మొదటి హక్కు ఆమెవైపు తిరిగింది
“మధురి, ఆ తట్టె తీసుకో. ముందువైపు కాదు — అక్కడ కాదు,” అని శైలజ అత్త చేతిలో ఉన్న పేర్ల కార్డుల కట్టను ఆమె ఛాతీకి నెట్టేసింది. మెట్ల ల్యాండింగ్ దగ్గర నిలబెట్టిన పూల కమానాన్ని దాటి లోపలికి అడుగు పెట్టబోతే, ఆమె మణికట్టును పట్టుకుని పక్కనున్న రిజిస్టర్ టేబుల్ వైపుకి తిప్పేసింది. అక్కడ కౌంటర్ అంచున అరమడిచిన బిల్లు చీటి, సెలోటేప్, రెండు పెన్నులు, తడిసిన కుంకుమ డబ్బా అడ్డంగా చిక్కుకుపోయి ఉన్నాయి. మధురి పట్టు చీర కొంగు ఆ మూలకే తగిలింది.
దగ్గర్లో ఉన్న పెద్దమ్మలు చూస్తూనే ఉన్నారు. వధువు వైపు వాళ్లలో ఎవరో చిన్నగా, “ఇదేనా ఆ అమ్మాయి?” అన్నారు. ఆ మాటలో ఆసక్తి కంటే కొలత ఎక్కువగా ఉంది. మధురి చెయ్యిలో కార్డులు జారాయి. వాటిలో ఒకదానిమీద నీలి మసి పాత గీత ఉంది — ఆమెనే నిన్న రాత్రి కూర్చుని పేర్లు సరిచూసి రాసినప్పుడు పడిన పెన్ను గాటు. హోటల్ అడ్వాన్స్ కోసం తన జీతంలోనుంచి చెల్లించిన రసీదు ఇంకా ఆమె పర్సులో అరమడతగా ఉంది. ఈ నిశ్చితార్థం నడవడానికి తన శ్రమ అవసరం; కానీ తన ఉనికిని మాత్రం పని చేసే చేతుల కిందకే దించేశారు.
“నీకు పని చెప్పాను కదా. స్వాగతం చూసుకో. నీళ్ళ బాటిళ్లు ఎవరు పెడతారు?” శైలజ అత్త గట్టిగా అంది. గట్టిగా అనేంతకంటే వినిపించేంతగా. వినాల్సిన వాళ్లు వినేలా.
మధురి కార్డుల కట్టను పట్టుకుని ఒక క్షణం ఆమెను నేరుగా చూసింది. “స్వాగతం చూసుకుంటాను,” అంది. “కానీ నేను రాసిన కార్డులు నేను పెడతాను. తప్పు పేరు ముందువరుసలో పడితే మీకు ఇబ్బంది.” అని చెప్పి టేబుల్ వైపు పూర్తిగా వెళ్లకుండా, కార్డులలో పైభాగాన ఉన్న మూడు కార్డులు మాత్రమే వేరుచేసి తన చేతిలో ఉంచుకుంది. చిన్న చిల్లు అదే. శైలజ అత్త అది ఊహించలేదు.
ఆమె కనుబొమ్మ ఎగిరింది. “అవసరం లేదు. నువ్వు పెట్టింది చాలు. మిగతావి నేను చూస్తాను.”
“అయితే ఇవి కూడా మీరే పెట్టండి,” మధురి అన్నది. కానీ ఇవ్వలేదు. చేతిలోనే మడిచి పెట్టుకుంది. ఒక పెద్దమ్మ దాన్ని గమనించి, “పేర్లు తప్పితే తర్జనభర్జన అవుతుంది అమ్మా,” అనేసరికి మొదటి చీలిక బయట పడింది. శైలజ అత్త ఆ కార్డులకోసమే ఆమె వెంట రెండు అడుగులు వచ్చింది.
మెట్ల కింద నుంచి వరుసగా బంధువులు ఎక్కి వస్తున్నారు. హైదరాబాద్ ట్రాఫిక్ను దాటుకుని ఆలస్యంగా చేరిన వాళ్ల ముఖాల్లో వేడి, బంగారు ఆభరణాల్లో చెమట వెలుగు కలిసిపోయి ఉన్నాయి. ఫోటో వాల్ దగ్గర నవ్వులు నడుస్తున్నాయి, కానీ ఈ ల్యాండింగ్ మీద మాత్రం దారి ఎవరిదన్నది స్పష్టంగా కనిపిస్తోంది. కుడివైపు పైకి వెళ్తే కుటుంబ సభ్యుల కోసం ఉంచిన ముందువరుస; ఎడమవైపు మలుపు తిరిగితే స్వాగత టేబుల్, నీళ్లు, బహుమతుల గుట్ట.
“మధురి, ఆ గెస్ట్లను తీసుకెళ్లు,” అని శైలజ అత్త వెంటనే మరో పని విసిరింది. “ముఖ్యమైన చోట మీలాంటి వాళ్లు తిప్పలు పెడతారు.”
మీలాంటి వాళ్లు.
ఆ మాట వినగానే పక్కనే ఉన్న వధువు తమ్ముడు సాయి నవ్వు ఆపి గొంతు సరిచేసుకున్నాడు. అతనికి విషయం తెలుసు. ఇంటివాళ్లకు మరియు స్నేహితులకు తెలిసిన సంబంధం అని ఏడాది నుంచి అర్జున్ చెబుతూ వచ్చినది మధురే. కానీ అర్జున్ అమ్మవారికి ఎప్పుడూ అది అరమాటే. పనికొచ్చే వరకు దగ్గర, కూర్చోబెట్టే సమయం రాగానే పక్క.
మధురి నీళ్ళ బాటిళ్ల పెట్టెను ఎత్తలేదు. కార్డుల కట్టను రిజిస్టర్ టేబుల్పైనే పెట్టి, తన ఫోన్ వెలుతురు అరచేతిలోనే దాచుకుని ఒక సందేశం పంపింది. ఒక్క లైన్ మాత్రమే — “మీ పేరున్న కార్డు మీకు కనిపిస్తుందా?”
పైన వేదిక దగ్గర వేణు మామయ్య కూర్చుని పెద్దల సీట్ల జాబితా చూస్తున్నారు. అర్జున్ తండ్రి బ్రతికుండగా ప్రతి ఇంటి కార్యక్రమం ఆయన చేతిలోనే నడిచేది; ఇప్పుడు కూడా ఆ మాటకు బరువు ఉంది. ఆయనకెదురుగా ఖాళీగా వదిలిన రెండు కుర్చీలు, మధ్యలో వెండి తాంబూల తట్టె, వాటి ముందు పెట్టాల్సిన పేర్ల కార్డులు. మధురి చేతిలో ఉన్న వాటిలో ఒకటి అర్జున్ పేరు. మరొకటి — “అర్జున్ తోడు.”
శైలజ అత్త అది ఉద్దేశపూర్వకంగానే అలా రాయించింది. పేరు కాదు. స్థానం కాదు. “తోడు.” అవసరమైతే మార్చేసుకునే మాట.
“ఇక్కడ పెట్టు,” అంటూ ఆమె ఆ కార్డును లాక్కోవడానికి చెయ్యి చాపింది. మధురి వెనక్కి అడుగు వేసింది. అదే సమయంలో పై మెట్టుపై నుంచి వేణు మామయ్య గళం వినిపించింది. “మధురి ఎక్కడుంది? ఆ ముందు కార్డులు ఆమె దగ్గరే ఉన్నాయి.”
దగ్గర్లో నిలబడిన ముగ్గురు వెంటనే పక్కకు జరిగారు. ఒక క్షణం వరకూ ఆమెను ఎడమ మలుపు వైపు తోసిన దారి, అకస్మాత్తుగా నేరుగా మెట్లపైకి తెరుచుకుంది. ఇది పెద్ద ప్రకటన కాదు. కానీ చాలు. ఆమె ముందు ఉన్న మేనత్త, బావమరిది ఒక్కసారి వెనక్కి తొంగి చూసి అడుగు వేశారు. దారిని వదిలారు. మధురి కార్డులను గట్టిగా పట్టుకుని పైకి ఎక్కింది. శైలజ అత్త కూడా వెంట పడాల్సి వచ్చింది; ఇప్పుడు దారిని కట్టేసే హక్కు ఆమెకుండలేదు.
ల్యాండింగ్ పైభాగంలో చిన్న గందరగోళం ఏర్పడింది. ఫోటోగ్రాఫర్ స్టాండ్ ఒకవైపు, పూల బుట్టలు మరోవైపు, మధ్యలో టేబుల్. మధురి నేరుగా ఆ టేబుల్ దగ్గరికి వెళ్లి కార్డులు ఉంచబోతుంటే శైలజ అత్త వేగంగా చేరి, “ఇవి ఇప్పుడే కాదు. ముందు పెద్ద వాళ్లు కూర్చోనివ్వు,” అంది. అప్పుడు మొదటిసారి వేణు మామయ్య ఆమె చేతిలోని కార్డు చదివారు. “అర్జున్ తోడు.”
ఆయన ముఖంలో చికాకు పచ్చిగా కనిపించింది. “పేరు ఎక్కడ?” అని నేరుగా అడిగారు.
“మామయ్య, ఇప్పుడది పక్కన పెడదాం,” శైలజ అత్త నవ్వు ప్రయత్నించింది. “ఎవరో కూర్చోవాల్సిన సీటు ఖాళీగా ఉండకూడదనుకుని...”
“ఖాళీగా ఉండనివ్వడం కన్నా, ఎవరికోసం అనేది తెలిసి ఉండటం మేలుకదా,” అని ఆయన అన్న తీరు మెత్తగా లేదు. టేబుల్పై ఉన్న పెన్నును తీసుకున్నారు. ఆ పెన్ను గాయం మధురి వేలికి తెలిసినదే; నిన్న ఆమెే ఇంకు నింపింది. కార్డు వెనుకవైపున పెట్టి ఏదో రాయబోతుండగా, శైలజ అత్త వెంటనే, “అర్జున్ కూడా ఇంకా ఏం చెప్పలేదు మామయ్య,” అంది. “పిల్లాడి career, వాళ్ల వాళ్ల ఇంటి విషయం, ఈ రోజు పెద్దల ముందర ఇలా...”
“పిల్లాడు చెప్పలేదా?” అని వేణు మామయ్య అడిగారు.
ఆ ప్రశ్న గాల్లో ఉండగానే మెట్ల కింద నుంచి అర్జున్ పైకి వచ్చాడు. అతని ముఖంపై ప్రయాణపు అలసట, షర్ట్ కాలర్ దగ్గర మెట్రో పొడి, కానీ చూపు మాత్రం సూటిగా టేబుల్పైనే. అతను మొదట కార్డులు చూశాడు, తర్వాత మధురిని, తర్వాత తన తల్లిని. ఆ మూడు చూపుల్లో ఎవరికి ఏమి దక్కాలో అర్థమైంది.
శైలజ అత్త వెంటనే గళం మార్చుకుంది. “రా, సరిగ్గా టైమ్కి వచ్చావు. ముందుగా నిశ్చితార్థం ముగిద్దాం. తర్వాత ఇంట్లో కూర్చొని మాట్లాడుకుందాం. ఎవరికీ అవమానం కాకుండా—”
ఆ “ఎవరికీ అవమానం కాకుండా” అన్న మాటకే మధురి తల తిప్పింది. “అవమానం ఎప్పుడో జరిగిపోయింది, అత్తయ్య,” అంది. గట్టిగా కాదు. కానీ చుట్టూ ఉన్నవాళ్లు వినకుండా ఉండలేనంత స్పష్టంగా. “పేరు లేకుండా కుర్చీ పెట్టిన క్షణమే.”
అర్జున్ నెమ్మదిగా ముందుకు వచ్చాడు. “అమ్మ, ఆలస్యంగా compromise అడగొద్దు,” అన్నాడు. నవ్వు లేదు, కోపం ముంచెత్తిన గొంతు కూడా కాదు. అది మరింత చెడు. “ఈ కార్యక్రమానికి డబ్బు ముందుగా చెల్లించిందే మధురి. జాబితా సరిచేసిందే మధురి. నిన్న రాత్రి రెండు గంటల వరకు మీరు అడిగిన బంధువుల పేర్లు పది సార్లు చూసిందే మధురి. అయినా మీకు ఆమె పేరు ఈ కార్డు మీద పెట్టడం కష్టమైందా?”
ఒక చెల్లెలు చేతిలో ఉన్న జ్యూస్ గ్లాస్ కిందకి దిగింది. సాయి వెంటనే ఫోన్ను జేబులో పెట్టాడు. శైలజ అత్త నవ్వు ఒక్కసారిగా చిట్లిపోయింది. “అది పని చూసింది కాబట్టి పని చెప్పాం. దాన్నే ఇంత పెద్దదిగా—”
“పని చూసిందని పని చేసే వాళ్ల కౌంటర్ దగ్గర నిలబెట్టారు,” మధురి చెప్పింది. ఈసారి ఆమె ముందే కదిలింది. టేబుల్పై ఉన్న “అర్జున్ తోడు” కార్డును తీసుకుని శైలజ అత్త ఎదుటే రెండుగా చించలేదు; అంత తేలికైన కోపం కాదు. ఆమె వెనక్కి తిప్పి, వేణు మామయ్య రాసిన ఖాళీ వెనుకభాగాన్ని ముందుకు తిప్పింది. “నా పేరు రాయండి,” అంది. “లేక ఈ సీటు ఖాళీగానే ఉండనివ్వండి. నీళ్ళ బాటిళ్ల దగ్గర నేను నిలబడను.”
ఇది వేడుకోలు కాదు. ఎంపిక. గది ఒక్కసారిగా ఏ పక్క నిలవాలో చూసింది.
శైలజ అత్త చేతి వేళ్లు గాలిలోనే ఆగిపోయాయి. ఆమెకి ఇప్పుడిక ఆజ్ఞాపించే శబ్దం లేకుండా పోయింది. “మధురి, ఇలా అందరి ముందు—”
“అందరి ముందే కదా నన్ను పక్కకు నెట్టింది,” మధురి అంది.
అర్జున్ టేబుల్ ముందుకు చేరి వేణు మామయ్య చేతిలోని పెన్ను తీసుకున్నాడు. కార్డు కొత్తది కాదు; మూల కొంచెం వంగిపోయింది. అతను దానిమీద స్పష్టంగా రాశాడు — “మధురి.” తర్వాత ఆ కార్డును మధ్య కుర్చీ ముందు కాకుండా, తన కుర్చీకి కుడివైపు పెట్టలేదు; ఎడమవైపు కూడా కాదు. టేబుల్ ముందుభాగంలో పెద్దల కళ్లకు నేరుగా పడే మొదటి కుర్చీ ముందు ఉంచాడు. వెంటనే తన పేరున్న కార్డును దాని పక్కకు జరిపాడు. కుర్చీల వరుస ఆ క్షణంలోనే అర్థం మార్చుకుంది.
“ముందుగా పేరు చదవండి,” అర్జున్ అన్నాడు. అతని చూపు తన తల్లిపైనే ఉంది. “ఇది నా తోడు కాదు. నేను ఎంచుకున్న వ్యక్తి. ఈరోజు నా పక్క సీటు, రేపు నా ఇల్లు — రెండిటికీ ఇదే పేరు. ఇంకెవరైనా కార్డు మార్చాలనుకుంటే, నేను లేచి వెళ్తాను. కానీ మధురి వెనక్కి వెళ్లదు.”
వేణు మామయ్య ఆ మాట పూర్తయ్యేలోపే వెండి తాంబూల తట్టెను రెండు అంగుళాలు జరిపి, కొత్త కార్డు ఎదురుగా నెట్టారు. ఆ చిన్న కదలికే సరిపోయింది. పెద్దమ్మలలో ఒకరు తమ పట్టు చీర మడత సరిచేసుకుని పక్క కుర్చీ ఖాళీ చేశారు. ఫోటోగ్రాఫర్ స్టాండ్ను తిప్పాల్సి వచ్చింది. శైలజ అత్త నిలబడ్డ చోటే ఇరుకైంది; ఆమె ముందుకు వెళ్తే కార్డు మీదుగా దాటాల్సిందే, వెనక్కి వెళ్తే తన మాటే తగ్గించుకున్నట్టు.
“రా, కూర్చో,” అర్జున్ అన్నాడు.
మధురి వెంటనే కూర్చోలేదు. అదే ఆమె చివరి ముద్ర. ముందుకు వెళ్లి కార్డు సరిచూసింది, మూల వంగిన చోట వేళ్లతో నిటారుగా నొక్కింది, తర్వాత తన చేతిలో ఇంతసేపు దాచుకున్న మూడో కార్డును బయటకు తీసింది. అది “శైలజ గారు” అని ఉంది. ఆమె దానిని పై అంచున ఉన్న రెండో వరుస కుర్చీ ముందు పెట్టింది — పెద్దల మధ్య కాదు, దగ్గరగా ఉండే కానీ కేంద్రం కాని చోట. “మీ స్థానం ఖాళీగా ఉండకూడదు అత్తయ్య,” అంది. “ఇక్కడ.”
చుట్టూ గాలే గట్టిపడింది. ఇది కోపపు చిన్న ప్రతీకారం కాదు; క్రమం మార్చిన నిర్ణయం. శైలజ అత్త ముఖం ఒక్కసారిగా వెలిసిపోయింది. ఆమె చేతిలో ఉన్న పూల తట్టె ఒరిగి, రెండు జాజిపూలు టేబుల్పై పడిపోయాయి. ఆ దృశ్యాన్ని చూసిన బంధువుల్లో ఎవరూ నవ్వలేదు; నవ్వితే పక్క తప్పుగా కనిపించేంత స్పష్టంగా మారిపోయింది విషయం.
“మధురి,” అర్జున్ మృదువుగా పిలిచాడు.
ఆమె ఈసారి కూర్చుంది. ముందువరుసలో. కుటుంబం ఎదుట. ఆమె కూర్చున్న వెంటనే మరో ఇద్దరు నిలబడిన వాళ్లు తమ స్థానాలు మార్చుకున్నారు. ఎవరూ చెప్పలేదు; కానీ దారి, దృష్టి, పలకరింపు అన్నీ కొత్త క్రమాన్ని పాటించాయి. శైలజ అత్త దగ్గరికి వచ్చి, “అలా కాదు, తర్వాత మాట్లాడుకుందాం, నువ్వు ఇక్కడే ఉండు,” అని అణకువ కలపడానికి ప్రయత్నించినా, ఆ మాటలో ఇప్పుడు ఆజ్ఞ లేదు. ఆలస్యంగా గుర్తొచ్చిన అవసరం మాత్రమే.
మధురి తలెత్తి ఆమెను చూసింది. “ఇక్కడే ఉంటాను,” అంది. “కానీ మీరు చెప్పిన చోట కాదు.”
కార్యక్రమం మొదలయ్యేలోపు మెట్ల ల్యాండింగ్ మళ్లీ నిండిపోయింది. బంధువులు పైకి, కిందకి తిరుగుతూ ఫోటోలు, తాంబూలాలు, పలకరింపులు. అయినా మధ్య దారిలో ఒక నియమం స్పష్టంగా కనిపిస్తోంది. ముందు వరుసకు వెళ్తున్నవాళ్లు ఇక ఆమె భుజాన్ని తట్టి పక్కకు జరపడం లేదు. ఎవరైనా దూసుకురావాలనుకుంటే ముందు కార్డు, తర్వాత ఆమె, తర్వాత అర్జున్ కనిపిస్తున్నారు.
కొద్దిసేపటికే వేణు మామయ్య దిగువ అంతస్తు నుంచి వస్తున్న ఇద్దరు పెద్దలను తీసుకుని మెట్లపైకి ఎక్కారు. శైలజ అత్త తొందరగా ముందుకు దూకి వారిని చేర్చుకోవాలని చూశింది. కానీ ల్యాండింగ్ సన్నగా ఉంది; ఇద్దరు ఆగాల్సి వచ్చింది. మధురి ముందే లేచి ఒక మెట్టు పైకి చేరి పక్కనున్న హ్యాండ్రైల్పై అరచేతి ఉంచింది. పాత పెన్ను మసి మచ్చ ఇంకా ఆమె బొటనవేలి పక్కనే మసకగా ఉంది. ఆమె ముందుగా మలుపు తిరిగింది; కింద మెట్లపై ఉన్నవాళ్లు ఒక్క అడుగు ఆపి, ఆమె దారి పూర్తయ్యే వరకు నిలిచారు. ఆమె చేయి రైలింగ్పై క్షణం నిశ్చలంగా ఉంది.