ఆమె కోసం వరుస కుర్చీలు తిరిగాయి

“మాధవి, అటు కాదు,” అని దీప్తి వదినా చేతి వెనుక భాగంతోనే ఆమె దారిని తిప్పింది. ప్రధాన గుమ్మం ముందర తోరణం కిందుగా వస్తున్న వారిని ఇద్దరు అబ్బాయిలు పూలతో లోపలికి తీసుకెళ్తుంటే, మాధవిని మాత్రం ప్రాంగణం అంచున ఉన్న ప్లాస్టిక్ కుర్చీ మూలవద్ద నిలబెట్టేశారు. ఆమె భుజం మీద జారిన దుపట్టా మళ్లీ సరిచేసుకుంది; రోజు పొడవునా సేవా రంగం ఉద్యోగం చేసి నేరుగా వచ్చిన అలసట చేతి మడతల్లో ముడతలై కనిపిస్తోంది. మెడకు వేసుకున్న పలుచని గుర్తింపు పట్టీని ఆమె వచ్చేసరికి బ్యాగ్‌లో పెట్టేసినా, దాని ముదురు గీత ఇంకా కుర్తా కాలర్‌ మీద ఉంది.

“వీఐపీ వాళ్లు ముందుగా,” దీప్తి వదినా గుమ్మం దగ్గర నిలిచిన నిర్వాహకుడికి చెప్పింది. “ఇవాళ ఎవరెవరు ఎక్కడ కూర్చోవాలో గందరగోళం వద్దు. మాధవి కాస్త ఆగుతుంది.”

కాస్త ఆగుతుంది అన్న ఒక్క మాట చుట్టూ ఉన్న బంధువుల కళ్లలో అర్థం మారిపోయింది. ముహూర్తం దగ్గర పడుతున్న పెళ్లి ఇంటిలో, ఎవరికెవరికీ ముందుగా దారి ఇస్తారో అదే వారి స్థానం. లోపలికి వెళ్తున్న ప్రతి జంటను చూసి పక్క వాళ్లు నవ్వుతూ పేర్లు పిలుస్తుంటే, మాధవి ముందు మాత్రం ఒక చీపురు కర్రలా గాలి ఖాళీగా నిలిచింది.

ఆమె వెళ్లిపోలేదు. ప్లాస్టిక్ కుర్చీని తిప్పి గోడవద్ద నెట్టింది. “నిలబడటానికి చోటు చాలుంది,” అంది చల్లగా. దీప్తి వదినా క్షణం తడబడింది; కూర్చోబెట్టి తగ్గించాలనుకున్న చోట మాధవి నిలబడి కనిపించటం, అదే మొదటి చీలిక.

దీప్తి వదినా వెంటనే మరొకటి చేసింది. ప్రవేశానికి దగ్గరగా ఉన్న చిన్న టేబుల్‌పై పేర్లు పెట్టిన కవర్లు, పసుపు-కుంకుమ తాళాలు, లోపల ఎవరెక్కడ కూర్చోవాలో సూచించే కార్డులు ఉన్నాయి. “సుమక్కగారిని ముందుగా లోపలికి పంపండి,” అంటూ ఆమె ఒక తెల్లని కార్డును పైకెత్తి, మాధవి ముందర ఉన్న కార్డును కిందికి జార్చింది. “ఆ అమ్మాయి తర్వాత.”

“ఆ అమ్మాయి” అన్న మాట మేనత్త చెవిలో పడింది. “అమ్మాయి కాదు, మాధవి,” అని ఆమె బిగుసుకున్న గొంతుతో అనినా, దీప్తి వదినా విననట్టే వేరే వారిని ఆహ్వానించింది. సుమక్క కుటుంబం మొత్తం తోరణం దాటి వెళ్ళింది; వాళ్ల వెనకే మరో బావగారి వాళ్లు. మాధవి పేరున్న కార్డు టేబుల్ మూలకు జారి పూలరేకుల కింద కొంతమేర దాక్కుంది.

మాధవి వంగి ఆ కార్డును నేరుగా చేసింది. తన పేరు మీద వేళ్లతో ఒక్కసారి సరిచేసి, మళ్లీ అదే చోట పెట్టింది. “నా పేరు పూలకింద పెట్టొద్దు,” అంది అంతే. చుట్టూ ఉన్న ఇద్దరు పనివాళ్లు ఒకరినొకరు చూసుకున్నారు. ఎవరో ఆమెను తరిమేయాలని కాదు; ఇక్కడ ఆమెను తర్వాత పెట్టొచ్చనే ధైర్యం ఎక్కడి నుంచి వస్తోందో వాళ్లు చదువుతున్నారు.

దీప్తి వదినా దగ్గరికి వచ్చి గొంతు తగ్గించింది. “ఇది హైదరాబాద్లో చిన్న ఫంక్షన్ కాదు, మాధవి. పెద్దమనుషులు ఉన్నారు. ఇంటివాళ్లకు మరియు స్నేహితులకు తెలిసిన సంబంధం అన్నంత మాత్రాన నీకు యజమానిలా హక్కు రాదు. ఏది ఎప్పుడు ప్రకటించాలో మేము చూసుకుంటాం.”

మాధవి ఆమెని నేరుగా చూసింది. “ప్రకటించేది మీరే అయితే, దాచింది కూడా మీరేనన్నమాట.”

ఆ మాట వినగానే దీప్తి వదినా ముఖం కాస్త గట్టిపోయింది. అర్జున్ పేరు మాత్రం ఇద్దరి మధ్య గాలిలో వచ్చి నిలిచింది. ఇంట్లో అందరికీ తెలిసిన సాన్నిహిత్యం, సంవత్సరాలుగా పండుగలకు, ఆస్పత్రి పరుగులకు, అప్పుల తీర్చడాలకు, మేనత్త మందుల కొరకు అర్జున్‌తో కలిసి తిరిగిన మాధవి—అది అందరికీ తెలుసు. కానీ వేదిక దగ్గర ఆమెకు స్థానం ఇవ్వటం మాత్రం ఎప్పుడూ వాయిదా. ఎందుకంటే ఆమె తండ్రి లేని ఇల్లు, అద్దె ఫ్లాట్, రాత్రి షిఫ్టుల పని—ఇవి పెళ్లింటి మెరిసే బట్టలకంటే తక్కువగా కనిపించే సత్యాలు.

అప్పుడే గుమ్మం వైపు నుంచి రమేష్ వేగంగా వచ్చాడు. పెళ్లి నిర్వాహకుడు. చెమటతో నుదురు మెరుస్తోంది, చేతిలో అతిథుల జాబితా, మెడకట్టు వంగిపోయింది. అతను ముందుగా దీప్తి వదినా వైపు రావాల్సి ఉండగా, ఒక్కసారిగా అడుగు మలిచాడు. మాధవి ముందరికి వచ్చి నిలబడి, తన చేతి ఫైల్‌ను ఆమె వైపు కాకుండా ఇతరుల దారిని అడ్డంగా పెట్టాడు. “మాధవి గారు, ఇక్కడ ఎందుకు?” అని పెద్దగా అడిగాడు. చుట్టూ నడుస్తున్న ముగ్గురు ఆగిపోయారు.

దీప్తి వదినా వెంటనే జోక్యం చేసుకుంది. “రమేష్, నేను చెప్పాను. ఆమె కాస్త తర్వాత—”

“తర్వాత కాదు,” రమేష్ ఇప్పటికే మాధవికి దారి ఇచ్చేశాడు. పక్కనున్న అబ్బాయికి సంకేతం చేసి, తోరణం దగ్గర ఖాళీ ఉన్న రోపు‌ను ఎత్తమన్నాడు. “లోపల వేదిక ఎడమవైపు తొలి వరుసకు తీసుకెళ్లండి. అర్జున్ గారి ఆదేశం స్పష్టంగా ఉంది—మాధవి గారిని ముందుగా ఆవరణం దాటి తీసుకెళ్ళాలి.”

ఆ ‘ముందుగా’ అన్న పదం గుమ్మం కింద బలంగా తగిలింది. దీప్తి వదినా కళ్లలో అసహనం నుంచి అప్రమత్తతకు మారిన మెరుపు కనిపించింది. “ఏ తొలి వరుస? అక్కడ అమ్మమ్మలు, పెద్దవాళ్లు—”

రమేష్ ఈసారి మరింత పెద్దగా అన్నాడు, వినకూడనివారు కూడా వినేలా. “పెళ్లికొడుకు ఇంటి వారి అంతర్గత సీటింగ్‌లో అర్జున్ గారి పక్కన రిజర్వ్ చేసిన చోటు మాధవి గారిదే. పేరుకార్డు మార్చొద్దని కూడా చెప్పారు. ఎవరూ మార్చినా మళ్లీ పెట్టమన్నారు.”

అక్కడే నిలబడ్డ మాధవి మేనత్త పెదవులు బిగించింది; ఆమె కళ్లలో ఒక్కసారిగా నీళ్లు రాలేదు, కానీ కిందికి చూస్తూ ఉన్న భంగిమ నిటారైంది. టేబుల్‌పై ఉన్న కార్డుల దగ్గరికి రమేష్ వెళ్లి, పూలరేకుల కింద జారిన తెల్ల కార్డును తీసి పైకి పెట్టాడు. “ఇదిగో,” అని అందరికీ కనిపించేలా చదివాడు, “మాధవి.”

దీప్తి వదినా దూసుకెళ్లి కార్డు తీసుకోవాలనుకుంది. “ఇది ఇక్కడ కాదు. ముందుగా పెద్దల్ని—”

“పెద్దలు లోపల కూర్చున్నారు,” రమేష్ మాట కత్తిరించాడు. “మార్గం అడ్డం వద్దు. ఆమె వస్తుంది, తర్వాత మిగతావారు.” అతను పక్కనున్న ఇద్దరు అబ్బాయిలను చేతితో వెనక్కి నెట్టించి, గుమ్మం నుంచి వేదిక వరకు ఖాళీ మార్గం చేశాడు. ఒక్కసారిగా లోపలికి వెళ్ళే వరుస తిరిగిపోయింది.

అప్పటివరకు ముందుకెళ్తున్న సుమక్క కుటుంబం ఆగాల్సి వచ్చింది. వెనకున్న బావగారి కుమారుడు అర్ధ అడుగులోనే నిలిచిపోయి మోచేతిని తగ్గించాడు. దీప్తి వదినా “ఒక్క నిమిషం, ముందుగా వీళ్లను పంపండి” అని పలికినా, ఎవరూ కదల్లేదు. రమేష్ తన శరీరంతోనే అడ్డుపడి నిల్చున్నాడు; అతని ఫైల్ దీప్తి వదినా వైపు కాదు, ఆమె నియంత్రించాలనుకున్న వరుస వైపే గోడలా ఉంది.

మాధవి మాత్రం అక్కడే ఒక క్షణం నిలిచింది. కళ్లకు ఎదురుగా అందరి చదువు మారుతున్నప్పుడు, వెనక్కి తగ్గితే ఆ మార్పే కూలిపోతుంది. ఆమె ముందుకు వేసిన అడుగు చప్పుళ్లు పూలరేకుల మీద మృదువుగానే వినిపించాయి, కానీ దీప్తి వదినా గొంతులో పడిన బిగువుకంటే అవే కఠినంగా ఉన్నాయి.

“మాధవి,” దీప్తి వదినా స్వరం ఒక్కసారిగా తక్కువైంది, “ఇలా లోపలికి వెళ్తే మాటలు వస్తాయి.”

మాధవి ఆగకుండా, “మాటలు రాకుండా పెట్టాల్సింది గుమ్మం దగ్గరే,” అంది.

అంతలో లోపలున్న మెట్ల అడుగు వద్ద అర్జున్ కనిపించాడు. క్రీమ్ రంగు కుర్తా, భుజంపై ఉంగరం వెలుగు, గుమ్మం వైపు అతని చూపు నేరుగా వచ్చింది. అతను హడావుడిగా పరుగెత్తి రాలేదు; అదే మరింత బలంగా కనిపించింది. పై మెట్టుపై నుంచే అడిగాడు, “రమేష్, తీసుకురా. నా పక్క సీటు ఖాళీగా ఉంచమన్నాను కదా.”

ఈసారి వినకపోవటం ఎవరికీ సాధ్యం కాలేదు. పెద్దలు కూర్చున్న వరుస నుంచి ఒక ముసలమ్మ మెడ పొడిచి చూశింది. అర్జున్ పక్కన, పసుపు వెలిగే దీపం అటు ఇటుగా ఉన్న రెండు కుర్చీలలో ఒకటి నిజంగానే ఖాళీగా ఉంది; దానిపై చిన్న తెల్ల కార్డు. అక్కడ కూర్చోబెట్టాల్సినవారిని ఇప్పటివరకు ఆపి ఉంచారనేది అప్పుడు అందరికీ చదివిపోయింది.

దీప్తి వదినా చివరి ప్రయత్నం చేసింది. “అర్జున్, ముందు మామయ్యగారి వాళ్లు—”

“వాళ్లు ఎదురు చూడగలరు,” అర్జున్ అన్నాడు. అతని స్వరం పెళ్లి మైకులో కాకపోయినా, ప్రాంగణం అంతా దాటింది. “మాధవి వస్తుంది. ఆమె స్థానం ఖాళీగా ఉంచాలి. మిగతావాళ్లు తర్వాత.”

పెళ్లింటి వరుస ఒక్కసారిగా కోసిన పట్టుచీర అంచులా మళ్లీ మడిచబడింది. రమేష్ చేతితో సంకేతం చేయగానే ఇద్దరు అబ్బాయిలు ముందున్న కుర్చీని పక్కకు జరిపి దారిని వెడల్పు చేశారు. మాధవి వెళ్లే దారిలో నిల్చున్న ముగ్గురు బంధువులు పక్కకు తప్పుకున్నారు. సుమక్క భర్త చేతిలో ఉన్న పూలతోరణం ప్యాకెట్ కిందికి జారబోయి మళ్లీ అతని ఒంటికట్టుకు తగిలింది; అతను దానిని గట్టిగా పట్టుకుని నిలబడ్డాడు. దీప్తి వదినా ముఖం మీద ఉన్న ఏర్పాటు చేసిన చిరునవ్వు కరిగిపోయి, అర్థమవక చేతులు ఖాళీగా నిలిచిపోయాయి.

మాధవి టేబుల్‌ దగ్గర ఆగి, తన పేరున్న కార్డును తానే తీసుకుంది. ఒక క్షణం దీప్తి వదినా కళ్లలోకి చూసి, ఆ కార్డును తిరిగి రమేష్ చేతిలో పెట్టింది. “చోటు దాచిపెట్టలేనప్పుడు, కనిపించే చోటే పెట్టండి,” అంది.

రమేష్ కార్డును తన ఫైల్‌పైన పెట్టి ముందుకు నడిచాడు. అర్జున్ మెట్ల దగ్గరికి దిగివచ్చి, ఇతరుల దారిని తానే అడ్డంగా నిలబడి వెనక్కి ఆపాడు. “ఒక్కసారి,” అన్నాడు అంతే. ఆయన స్వరంలో వేడుకోలు లేదు; క్రమం మాత్రమే ఉంది. మాధవి వైపు చేతితో సూచించాడు. “ముందు.”

అది చాలింది. ప్రాంగణం మధ్యలో మిఠాయి ట్రే పట్టుకున్న బాలుడు దారి వదిలాడు. వధువు పిన్ని చీర అంచు చేతిలోనే పట్టుకుని అర్ధమెట్టుపై ఆగిపోయింది. దీప్తి వదినా పైకి వెళ్లేందుకు కదిలి, అర్జున్ అడ్డంగా నిలిచిన భుజం దగ్గరే ఆగాల్సి వచ్చింది. ఆమె “నేను కూడా వస్తా” అన్న శబ్దం కూడా పూర్తిగా బయటకు రాలేదు.

మాధవి మెట్లవైపు నడిచింది. ఆమె కాళ్లకు చుట్టుకున్న అలసట ఇంకా ఉంది; అయినా ఈసారి అది భారంలా కాదు, ఆమె వెనక లాగబడుతున్న పాత స్థానం లా అనిపించింది. మెట్ల మొదటి అంచు దాటేసరికి, అర్జున్ ఆమెకు కొద్దిగా ముందుగా తిరిగి దారి చూపాడు. అతను తాకలేదు; తాకకుండానే మిగతా వారందరికంటే ఆమెకు ముందర స్థలం చేశాడు.

ల్యాండింగ్ దగ్గరికి చేరుకున్నప్పుడు మాధవి కుడిచేతి వేళ్లు ఇనుప హ్యాండ్రైల్‌పై క్షణం తేలికగా ఆగాయి. అర్జున్ అటు పై మెట్టుకు తిరిగి ఆమెకు ముందుగా దారి తీశాడు. వెనుక మెట్టుపై దీప్తి వదినా, సుమక్క, మిగతావాళ్ల శరీరాలు ఒకేసారి ఆగి, ఆమె వెనకాలే నిలిచిపోయాయి.