నిమిషాలకు పై నుంచి పిలుపొచ్చింది. రింగుల మార్పిడి ముందు పెళ్లికొడుకు వర్గం మెట్ల మలుపు దాటి పై వేదికకి చేరాలి. అదే బిగుసుకుపోయిన ల్యాండింగ్. ఒక వైపు పూలస్తంభం, మరో వైపు ఫోటోగ్రాఫర్ల ట్రైపాడ్లు. ముందుగా ఎవరెవరు ఎక్కాలి అన్నదే అక్కడ కనిపించే హోదా. వసుంధర అత్త మళ్లీ ఏర్పాట్లు చేస్తోంది. “ముందు పెద్దలు, తర్వాత పిల్లలు, తర్వాత అమ్మాయిలు. మాధవి, నువ్వు కింద నుంచే చుట్టొచ్చి వెనుకనుంచి రా.”
మాధవి ఆ మాట పూర్తయ్యేలోపే తన బ్యాగ్ తెరిచి తాళం తీసింది. చిన్న మెటల్ శబ్దం మెట్ల రేళ్లకు తగిలి మోగింది. ఆదిత్య రెండో మెట్టు దిగి ఆమెవైపు చూశాడు. ఆమె తాళాన్ని అతని చేతిలో పెట్టలేదు. అతని తల్లి వినేలా, పెద్దమ్మ వినేలా, దగ్గర్లో కెమెరా పట్టుకున్నవాళ్లు వినేలా, “నీ ఇంటి తాళం. నన్ను నీ జీవితంలో పక్కదారికి పంపితే, దీన్ని కూడా పక్కనే పెట్టు,” అంది.
ఆ దెబ్బ మాటలో కాదు, వస్తువులో పడింది. వసుంధర అత్త ముఖం వెంటనే మారింది. “ఇలాంటివి సభలో చేయాలా?” అంది, కానీ ఆమె స్వరం మొదటిసారి చెదిరింది. పెద్దమ్మ పెదవులు బిగించుకుంది. ఉషర్ పక్కకు తప్పుకుని ఎవరి ఆజ్ఞ వినాలో అర్థం కాక మెట్ల మధ్యే చిక్కిపోయాడు. ల్యాండింగ్పై నిల్చున్నవాళ్ల అడుగులు ఆగిపోయాయి; పైకి వెళ్తున్న వరుస ఒక దారిగా ఉండాల్సింది రెండు భాగాలయ్యింది.
ఆదిత్య రెండు మెట్లు ఒక్కసారిగా దిగాడు. అతను తాళం తీసుకోలేదు. మాధవి చేతి వేళ్లను మూసి తిరిగి ఆమెకే నొక్కి పెట్టాడు. “ఇది నీ దగ్గరే ఉంటుంది,” అన్నాడు. తర్వాత ఉషర్వైపు తిరిగి, “దారి ఖాళీ చేయండి,” అన్నాడు. ఆ మాట అతిథులకు చెప్పినట్టుగా కాదు; తనపక్కన ఎవరుండాలో తేల్చినట్టుగా ఉంది.
వసుంధర అత్త వెంటనే ముందుకు వచ్చి అతని మణికట్టును పట్టుకుంది. “ఆది, పెద్దల ముందు అలా మాట్లాడకు. పైకి తీసుకురా, తర్వాత చూసుకుందాం. ఇప్పుడిక ఇంతకన్నా ముఖ్యం కార్యక్రమం.” ఆమె ముఖంలో ఆందోళనకన్నా భయం ఎక్కువగా ఉంది—ఇది ఇక్కడే తేలిపోతుందేమో అన్న భయం. ఆ భయం అందరికీ కనిపించింది.
మాధవి ఒక్క అడుగు ముందుకేసి ల్యాండింగ్ మొదటి మూలను దాటి నిలిచింది. వెనక్కి చూడలేదు. “తర్వాత కాదు,” అంది. “ఎక్కడ నిలబడాలో ఇప్పుడే చెప్పాలి. నేను వెనుకనుంచి దూరి ఫోటోలో కనిపించే మనిషిని కాదు. కనిపించకూడదనుకుంటే నేను వెళ్లిపోతాను. కానీ పక్కదారి ఎంచుకుని మీ ముఖం కాపాడను.”
ఆమె మాటకు ఎటు తేలాలో తెలియక పై వరుసలో ఉన్న ఇద్దరు బాబాయిలు స్వయంగా పక్కకు సరిపోయారు. ట్రైపాడ్ ఎత్తిన బాలుడు దాన్ని మడిచి గోడకు అతికించాడు. ఉషర్ చేతిలోని తాడు మెల్లగా దిగిపోయింది. మెట్లపై లేన్ మళ్లీ రాయబడుతున్నట్టు, ఎవరు ముందో ఎవరు ఆగాలో శరీరాలే కొత్త గీత గీస్తున్నాయి.
అంతలో పెద్దమ్మ చివరి ప్రయత్నం చేసింది. “పాప, నువ్వు మంచి అమ్మాయి. నీ గురించి ఎవరూ తక్కువగా అనుకోవడం లేదు. కానీ ఈ క్షణంలో కుటుంబ గౌరవం—”
“నా గౌరవం కుటుంబానికి వెలుపలదా?” మాధవి అడిగింది. సమాధానం చెప్పేలోపే ఆదిత్య ఆమె పక్కనే వచ్చి నిలబడ్డాడు. చేతితో పట్టుకోలేదు; ఆ అవసరం లేకుండా మరింత ఘాటుగా నిలిచాడు. మెట్ల మలుపు అంతా వారిద్దరితో నిండిపోయింది.
“ఇంకా ఎవ్వరూ చుట్టూ మాటలతో దాచాల్సిన పనిలేదు,” అన్నాడు ఆదిత్య. అతను గొంతు ఎత్తలేదు; అందుకే ప్రతి పదం స్పష్టంగా దిగింది. “మాధవి నా పక్కననే ఉంటుంది. మా ఇంట్లోనూ, ఈ కార్యక్రమంలోనూ. కార్డులు ఎవరు ముద్రించారో, హాల్ ఎవరు చూసారో, ఆ విషయాలు వేరే కాదు. నేను చెప్పేదీ వేరే కాదు. ఇక్కడ పైకి ముందుగా రావాల్సింది ఇదే. ఎవరికైనా ఇబ్బంది ఉంటే, కార్యక్రమం ఆగుతుంది—ఇది ఆగదు.”
దెబ్బ ఈసారి గట్టిగా పడింది. వసుంధర అత్త అతని చేతి మీదున్న తన వేళ్లను వెంటనే తీసేసుకుంది; ఆ కదలికే ఆమె అధికారపు పట్టు జారిపోవడం లా కనిపించింది. “ఆది, జనాల ముందే ఇలా...” అని మొదలుపెట్టింది, కానీ వాక్యం పూర్తవలేదు. ఆమె వెనుక నిల్చున్న మేనకోడలు తట్టిని ఎవరికి ఇవ్వాలో తెలియక దిగబడి పోయింది. కార్డు ఉన్న తట్టిని ఆదిత్య తీసుకుని మాధవి చేతిలో పెట్టాడు. “ఇది ఆమెది,” అన్నాడు. తర్వాత ఖాళీ చేయించిన ముందరి కుర్చీని చూపించి, “ఆ సీటు కూడా.”
ఇది మాట కాదు, అమలు. ఉషర్ పరుగెత్తి వెళ్లి వెనుకకు మార్చిన కుర్చీని తిరిగి ల్యాండింగ్ పక్కన పెట్టాడు. తాడు పూర్తిగా పక్కకు లాగాడు. పైనుంచి దిగివస్తున్నవాళ్లు మెట్ల అంచుకు చేరి ఆగాల్సి వచ్చింది; కిందనుంచి ఎక్కేవాళ్లు వారి వెనక నిలబడిపోయారు. మధ్యలో దారి మాత్రం మాధవికి సూటిగా తెరుచుకుంది. ఎవరో గొంతు చప్పరించుకున్నారు; ఎవరో తమ చీర పల్లా సరిచేసుకుంటూ చూపు తిప్పుకున్నారు. కానీ ఎవ్వరూ “వెనక్కి” అనలేదు.
వసుంధర అత్త ముఖం మీదే నిజమైన దెబ్బ కనిపించింది. ఇంతసేపు ఆమె ఆధారపడింది ప్రక్రియపై—ఎవరు ఎక్కడ నిలబడాలి, ఎవరు ఏ తట్టిపట్టాలి, ఎవర్ని “తర్వాత”కి నెట్టాలి అన్న అలవాటుపై. అది ఒక్కసారిగా ఆమె చేతిలోనుంచి పోయింది. “ఇలా నిర్ణయం తీసుకుంటే తర్వాత నువ్వే చూసుకో,” అంది. ఆ హెచ్చరికలోని గట్టితనం లోపలినుంచే కూలిపోయింది.
మాధవి తట్టిని గట్టిగా పట్టుకుంది. “చూసుకుంటాను,” అంది. తర్వాత పెద్దమ్మవైపు ఒక్కసారి తిరిగి, “పక్కదారి వద్దు. ఇదే దారి,” అనేసి ముందుకు నడిచింది.
ఆమె ఎక్కే ప్రతి మెట్టుకీ ఎవరినో ఆగాల్సి వచ్చింది. ఒక బాబాయి వెనక్కి అడుగు వేశాడు. మేనకోడలు తట్టిలేక చేతులు ఖాళీగా వదిలేసుకుని పక్కగోడకు చేరింది. ఫోటోగ్రాఫర్ తన కెమెరా మూలను క్రిందికి వంచాడు. పై వేదిక అంచుకు చేరేసరికి ఆదిత్య ఆమె ముందుకు కాకుండా అర్ధమెట్టు వెనక నిలిచాడు—ఆమె స్థానం దాచేందుకు కాదు, అలాగే నిలకడగా ఉండేందుకు.
కార్యక్రమం మొదలైనప్పుడు ఎవరూ మాధవిని వెనక్కి కూర్చోమని చెప్పలేదు. ముందరి సీటు ఆమెకోసమే ఖాళీగా ఉంది. వసుంధర అత్త ఓసారి దగ్గరికి వచ్చింది; “ఇంకా తర్వాత మాట్లాడుకుందాం,” అన్న స్వరంలో వేడుకోలు జారింది. మాధవి కుర్చీని కదపకుండా, తట్టిని పక్కన ఉంచి, “ఇక్కడి నుంచి నేను లేవను,” అంది. అదొక్కటే. అంతే సరిపోయింది. మరెవరికీ మరొక వెనుకదారి మిగలలేదు.
కార్యక్రమం అయి ప్రజలు కదలడం మొదలైనప్పుడు మెట్ల ల్యాండింగ్ మళ్లీ బిగుసుకుంది. కిందికి దిగే వరుస ఒక క్షణం నిలిచింది. మాధవి ముందడుగు వేసేసరికి ఆమె ముందున్న దారిలో ఉషర్ చేతి జరీ అంచు మొదట వెనక్కి ముడుచుకుంది; ఆ బట్ట తొలగిన వెంటనే, నిలిచిన శరీరాలు రెండువైపులా జారిపడి ల్యాండింగ్ పాసేజీ ఆమె కోసం ముందుగా ఖాళీ అయింది.